BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP.HCM

NGUYỄN THỊ CA
XÂY DỰNG MÔ HÌNH KẾ TOÁN QUẢN TRỊ
CHI PHÍ CHO CÁC DOANH NGHIỆP SX, CHẾ
BIẾN GỖ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH PHƯỚC

LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành : KẾ TOÁN
Mã số ngành: 60340301

TP. HỒ CHÍ MINH, tháng 8 năm 2015


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC CÔNG NGHỆ TP.HCM

NGUYỄN THỊ CA
XÂY DỰNG MÔ HÌNH KẾ TOÁN QUẢN TRỊ
CHI PHÍ CHO CÁC DOANH NGHIỆP SX, CHẾ
BIẾN GỖ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH PHƯỚC

LUẬN VĂN THẠC SĨ
Chuyên ngành : KẾ TOÁN
Mã số ngành: 60340301
CÁN BỘ HƯỚNG DẪN KHOA HỌC: TS.TRẦN ĐÌNH PHỤNG

TP. HỒ CHÍ MINH, tháng 8 năm 2015



Ủy viên

5

Ủy viên, Thư ký

Xác nhận của Chủ tịch Hội đồng đánh giá Luận văn sau khi Luận văn đã
được sửa chữa (nếu có).
Chủ tịch Hội đồng đánh giá LV


TRƯỜNG ĐH CÔNG NGHỆ TP. HCM

CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

PHÒNG QLKH – ĐTSĐÁNH

Độc lập – Tự do – Hạnh phúc

TP. HCM, ngày..… tháng….. năm 20..…
NHIỆM VỤ LUẬN VĂN THẠC SĨ
Họ tên học viên: NGUYỄN THỊ CA

Giới tính

: Nữ

Ngày, tháng, năm sinh: 10/07/1983

Nơi sinh

KHOA QUẢN LÝ CHUYÊN NGÀNH

(Họ tên và chữ ký)

(Họ tên và chữ ký)

TS.TRẦN ĐÌNH PHỤNG


i

LỜI CAM ĐOAN
Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số
liệu, kết quả nêu trong Luận văn là trung thực và chưa từng được ai công bố
trong bất kỳ công trình nào khác.
Tôi xin cam đoan rằng mọi sự giúp đỡ cho việc thực hiện Luận văn này
đã được cảm ơn và các thông tin trích dẫn trong Luận văn đã được chỉ rõ
nguồn gốc.
Học viên thực hiện Luận văn
(Ký và ghi rõ họ tên)

Nguyễn thị Ca


ii

LỜI CÁM ƠN
Lời đầu tiên tôi xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến TS. Trần Đình
Phụng, người Thầy đã tận tình hướng dẫn, định hướng và góp ý giúp cho Tôi
hoàn thành luận văn này.

soát chi phí và đưa ra các quyết định sách lược với các sản phẩm có giá cả
cạnh tranh. Từ đó, doanh nghiệp có thể có nhiều khách hàng, tăng khả năng
tiêu thụ sản phẩm tạo ra nhiều lợi nhuận.
quản trị chi phí là bộ phận của hệ thống kế toán quản trị nhằm
cung cấp các thông tin về chi phí để mỗi tổ chức thực hiện chức năng quản trị
yếu tố nguồn lực tiêu dùng cho các hoạt động, nhằm xây dựng kế hoạch, kiểm
soát, đánh giá hoạt động và ra các quyết định hợp lý. Tổ chức mô hình kế toán
quản trị chi phí cần tuỳ thuộc vào điều kiện thực tiễn cũng như đặc điểm tổ
chức hoạt động sản xuất kinh doanh của từng đơn vị để có thể phát huy tốt
nhất vai trò của kế toán quản trị chi phí. Thực tế áp dụng các mô hình kế toán
quản trị chi phí tại các quốc gia trên thế giới rất phong phú. Mặc dù các lý
thuyết kế toán quản trị chi phí có sự phát triển từ các mô hình truyền thống tới
các mô hình hiện đại, nhưng trên thực tế các mô hình kế toán quản trị chi phí
truyền thống vẫn đang được áp dụng phổ biến ở nhiều nơi, nhất là tại các
quốc gia đang phát triển.


iv

Thực trạng kế toán quản trị chi phí trong doanh nghiệp chế biến, sx gỗ
tại Bình Phước cho thấy, các doanh nghiệp đang có nhu cầu cấp thiết phải xây
dựng kế toán quản trị chi phí phù hợp với môi trường pháp luật, kinh tế và
đặc thù hoạt động của doanh nghiệp này nhằm khai thác được những ứng
dụng của kế toán quản trị chi phí nhằm giúp các nhà quản trị doanh nghiệp có
những thông tin kinh tế hữu ích, kịp thời để đưa ra quyết định trong bối cảnh
kinh tế phát triển với tốc độ nhanh chóng.
.
Với mục đích nâng cao khả năng cạnh tranh của các doanh nghiệp sản
xuất , chế biến gỗ của
tranh gay gắt với các doanh

costs . Actual application of the model of management accounting costs in the
countries of the world are plentiful. Although the theory of management accounting
costs of the development from traditional models to modern models, but in fact the
model of management accounting costs of traditional still apply common in many
areas, especially in developing countries.
Status of management accounting costs in the processing business, timber
production in Binh Phuoc shows, businesses have an urgent need to establish cost
accounting management consistent with environmental law, business and specific
economic activities of enterprises to exploit the application of cost accounting


vi
management to help business executives with economic information useful and
timely to make a decision in the face economic conditions develop at a rapid pace
chong.Truoc that reality project "Building a model of international economic costs
to businesses processing and production of wood in the province of Binh Phuoc"
was selected for study thesis .
With the aim of enhancing the competitiveness of enterprises manufacturing,
wood processing in the context of Binh Phuoc economies to stiff competition with
foreign firms, research essays elucidate reality KTQT costs in business and thereby
provide some solutions in the international economic modeling and processing
enterprises, production of wood in the province of Binh Phuoc.


vii

DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT
ABC

:Activity Based Costing

DNNN

:Doanh nghiệp Nhà nước

DT

:Dự toán

ERP

:Enterprise Resource Planning

GTSP

:Giá thành sản phẩm

HĐ

:Hoạt động

KC

:Kaizen Costing

KTQT

:Kế toán quản trị

KTTC


SXKD

:Sản xuất kinh doanh

TC

:Target Costing

TKKT

:Tài khoản kế toán

TSCĐ

:Tài sản cố định


viii

TTSX

:Trực tiếp sản xuất

KTQT

: Kế toán quản trị

DNSX

: Doanh nghiệp sản xuất



x

DANH MỤC CÁC HÌNH
Hình 2. 1 Sơ đồ Các chức năng của quản trị (Nguồn: Bộ môn Quản trị nhân sự và
Chiến lược Kinh doanh - Trường Đại học Kinh tế TP Hồ Chí Minh (2006), Quản trị
học) .........................................................................................................................13
Hình 2. 2 Phân loại chi phí ......................................................................................18
Hình 2. 3 Đồ thị phân loại chi phí theo mối quan hệ với mức độ hoạt động............ 21
Hình 2. 4 Đồ thị ước tính chi phí theo phương pháp biểu đồ phân tán .................... 22
Hình 2. 5 Sơ đồ phương pháp chi phí thông thường ................................................31
Hình 2. 6 Sơ đồ phương pháp xác định chi phí theo công việc................................36
Hình 2. 7 Phương pháp xác định chi phí theo quá trình sản xuất.............................38
Hình 2. 8 Sơ dồ phương pháp xác định chi phí theo chu kỳ sống của sản phẩm ..... 42
Hình 2. 9 Bộ máy kế toán quản trị chi phí trong cơ cấu tổ chức doanh nghiệp ....... 57
Hình 3. 1 Sơ đồ mô hình KTQT chi phí hiệu chỉnh................................................69
Hình 4. 1 Sơ đồ mô hình kết hợp giữa kế toán tài chính và kế toán quản trị ........... 82


xi

MỤC LỤC
LỜI CAM ĐOAN...................................................................................................... i
TÓM TẮT ............................................................................................................... iii
ABSTRACT ..............................................................................................................v
DANH MỤC CÁC TỪ VIẾT TẮT ........................................................................ vii
DANH MỤC CÁC BẢNG .......................................................................................ix
DANH MỤC CÁC HÌNH .........................................................................................x
MỤC LỤC................................................................................................................xi

3.1 GIỚI THIỆU CHUNG VỀ TỈNH BÌNH PHƯỚC .........................................59
3.2 KHẢO SÁT, ĐÁNH GIÁ CÔNG TÁC KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ
TRONG CÁC DOANH NGHIỆP SX, CHẾ BIẾN GỖ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH
BÌNH PHƯỚC. ....................................................................................................60
3.2.1 Thực trạng ngành gỗ ở Tỉnh Bình Phước .................................................60
3.2.2 Khảo sát ...................................................................................................61
3.2.3 Kết quả nghiên cứu quan sát ....................................................................65
3.3 THỰC TRẠNG KẾ TOÁN CHI PHÍ Ở CÁC DOANH NGHIỆP SX, CHẾ
BIẾN GỖ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH PHƯỚC .............................................75
3.3.1 Thực trạng tổ chức bộ máy kế toán quản trị chi phí (Môi trường hoạt
động).................................................................................................................75
3.3.2 Thực trạng về nhu cầu của nhà quản lý đối với KTQT chi phí ................ 76
KẾT LUẬN CHƯƠNG 3 ........................................................................................78
CHƯƠNG 4: VẬN DỤNG KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ VÀO CÁC DOANH
NGHIỆP SX, CHẾ BIẾN GỖ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH PHƯỚC ................. 81
4.1. MỤC TIÊU VÀ KHẢ NĂNG VẬN DỤNG KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ
VÀO CÁC DOANH NGHIỆP SX, CHẾ BIẾN GỖ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH
BÌNH PHƯỚC .....................................................................................................81
4.1.1. Mục tiêu vận dụng kế toán quản trị chi phí .............................................81
4.2. VẬN DỤNG KẾ TOÁN QUẢN TRỊ CHI PHÍ TẠI CÁC DOANH NGHIỆP
SX, CHẾ BIẾN GỖ TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH BÌNH PHƯỚC .............................82
4.2.1 Tổ chức bộ máy kế toán tài chính và kế toán quản trị theo mô hình kết
hợp. ...................................................................................................................82
4.2.2 Phân loại chi phí phục vụ cho kế toán quản trị ........................................85
KẾT LUẬN CHƯƠNG 4 ......................................................................................100
CHƯƠNG 5: KẾT LUẬN VÀ KIẾN NGHỊ ......................................................... 103
5.1 Về phía Nhà nước ........................................................................................103


xiii

các doanh nghiệp chế biến gỗ đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc giúp
nhà quản trị kiểm soát chi phí và đưa ra các quyết định sách lược với các sản
phẩm có giá cả cạnh tranh. Từ đó, doanh nghiệp có thể có nhiều khách hàng,
tăng khả năng tiêu thụ sản phẩm tạo ra nhiều lợi nhuận.


2
1.2. Tính cấp thiết của đề tài

Đóng vai trò không thể thiếu trong việc cung cấp thông tin về chi phí là
hệ thống kế toán chi phí. Kế toán chi phí tồn tại hầu hết trong các công ty, tuy
nhiên chỉ mới tập trung vào công tác kế toán tài chính, chưa hướng vào việc
cung cấp thông tin phục vụ cho việc lập kế hoạch, kiểm soát và đánh giá việc
lập kế hoạch trong nội bộ công ty. Kế toán quản trị chi phí của các công ty
chủ yếu là công tác kế toán tài chính, phục vụ lập các báo cáo tài chính. Hệ
thống kế toán chi phí của các công ty chưa thực hiện phân loại chi phí theo
mức độ hoạt động, chưa tính giá thành theo phương pháp trực tiếp, chưa lập
dự toán chi phí và phân tích biến động chi phí phục vụ cho việc ra quyết định
kinh doanh. Với hệ thống kế toán chi phí này, thông tin chi phí của các công
ty khó có thể phù hợp, kịp thời và tin cậy cho việc ra các quyết định kinh
doanh của các nhà quản trị, làm giảm sức cạnh tranh của công ty.
Trong môi trường kinh doanh cạnh tranh, các doanh nghiệp sản xuất, chế
biến gỗ trên địa bàn tỉnh Bình Phước cần khẩn trương xây dựng hệ thống kế
toán quản trị chi phí để phục vụ cho việc quản lý công ty. Đó là lý do tôi chọn
đề tài luận văn nghiên cứu: “Xây dưng mô hình kế toán quản trị chi phí cho
các doanh nghiệp sản xuất, chế biến gỗ trên địa bàn tỉnh Bình Phước”
1.3. MỤC TIÊU, NỘI DUNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU

1.3.1. Mục tiêu của đề tài
Cùng với việc hệ thống hóa lý thuyết về kế toán quản trị chi phí phục vụ

lý luận với tổng kết thực tiễn. Trên cơ sở đó luận văn sử dụng các phương
pháp phân tích và tổng hợp các số liệu thực tế của doanh nghiệp để làm rõ vấn
đề cần nghiên cứu và đưa ra các giải pháp thực hiện. Do vậy, các phân tích
của luận văn sẽ dựa trên cơ sở các lý luận chung và so sánh với tình hình thực
tế của các doanh nghiệp.
1.3. TỔNG QUAN VỀ LĨNH VỰC NGHIÊN CỨU

Đặc điểm ngành công nghiệp chế biến gỗ Việt Nam
CBG là quá trình chuyển hóa gỗ nguyên liệu dưới tác dụng của thiết bị,
máy móc hoặc công cụ hóa chất để tạo thành các SP có hình dạng, kích thước,
thành phần hóa học làm thay đổi hẳn so với nguyên liệu ban đầu. Kỹ thuật
chế biến theo phương pháp cơ giới chủ yếu là kỹ thuật xẻ gỗ, sấy gỗ và bảo
quản gỗ. Riêng công đoạn bảo quản gỗ là phần sử dụng nhiều chất hóa học để


4

ngâm tẩm, xử lý và bảo quản gỗ. Gỗ mới khai thác có độ ẩm cao, công đoạn
sấy chỉ là bước làm khô, muốn giữ gỗ có độ bền và đảm bảo chất lượng cho
vòng đời SP gỗ phải có công đoạn ngâm tẩm để bảo quản và gìn giữ chất
lượng SP sau khi SX.
Kế toán quản trị chi phí trong các doanh nghiệp đã được rất nhiều tác
giả nghiên cứu, cụ thể tiêu biểu là luận tiến sĩ chuyên ngành kế toán, tài vụ và
phân tích hoạt động kinh tế, Đại học Kinh tế Quốc Dân; tác giả Phạm Thị
Thủy (2007) “Xây dựng mô hình kế toán quản trị chi phí trong các doanh
nghiệp sản xuất dược phẩm Việt Nam”. Tác giả đã hệ thống hóa cơ sở lý luận
kế toán quản trị chi phí, sử dụng phương pháp điều tra thống kê để nghiên cứu
thực trạng kế toán quản trị chi phí trong các doanh nghiệp sản xuất dược
phẩm Việt Nam và xây dựng mô hình kế toán quản trị chi phí trong các doanh
nghiệp sản xuất dược phẩm Việt Nam. Mô hình này bao gồm: phân loại chi

Kế toán quản trị chi phí là một bộ phận của hệ thống kế toán, chính vì vậy,
bản chất của kế toán quản trị chi phí trước hết thể hiện ở bản chất của kế toán.
Trải qua quá trình hình thành và phát triển lâu đời, có rất nhiều định nghĩa về
kế toán dưới các góc độ khác nhau, tuy nhiên trong phần này tác giả chỉ phân
tích hai định nghĩa cơ bản dưới góc độ bản chất và nội dung của kế toán.
Thứ nhất, kế toán được định nghĩa là một bộ phận của hoạt động quản lý,
với chức năng xử lý và cung cấp thông tin thực hiện về khách thể quản lý cho
chủ thể quản lý . Định nghĩa này hướng về bản chất của kế toán. Quá trình sản
xuất ra của cải vật chất là yêu cầu tất yếu khách quan cho sự tồn tại và phát
triển của xã hội loài người. Để quá trình sản xuất được thực hiện một cách có
hiệu quả, nhất thiết phải có hoạt động quản lý, tức là hoạt động định hướng
cho quá trình sản xuất và tổ chức thực hiện theo những hướng đã định. Trong
hoạt động quản lý này, kế toán đóng vai trò là cầu nối thông tin giữa khách
thể quản lý (quá trình sản xuất) và chủ thể quản lý (các cơ quan quản lý).
Thứ hai, kế toán được định nghĩa là một quá trình định dạng, đo lường, ghi
chép và cung cấp các thông tin về hoạt động kinh tế của một tổ chức . Định
nghĩa này hướng về nội dung của kế toán. Dưới góc độ này, kế toán cần áp
dụng hệ thống các phương pháp đặc thù (chứng từ, đối ứng tài khoản, tính giá
và tổng hợp – cân đối) để cung cấp các thông tin phù hợp, tin cậy, nhất qu và
so sánh được nhằm giúp cho những người sử dụng thông tin đưa ra được các
quyết định đúng đắn đối với tổ chức.
Như vậy, xét một cách tổng quát, kế toán quản trị chi phí có bản chất là
một bộ phận của hoạt động quản lý và nội dung của kế toán quản trị chi phí là
quá trình định dạng, đo lường, ghi chép và cung cấp các thông tin của chi phí
hoạt động kinh tế của một tổ chức.


7

Để cụ thể hoá nội dung và chức năng của kế toán quản trị chi phí chúng ta

8

chức, trong khi kế toán tài chính cung cấp thông tin về quá khứ của tổ chức.
Kế toán quản trị không chỉ cung cấp thông tin tài chính mà còn cung cấp
thông tin phi tài chính về các quá trình hoạt động trong nội bộ tổ chức cũng
như môi trường bên ngoài tổ chức. Hơn nữa, kế toán quản trị không phải tuân
thủ theo các nguyên tắc, chuẩn mực kế toán ban hành mà được thực hiện một
cách linh hoạt nhằm đáp ứng tốt nhất cho nhu cầu quản trị trong nội bộ tổ
chức.
Bên cạnh khái niệm kế toán tài chính và kế toán quản trị còn có khái
niệm kế toán chi phí. Theo Viện kế toán viên quản trị của Mỹ (IMA), kế toán
chi phí được định nghĩa là “ kỹ thuật hay phương pháp để xác định chi phí
cho một dự , một quá trình hoặc một sản phẩm… Chi phí này được xác định
bằng việc đo lường trực tiếp, kết chuyển tuỳ ý, hoặc phân bổ một cách có hệ
thống và hợp lý.”. Theo định nghĩa này, kế toán chi phí không phải là một bộ
phận độc lập, một phân hệ thứ ba của hệ thống kế toán, mà kế toán chi phí
vừa là một bộ phận của kế toán tài chính và vừa là một bộ phận của kế toán
quản trị.
Dưới góc độ kế toán tài chính, bộ phận kế toán chi phí có chức năng
tính toán, đo lường chi phí phát sinh trong tổ chức theo đúng các nguyên tắc
kế toán để cung cấp thông tin về giá vốn hàng bán, các chi phí hoạt động trên
báo cáo kết quả kinh doanh và giá trị hàng tồn kho trên bảng cân đối kế toán.
Dưới góc độ kế toán quản trị, bộ phận kế toán chi phí có chức năng đo lường,
phân tích về tình hình chi phí và khả năng sinh lời của các sản phẩm, dịch vụ,
các hoạt động và các bộ phận của tổ chức nhằm nâng cao hiệu quả và hiệu
năng của quá trình hoạt động kinh doanh.
Bên cạnh quan điểm coi kế toán chi phí vừa là một bộ phận của kế
toán tài chính và vừa là một bộ phận của kế toán quản trị còn có quan điểm
đồng nhất kế toán chi phí với kế toán quản trị . Quan điểm này xuất phát từ
thực tế khách quan là thông tin chi phí cho các mục đích quản trị nội bộ ngày