/>TƯ LIỆU CHUYÊN MÔN TIỂU HỌC.

CHUYÊN ĐỀ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO
TUYỂN TẬP CÁC CÂU HỎI VÀ GỢI Ý
TRẢ LỜI PHẦN CẢM THỤ VĂN HỌC
MÔN TẬP LÀM VĂN LỚP 4
DÀNH CHO HỌC SINH GIỎI,
HỌC SINH NĂNG KHIẾU.
NĂM 2015
/> />LỜI NÓI ĐẦU
Trong giai đoạn xã hội hóa và hội nhập quốc tế hiện nay,
nguồn lực con người Việt Nam trở nên có ý nghĩa quan trọng,
quyết định sự thành công của công cuộc phát triển đất nước.
Giáo dục ngày càng có vai trò và nhiệm vụ quan trọng trong
việc xây dựng thế hệ người Việt Nam mới, đáp ứng yêu cầu
phát triển kinh tế - xã hội. Đảng và nhà nước luôn quan tâm
và chú trọng đến giáo dục. Với chủ đề của năm học là “Tiếp
tục đổi mới quản lý và nâng cao chất lượng giáo dục” đối với
giáo dục phổ thông. Mà trong hệ thống giáo dục quốc dân, thì
bậc tiểu học là bậc nền tảng, nó có ý nghĩa vô cùng quan
trọng là bước đầu hình thành nhân cách con người cũng là
bậc học nền tảng nhằm giúp học sinh hình thành những cơ sở
ban đầu cho sự phát triển đúng đắn và lâu dài về đạo đức, trí
tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng cơ bản để học sinh tiếp
tục học Trung học cơ sở. Để đạt được mục tiêu trên đòi hỏi
người dạy học phải có kiến thức sâu và sự hiểu biết nhất định
về nội dung chương trình sách giáo khoa, có khả năng hiểu
được về tâm sinh lí của trẻ, về nhu cầu và khả năng của trẻ.
Đồng thời người dạy có khả năng sử dụng một cách linh hoạt
các phương pháp và hình thức tổ chức dạy học phù hợp với
đối tượng học sinh. Coi trọng sự tiến bộ của học sinh trong

Chân trọng cảm ơn!
/> />CHUYÊN ĐỀ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO
TUYỂN TẬP CÁC CÂU HỎI VÀ GỢI Ý
TRẢ LỜI PHẦN CẢM THỤ VĂN HỌC
MÔN TẬP LÀM VĂN LỚP 4
DÀNH CHO HỌC SINH GIỎI,
HỌC SINH NĂNG KHIẾU.
Câu 1: Trong bài Cái trống trường em, nhà thơ Thanh
Hào có viết:
Cái trống trờng em
Mùa hè cũng nghỉ
Suốt ba tháng liền
Trống nằm ngẫm nghĩ.
Buồn không hả trống
Trong những ngày hè
Bọn mình đi vắng
Chỉ còn tiếng ve?
Dựa và câu hỏi gợi ý dới đây, hãy nêu những suy nghĩ
của em khi đọc đoạn thơ trên.
a) Đoạn thơ nói về tình cảm của bạn học sinh với đồ vật
gì?
/> />b) Bạn ngĩ về đồ vật đó ra sao( khổ thơ 1)? Lời trò chuyện
của bạn với đồ vật ( khổ thơ 2) thể hiện thái độ gì?
c) Qua đoạn thơ, em thấy bạn học sinh gắn bó với ngôi tr-
ờng của mình nh thế nào?
Gợi ý
Đoạn thơ nói về tình cảm của bạn hoạc sinh đối với cái
trống trờng thân yêu. Bạn nghĩ về trống trờng trong những
ngày hè, suốt 3 tháng liền, trống phải nằm yên nh đang
“ngẫm nghĩ” về điều gì đó. Lời trò chuyện của bạn với cái

/> />Nắng rất nhiều mà bà chẳng thấy
Qua đờng lắm xe, bà dò theo cái gậy
Cái gậy tre run run.
Bà ơi, cháu tên là Hơng
Cháu dắt tay bà qua đờng.
Bà qua rồi lại đi cùng gậy
Cháu trở về, cháu vẫn còn thơng.
(Mai Hơng)
Gợi ý
Bạn học sing là ngời có tấm lòng nhân hậu. Tan học về,
giữa tra nắng, nhìn thấy một bà cụ mù lòa đi trên đờng phố,
bạn đã bộc lộ sự cảm thông và chia sẻ nỗi đau khổ cùng bà:
Nắng rât nhiều mà bà chẳng thấy
Qua đờng lắm xe, bà dò theo cái gậy
Cái gậy trê run run
Tấm lòng nhân hậu của bạn học sinh đợc thể hiện qua
hành động cụ thể: dắt tay à đi qua đờng. Tấm lòng ấy càng
đẹp hơn khi hình ảnh bà cụ khơi dậy trong tim một tình thơng
sâu nặng đối với con ngời hoạn nạn:
Bà qua rồi lại đi cùng gậy
Cháu trở về, cháu vẫn còn thơng.
/> />Câu 4: Trong bài Lời chào, nhà thơ Nguyễn Hoàng Sơn
có viết:
Đi đến nơi nào
Lời chào đi trớc
Lời chào dẫn bớc
Chẳng sợ lạc nhà
Lời chào kết bạn
Con đờng bớt xa.
Đoạn thơ đã giúp em cảm nhận đợc ý nghĩa của lời chào

Gợi cho ta nghĩ đến những phẩm chất của con ngời Việt
Nam: ngay thẳng, trung trực ( “đâu chịu mọc cong”), kiên c-
ờng, hiên ngang, bất khuất trong chiến đấu( “nhọn nh
chông”).
/> />-Hình ảnh: Lng trần phơi nắng phơi sơng
Có manh áo cộc, tre nhường cho con.
Gợi cho ta nghĩ đến những phẩm chất: sẵn sàng chịu
đựng mọi thử thách (“phơi nắng phơi sơng”), biết yêu thơng,
chia sẻ và nhờng nhịn tất cả cho con cái, chođồng loại (“có
manh áo cộc, tre nhường cho con”).
Câu 7: Bác Hồ kính yêu đã từng viết về các cháu thiếu
nhi nh sau:
Trẻ em như búp trên cành
Biết ăn, ngủ, biết học hành là ngoan.
Em hiểu câu thơ trên như thế nào? Qua đó, em biết đợc
tình cảm của Bác Hồ dành cho thiếu nhi ra sao?
Gợi ý
Câu thơ của Bác Hồ cho thấy: Trẻ em thật trong sáng,
ngây thơ và đáng yêu, giống như “búp trên cành” đang độ lớn
lên đầy sức sống và hứa hẹn tơng lai tơi sáng, đẹp đẽ. Vì vậy,
trẻ em biết ăn, ngủ điều độ, biết học hành chăm chỉ đã đợc
coi là ngoan ngoãn. Câu thơ cho em biết đợc tình cảm của
Bác Hồ dành cho thiếu nhi là tình cảm tràn đầy yêu thơng và
quý mến.
/> />Câu 8: Đọc đoạn thơ dới đây, em có suy nghĩ gì về ớc
mơ của ngời bạn nhỏ:
Bóng mây
Hôm nay trời nắng nh nung
Mẹ em đi cấy phơi lng cả ngày
Ước gì em hóa đám mây

cho mọi ngời, Ước mơ của bạn giúp em thêm yêu quý vẻ đẹp
của quê hơng đất nớc và mong muốn đợc loàm những công
việc có ích cho quê hơng.
Câu 10: Bằng cách nhân hóa, nhà thơ Võ Quảng đã viế
về anh Đom Đóm trong bài “ Anh Đôm Đóm” nh sau:
Mặt trời gác núi
/> />Bóng tối lan dần
Anh Đóm chuyên cần
Lên đèn đi gác.
Theo làn gió mát
Đóm đi rất êm
Đi suốt một đêm
Lo cho ngời ngủ.
Đọc đoạn thơ trên, em có suy nghĩ gì về công việc của
anh Đom Đóm?
Gợi ý
-Anh Đom Đóm chuyên cần lên đền đi gác vào lúc “Mặt
trời xuống núi/ Bóng tối lan dần” đây là lúcmọi ngời đã kết
thúc một ngày lao động và chuẩn bị nghỉ ngơi trong đêm.
-Anh Đom Đóm đã làm việc rất chuyên cần, cẩn thận:
“Đi rất êm” theo làn gió mát; “đi suốt một đêm” để canh giấc
ngủ cho mọi ngời, giúp mọi ngời yên tâm ngủ ngon.
Từ những điều trên, ta thấy công việc của anh Đom Đóm
mang ý nghĩa rất đẹp: luôn vì cuộc sống và hạnh phúc của
mọi ngời.
Câu 11: Trong bài Ông và cháu, nhà thơ Phạm Cúc có
viết:
/> />Ông vật thi với cháu
Keo nào ông cũng thua
Cháu vỗ tay hoan hô:

(mồ hôi đổ ra, rơi nhiều nh ma trên ruộng cày) ý nói: Công
việc của ngời cày ruộng, làm đồng áng vô cùng vất vả, khó
khăn;
- 2 dòng cuối: “Ai ơi…” Ngời nông dân muốn nhắn gửi:
Hỡi ngời bng bát cơm đầy trớc khi ăn hãy nhớ: mỗi hạt gạo
dẻo hơm đã chứa đựng muôn phần đắng cay, vất vả của ngời
lao động làm ra nó.
/> />Cách diễn tả hình ảnh có sự đối lập ở câu cuối của bài ca
dao “Dẻo thơm một hạt đắng cay muôn phần” đã nhấn mạnh
dợc sự vất vả, khó nhọc, nhiều khi còn cả đắng cay, buồn tủi
của ngời lao động chân tay cày đồng, làm ruộng, sản xuất ra
lúa gạo để nuôi sống con ngời, góp phần làm cho con ngời trở
nên sung sớng và hạnh phúc.
Câu 13: Em hiểu những câu thơ dới đây của Bác Hồ
muốn nói về điều gì? Nêu một ví dụ mà em biết để làm rõ
điều đó.
Không có việc gì khó
Chỉ sợ lòng không bền
Đào núi và lấp biển
Quyết chí ắt làm nên.
Gợi ý
Những câu thơ của Bác Hồ muốn nói về lòng kiên trì và ý
chí quyết tâm của con ngời. Dẫu công việc có khó khăn, to
lớn đến đâu (VD nh “Đào núi và lấp biển”), nếu có ý chí
quyết tâm cao và lòng kiên trì thì con ngời nhất định sẽ làm
đợc.
VD: Tấm gơng anh Nguyễn Ngọc Ký bị liệt cả hai tay
nhng vẫn quyết tâm và kiên trì tập luyện để viết đợc bằng
chân, vơn lên đạt thành tích cao trong học tập (qua câu
/> />chuyện “Bàn chân kì diệu”); hoặc tấm gơng “Vua tàu thủy”

sâu sắc?
Gợi ý
Đoạn thơ gợi những điều đẹp, sâu sắc:
- Mỗi ngời chỉ có một quê hơng nh là chỉ một mẹ đã sinh
ra mình.
- Nếu ai không nhớ quê hơng, không yêu quê hơng cũng
nh không nhớ, không yêu mẹ thì ngời đó dù to lớn về thân
xác cũng không thể nói đã trởng thành và “lớn lên” với ý
nghĩa là ngời có tâm hồn đẹp đẽ.
Câu 16: Trong bài “Ngày hôm qua đâu rồi?”, nhà thơ Bế
Quốc Kiến có viết:
Em cầm tờ lịch cũ:
-Ngày hôm qua đâu rồi?
/> />Ra ngaòi sân hỏi bố
Xoa đầu em, bố cời.
-Ngày hôm qua ở lại
Trong vở hồng của con
Con học hành chăm chỉ
Là ngày qua vẫn còn.
Em hiểu câu trả lời của bố với con qua những câu thơ trên
ý nói gì?
Gợi ý
Thời gian trôi qua đi là thời gian đã mất. Nhng ngời bố
vẫn nói với con:
-Ngày hôm qua ở lại
Trong vở hồng của con
Bởi vì: “Con học hành chăm chỉ” thì trong cuốn vở hồng
của con sẽ đợc cô giáo ghi những điểm tốt, cuốn vở sẽ ghi lại
kết quả học hành chăm chỉ của con. Nh vậy, mỗi khi mở vở
ra, nhìn thấy kết quả “học hành chăm chỉ”, con có thể cảm

Theo em, nhà thơ đã sử dụng biện pháp nghệ thuật gì để
miêu tả tiếng chim buổi sáng? Biện pháp nghệ thuật đó giúp
em cảm nhận đợc tiếng chim buổi sáng có ý nghĩa nh thế
nào?
Gợi ý
Tác giả dùng biện pháp nhân hóa để miêu tả tiếng chim
buổi sáng. Các động từ “lay”, “đánh thức” gợi cho ta nghĩ
đến những hoạt động của con ngời. Biện pháp nhân hóa giúp
ta cảm nhận đợc tiếng chim buổi sáng có ý nghĩa thật sâu săc:
Tiếng chim không chỉ làm cho những vật xung quanh trở nên
tràn đầy sức sống (lay động lá cành, đánh thức chồi xanh) mà
còn thôi thúc chúng đemlại những lợi ích thiết thực cho con
ngời (vỗ cánh bầy ong đi tìm mật cho đời, tha nắng rải dồng
vàng thơm – làm nên những hạt lúa nuôi sống con ngời).
Câu 19: Viết về ngời mẹ, nhà thơ Trần Quốc Minh có
những hình ảnh so sánh rất hay trong bài thơ “Mẹ” :
/> />Những ngôi sao thức ngoài kia
Chẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con.
Đêm nay con ngủ giấc tròn
Mẹ là ngọn gió của con suốt đời.
Hãy cho biết: Những hình ảnh so sánh trong đoạn thơ đã
giúp em cảm nhận đợc điều gì đẹp đẽ ở ngời mẹ kính yêu?
Gợi ý
Những hình ảnh so sánh:
Những ngôi sao thức ngoài kia
Chẳng bằng mẹ đã thức vì chúng con
Cho thấy: Ngời mẹ rất thơng con, mẹ có thể thức thâu
đêm suốt sáng để canh cho con ngủ ngon giấc; hơn cả những
ngôi sao “thức” (soi sáng) trong đem, bởi vì khi trời sáng thì
sao cũng không thể “thức” đợc nữa.

ngô đã mập và chắc, chỉ còn chờ tay ngời đến bẻ mang về.
Theo em, cách dùng từ ngữ, hình ảnh của tác giả trong
đoạn văn trên có đặcđiểm gì nổi bật?
Gợi ý
Nhữgn từ ngữ, hình ảnh nổi bật trong đoạn văn:
- Từ láy gợi tả sự vật, âm thanh một cách sinh động:
(nắng) chang chang, (tiếng tu hú) ran ran. (hoa ngô) xơ xác.
- Hình ảnh gợi tả sự vật một cách hấp dẫn: hoa ngô xơ
xác nh cỏ may; lá ngô quắt lại rủ xuống; bắp ngô đã mập và
chắc.
Ngoài ra, cách dùng nhiều từ láy còn tạo nên nhịp điệu
câu văn nhịp nhàng, hấp dẫn. VD: trời nắng chang chang,
tiếng tu hú gần xa ran ran.
Câu 23: Trong bài “Bài hát trồng cây”, nhà thơ Bế Kiến
Quốc có viết:
Ai trồng cây
Ngời đó có tiếng hát
Trên cành cây
Chim hót lời mê say.
/>