HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH
HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN
KHOA CHÍNH TRỊ HỌC

BÀI TẬP CÁ NHÂN

Sinh viên: Phan Thị Diệu Linh
Lớp: Chính sách công K33
Môn: Chính sách kinh tế

Năm 2015

1


MỤC LỤC
Phần 1 : Khái quát về thuế tiêu thụ đặc biệt và luật sửa đổi, bổ sung
một số điều của luật thuế tiêu thụ đặc biệt
1.1. Khái

niệm thuế tiêu thụ đặc biệt và luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật thuế

tiêu thụ đặc biệt
1.2. Quá trình ra đời và áp dụng thuế TTĐB ở Việt nam
1.3. Vai trò của pháp luật thuế tiêu thụ đặc biệt
Phần 2: Đánh giá ảnh hưởng của chính sách này lên ngân sách nhà
nước và các hộ gia đình
2.1. Ảnh hưởng đối với Ngân sách nhà nước
2.1.1. Ảnh hưởng tích cực
2.1.2. Ảnh hưởng hạn chế
2.2 . Ảnh hưởng đối với hộ gia đình ( phân ra người tiêu dùng và hộ kinh

Những điểm mới gồm : (Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của luật thuế tiêu
thụ đặc biệt kèm theo)
1.2.

Quá trình ra đời và áp dụng thuế TTĐB ở Việt nam

3


Năm 1951 : Ban hành thuế hàng hóa
- Đối với hàng hóa khuyến khích sản xuất thì NN không thu thuế hoặc thu
thuế thấp.
- Đối với hàng hóa không thiết yếu thì nhà nước đánh thuế cao
- Thuế hàng hóa đánh vào hơn 50 mặt hàng
Năm 1989: Đối tượng chịu thuế hàng hóa giảm
- Áp dụng voiứ khoảng 20 mặt hàng
- Bao gồm cả thuế hàng Xuất khẩu, Nhập khẩu và hàng phi mậu dịch
Năm 1990: Ban hành luật thuế TTĐB thay cho thuế hàng hóa
- Áp dụng 6 mặt hàng: thuốc lá, pháo, rượu, bia, hàng mã, bài lá.
- Thu thuế một lần ở khâu sản xuất, không thu ở khâu nhập khẩu
Năm 1993: Sửa đổi luật thuế TTĐB lần 1
- Đánh vào 4 mặt hàng: Thuốc lá điếu, Rượu, Bia, Pháo
- Thuế suất tăng
Năm 1995: Sửa đổi luật thuế TTĐB lần 2 có hiệu lực ngày 1/1/1996
- Áp dụng 6 nhóm mặt hàng: thêm 2 nhóm ( ô tô nhập khẩu và xăng các loại)
- Tách thuế TTĐB ra khỏi thuế Nhập khẩu để giảm thuế Nhập khẩu
- Bảo vệ sản xuất trong nước
- Tạo điều kiện để Việt Nam tham gia vào các hiệp định, cam kết quốc tế
trong họat động TMQT
Năm1998: Sửa đổi luật thuế TTĐB lần 3, thông qua luật Thuế TTĐB mới có

thuế khác. Khi thuế suất cao sẽ làm hàng hóa, dịch vụ tăng cao. Hệ quả là không

5


phải mọi tầng lớp nhân dân đề có thể sử dụng các loại hàng hóa, dịch vụ đó mà chỉ
những tầng lớp nhân dân khá giả trong xã hội mới có khả năng chi trả cho những
loại mặt hàng này. Ví dụ như rượu, bia, thuốc lá, kinh doanh vũ trường, mát – xa,
Karaoke, casino, tàu bay, du thuyền… Qua đó, một mặt nhà nước vừa có thể hướng
dẫn tiêu dùng, vừa có thể huy động thu nhập của một bộ phận dân cư có thu nhập
cao và có khả năng chi trả cho những loại mặt hàng, dịch vụ không thiết yếu tiêu
dùng vào ngân sách nhà nước để sử dụng cho những mục tiêu công cộng, góp phần
đảm bảo công bằng xã hội.
-Thứ 2, pháp luật thuế tiêu thụ đặc biệt là công cụ quan trọng được sử dụng
nhằm ổn định và tăng cường nguồn thu cho ngân sách nhà nước. Theo quyết toán
ngân sách Nhà nước, thu ngân sách từ thuế tiêu thụ đặc biệt với hàng sản xuất
trong nước với hàng sản xuất trong nước năm 2008 đạt 22,123 tỷ đồng, năm 2009
đạt 29,728 tỷ đồng, năm 2010 ước đạt 37,906 tỷ đồng, trong 9 tháng đầu năm 2011
đạt 33,425 tỷ đồng, 9 tháng đầu năm 2013 thuế tiêu thụ đặc biệt hàng sản xuất
trong nước đạt 38,606 tỷ đồng , năm 2014 thuế tiếu thụ đặc biệt hàng sản xuất
trong nước đạt 38,432 tỷ đồng.

6


Phần 2. Đánh giá ảnh hưởng của chính sách này lên ngân sách nhà nước
và các hộ gia đình
2.1.

Đối với ngân sách nhà nước: Nhìn chung khi tăng thuế suất của một số nhóm

trình tăng như sau: từ ngày
1/1/2016 tăng từ 65% lên 70%;
từ ngày 1/1/2019 tăng từ 70%
lên 75%.

Nhóm mặt hàng thuốc lá
điếu nộp ngân sách nhà nước
20.000 tỷ đồng. Dự kiến
tăng số thu ngân sách năm
2016 là 2.930 tỷ đồng, đến
năm 2018 tăng thêm 7.700
tỷđồng
7


Rượu Rượu > Thuế suất cũ là 50%,
20 độ
Từ 01/01/2016: 55%
Từ 01/01/2017: 60%
Từ 01/01/2018: 65%
Rượu < Thuế suất cũ là 25,
20 độ Từ 01/01/2016: 30%
Từ 01/01/2018: 35%

năm 2016 sẽ thu được 389 tỉ
đồng, năm 2017 thu được
447 tỉ đồng và năm 2018 thu
được 514 tỉ đồng.

Thuế suất cũ là 50,

so với hiện hành lên 90%; loại
trên 4.000 cm3 đến 5.000 cm3
tăng 50% lên 110%; loại trên
5.000 cm3 đến 6.000 cm3 tăng
70% lên 130%; loại trên 6.000
cm3 tăng 90% lên 150%.

Đây là nguồn thu lớn cho
ngân sách nhà nước vì là mặt
hàng có giá trị cao. Tuy
nhiên, động thái của nhà
nước về việc tăng thuế suất
của mặt hàng này có thể sẽ
làm giảm nguồn thu ngân
sách

Bia

Ô tô

Bài lá, vàng mã, thuế suất giữ nguyên

8


Xăng sinh học thuế suất thuế TTĐB ưu đãi là
E5
9% đối với E5 và 8,5% đối với
E10
Kinh doanh vũ từ 30% lên 40%, đối với mát-xa

giá cả, từ đó ngân sách địa phương giảm làm ngân sách nhà nước giảm.
Thứ 2, việc tăng thuế suất đối với những mặt hàng này, khiến cơ sở buôn lậu
ngày càng bất chấp, hoạt động mạnh mẽ nhờ vào lợi ích tăng nhanh của việc buôn
lậu hoặc nhập lậu, đây chính là vấn nạn đối với ngân sách nhà nước. Ví dụ: Nạn
Buôn lậu thuốc lá năm 2013 khiến cho ngân sách nhà nước thất thu 6.500 tỷ đồng
và con số thất thu dự tính sẽ tăng lên tới con số 8.000 tỷ năm 2014. Việc tăng thuế
suất càng cao buôn lậu càng phát triển.

9


Dẫn chứng: Theo các doanh nghiệp bia rượu, nước giải khát, quy định mới sẽ
khiến mức thuế tiêu thụ đặc biệt cao lên và sẽ không đảm bảo được tính ổn định
trong tăng trưởng nguồn thu ngân sách Nhà nước. Đại diện Hiệp hội Bia Rượu
Nước giải khát dẫn ví dụ, sau một giai đoạn tăng trưởng tốt nhờ mức thuế tiêu thụ
đặc biệt hợp lý thì năm 2013, khi thuế bia tăng từ 45% lên 50%, rượu tăng từ 50%
lên 55% đã gây tác dụng ngược lại tới mức tổng nộp ngân sách. Năm 2013, 2014
khi thuế tiêu thụ đặc biệt tăng lên, mức nộp thuế của các doanh nghiệp giảm 1,5%
và 16,1% so với năm 2012. Theo số liệu từ Hiệp hội này, năm 2014, các doanh
nghiệp Bia Rượu Nước giải khát nộp vào ngân sách 25.781 tỷ đồng, trong đó thuế
tiêu thụ đặc biệt là gần 20.000 tỷ đồng, tăng 9,1% so với năm trước đó
Đơn cử, 9 tháng đầu năm 2014, theo số liệu khảo sát của AC NIELSEN, thuốc
lá lậu đã tăng lên 30 - 40%. Diễn biến của thuốc lá nhập lậu trở nên rất phức tạp;
nếu như trước đây thuốc lá lậu xuất hiện chủ yếu ở các tỉnh miền Tây Nam Bộ,
hiện nay đã xuất hiện thêm và lan tràn ở hầu hết các tỉnh miền Trung, miền Bắc và
trên phạm vi toàn quốc. Trước đây thuốc lá lậu chủ yếu là JET và HERO (giá
khoảng 14.000đ) thì mới đây xuất hiện nhiều loại thuốc lá lậu giá rẻ, chất lượng
kém như: League, Luxury, Cambo, Ram, Rainson (giá từ 2.700 đồng – 4.000
đồng/bao), Mine, Gem (4.000đ), Golden Deer (9.000đ), Pin, Jun (9.500đ)
Elephant, v.v... Năm 2013, thuốc lá nhập lậu gây thất thu NSNN 6.500 tỷ đồng, với

bia tiêu thụ ở Việt Nam là 3 tỷ lít, bình quân đầu người vào khoảng 32 lít/người,
lượng tiêu thụ này khiến Việt Nam trở thành “quán quân uống bia” ở khu vực
ASEAN, đứng thứ 3 Châu Á, sau Trung Quốc và Nhật Bản và đứng thức 28 trên
thế giới.
Những mặt hàng như hàng mã, bài lá… tăng thuế suất, khiến người tiêu dùng
giảm tiêu dùng, giảm mê tín, dị đoan và tránh gây lãng phí.
Những mặt hàng như ô tô, người tiêu dùng được khuyến khích tiêu thụ dòng
xe kích thước nhỏ, tiêu thụ ít năng lượng giảm ô nhiễm môi trường, phù hợp với hạ
tầng giao thông và thu nhập của người dân. Việc giảm thuế đối với dòng xe có
dung tích nhỏ, người dân có thu nhập trung bình có thể mua được xe.
Mặt hàng xăng, gần đây trên thị trường đã xuất hiện xăng E5 (xăng có pha
trộn một tỷ lệ nguyên liệu sinh học), giảm ô nhiễm môi trường cần được phát triển
để thay thế một phần nhiên liệu hóa thạch truyền thống, cũng như góp phần đảm
bảo an ninh năng lượng và bảo vệ môi trường, phù hợp với xu thế phát triển chung
trên thế giới. Theo đó, cần áp dụng mức thuế suất thấp hơn so với xăng thông
11


thường (ưu đãi theo tỷ lệ ethanol và các chế phẩm sinh học trong xăng). Người sử
dụng sẽ được kích thích tiêu dùng loại xăng tốt cho tự nhiên, gây giảm ô nhiễm
môi trường.
Đối với nhóm dịch vụ: hầu hết đánh thuế cao vì những nhóm dịch vụ này đặc
thù đánh vào tầng lớp trẻ, góp phần giảm lượt nhu cầu sử dụng những nhóm dịch
vụ này, giúp giới trẻ tìm kiếm những dịch vụ lành mạnh hơn . Cụ thể: Kinh doanh
vũ trường loại hình dịch vụ có tính chất nhạy cảm, dễ bị lợi dụng phát sinh tệ nạn
xã hội cần hạn chế. Với kinh doanh casino, trò chơi điện tử có thưởng, kinh doanh
đặt cược thì đây là loại hình dịch vụ mà Nhà nước không khuyến khích kinh doanh
và tiêu dùng.
•


tăng thuế suất. Đồng thời đối với cơ sở kinh doanh thương mại việc điều chỉnh
thuế suất cụ thể sẽ ảnh hưởng tới giá bán thương mại, có thể làm giảm hoa hồng
hoặc giá bán lẻ của cơ sơ kinh doanh thương mại.

13