Lời mở đầu
Như chúng ta đã biết, thuế là khoản thu nộp mang tính chất bắt buộc mà các tổ chức
hoặc cá nhân phải nộp cho nhà nước khi có đủ những điều kiện nhất định. Việc thu thuế liên
quan trực tiếp đến quyền lợi của người nộp thuế cũng như nhà nước. Vì vậy mà việc thu nộp
thuế phải tuân thủ các nguyên tắc nhất định sao cho lợi ích của cả hai bên chủ thể là người
nộp thuế và nhà nước đều được đảm bảo. Trong phạm vi bài tập này em xin phân tích các
nguyên tắc đánh thuế và việc vận dụng nguyên tắc này trong Luật thuế Tiêu thụ đặc biệt.
Nội dung
Nguyên tắc đánh thuế của nhà nước là hệ thống quan điểm chỉ đạo chi phối sâu sắc
việc đề ra hoặc xóa bỏ hệ thống thuế của một quốc gia, có ảnh hưởng trực tiếp tới quá trình
vận hành của hệ thống pháp luật thuế. Việc đánh thuế cần phải đảm bảo tuân thủ các nguyên
tắc cơ bản sau đây:
1.Nguyên tắc đánh thuế công bằng.
Nội dung của nguyên tắc đánh thuế công bằng là mọi đối tượng có năng lực chịu thuế
đều phải nộp thuế và mọi người có điều kiện liên quan đến thuế như nhau thì phải được đối
xử về thuế như nhau. Trong trường hợp có sự khác nhau về điều kiện thì những đối tượng
khác nhau nhưng cùng loại phải được đối xử với nhau tương xứng. Với những đối tượng
được khuyến khích, ưu đãi khi có đủ điều kiện họ cũng được hưởng sự đối xử ưu đãi tương
ứng.
Ý nghĩa của nguyên tắc: Nguyên tắc công bằng phải được thể hiện xuyên suốt hệ
thống pháp luật thuế vì đây không chỉ là nguyên tắc của thuế nói chung mà còn là nguyên
tắc cơ bản để xây dựng hệ thống pháp luật về thuế. Dựa trên nguyên tắc công bằng, khi xây
dựng hệ thống pháp luật thuế chỉ cần xác định những điều kiện chịu thuế mà không phải chỉ
ra đối tượng cụ thể. Tất cả các tổ chức, cá nhân khi đáp ứng đủ điều kiện thì đều được đối xử
như nhau.
Trong Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt, nguyên tắc công bằng được thể hiện: Tại Điều 4
Luật TTTĐB có quy định chủ thể có nghĩa vụ nộp thuế là tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập
khẩu hàng hóa và kinh doanh dịch vụ thuộc đối tượng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt. Như vậy
mọi chủ thể mà sản xuất hoặc nhập khẩu các hàng hóa và kinh doanh dịch vụ quy định tại
Điều 2 Luật TTTĐB thì đều có nghĩa vụ nộp thuế. Và các cơ quan chức năng có trách nhiệm
thu thuế của tất cả các chủ thể nếu thuộc đối tượng phải nộp thuế. Các chủ thể sản xuất, nhập

định này là phù hợp, nó không ảnh hưởng đến các đối tượng sử dụng xe máy là người lao
động vì theo nghiên cứu thì xe môtô có dung tích xi lanh trên 125 cm3 chủ yếu là các loại xe
tay gas, có giá trị lớn, chủ yếu được sử dụng và lưu thông ở các thành phố lớn, người sử
dụng phần đông là bộ phận dân cư có thu nhập cao. Đối với mặt hàng ôtô thuế TTĐB chỉ
đánh vào ôtô dưới 24 chỗ ngồi để khuyến khích việc sử dụng phương tiện giao thông công
cộng đồng thời Luật đã quy định các mức thuế suất thuế TTĐB đối với ôtô khác nhau theo
số chỗ ngồi và dung tích xi lanh. Ví dụ đối với ô tô từ 9 chỗ ngồi trở xuống mức thuế suất
phân biệt theo dung tích xi lanh, dung tích xi lanh càng lớn mức thuế suất càng cao(). Việc
thực hiện theo các mức thuế suất đối với ôtô dưới 9 chỗ ngồi không ảnh hưởng lớn đến sản
xuất trong nước bởi hiện nay các loại xe sản xuất trong nước dưới 24 chỗ ngồi chủ yếu có
dung tích xi lanh dưới 2000 cm3, các loại xe có dung tích trên 2000 cm3 (loại phải chịu mức
thuế suất cao hơn) chiếm tỉ trọng nhỏ, chủ yếu là xe nhập khẩu từ nước ngoài. Quy định này
2
phù hợp với mục tiêu của thuế tiêu thụ đặc biệt là điều tiết tiêu dùng và góp phần tiết kiệm
nhiên liệu, giảm ô nhiễm môi trường, vừa tăng nguồn thu cho ngân sách nhà nước mà không
ảnh hưởng nhiều đến sản xuất trong nước.
3.Nguyên tắc đánh thuế phải đảm bảo dễ hiểu, đạt hiệu quả.
Nguyên tắc này gồm hai nội dung, thứ nhất là các loại thuế phải đảm bảo rõ ràng, dễ
hiểu cho mọi đối tượng và có tính ổn định. Thứ hai, hệ thống thuế phải được tổ chức sao cho
chi phí quản lý thu thuế không cao hơn mức mà mục tiêu đề ra cho phép, phải đảm bảo số
thu đủ như dự tính, hạn chế tình trạng giam lận thuế, thất thoát thuế.
Nguyên tắc đảm bảo dễ hiểu, đạt hiệu quả có tầm quan trọng khi ban hành một văn
bản pháp luật về thuế, văn bản giải thích, hướng dẫn cho các đối tượng có liên quan. Trong
việc xây dựng cấu trúc thuế, nội dung và ngôn từ của một đạo luật thuế phải đảm bảo tính dễ
hiểu cho mọi đối tượng và cần phải được thực hiện trong một thời gian dài, ổn định. Nguyên
tắc này cũng có ý nghĩa trong việc xác định trình tự, quy trình, nội dung quản lý thu nộp
thuế. Việc ban hành một loại thuế phải tính tới mối tương quan giữa tổng thu dự tính đạt
được và chi phí dự tính phải trả cho việc thu và quản lý thuế. Tránh không được để xảy ra
việc mức phí bỏ ra cho hoạt động thu một loại thuế nào đấy cao hơn mức thuế thu được.
Biểu hiện của nguyên tắc trong Luật TTTĐB: Các quy định của Luật TTTĐB được

lần thuế TTĐB đối với những sản phẩm sản xuất từ nguyên liệu chịu thuế TTĐB.
Kết luận
Qua việc phân tích các nguyên tắc đánh thuế, ta có thể thấy hệ thống pháp luật về thuế
cũng như hoạt động thu thuế cần phải tuân thủ tối đa các nguyên tắc để hoạt động có hiệu
quả, đảm bảo lợi ích giữa đối tượng chịu thuế và nhà nước. Nhà nước Việt Nam xác định
những nguyên tắc pháp lý cơ bản nêu trên như những yêu cầu xuyên suốt trong việc ban
hành pháp luật, tổ chức và quản lý thu thuế. Mặc dù hệ thống pháp luật thuế ở nước ta còn
nhiều điểm chưa hoàn thiện song Nhà nước luôn nỗ lực sửa đổi và hoàn thiện để có thể xây
dựng một hệ thống pháp luật thuế ngày càng hoàn thiện, đảm bảo tôn trọng những nguyên
tắc chung được thừa nhận rộng rãi trên toàn thế giới.
4