1
BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH
-------------******-------------
ĐOÀN THỊ TIẾN
THẾ GIỚI NHÂN VẬT
TRONG TRUYỆN NGẮN NGUYỄN
NGỌC TƯ
Chuyên ngành: Văn học Việt Nam
Mã số
: 60.22.34
LUẬN VĂN THẠC SĨ VĂN HỌC
Người hướng dẫn khoa học:
PGS.TS. HÀ VĂN ĐỨC
VINH – 2011
2
LỜI CẢM ƠN
Lời đầu tiên, tôi xin chân thành cảm ơn tới quý thầy cô trong khoa Ngữ
Văn, trường Đại học Vinh đã tạo điều kiện giúp đỡ tôi trong quá trình học
tập cũng như nghiên cứu luận văn này. Đặc biệt, tôi xin được bày tỏ lòng
kính trọng, biết ơn chân thành, sâu sắc nhất tới PGS.TS Hà Văn Đức- người
trực tiếp hướng dẫn tận tình giúp đỡ tôi trong suốt quá trình thực hiện luận
Ngọc Tư cũng là một trong số những nhà văn trẻ của văn học đương đại được
đánh giá cao. Với số lượng tác phẩm của mình, chị đã nhanh chóng khẳng
định tài năng và phong cách riêng, lối đi riêng trên văn đàn Việt Nam: “Một
phong cách ngoan hiền nhưng kiên quyết, cuộc sống giản đơn nhưng thấp
thoáng một nội tâm phức tạp và bí ẩn” (Trần Hữu Dũng). Chính điểm đó đã
khiến nhà văn Nguyễn Ngọc Tư đã trở thành tâm điểm, thu hút không ít sự
quan tâm của các nhà nghiên cứu, phê bình.
1.2. Độc giả ban đầu nhìn nhận chị vì những giải thưởng cao trong các
cuộc thi viết truyện ngắn. Sau đó hàng loạt tác phẩm khác như: Biển người
mênh mông, Cánh đồng bất tận, Gió lẻ và 9 câu chuyện khác...ra mắt bạn đọc
thì sự ngỡ ngàng mới mẻ không còn là điều bất ngờ đối với độc giả và dư luận
nữa mà chị đã thực sự chiếm được trái tim người đọc bởi những thành tựu
vững vàng, tài năng, phong cách, sức sáng tạo nghệ thuật.
Dõi theo hành trình sáng tác của chị thì ta thấy rõ một điều ngòi bút của
chị thực sự có tay nghề, dần khẳng định tài năng viết của mình trên văn đàn.
Thế nhưng phải đến Cánh đồng bất tận, người đọc mới thực sự cảm nhận hết
được ý tưởng cũng như phong cách nhà văn Nguyễn Ngọc Tư. Từ đây tên
Nguyễn Ngọc Tư in dấu vào trái tim người đọc với giọng văn đậm chất Nam
Bộ, nhẹ nhàng, ngọt ngào nhưng cũng rất có duyên- cái duyên ngầm của
5
người nghệ sĩ. Bằng tài năng vốn có, Nguyễn Ngọc Tư lấy những vấn đề nhỏ
nhặt của cuộc sống nâng tầm khái quát đưa đến cho người đọc những rung
động lớn, những câu hỏi, những trăn trở khắc khoải mãi không thôi. Cái dư vị
cuộc sống mà người đọc cảm nhận được từ tác phẩm của chị như sợi keo kết
dính, tạo sức lôi cuốn mạnh mẽ với mọi thế hệ độc giả: từ già đến trẻ, từ nông
thôn đến thành thị.
Truyện ngắn là thể loại đặc trưng trong sự nghiệp cầm bút của Nguyễn
muốn nhìn nhận một cách thiết thực về quá trình phát triển của thể loại
truyện ngắn trong nền văn học đương đại cũng như vị thế của cây bút trẻ
trong lòng công chúng bạn đọc.
Hiện nay đã có không ít bài viết, nghiên cứu về sáng tác của Nguyễn
Ngọc Tư nhưng chưa có công trình nào chuyên sâu, đầy đủ về thế giới nhân
vật trong sáng tác của chị. Với những lí do trên chúng tôi chọn đề tài: “Thế
giới nhân vật trong truyện ngắn Nguyễn Ngọc Tư” để làm nổi bật đặc trưng
truyện ngắn, khẳng định tài năng văn chương, giá trị nghệ thuật trong sáng tác
của Nguyễn Ngọc Tư, góp phần vào sự phát triển của nền văn học Việt Nam
đương đại.
2. Lịch sử vấn đề
Là một tác giả trẻ mới xuất hiện khoảng hơn mười năm trở lại đây vì thế
các công trình nghiên cứu lớn về tác giả Nguyễn Ngọc Tư còn chưa nhiều
song những bài viết về chị và tác phẩm của chị cũng không phải là hiếm.
2.1. Là nhà văn trẻ nhưng Nguyễn Ngọc Tư đã để lại ấn tượng sâu
sắc trong lòng công chúng và giới phê bình nghiên cứu. Vì thế các bài
nghiên cứu, phê bình, đánh giá về truyện của chị dưới nhiều góc độ,
phương diện khác nhau được đăng trên báo, tạp chí, trang web. Sau đây
chúng tôi khái lược một số công trình nghiên cứu, các bài báo viết, báo
mạng về Nguyễn Ngọc Tư:
7
Trần Hữu Dũng, Nguyễn Ngọc Tư- đặc sản Miền Nam, diễn đàn studiesinfo 2.2004.
Văn Công Hùng trong: Bất tận với Nguyễn Ngọc Tư, Văn nghệ số 25,
ngày 24. 06.2007.
Kiệt Tấn: Sông nước Hậu Giang và Nguyễn Ngọc Tư, Việt studies.org.
Trần Văn Sỹ: Bức tranh quê buồn tím ngắt, Văn nghệ số 15, 15.04.2006.
Phạm Xuân Nguyên: Nguyễn Ngọc Tư dữ dội và nhân tình, báo tuổi trẻ
Trên cơ sở tìm hiểu, tiếp thu và kế thừa các công trình nghiên cứu và phê
bình, bài báo... chúng tôi xin điểm lại một số khuynh hướng tiêu biểu đề cập
đến đặc điểm truyện ngắn, phong cách văn chương, quan niệm nghệ thuật về
con người cũng như thế giới nhân vật trong sáng tác của Nguyễn Ngọc Tư từ
năm 2000 đến nay.
Nguyễn Ngọc Tư là con người của mảnh đất Nam Bộ, vì lẽ đó nên trong
truyện của chị không gian, ngôn ngữ, lối sống của nhân vật cũng đặc sệt Nam
Bộ. Trần Hữu Dũng- nhà báo, nhà kinh tế học đã gọi Nguyễn Ngọc Tư là “đặc
sản Nam Bộ”, bởi vùng quê đồng bằng sông Cửu Long đã được chị khai thác
một cách triệt để, chân thực tinh tế nhưng cũng rất sống động sâu sắc.
Sau truyện ngắn đầu tay như Con sáo sang sông, Ngày xưa đăng trên báo
văn nghệ trẻ, số 40 ra ngày 30/09/2000 và 19/05/2001, đặc biệt khi tập truyện
ngắn Ngọn đèn không tắt của chị đạt giải nhất cuộc thi “Vận động sáng tác
văn học tuổi 20 lần thứ 2”. Chị đã gây không ít sự chú ý của những người trực
tiếp làm biên tập báo cũng như các nhà nghiên cứu khác. Nhà văn Dạ Ngân đã
đánh giá rất cao những truyện ngắn của Nguyễn Ngọc Tư viết về vùng sông
nước và con người Nam Bộ: “...Cô gái đất Mũi Này, cô nhà báo Nguyễn
Ngọc Tư này cho tôi tất cả những gì làm nên hai chữ Cà Mau, hay rộng hơn
U Minh”. Trong một bài viết đăng trên báo văn nghệ trẻ số 15 ra ngày
9
11/04/2004, khi trả lời phỏng vấn của nhà báo Kim Anh, nhà văn Dạ Ngân đã
nói nhiều về chất văn hóa đậm đặc được biểu hiện qua mỗi truyện ngắn, mỗi
trang viết của Nguyễn Ngọc Tư: “Cái cách tu từ của Tư là tuyệt vời. Tôi thấy
phương ngữ mà Nguyễn Ngọc Tư đưa vào truyện bao giờ cũng có sự cân
nhắc cho sự đóng góp vào vốn liếng chung của ngôn ngữ quốc gia” [1, 3].
Điểm đặc biệt ở Nguyễn Ngọc Tư đó là cách sử dụng ngôn từ, giai điệu, đến
nhân vật...Tất thảy đều quá đỗi giản dị, nhẹ nhàng nhưng cũng rất sâu xa.
tài tình và có duyên lạ. Nhà văn Nguyễn Ngọc Tư đã giúp bạn đọc vùng Đồng
Bằng Sông Cửu Long càng yêu, càng tin hơn về ngôn ngữ địa phương nơi
mình sinh ra và lớn lên” [51, 28]. Khi cảm nhận về Cánh đồng bất tận, trên
tạp chí văn hóa Phật Giáo số 11 ra ngày 28/12/2005, tác giả Thảo Vy cho
rằng: “Cánh đồng bất tận” ở đây là “cánh đồng của cuộc sống” và “Tư đã
đưa ngòi bút của mình ra khỏi nhà khỏi xóm để đến với cánh đồng” [77].
Cánh đồng bất tận còn được rất nhiều người xem xét dưới nhiều góc độ khác
nhau. Hai nhà nghiên cứu Đặng Anh Đào và Trần Thiện Khanh khai thác yếu
tố kì ảo, chất hiện thực trong truyện của nhà văn nữ trẻ này.
Còn chất thơ được tuôn chảy xuyên suốt toàn truyện Cánh đồng bất tận
đã được Đào Duy Hiệp nhìn nhận và khai thác từ góc độ toàn tác phẩm:
“Truyện Cánh đồng bất tận lay động người đọc bởi chất thơ từ sự lặp lại về
nỗi nhớ, về cánh đồng. Trong cánh đồng có những dòng sông. Những dòng
sông cuộc đời, dòng sông thời gian thấm thía tình người, niềm đau và nỗi
buồn. Những dòng sông- thơ ấy cứ thênh thang chảy mãi từ ngôn ngữ rất
riêng, rất trong trẻo độc đáo và đa âm sắc của Nguyễn Ngọc Tư” [27].
Còn xét về góc độ thi pháp thì trong bài: “Giọng điệu trần thuật của
Nguyễn Ngọc Tư qua tập truyện Cánh đồng bất tận”, tác giả Nguyễn Thị
Hoa nhấn mạnh: “Giọng điệu trần thuật trong truyện ngắn Nguyễn Ngọc
Tư rất đa dạng, có giọng dân dã mộc mạc, có giọng đôn hậu chân tình, có
giọng khắc khoải xót thương, có giọng hóm hỉnh, có giọng trữ tình sâu
11
lắng... Điều này góp phần tạo nên phong cách trần thuật độc đáo của nhà
văn Nguyễn Ngọc Tư” [22].
Rõ ràng văn chương là phương tiện suy tưởng, là sự ngẫm ngợi về cuộc
sống hiện thực được truyền tải qua tác phẩm để từ đó có cách nhìn nhận đánh
giá một cách khách quan. Vì thế mà nhà nghiên cứu Phan Quý Bích chỉ ra tư
những vấn đề bức bách, sâu xa qua bài viết “Nắng, gió, vịt và đàn bà giữa
những Cánh đồng bất tận”: “Truyện gợi lên nhiều điều về thân phận làm
người, những người cùng khổ trong một xã hội đang quay trong cơn lốc. Từ
đó mở ra những suy ngẫm về nhân tình thế thái, sự suy đồi đạo đức, đặc biệt
là những kẻ đầy tước quyền trong tay. Nhưng xa hơn và quan trọng hơn, những
con chữ kết thúc thiên truyện đã đẩy truyện ngắn lên thêm một bậc: gieo niềm
tin vào lòng cuộc sống. Hay nói một cách khác, đó là một cái nhìn về phía trước
của một người sống tận đáy cùng của xã hội, một người không may mắn trên
bước đường chăn vịt để mưu sinh, một người mà định mệnh luôn trói chặt với
những đau thương, khốn khổ. Đó chính là hạt mầm tốt” [76].
Hình tượng con người trong truyện Nguyễn Ngọc Tư được nhiều người
nói đến đặc biệt là hình tượng con người cô đơn. Nỗi cô đơn dằng dặc, thầm
lặng ăn mòn con người. Tác giả Phạm Thái Lê có bài đăng trên tạp chí Văn
nghệ quân đội, thứ 6 ngày 02/11/2007 đã phản ánh đúng bản chất bi kịch của
sự cô đơn: “Cũng đề cập đến nỗi cô đơn của con người nhưng chúng ta nhận
thấy quan niệm của Nguyễn Ngọc Tư rất khác. Cô đơn luôn là nỗi đau, là bi
kịch tinh thần lớn nhất của con người. Nhưng đọc Nguyễn Ngọc Tư, chúng ta
cảm nhận rất rõ niềm cô đơn mà không thấy sự bi quan tuyệt vọng. Nhân vật
của chị ý thức về sự cô đơn. Họ chấp nhận bởi họ tìm thấy trong nỗi đau ấy
một lẽ sống. Và từ trong nỗi đau ấy, họ vươn lên làm người. Cô đơn trong
quan niệm của Nguyễn Ngọc Tư là động lực của cái Đẹp, cái Thiện” [41].
13
Năm 2008, tập truyện Gió lẻ và 9 câu chuyện khác ra đời, tạo một làn
sóng dư luận lớn. Sau thành công của Cánh đồng bất tận thì tập truyện này
cũng được sự đón nhận nồng nhiệt của giới phê bình nghiên cứu và độc giả.
Họ nhận định ở tập truyện này đã có sự thay đổi trong quá trình sáng tạo. Dù
sự thay đổi ấy còn chưa đạt đến độ chín như ở tập truyện Cánh đồng bất tận.
Khi nhận xét chung toàn truyện của Nguyễn Ngọc Tư, báo Tiền phong ra
ngày 31/01/2006 có đề cập đến phương diện ngôn ngữ của truyện: “Văn phong
giản dị, ngôn ngữ truyện cứ như được kể vào từ đời thường, như chính nỗi đau
của những kiếp người, những số phận nhỏ bé ở một vùng quê nghèo và triết lí
nhân quả của cuộc đời làm nên sức ám ảnh rất lớn cho truyện”.
2.3. Tổng quan lại lịch sử vấn đề thì hầu hết các bài nghiên cứu tập trung
khai thác mọi khía cạnh có thể liên quan trực tiếp hoặc gián tiếp đến đề tài,
nhưng dù ở mức nào thì đó là những gợi ý thiết thực cho việc nghiên cứu của
chúng tôi về đề tài: Thế giới nhân vật trong truyện ngắn Nguyễn Ngọc Tư
3. Đối tượng, nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Luận văn này sẽ tập trung khảo sát tìm hiểu về thế giới nhân vật và
nghệ thuật xây dựng nhân vật trong truyện ngắn của nhà văn Nguyễn Ngọc
Tư (Đối tượng chính). Mặt khác, luận văn cũng đề cập tới các nhân vật trong
truyện ngắn của một số nhà văn cùng thời hoặc trước đó (Đối tượng để đối
chiếu so sánh).
3.2. Khi nghiên cứu về truyện ngắn của Nguyễn Ngọc Tư nhìn từ góc độ
nhân vật, luận văn cố gắng tập trung làm rõ những vấn đề chính sau:
- Nguyễn Ngọc Tư và quan niệm về con người nghệ thuật, bởi mỗi nhà
văn có quan niệm sáng tác riêng. VV thế nhiệm vụ này cũng là tiền đề cơ sở
quan trọng cho việc triển khai tìm hiểu các kiểu nhân vật trong truyện ngắn
Nguyễn Ngọc Tư.
- Khảo sát các kiểu nhân vật trong truyện ngắn Nguyễn Ngọc Tư, để qua
đó làm nổi rõ được những đóng góp riêng độc đáo của cây bút nữ vùng sông
nước Nam Bộ (cả ở phương diện nội dung và nghệ thuật).
15
4. Phương pháp nghiên cứu
4.1. Mục đích quan trọng của luận văn là khảo sát khám phá thế giới
Chương 1
NGUYỄN NGỌC TƯ QUAN NIỆM VỀ CON NGƯỜI vµ NGHỆ THUẬT
Trong nền văn học Việt Nam đương đại, Nguyễn Ngọc Tư xuất hiện như
một cơn gió lạ, với phong cách viết rất độc đáo. Nghiệp văn của chị được
khởi đầu bằng những bước đi nhẹ nhàng, bình dị với những tác phẩm đầu tay
được công chúng đón nhận nồng nhiệt. Mỗi nhà văn có những cách suy nghĩ,
có quan niệm khác nhau về văn chương nghệ thuật, con người, cuộc sống từ
đó tạo phong cách riêng của nhà văn. Với Nguyễn Ngọc Tư là thế, chị đã
sống, đã trải nghiệm ngay trên chính quê hương của chị, để rồi chị viết một
cách say sưa miệt mài về những con người, phong tục tập quán, sinh hoạt tâm
lí của những con người nơi đây. Chị đã sống và yêu tất thảy mọi thứ và cũng
cống hiến tất thảy tài năng sức lực cho văn chương. Qua văn chương chị đã
đưa quê hương mình tới mọi miền Tổ Quốc, ra toàn thế giới. Quê hương
chính là mạch nguồn, là ngọn đuốc đã thôi thúc chị viết, viết một cách chân
thành, đằm thắm, miệt mài và cứ thế chất văn trào ra đầu ngọn bút.
1.1. Hành trình sáng tác của Nguyễn Ngọc Tư
1.1.1. Giống như nhiều nhà văn cùng thời khác, Nguyễn Ngọc Tư đã dồn
sức lực tài năng của mình lên đầu ngọn bút. Điều may mắn của chị là được
thụ hưởng chất văn chương nghệ sĩ từ người bố của mình. Từ nhỏ Nguyễn
Ngọc Tư đã rất giỏi văn, ham học, thế nhưng chị đã phải từ bỏ con đường học
hành của mình lúc 15 tuổi (học hết lớp 9) vì gia đình quá khó khăn. Dù thế,
nhưng chất văn chương trong chị không vơi đi mà nó càng khao khát thúc
dục chị viết, trong khó khăn sức sáng tạo ấy càng trở nên mãnh liệt và giàu
giá trị. Được sự động viên của cha “Nghĩ gì viết nấy, viết những gì con đã trải
17
qua”. Thế là chị viết, viết như để quên đi nỗi buồn phiền, nhọc nhằn và cũng
như bù đắp cho mình vì không được đến trường như các bạn cùng trang lứa.
Nhà văn trẻ Phạm Duy Nghĩa nói: “cuộc sống gợi những nỗi niềm nhân
văn quá lớn nên tự nhận lòng phải viết”, còn nhà văn Nguyễn Kiên lại bộc
bạch: “...Tôi nghĩ, những ai đã có duyên nợ với văn chương không dễ rời hẳn
mảnh đất này. Khi đã qua những trải nghiệm cuộc sống, lòng yêu văn chương
sẽ thôi thúc người viết cầm bút...”, và nhà văn Nguyễn Ngọc Tư cũng như thế.
Trong nghiệp cầm bút của mình, Nguyễn Ngọc Tư đã giới thiệu trước
công chúng bạn đọc hàng loạt tác phẩm tiêu biểu đã được xuất bản:
Ngọn đèn không tắt (2000)
Ông Ngoại (tập truyện thiếu nhi 2001)
Biển người mênh mông (2003)
Giao Thừa (2005)
Nước chảy mây trôi (truyện và kí- 2004)
Truyện ngắn Nguyễn Ngọc Tư (2005)
Cánh đồng bất tận (2005)
Tạp văn Nguyễn Ngọc Tư (2005)
Ngày mai của những ngày mai (2007- tạp văn)
Gió lẻ và 9 câu chuyện khác (2008)
Khói trời lộng lẫy (2010)
Quá trình sáng tác của Nguyễn Ngọc Tư được đánh dấu từ tập kí sự “Nỗi
niềm sau cơn bão dữ” (giải 3 báo chí toàn quốc năm 1997), đã đưa chị ung
dung tiến vào làng văn. Thế nhưng tác phẩm đã khẳng định vị trí vững vàng
trong lòng công chúng và giới phê bình lại là tập truyện ngắn Cánh đồng bất
tận, nó xem như tiếng chuông được ngân lên mãi. Cũng chính qua tập truyện
này, tên tuổi của Nguyễn Ngọc Tư được vinh danh trong giới văn nghệ sĩ
trong hơn mười năm đầu của thế kỉ 21.
19
Tên tuổi, phong cách Nguyễn Ngọc Tư lại được công chúng dõi theo tiếp
khai thác một hình tượng nghệ thuật, một sự việc mang tính cụ thể đi sâu vào
tìm hiểu một phần nào đó trong các mối quan hệ và tâm hồn con người. Vì lẽ
đó nên việc xây dựng nhân vật và các tình tiết sự kiện nó được đơn giản hóa
hơn. Truyện ngắn cũng chú trọng vào việc miêu tả mọi mặt của cuộc sống,
con người trong xã hội, nhưng với dung lượng truyện ngắn không cho phép
nhà văn rong dài, tản mạn. Điều quan trọng là sau lượng ngôn từ ấy phải
chuyển tải được nội dung tư tưởng của tác giả gửi gắm trong mỗi tác phẩm.
K.Pautôpxki định nghĩa về vấn đề truyện ngắn như sau: Thực chất
truyện ngắn là gì? Tôi nghĩ rằng truyện ngắn là một truyện viết ngắn gọn,
trong đó cái không bình thường hiện ra như một cái bình thường và cái bình
thường hiện ra như một cái không bình thường.
Khi đề cập đến vấn đề khái niệm truyện ngắn, nhà phê bình Bùi Việt
Thắng cho rằng: “Truyện ngắn là thể loại năng động ít bị những quy tắc có
tính quy phạm gò bó, chi phối. Hình thức truyện ngắn luôn vỡ ra, đổi thay lại,
luôn tự xác định tính bền vững của mình” [68,132].
Theo Từ điển văn học Việt Nam: “Truyện ngắn khác với truyện vừa ở
dung lượng nhỏ hơn, tập trung mô tả một mảnh của cuộc sống: một biến cố
hay một vài biến cố xảy ra trong một giai đoạn nào đó của đời sống nhân vật,
biểu hiện một mặt nào đó của tính cách nhân vật, thể hiện một khía cạnh nào
đó của vấn đề xã hội” [68,30].
Vì hạn chế về dung lượng nên trong truyện ngắn yêu cầu về độ nén rất
lớn. Song dù thế nào thì nó vẫn có khả năng chuyển tải một cách sâu sắc về
một khía cạnh nào đó mang tính cấp thiết trong xã hội hay những bước ngoặt
của những số phận con người.
Việc xây dựng nhân vật và tạo ra những bước ngoặt của số phận nhân vật
không nằm ngoài sự chi phối của thể loại truyện ngắn. Điều đó nhằm mục
đích giải mã những mâu thuẫn trong các quan hệ xã hội, những vấn đề về con
21
22
những mặt trái trong cuộc sống gia đình, lứa đôi, những mối quan hệ phức tạp
đa chiều lên trên trang văn của mình. Bằng một phong cách viết độc đáo, nhẹ
nhàng, bình dị nhưng cũng hết sức sâu sắc, Nguyễn Ngọc Tư đã dẫn dắt
người đọc vào thế giới riêng của mình để cảm nhận lấy tất cả những gì mà nơi
vùng sông nước Nam Bộ này có, ngây ngất mãi không muốn rời xa. Trong
chuyện của chị chủ yếu được viết dựa trên dòng tâm trạng cảm xúc nên mỗi
“đứa con tinh thần” như một bài ca trữ tình, với nhiều dáng vẻ khác nhau.
Cách kết cấu tổ chức chủ yếu truyện ngắn của Nguyễn Ngọc Tư là:
“Kiểu tổ chức tác phẩm men theo dòng cảm giác, cảm xúc và những phức
hợp cảm xúc chứ không nghiêng về những suy tưởng” [29].
Khi tiếp cận tác phẩm của Nguyễn Ngọc Tư, ta thấy một điều dù đề tài
được khai thác như thế nào thì điều quan trọng nhất mà nhà văn chú trọng là
việc xây dựng nhân vật. Bởi “nhân vật trong tác phẩm phải là đứa con tinh
thần, là sản phẩm của vốn sống trực tiếp của nhà văn” [29]. Vì thế những
nhân vật trong truyện của chị thường là những nhân vật đau khổ, day dứt vì
tình yêu, vì gia đình tan vỡ hay những con người suốt đời theo đuổi nghệ
thuật, cái đẹp.
Nguyễn Ngọc Tư- người con của vùng quê sông nước Nam Bộ chân chất
giản dị song cũng quá đỗi tự tin bước vào làng văn đương đại bằng tài năng
và phong cách sáng tạo của mình. Đồng thời cũng tạo những bước ấn tượng
sâu sắc trong lòng công chúng độc giả bằng những tập truyện ngắn đặc sắc:
Ngọn đèn không tắt, Cánh đồng bất tận, Gió lẻ và 9 câu chuyện khác và mới
đây là Khói trời lộng lẫy...
Chỉ trong hơn mười năm trở lại đây, Nguyễn Ngọc Tư đã sáng tác không
ít tác phẩm, kể cả tạp văn, kí...Điều đó cho thấy một cây bút trẻ như Nguyễn
Ngọc Tư đã rất nghiêm túc trong công việc lao động nghệ thuật, cống hiến
sức lực tài năng cho nghệ thuật. Là người vợ, người mẹ với bao bộn bề lo
24
Đánh giá một cách tổng quan về con đường sáng tác của Nguyễn Ngọc
Tư ta thấy hầu hết trong tác phẩm của chị đề cập đến con người, nếp sinh hoạt
nơi quê hương chị muôn màu muôn vẻ. Trong đó nổi bật hơn cả là sự cô đơn,
đau khổ trong tình yêu, cảnh bần hàn... Đấy là những bức màn đen u ám bao
trùm lấy từng số phận con người. Họ sống giữa cộng đồng người mà vẫn thấy
lạc lõng cô đơn, đối xử với nhau như người xa lạ. Vì cơm áo gạo tiền, vì
quyền lực danh vọng hay ít học mà con người đối xử với con người tàn nhẫn.
Trong hoàn cảnh đó họ chỉ biết cố gắng chịu đựng, chấp nhận sự cô đơn và
những thiệt thòi về phía mình như: Hậu (Một trái tim khô), Điệp (Nước chảy
mây trôi), người cha và Nga (Đau gì như thể)... Dù hoàn cảnh có trớ trêu khắc
nghiệt đến đâu thì họ vẫn phấn đấu tự hoàn thiện mình và sống tốt hơn.
Số phận nhân vật trong truyện ngắn của Nguyễn Ngọc Tư đã phần nào
nói lên được quan niệm nghệ thuật về con người của nhà văn. Trong sáng tác
của mình nhà văn nữ này xây dựng nhân vật theo mạch tâm trạng. Chị đã để
cho nhân vật loay hoay ngược xuôi, day dứt mổ xẻ từng biến đổi trong tâm lí
cũng như những biến động trong xã hội hiện nay. Qua đó gián tiếp nói lên
quan niệm nghệ thuật về con người cũng như ý thức về nghiệp viết của mình
trong xã hội này.
1.3.1. Nguyễn Ngọc Tư- nhà văn của tình người, tình quê
Văn học có vai trò rất lớn trong việc truyền tải một cách chân thực sinh
động về đời sống, sinh hoạt, các quan hệ xã hội khác bằng những hình tượng
nghệ thuật cụ thể, giúp người đọc cảm nhận một cách sâu sắc, rộng lớn về đời
sống xã hội. Tác phẩm là phương tiện đắc lực trong việc miêu tả hiện thực
cuộc sống mà nhà văn tri nhận được từ những gì đã và đang diễn ra xung
quanh mình. Văn chương của Nguyễn Ngọc Tư cũng nằm trong quy luật ấy.
Nhà nghiên cứu Bùi Đức Hào đã từng nhận xét: “Văn chương của Nguyễn
công việc của người sáng tác: “Thực tế phong phú ngồn ngộn mạnh mẽ đến
đâu cũng chỉ mới là quặng quý. Nhà văn- người hiểu biết sự vật, hiểu biết
Copyright: Tài liệu đại học ©