B. Luyện tập cảm thụ văn học
Tiết 1: Dàn bài chung của bài cảm thụ văn học
A.
B.
1.
2.
3.
C.
-

Phần mở đoạn:
Giới thiệu đoạn văn, thơ trong tác phẩm nào, của tác giả nào?
Nội dung chính của đoạn văn , thơ là gì?
ý nghĩa chính của đoạn văn, thơ để lại cảm xúc gì?
Phần phân tích đoạn văn, thơ:
Phân tích về nội dung đoạn văn, thơ:
Có mấy nội dung chính, nói lên điều gì?
Câu nào là biểu hiện ý nghĩa chính?
Hình ảnh nào là đẹp nhất, toát lên vẻ đẹp của cả đoạn?
Các nội dung của đoạn biểu hiện ý gì cho toàn bài?
Phân tích về nghệ thuật của đoạn văn, thơ :
Đoạn văn , thơ trên đã sử dụng các biện pháp nghệ thuật gì?
ý nghĩa của việc sử dụng các biện pháp nghệ thuật là gì?
Em có nhận xét gì về cách sử dụng các biện pháp nghệ thuật đó ?
Phân tích các hình ảnh đẹp nhất: Vai trò của h/a trong đoạn và bài
Phần kết đoạn :
Nêu cảm nhận của bản thân sau khi đọc đoạn văn, thơ trên
Các ớc mơ của bản thân
Tiết 2: Biện pháp nghệ thuật so sánh
1. Thế nào là so sánh:
- Là dùng các từ ngữ để so sánh sự vật này với sự vật khác nhằm tăng thêm vẻ đẹp của đoạn

e) Dòng sông
g) Con đờng
Tiết 4 : Các biện pháp khác
1. Nói tăng, nói giảm: Là cố ý nói tăng quá sự thật,giảm sự thật để nhấn mạnh một nội dung nào
đó của đoạn,bài
- Tán bàng nh một chiếc ô khổng lồ, Đàn bớm líu ríu nh hoa nắng
2. Biện pháp điệp-lặp : Là sử dụng một từ hay cụm nào đó lặp lại nhiều lần nhằm làm tăng ý
nghĩa của câu,đoạn,bài VD: Bài đi cấy, Đờng đi Sa Pa,Đất nớc
3. Sử dụng từ gợi tả: Sử dụng các từ ngữ giầu hình ảnh
- Nàng hồng đang lặng lẽ toả hơng thơm ngào ngạt dới ánh nắng ban mai rực rỡ
- Cả cánh đồng trải rộng mênh mông tới tận chân trời rực lên một màu vàng suộm
4. Bài tập:
- VD:
+ B/P điệp từ:
+ B/P đối lặp:
+ B/P gợi tả :
+ B/P sử dụng tợng hình, tợng thanh:
+ B/P nói tăng, nói giảm
Tiết 5 : Bài Truyện cổ nớc mình
Trong bài thơ Truyện cổ nớc mình của tác giả Lâm Thị Mỹ Dạ có đoạn:
Đời cha ông với đời tôi-Nh con sông với chân trời đã xa-Chỉ còn truyện cổ thiết tha-Cho tôi
nhận mặt ông cha của mình-Rất công bằng rất thông minh-Vừa độ lợng lại đa tình đa mang .
Em cảm nhận đợc vẻ đẹp gì qua đoạn thơ trên
Bài Làm:
- Đoạn thơ trên đợc trích trong bài thơ Truyện cổ nớc mình của tác giả Lâm Thị Mỹ Dạ
( SGK-TV4 tập một trang 19) . Đoạn thơ ca ngợi truyền thống quý báu của dân tộc Việt NamĐó là cần cù chịu khó, giầu lòng nhân ái, thông minh kiên trì trong lao động và cũng tài hoa
sáng tạo không kém bất kỳ dân tộc nào


- Đúng vậy: Các thế hệ ngời dân Việt Nam đợc so sánh với dòng sông mang bao phù sa, hiền

Bài làm
-Đoạn thơ trên trong bài Tre Việt Nam của tác giả Nguyễn Duy(SGK-TV4 tập một) .Đoạn thơ ca
ngợi đặc điểm của Tre-Con ngời Việt Nam với phẩm chất ngay thẳng,trung thực mà kiên cờng
hiên ngang, buất khuất. Đồng thời có đức tính sẵn sàng chịu đựng mọi hy sinh
-Hình ảnh Tre đâu chịu mọc cong, cha lên đã nhọn nh chông lạ thờng. đang gợi cho ta nghĩ đến
những phẩm chất của con ngời Việt Nam ta đó là:


Ngay thẳng,trung thực Đâu chịu mọc cong và hiên ngang kiên cờng bất khuất trong chiến đấu
Nhọn nh chôngBên cạnh đó: h/a Lng trần .cho con. Đó là những phẩm chất tốt đẹp của ngời
Việt Nam-Sẵn sàng hy sinh, chịu đựng mọi gian khó,thử thách Phơi nắng phơi sơng. ở đây tác
giả còn sử dụng b/p nhân hoá để diễn tả lòng nhân ái, sự bao dung, chia sẻ, nhờng nhịn,tất cả
cho con cái,cho đồng loại Có manh áo cộc Tre nhờng cho con
-Qua đoạn thơ trên em cảm nhận đợc vẻ đẹp của cây tre Việt Nam-Biểu tợng cho con ngời Việt
Nam. Em càng tự hào và trân trọng về đất nớc mình các truyền thống quý báu. Em nguyện sẽ
Tiết 8 : Bài bóng mây
Hôm nay trời nắng nh nung-Mẹ em đi cấy phơi lng cả ngày-Ước gì em hoá đám mây-Em che
cho nẹ suốt ngày bóng râm.
Em có suy nghĩ gì ớc mơ của bạn nhỏ trong bài thơ trên
Bài làm
- Bài thơ trên diễn tả nỗi vất vả gian nan của ngời mẹ và những tình cảm thơ ngây hồn nhiên mà
thật trong sáng cao đẹp của bạn nhỏ
-Bài thơ mở đầu với h/a ngời mẹ thật vất vả gian nan trong lao động Trời nắng nh nung-Mẹ em
đi cấy phơi lng cả ngày
Tác giả đã so sánh cái nắng oi bức của mùa hè nh nung nhằm diễn tả cho ta thấy sự khắc nghiệt
của thời tiết mùa hè là vậy nhng mẹ của bạn nhỏ lại đang phơi lng cả ngày.Qua đây cho ta thấy
sự vất vả cực nhịc của ngời mẹ. Đứng trớc sự vất vả đó Em nhỏ đã có những ớc ao thật giản dị
hồn nhiên mà thơ ngây biết bao
Ước gì em hoá đám mây-Em che cho mẹ suốt ngày bóng râm Đây không chỉ là ớc mơ mà còn
là sự mong muốn đợc chia sẻ với những vất vả của mẹ từ em nhỏ. Em muốn giúp mẹ vơi đi phần

muốn đợc làm những công việc có ích cho quê hơng..
Tiết 11 : Bài ca dao-Cày đồng
Cày đồng đang buổi ban tra-Mồ hôi thánh thót nh ma ruộng cày-Ai ơi bng bát cơm đầy-Dẻo
thơm một hạt đắng cay muôn phần . Em hiểu ngời nông dân xa muốn nói với ta điều gì? Cách
diễn đạt đối ngợc trên nói với chúng ta điều gì
Bài làm
-Bài ca dao trên diễn tả nỗi vất vả cực nhọc của ngời nông dân xa và là lời nhắn nhủ ân cần với
mọi ngời khi hởng thành quả lao động cần nhớ đến ngời tạo ra nó
-Thật vậy: Ngời dân xa phải làm việc Cày đồng vào ban tra cùng với sự cức nhọc đó là mồ hôi
thánh thót nh ma ruộng cày. Sự so sánh mồ hôi nh ma đã cho ta thấy sự cực nhọc vất vả của ngời
nông dân khi làm ra hạt lúa hạt gạo. Chính vì lẽ đó mà ngời nông dân xa đã gửi lời nhắn nhủ ân
cần mà tha thiết tới mọi ngời rằng Ai ơi bng bát cơm đầy-Dẻo thơm một hạt đắng cay muôn
phần.
Sự đối lập:Dẻo thơm-Đắng cay và Một-Muôn phần cho thatấy cái tài hoa của ngời xa trong diễn
tả ngôn từ đồng thời là lời nhắn gửi thật sâu sắc. Chứa đựng trong cái dẻo thơm ngon đấy là mồ
hôi nớc mắt là sự cực nhọc là cái đắng cay muôn phần của ngời làm ra nó. H/a đối lập này còn
cả niềm buồn tủi chứa chan của ngời lao động chan tay làm ra lúa gạo
-Qua bài ca dao trên chúng ta càng cảm thông với những tâm sự của ngời lao động xa và thấy rõ
hơn giá trị của lúa gạo nuôi sống con ngời trở nên hạnh phúc
Tiết 12 : Lời khuyên của Bác Hồ
Không có việc gì khó-Chỉ sợ lòng không bền-Đào núi và lấp biển-Quyết chí ắt làm nên
Bác Hồ muốn nói với chúng ta điều gì?
Bài làm
-Đoạn thơ trên nói nên nếu có lòng kiên trì quyết tâm vợt khó thì dù khó đến đâu cũng sẽ thành
công


-Trớc hết ta phải có niềm tin vào bản thân-Có lòng kiên trì Không có việc gì khó-Chỉ sợ lòng
không bền. Bác Hồ khuyên chúng ta hãy tin vào khả năng của mình. Khi bắt đầu mọi việc thì
cần xác định rõ công việc, kiên trì nhẫn nại khi gặp khó khăn. Phải có ý chí quyết tâm vợt qua và

-Đoạn thơ trên đợc trích trong bài thơ quê hơng của nhà thơ Đỗ Trung Quân. Đoạn thơ gợi tả vẻ
đẹp, nhỡng điều ý nghĩa sâu sắc về giá trị củ quê hơng-Nêu lên ý nghĩa to lớn của quê hơng
trong mỗi tâm hồn con ngời


-Thật vậy: Quê hơng mỗi chúng ta chỉ có một nh là chỉ có một ngời mẹ sinh ra mình. Quê hơng
đợc so sánh với h/a ngời mẹ gợi cho ta thấy giá trị của quê hơng trong tâm hồn tác giả thật to
lớn-Điều so sánh này khẳng định cho mỗi chúng ta tình yêu quê hơng là tình yêu vô hạn. Chính
vì vậy ai mà không yêu quê hơng, không nhớ quê hơng thì không lớn nổi thành ngời. ở đây chỉ
là câu giả thhiết có điều kiện nhng ẩn chứa trong nó đó là cả giá trị to lớn đó là không phải là sự
lớn mạnh về thể xác mà là sự trởng thành về tâm hồn-Không nhớ quê hơng chẳng khác gì chẳng
yêu mẹ hiền là thế
-Đoạn thơ trên gợi tả cho em về giá trị to lớn của quê hơng với mỗi con ngời và tình yêu quê hơng da diết của tác giả. Em càng
Tiết 15 : Bài Ngày hôm qua đâu rồi
Em cầm tờ lịch cũ-Ngày hôm qua đâu rồi-Ra ngoài sân hỏi bố-xoa đầu em bố cời-Ngày hôm
qua ở lại-Tong vở hồng của con-Con học hành chăm chỉ-Là ngày qua vẫn còn Em hiểu câu trả
lời của bố là thế nào?
Bài làm
-Tất cả chúng ta đều hiểu rằng thời gian đã đi qua là không bao giờ trở lại cả. Thế nhng bố lại
nói với con: Ngày hôm qua ở lại -Trong vở hồng của con.
-Bởi vì nếu con học hành chăm chỉ thì trong cuốn vở hồng của con sẽ đợc cô giáo ghi những
điểm tốt, cuốn vở sẽ ghi lại những kết quả học hành chăm chỉ của con. Nh vậy mỗi khi con mở
vở ra nhìn thấy kết quả học tập chăm chỉ của mình. Con có thể cảm nhận đợc rằng ngày hôm
qua vẫn còn in dấu ấn trên trang vở của con những h/a đẹp đẽ. Đó chính là ý nghĩa sâu sắc nhất
củangời bố muốn nói với con trong đoạn thơ
- Qua đoạn thơ trên em cảm nhận đợc ý nghĩa sâu sắc lời của bố. Em cũng tự nói với lòng mình
phải chăm chỉ học tập để không phụ sự trông mong của cha mẹ
Tiết 16 : Bài Tiếng chim
Tiếng chim lay động lá cành-Tiếng chim đánh thức chồi xanh dậy cùng-Tiếng chim vỗ cánh
bầy ong-Tiếng chim tha nắng rải đồng vàng thơm .Tác giả đã sử dụng b/p gì để miêu tả tiếng

Bài ca dao Trong đầm gì đẹp bằng sen-Lá xanh bông trứng lại chen nhị vàng- Nhị vàng bông
trắng lá xanh- Gần bùn mà chẳng hôi tanh mùi bùn . H/a bông sen trong bài ca dao trên nói lên
điều gì?
Bài làm
-Bài ca dao trên thể hiện vẻ đẹp của hoa sen-Đó là phẩm chất cho ngời Việt Nam. Trong sáng
cao đẹp thanh tao.
-Ngay câu ca dao đầu ( Trong đầm gì đẹp bằng sen) đã giới thiệu cho ta thấy : Khẳng định sen là
loài hoa đẹp nhất Gì đẹp bằng trong đầm-Là khoảng trũng to và sâu ở giữa đồng đầy bùn lầy.
Cách diễn đạt trái ngợc nhau: Lá xanh-Bông trắng-Nhị vàng
Từ trong ra ngoài của lá sen. Xong tất cả vẫn cha diễn đạt hết giá trị của câu ca dao cuối là
Gần bùn mà chẳng hôi tanh muì bùn Gợi cho ta nghĩ đến một điều sâu sắc-Hoa sen vơn lên từ
bùn đất, tanh hôi để đến cái đẹp. Tất cả những lời đúc kết ở trên cho ta thấy một điều là-Đây là
phẩm chất thanh tao cao quý không hề bị vẩn đục trong những điều xấu xa của xã hội, môi trờng.
-Qua bài ca dao trên cho ta thấy cái đẹp của con ngời Việt Nam trong các môi trờng khác nhau
cho dù là xấu xa khó khăn. Em cảm nhận đợc ý nghĩa thật sâu sắc là
Tiết 19 :
Bài Bè suôi sông La Sông La ơi sông la-Trong veo nh ánh mắt-Bờ tre xanh im mát-Mơn mớt
đôi hàng mi. Đoạn thơ trên miêu tả vẻ đẹp gì của sông La. T/c của tác giả đợc thể hiện với sông
La nh thế nào
Bài làm


-Đoạn thơ trên ca ngợi vẻ đẹp thơ mộng của dòng sông la. Đồng thời nói lên tình yêu quê hơng
của tác giả .
-Vẻ đẹp của dòng sông La-Trong veo nh ánh mắt, tác giả đã so sánh làn nớc trong mát của dòng
sông nh ánh mắt của những thiếu nữ vừa đẹp dịu dàng vừa duyên dáng vừa gần gũi. Cách so
sánh ở đây thật khéo léo mà tài tình nó thể hiện cái quan sát thực tế của tác giả. Đôi bờ sông đợc
so sánh nh hàng mi cong của ngời con gái sông La vừa mơn mớt vừa e lệ gợi tả cho ta nghĩ đến
đây là vẻ đẹp dịu dàng, nên thơ của dòng sông cũng là vẻ đẹp hiền hoà của ngời con gái sông
La.



Lng núi thì to mà lng mẹ thì nhỏ-Em ngủ ngoan em đừng làm mẹ mỏi-Mặt trời của bắp thì
nằm trên đồi-Mặt trời của mẹ, em nằm trên lng. Suy nghĩ của em về h/a mặt trời đợc tác giả nêu
trong đoạn thơ trên
Bài làm
- Đoạn thơ trên muốn nói với chúng ta về tình cảm của mẹ dành cho con, đồng thời diễn tả sự
vất vả của ngời mẹ trong kháng chiến
- H/a mặt trời trong đoạn thơ trên thể hiện cho ta thấy sự quan sát tinh tế của tác giả đồng thời
cũng nói nên sự so sánh đặc biệt mà tác giả đã sử dụng : Mặt trời của bắp thì nằm trên đồi gợi
cho chúng ta liên tởng đến nguồn ánh sáng và những tia nắng ấm áp giiúp cho cây bắp mau lớn,
hạt thêm chắc mẩy. H/a mặt trời của mẹ, em nằm trên lng cho ta thấy tác giả đã so sánh em bé
trên lng mẹ nh là mặt trời của mẹ. Em bé thật có nghĩa bao nhiêu đó là nguồn sống của mẹ, là hi
vọng là tơng lai là niềm tin và hạnh phúc lớn lao vô bờ bến của mẹ. ở đây tác giả còn sử dụng
h/a gợi tả em bé và mặt trời để khẳng định thêm t/y của mẹ dành cho con
-Qua đoạn thơ trên em càng hiểu thêm t/c mẹ dành cho con thật là lớn lao không gì sánh đợc.
Tiết 23 : Bài Hoa quanh lăng Bác
Mùa đông đẹp hoa mai-Cúc mùa thu thơm mát-Xuân tơi sắc hoa đào-Hè về sen toả ngát-Nh
các chú đứng gác-Thay phiên nhau đêm ngày-Hoa nở quanh lăng Bác-Suốt bốn mùa hơng bay.
Em cảm nhận đợc vẻ đẹp gì của các loài hoa quanh lăng Bác qua đoạn thơ trên
Bài làm
-Đoạn thơ trên miêu tả vẻ đẹp của các loài hoa quanh lăng Bác suốt bốn mùa đó là thể hiện t/c
của mỗi ngời dân Việt Nam với Bác Hồ kính yêu của chúng ta
-Hoa quanh lăng Bác nở suốt bốn mùa ( Mùa đôngtoả ngát). Hoa nở hơng bay ngát quanh
năm, suốt bốn mùa giống nh các chiến sĩ đứng canh cho giấc ngủ của Bác.Đây là tấm lòng t/c
của nhân dân ta với Bác. Là niềm tôn kính với Bác Hồ.-Qua đoạn thơ trên em càng trân trọng
những t/c của nhân dân ta với Bác.
Tiết 24 : Bài tuổi ngựa
Tuổi con là tuổi ngựa-Nhng mẹ ơi đừng buồn-Dẫu cách núi cách rừng-Dộu cách sông cách
biển-Con tìm về với mẹ-Ngựa con vẫn nhớ đờng. Ngời con muốn nói điều gì ? T/c của con với

( Nghìn năm chung đúc tâm hồn ông cha) đã đợc thể hiện qua t/c tâm hồn Bác. Đất nớc ta tự hào
có Bác Hồ-H/a Bác là Việt Nam chính là sự tiêu biểu cho một dân tộc anh hùng bốn nghìn năm
lịch sử.
-Qua đoạn thơ trên em càng hiểu hơn về Bác Hồ kính yêu của chúng ta thật tự hào Việt Nam có
Bác
Tiết 27 : Bài Tiếng ru
Con ong làm mật yêu hoa-Con cá bơi yêu nớc,con chim ca yêu trời-Con ngời muốn sống con
ơi-Phải yêu đồng chí yêu ngời anh em. Em hiểu nội dung những lời ru trên có ý nghĩa nh thế
nào?
Bài làm
-Đoạn thơ trên là lời khuyên đầy ý nghĩa với mỗi con ngời trong cuộc sống phải biết yêu thơng,
đùm bọc lẫn nhau thì cuộc sống mới có ýnghĩa tơi đẹp
-Tác giả cho ta thấy những lời khuyên sâu sắc : Con ong muốn làm đợc nhiều mật cho đời thì
phải yêu hoa,con cá muốn sống đợc, muốn bơi lội tung tăng thì phải yêu nớc,con chim muốn
hót vang, bay cao bay xa thì phải yêu bầu trời xanh. Con ngời chúng ta thì khác- Muốn sống cho
có ích, có ý nghĩa thì lời bài tiếng ru : Phải yêu ngời đồng chí yêu ngời anh em-Đó là sự yêu thơng đùm bọc lẫn nhau trong cuộc sống, yêu thơng bạn bè anh em đồng chí.


-Lời bài tiếng ru thật ý nghĩa, chứa đựng trong đó biết bao là đạo lý sống của con ngời-Muốn
sống và trở thành ngời thì trớc hết phải sống trong cộng đồng. Em nguyện sẽ ..