THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN

Tiểu luận tư tưởng Hồ Chí Minh: Một số vấn đề nghiên cứu phong cách ngơn ngữ Hồ Chí Minh"

A:MỞ ĐẦU
Ngơn ngữ là một trong những sáng tạo vĩ đại nhất của lồi người.

OBO
OKS
.CO
M

Ngơn ngữ được tạo nên từ nhu cầu giao tiếp trong cuộc sống giữa con người
với con người. Mỗi một quốc gia, dân tộc lại sáng tạo ra cho mình một ngơn
ngữ riêng. Ngơn ngữ đã trở thành một nét văn hố, bản sắc riêng cho một dân
tộc, một quốc gia và Tiếng Việt của dân tộcViệt Nam, con người Việt Nam
được cha ơng ta sáng tạo nên đã trở thành ngơn ngữ riêng của người Việt nam
phân biệt Người Việt Nam với các dân tộc khác trên thế giới. Mỗi một người
dân Việt Nam ai mà khơng biết nói, biết viết Tiếng Việt nhưng nói và sử dụng
thế nào cho hay cho đúng thì khơng phải ai cũng biết. ”HỌC ĂN, HỌC NĨI,
HỌC GĨI, HỌC MỞ”. Điều này tưởng chừng đơn giản nhưng học suốt đời
khơng bao giờ xong. Học ăn, học nói khơng dễ. Trăm bệnh từ miệng mà vào,
trăm

họa

từ

miệng


nghiệp lớn lao mà Người đã cống hiến cho dân tộc. Từng lời nói, từng bài viết
của Người tuy giản dị ngắn gọn nhưng đều tốt lên những vấn đề lớn của thời
đại và đều thể hiện sâu sắc tâm huyết tấm lòng của Người với non sơng đất

1



THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN

Tiu lun t tng H Chớ Minh: Mt s vn ủ nghiờn cu phong cỏch ngụn ng H Chớ Minh"

nc, vi qun chỳng nhõn dõn. V t ủú toỏt lờn v ủp ca mt tõm hn cao
thng, mt trớ tu sỏng sut v kiờn ngh.
bi vit ny tỏc gi tp trung ủi sõu ủn "Mt s vn ủ nghiờn cu

OBO
OKS
.CO
M

phong cỏch s dng ngụn ng ca H Chớ Minh." Tiu lun ủc chia lm 4
phn: Phn mt:" Phong cỏch núi v vit ca ch tch H Chớ Minh" ; phn
hai: " Vn phong bỏo chớ ca ch tch H Chớ Minh" . Phn ba: " Ch tch H
Chớ Minh s dng thnh ng trong giao tip" Phn bn: " Mt s trng hp
th hin cỏch s dng ngụn ng ca Bỏc"

Vớ thi gian cú hn nờn bi vit khụng trỏnh khi mt s sai sút rt

KI L

KI L

ñiều kiện học nhiều chữ, Người không dùng bất cứ một từ ngữ khó hiểu
nào…Chân biếm kẻ thù thì sâu cay “như những ngon roi quất mạnh vào mặt
bọn chúa tể ở pháp và các nơi khác…Đối với các ñồng chí cán bộ ñảng viên,
bác lại hài hước nhắc nhở nhẹ nhàng bằng những hình ảnh quen thuộc ñể mọi
người nhớ mãi như nhắc nhở mọi người tiết kiệm mà lẫn lôn chữ nghĩa ñể tiết
kiệm biến thành tiết canh…

4



THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN

Tiu lun t tng H Chớ Minh: Mt s vn ủ nghiờn cu phong cỏch ngụn ng H Chớ Minh"

3) Ngi lm ting Vit thờm phong phỳ
ng chớ Trng Chinh nhn xột: H Ch Tch núi ting núi ca
dõn tc, ca nhõn dõn Vit Nam, Nhiu t ng dõn gian ủc bỏc ủa vo ngụn

OBO
OKS
.CO
M

ng ca mỡnh rt t nhiờn, hp lý, sóng to Ngi cũn lm giu thờm cho
kho tng ngụn ng dõn tc bng nhiu t mi, t rỳt ngn nh Vựng tri, Gic
ủúi, gic dt




THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN

Tiểu luận tư tưởng Hồ Chí Minh: Một số vấn đề nghiên cứu phong cách ngơn ngữ Hồ Chí Minh"

thực, thấm thía, chắc chắn”. Ngắn gọn trong cách nói cách viết Hồ Chí Minh là
cơ đọng, hàm súc, ý nhiều lời ít, khơng có lời thừa, chữ thừa. Đặc tính ngắn
gọn, hàm súc trong các bài nói, bài viết của Bác Hồ là sự kế thừa và phát triển

OBO
OKS
.CO
M

phong cách phương Đơng. Đó cũng là kết quả cơng phu rèn luyện của Bác từ
những ngày đầu tham gia hoạt động chính trị, tham gia làm báo cách
mạng.Người nhiều lần phê bình nhắc nhở cán bộ về mặt ba hoa, viết vừa dài
vừa rỗng. Người thường khun cán bộ nói viết đều phải ngắn gọn, thiết thực,
đi thẳng vào vấn đề. Nói dài, viết dài và sáo rỗng đều hồn tồn xa lạ với phong
cách Hồ Chí Minh.

- Trong sáng, giản dị, dễ hiểu. Tồn bộ các bài nói, bài viết của Bác Hồ đều rất
trong sáng về ý tưởng và văn phong, giản dị trong cách trình bầy và dễ hiểu với
người nghe, người đọc. Tư tưởng Hồ Chí Minh đến với mọi người bằng những
ngơn từ quen thuộc – dù đó là những vấn đề của cuộc sống chiến đấu, lao động
hàng ngày hay những vấn đề lớn của đất nước, của thời đại.
Muốn nói, muốn viết được trong sáng, giản dị, dễ hiểu, theo Bác Hồ,
trước hết phải học cách nói của quần chúng. Phải thực sự học quần chúng để có
cách nói, cách viết được quần chúng chấp nhận như những gì của chính họ. Bác


7



THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN

Tiu lun t tng H Chớ Minh: Mt s vn ủ nghiờn cu phong cỏch ngụn ng H Chớ Minh"

thut lt qua nhng vn ủ t nh m vn gi ủc nguyờn tc, ủng li, ủ
ly gy ụng ủp lng ụng trong ngụn ng H Chớ Minh.
Cũn nhng bi bỏo vit ủ ủỏnh ủch ủng bỏo trong nc, Bỏc ủó s

OBO
OKS
.CO
M

dng rt khộo v t ng nhm lt rừ b mt tht ca ch ngha ủ quc, qua ủú
c v ton ng, ton dõn, ton quõn ta ủy mnh cuc khỏng chin trng k
chng thc dõn Phỏp xõm lc, c v ý chớ ginh thng li cui cựng bng
chin thng in Biờn Ph chn ủng ủa cu v tip tc cuc khỏng chin
chng M, cu nc v ủi khụng ch ủng viờn, m qua tỏc phm bỏo chớ vi
vn phong trong sỏng ca mỡnh, Bỏc H ủó giỏo dc v un nn nhng yu
kộm ca ng ta v cỏc ngnh, cỏc ủa phng ủu ủc Bỏc khen ngi v phờ
bỡnh bng nhng ngụn ng bỏo chớ.

iu ủc bit vn phong bỏo chớ ca Ch tch H Chớ Minh l
tớnh qun chỳng ủc th hin rt ủm nột khi núi, khi vit. Bỏc núi: Kinh
nghim ca tụi th ny. Mi khi vit mt bi bỏo, thỡ t ủt cõu hi: Vit cho ai

vit k lc nh vy. Th nhng trong khi vit bỏo, Bỏc luụn luụn yờu cu mi
ngi xung quanh Ngi ủc li bn tho xem cú t ng no khú hiu ủ Bỏc
sa li vn phong cho trong sỏng, t ng gin ủn, ý t, sõu sc. Bỏc vit bi
bỏo: Nõng cao ủo ủc cỏch mng, quột sch ch ngha cỏ nhõn ủng trờn
bỏo Nhõn dõn s 5409 ra ngy 3-2-1969, bi bỏo ny trc khi gi ủn To
9



THÖ VIEÄN ÑIEÄN TÖÛ TRÖÏC TUYEÁN

Tiểu luận tư tưởng Hồ Chí Minh: Một số vấn ñề nghiên cứu phong cách ngôn ngữ Hồ Chí Minh"

soạn Bác ñã cho ñánh máy thành nhiều bản gửi ñến từng ñồng chí ủy viên Bộ
Chính trị ñề nghị tham gia ý kiến. Hiện nay, chúng ta ñọc lại bài báo của Bác
hổi.

OBO
OKS
.CO
M

thấy câu chữ vô cùng sâu sắc, bố cục rất chặt chẽ, còn nguyên tính thời sự nóng
Hồ Chí Minh ñã qua ñời nhưng Người ñể lại cho chúng ta một tài sản
vô cùng quý báu. Đó 1à thời ñại Hồ Chí Minh – thời ñại rực rỡ nhất trong lịch
sử vinh quang của dân tộc. Đó là kỷ nguyên ñộc lập tự do của Tổ quốc, kỷ
nguyên chủ nghĩa xã hội ở nước ta. Đối với những người viết báo, viết văn
hiện nay, ñược hưởng thụ tài sản vô giá của Người về phong cách, tư tuởng,
quan niệm... làm báo cách mạng. Người vừa là lãnh tụ tối cao của dân tộc
nhưng cũng là người thầy, nguời bạn ñồng nghiệp suốt cả cuộc ñời vì sự




THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN

Tiu lun t tng H Chớ Minh: Mt s vn ủ nghiờn cu phong cỏch ngụn ng H Chớ Minh"

trc l "Vn Phỏp (ca Nguyn i Quc) rt Phỏp" (Tp chớ Ngụn ng, s 21986). éiu ny cho thy Ch tch H Chớ Minh ngay t thi cũn tr ủó rt chỳ
ý ủn hiu qu ca giao tip v vic gõy tỏc ủng ủn ủi tng tip nhn thụng

OBO
OKS
.CO
M

bỏo ( ủõy l ngi bn ng Phỏp).

V nc, sng trong lũng T quc v ủng bo, Bỏc ủc bit chỳ ý
ủn cỏch hnh vn sao cho d hiu, d nh v dựng thnh ng sao cho ủc ủa
nht, bi mt t ng, mt thnh ng ủc dựng ủỳng ch cú th thay th cho
mt cõu, thm chớ cho c mt ủon cõu. Vớ nh cõu Bỏc núi ti lp hc chớnh tr
ca giỏo viờn cp II, cp III ton min bc ngy 13/9/1958: "Vỡ li ớch mi
nm thỡ phi trng cõy, vỡ li ớch trm nm thỡ phi trng ngi".
én nay cõu núi ni ting ca Bỏc vn gi nguyờn giỏ tr thi s ủi
vi vic chn hng nn giỏo dc nc nh. Trng ngi ủõy ủc dựng nh
mt cm t mang tớnh thnh ng cao, ủc Ch tch H Chớ Minh kt hp ti
tỡnh to nờn mt cm t gm ủng t trng vi ngha "vun xi, chm súc, giỏo
dc" kt hp vi danh t ngi l ủi tng ủc chm súc giỏo dc vi ngha
tng quỏt "ton th mi ngi trong xó hi".




THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN

Tiu lun t tng H Chớ Minh: Mt s vn ủ nghiờn cu phong cỏch ngụn ng H Chớ Minh"

hay muụn nghỡn tỡnh thõn yờu ủu khụng ủc. Vụ vn thỡ tru tng hon ton
cũn muụn nghỡn thỡ quỏ c th . Ch cú muụn vn l hay nht .
- Vỡ sao muụn vn li l hay nht h anh ?

OBO
OKS
.CO
M

- Vỡ nú cú mt phn c th: muụn l con s ủm ủc nhng li cú phn tru
tng ; vn l c th nhng vn l tru tng; m thng yờu thỡ phi cú phn
tru tng ch !

Ch muụn vn ủó cú trong Kiu m Kiu thỡ dõn mỡnh ai chng bit . Hai
ch muụn vn nh ủó cú sn trong lũng mi ngi . C ủclờn l nh ủó cm
nhn ủc ngay cỏi ý ngha cng nh tm lũng v cỏi tỡnh ca Bỏc trong hai
ch ủú .

(Nh vn Phm H k li)

4) T xng hụ khi Bỏc ủi thoi:

Xng l t ch v mỡnh, hụ l gi ngi khỏc.Trong ting Vit t xng
ủu cú ngun gc l danh t ch quan h gia ủỡnh, gia tc nh c, ụng, b, bỏc,

cỏc em cho nờn cng khụng ai n n Tt . Cỏc em l ủi cm t . Cỏc em cm

OBO
OKS
.CO
M

t ủ cho T quc quyt sinh (Nhng li kờu gi-tp 1,trang 140)
Bỏc dựng t ủng bo khi núi vi ton dõn .Bỏc dựng t b con ủ t v
thõn tỡnh khi núi chuy n vi mt b phn nhõn dõn. Bỏc dựng t ủng chớ khi
núi vi ủng viờn cỏn b .

Bỏc dựng t ngi trong trng hp ngoi giao vi cỏc nhõn vt nc ngoi
ủ t v kớnh trng.

Bỏc dựng t ngi (mt t mang sc thỏi trung tớnh) khi núi chuyn vi tự
binh Phỏp "Tụi rt ly lm phin lũng vỡ thy cỏc ngi ủang trong tỡnh trng
ny Tụi coi cỏc ngi nh l bn ca tụi (Nhng li kờu goi. Tp 1, trang 110).
5) Bỏc khụng lm dng t ng:

Mt ln ủc bỏo, thy cõu: "Chỳng ta ginh ht thng li ny ủn thng
li khỏc". Bỏc H ủó gi tỏc gi ủn v núi:"Khụng bao gi ginh ht ủc
thng li. Nờn sa li cõu vn l: "Chỳng ta ginh t thng li ny ủn thng li
khỏc".

Mt ln khỏc, cú mt cỏn b dựng t "thit l mt thng li long tri l
ủt". Bỏc ủó phờ bỡnh bng mt cõu hi húm hnh:"Th sau thng li, Bỏc v
chỳ s ủõu ?".

(Theo li k ca anh Vit Phng, chuyờn viờn cao cp Ph Th tng)

Phỏp vn ủang l k thự chớnh ca nhõn dõn ta lỳc ny (Qa nhiờn, ch 20 ngy
8



THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN

Tiểu luận tư tưởng Hồ Chí Minh: Một số vấn đề nghiên cứu phong cách ngơn ngữ Hồ Chí Minh"

sau, Pháp nổ súng tái chiếm Nam Bộ). Hồng Kim (sưu tấm, tuyển chọn, giới

OBO
OKS
.CO
M

thiệu)

C: KẾT LUẬN

KI L

Qua việc nghiên cứu một số vấn đề trong phong cách sử dụng ngơn
ngữ của Hồ Chí Minh chúng ta càng hiểu thêm nhiều điều về con người của
Bác. Phong cách ngơn ngữ của Người khơng phải chỉ là kết quả của cách sử
dụng thành thạo các hình thức ngơn ngữ mà trước hết đó là phẩm cách của một
trí tuệ anh minh, một vốn văn hố vơ cùng phong phú, một thế giới quan và
nhân sinh quan cách mạng, một đạo đức cao cả, một quan điểm sâu sắc và tồn
diện về ngơn ngữ và cách sử dụng ngơn ngữ. Qua ngơn ngữ Hồ Chí Minh đã để