TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ, ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG - SỐ 2(37).2010

NGHIÊN CỨU VÀ ĐÁNH GIÁ CÁC TÁC ĐỘNG ĐẾN MÔI TRƯỜNG
CỦA KHU VỰC HƯỞNG LỢI HỒ TRUỒI.
RESEARCH AND ASSESSMENT OF ENVIRONMENTAL IMPACTS ON THE
BENEFICIAL SURROUNDINGS OF TRUOI LAKE
Trần Cát

Nguyễn Phú Thọ

Trường Đại học Kiến trúc Đà Nẵng

Trường Cao đẳng Đức Trí Đà Nẵng
TÓM TẮT:

Sử dụng phương pháp “Chập bản đồ” và “Ma trận Môi trường có định lượng” để
“Nghiên cứu đánh giá các tác động của hồ chứa Truồi đến Môi trường khu hưởng lợi” nhằm
cung cấp thêm những tài liệu cần thiết đã được phân tích, đánh giá qua đó xác định những ảnh
hưởng có lợi và có hại của hồ Truồi đối với đời sống kinh tế - xã hội, tài nguyên môi trường đến
khu vực hưởng lợi nói riêng và tỉnh Thừa Thiên Huế nói chung, đề xuất các biện pháp phát huy
những tác động tích cực, hạn chế và ngăn ngừa những tác động tiêu cực, nâng cao và phát
huy hiệu quả sử dụng của công trình, phục vụ phát triển kinh tế - xã hội một cách bền vững..
ABSTRACT
This article deals with the use of “Map Pile” method and “Quantitative environment
matrix” in order to study and assess the impacts of Truoi Lake on the beneficial environment so
as to provide some more analyzed and assessed necessary documents, through which all
advantages and disadvantages from Truoi Lake towards the residents’ social-economic life,
environmental natural resources of Thua Thien Hue Province in general and the beneficial
surrounding areas in particular are determined. This paper also deals with the suggestion of
some measures in the prevention and restriction of negative impacts, the improvement and
promotion of the utility of the Lake, serving the sustainability of socio-economic development.

a. Đối với cộng đồng dân cư:
- Thuận lợi cho nuôi trồng và đánh bắt thuỷ sản, phát triển du lịch trên thuyền và
phương thức kiếm sống.
- Bổ sung và cải thiện nguồn nước ngầm các hộ dùng nước giếng trong vùng
hưởng lợi.
- Hiệu quả sản xuất nông nghiệp được nâng cao
- Phát triển kinh tế cho các khu vực khác như: phát triển thị trấn Phú Bài và nội
thành Huế.
- Cắt và giảm cường độ các trận lũ chính vụ.
- Giữ ngọt, ngăn mặn xâm nhập.
- Phân bố lại dân cư và lao động .
- Xu hướng phát triển du lịch.
b.Đối với khu vực hưởng lợi:
- Sản lượng nông nghiệp tăng lên và đa dạng. Tạo thêm việc làm cho nông dân,
phát triển và khôi phục các ngành nghề.
- Tạo ra một môi trường sống mới tốt và ổn định hơn.
- Với môi trường ổn định, người dân sẽ áp dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật vào
nông nghiệp, tạo điều kiện cơ cấu lại cây trồng một cách thích hợp hơn.
- Kết hợp khu du lịch Bạch Mã để phát triển du lịch.
3.3.2. Tác động bất lợi:[7]
a. Đối với khu vực hưởng lợi: Khi xây dựng công trình, đã có 297 hộ dân với
khoảng 1.485 nhân khẩu phải di dời đến nơi ở mới. Khi công trình bàn giao, sự phân bố
không công bằng những thiệt hại và lợi ích giữa các thành phần dân cư là điều không
thể tránh khỏi.
Những tác động trên đây đã phần nào được giải quyết tương đối tốt đối với khu
vực đầu mối, tuy nhiên do trong giai đoạn nghiên cứu khả thi không đề cập đến diện
tích chiếm chỗ của hệ thống kênh tới, dẫn đến khu vực này công tác giải toả đền bù rất
chậm do thiếu nguồn vốn.
b. Đối với tài nguyên đất, công trình kiến trúc: Hơn 40 ha đất nông nghiệp, 848 ha
đất tự nhiên và lâm nghiệp, và 10 ha đất chuyên dùng và đất ở, 8.369 m2 nhà cửa, 7 km

biến đổi ngày càng tốt hơn về Môi trường và sinh thái, thay đổi đáng kể bộ mặt xã hội
toàn vùng như:
- Thay đổi các điều kiện khí hậu, thời tiết trong vùng.
- Tạo ra một vùng sinh thái mới đa dạng và phong phú.
- Tăng sản lượng, sản phẩm và tăng thu nhập.
- Tạo ra của cải cho người lao động.
- Tạo thêm việc làm, phát triển được ngành nghề mới.
4. Đánh giá tác động đến môi trường của khu vực hưởng lợi hồ Truồi.
4.1. Mục đích của việc ĐTM của hồ Truồi.
Mục đích của báo cáo ĐTM nhằm cung cấp thêm những tư liệu cần thiết được phân
tích, đánh giá một cách khoa học cho việc quyết định các hoạt động phát triển, về những
lợi ích và thiệt hại do công trình đem lại, giúp cho cơ quan xét duyệt đa ra một quyết
định toàn diện hơn, đúng đắn hơn.
Báo cáo ĐTM là một tài liệu có cơ sở khoa học giúp lựa chọn quyết định phương án
xây dựng công trình phù hợp với mục tiêu phát triển bền vững, gắn công trình thuỷ lợi
với bảo vệ và phát triển tài nguyên nước, cải tạo và bảo vệ tài nguyên đất, phát triển cây
84


TP CH KHOA HC V CễNG NGH, I HC NNG - S 2(37).2010

trng, vt nuụi, bo v v phỏt trin Mụi trng sinh thỏi, tớnh a dng sinh hc, hin
i húa nụng nghip v nụng thụn.
4.2. Thc trng nhng bin ng n mụi trng t nhiờn
- Bin ng v ti nguyờn t:
- Bin ng v ti nguyờn ng, thc vt:
4.3. La chn phng phỏp TM:[9]
4.3.1. La chn cỏc phng phỏp TM cụng trỡnh h Trui
Xut phỏt t tớnh cht ca cỏc phng phỏp trờn v c tớnh kinh t - k thut
cụng trỡnh h Trui, cựng vi ngun ti liu iu tra, thu thp, tỏc gi chn hai phng

+ Khu vực lòng hồ: Các tác động có lợi chủ yếu ở giai đoạn vận hành, làm
cho Môi trường không khí, sinh học, kinh tế - xã hội có nhiều chuyển biến tích cực.
Điểm số tác động đối với môi trường trong giai đoạn này như sau:

86

* Môi trường sinh học

: 52 diểm

* Môi trường nước

: 40 điểm

* Môi trường đất

: - 88 điểm

* Môi trường không khí

: 170 điểm


TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ, ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG - SỐ 2(37).2010

* Môi trường kinh tế xã hội

: 483 điểm

Từ kết quả tính toán cho chúng ta biết các hoạt động phát triển đến môi trường,

a Vùng lòng hồ:
- Tác động đầu tiên là môi trường sinh thái và khí hậu vùng hồ được cải thiện
- Hồ tích nước làm nâng cao mực nước ngầm cho các vùng lân cận, tạo điều kiện
thuận lợi cho các hộ dùng giếng nước.
- Góp phần phân bố lại dân cư và lao động; củng cố vững chắc thêm lòng tin của
nhân dân và Đảng và Nhà nước, xây dựng phát triển nông thôn mới, thực hiện đầy đủ
các chính sách, chủ trương của Nhà nước; góp phần ổn định an ninh, chính trị, trật tự và
an toàn xã hội.
- Mặt hồ khá rộng làm tăng cường giao thông thủy.
- Tạo điều kiện phát triển kinh tế vờn đồi quanh lòng hồ, cải tạo vườn tạp thành vườn cây ăn trái, trồng cây công nghiệp như cao su, cà phê, ...
b Khu hưởng lợi: Mục tiêu nhiệm vụ của công trình như sau: Cắt và giảm lũ bảo
vệ hạ lưu, cấp nước tưới, ngăn mặn, cấp nước đảm bảo yêu cầu hệ sinh thái.
4.4.2. Tác động tiêu cực:
a Vùng lòng hồ:
- Các tổn thất xảy ra như trình bày ở mục (3.3.2) đối với môi trường, với người
dân là khá lớn. Hồ Truồi làm giảm khả năng sinh sản, sự đa dạng sinh học.
87


TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ, ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG - SỐ 2(37).2010

- Chất lượng nước đã thay đổi và xấu đi do phân hủy các chất hữu cơ, gây ra mùi
hôi thối trong vùng một thời gian do không dọn lòng hồ sạch sẽ.
b Khu vực hưởng lợi:
- Thi công kênh, làm mất một số diện tích đất sản xuất, cơ sở hạ tầng, nhà cửa và
một số hộ phải di dời, mất diện tích canh tác, ảnh hưởng đến các công trình, nhà cửa
dọc hai bờ sông.
- Tích nước, cắt lũ cho hạ du thì đồng thời cũng làm giảm đáng kể lượng phù sa
cung cấp độ phì nhiêu cho các cánh đồng.
- Nếu hồ chứa không an toàn có thể trở thành nguy cơ rất lớn cho vùng hạ du, bao


TẠP CHÍ KHOA HỌC VÀ CÔNG NGHỆ, ĐẠI HỌC ĐÀ NẴNG - SỐ 2(37).2010

thời đề tài cũng nêu ra một số các hoạt động phát triển chủ yếu tác động tích cực đến
môi trường để có biện pháp phát huy cũng như đánh giá được các tác động xấu đến môi
trường để có biện pháp hạn chế, ngăn ngừa.
Việc xây dựng hồ Truồi đã mang lại hiệu quả rất cao, không những về mặt kinh tế,
phục vụ giảm lũ, phát triển nông, lâm, ngư nghiệp, mà còn tạo ra được một vùng sinh
thái mới, cải tạo Môi trường sinh thái tự nhiên và nhất là môi trường kinh tế-xã hội, làm
cơ sở cho phát triển bền vững một vùng kinh tế khá rộng lớn của khu hưởng lợi nói
riêng và cả tỉnh Thừa Thiên Huế nói chung.
Để có thể phát huy được hiệu quả công trình một cách tốt nhất, đảm bảo cho công
trình thực hiện được các mục tiêu trên, tác giả có kiến nghị các giải pháp hạn chế ngăn
ngừa các tác động tiêu cực và các giải pháp khai thác, phát huy các mặt tác động tích
cực. Những giải pháp này cần được các cơ quan quản lý quan tâm đầu tư, tổ chức thực
hiện nhằm giám sát công tác bảo vệ môi trường trong giai đoạn hiện nay.
TÀI LIỆU THAM KHẢO:
[1] PGS. TS Trần Cát, Giáo trình Bảo vệ môi trường, Trường Đại học Bách khoa - Đại
học Đà Nẵng, tháng 8 - 1996.
[2] Lê Thạc Cán, Đánh giá tác động môi trường, phương pháp luận và kinh nghiệm
thực tiễn, chương trình tài nguyên và môi trường, Hoa Kỳ, 1988.
[3] PGS.TS Nguyễn Quang Đoàn, Kinh tế Thuỷ lợi, Bài giảng dành cho lớp Cao học
Kỹ thuật Thuỷ lợi, Đại học Đà nẵng, 1997.
[4] PGS.TS Nguyễn Thị Kim Thái, Sinh thái học và Bảo vệ môi trường, Nhà xuất bản
Xây dựng, Hà Nội - 2003.
[5] Cục thống kê Thừa Thiên Huế, Niên giám thống kê 2007, Huế 2008.
[6] Trung tâm nghiên cứu Kinh tế, Viện Khoa học Thủy lợi, Bộ thủy lợi, Báo cáo giám
định đầu tư công trình thủy lợi Nam sông Hương - hồ Truồi tỉnh Thừa Thiên Huế,
Hà Nội 2001.
[7] Công ty tư vấn xây dựng thuỷ lợi 1 (HEC 1), Hồ sơ điều tra đền bù, No180 Đ09ĐB01, công trình thủy lợi Nam sông Hương - hồ Truồi tỉnh Thừa Thiên Huế,