BỘ GIÁO DỤC ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM THÀNH PHỐ HỒ CHÍ MINH
H
KHÓA LUẬN TỐT NGHIỆP
XÂY DỰNG HỆ THỐNG QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG THEO
TIÊU CHUẨN ISO 14001:2004 TẠI CÔNG TY CỔ PHẦN BỘT
GIẶT LIX
Họ và tên sinh viên: ĐINH THỊ KHA
Ngành: KỸ THUẬT MÔI TRƯỜNG
Niên khóa: 2005 - 2009
Tháng 07/2009
Xây dựng hệ thống quản lý môi trường theo tiêu chuẩn ISO 14001:2004 tại Công ty CP bột giặt LIX
LỜI CẢM ƠN
Như chúng ta đã biết học đi đôi với hành, nếu chúng ta chỉ học lý thuyết suông
thì chúng ta sẽ không thấy được hết thực tiễn công việc, những khó khăn và cách thức
thực hiện một quy trình sản xuất, cách thức xây dựng một hệ thống xử lý như thế nào?
Chính vì thế tôi đã thực hiện khóa luận “Xây dựng hệ thống quản lý môi trường theo
tiêu chuẩn ISO 14001: 2004 tại Công ty cổ phần bột giặt LIX”.
Để hoàn thành khóa luận này bên cạnh sự nỗ lực của bản thân còn có sự giúp đỡ
của thầy cô, gia đình, bạn bè…Vì thế tôi xin chân thành gửi lời cảm ơn đến:
Cô Nguyễn Trần Liên Hương đã chỉ bảo tôi trong thời gian thực tập.
Cô Bùi Thị Cẩm Nhi đã tận tình hướng dẫn, chỉ bảo tôi trong suốt quá trình làm
khóa luận.
Các Thầy Cô giáo trong khoa Môi Trường và Tài Nguyên, Trường Đại Học
Nông Lâm TPHCM đã tận tình truyền đạt kiến thức cho tôi.
Các bạn sinh viên lớp DH05MT đã chia sẻ kinh nghiệm và đóng góp những ý
kiến quý báu cho tôi.
Gia đình đã tạo điều kiện, động viên và là điểm tựa tinh thần cho con trong suốt
quá trình học tập.
Ban lãnh đạo Công ty cổ phần bột giặt Lix đã tạo điều kiện cho tôi thực tập tại
Công ty.
Xây dựng hệ thống quản lý môi trường theo tiêu chuẩn ISO 14001:2004 tại Công ty CP bột giặt LIX
MỤC LỤC
Trang
LỜI CẢM ƠN.................................................................................................................................................................I
TÓM TẮT KHÓA LUẬN............................................................................................................................................II
MỤC LỤC....................................................................................................................................................................III
DANH SÁCH PHỤ LỤC..............................................................................................................................................V
DANH SÁCH BẢNG ..................................................................................................VI
DANH SÁCH HÌNH ............................................................................................................VI
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT.......................................................................................................................VII
CHƯƠNG 1...............................................................................................................................................................VIII
MỞ ĐẦU....................................................................................................................................................................VIII
1.1 ĐẶT VẤN ĐỀ.............................................................................................................................................VIII
1.2 MỤC TIÊU NGHIÊN CỨU........................................................................................................................VIII
1.3 NỘI DUNG NGHIÊN CỨU ......................................................................................................................VIII
1.4 PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU.................................................................................................................IX
1.5 PHẠM VI NGHIÊN CỨU............................................................................................................................IX
1.6 GIỚI HẠN ĐỀ TÀI.......................................................................................................................................IX
CHƯƠNG 2 ...................................................................................................................................................................X
TỔNG QUAN VỀ ISO 14000......................................................................................................................................X
2.1 BỘ TIÊU CHUẨN ISO 14000.......................................................................................................................X
2.1.1 Phạm vi của tiêu chuẩn ISO 14000.........................................................................................................x
2.1.2 Mục đích của tiêu chuẩn ISO 14000........................................................................................................x
2.2 TIÊU CHUẨN QUỐC TẾ ISO 14001 : 2004................................................................................................X
2.2.1 ISO 14001 là gì?.....................................................................................................................................x
2.2.2 Mô hình quản lý môi trường theo ISO 14001.........................................................................................xi
2.2.3 Các lợi ích khi áp dụng hệ thống ISO 14001 : 2004...............................................................................xi
2.3 THUẬN LỢI VÀ KHÓ KHĂN TRONG VIỆC ÁP DỤNG ISO 14001: 2004 TẠI VIỆT NAM................XI
2.3.1 Thuận lợi................................................................................................................................................xi
2.3.2 Khó khăn...............................................................................................................................................xii
4.3.5 Kiểm soát điều hành..............................................................................................................................17
4.3.6 Sự chuẩn bị sẵn sàng và ứng phó với tình trạng khẩn cấp....................................................................20
4.4 KIỂM TRA...................................................................................................................................................22
4.4.1 Giám sát và đo .....................................................................................................................................22
4.4.2 Đánh giá mức độ tuân thủ.....................................................................................................................24
4.4.3 Sự không phù hợp, hành động khắc phục và phòng ngừa.....................................................................24
4.4.4 Kiểm soát hồ sơ.....................................................................................................................................26
4.4.5 Đánh giá nội bộ....................................................................................................................................26
4.5 XEM XÉT CỦA LÃNH ĐẠO.....................................................................................................................27
CHƯƠNG 5...................................................................................................................................................................29
KẾT LUẬN – KIẾN NGHỊ.........................................................................................................................................29
5.1 KẾT LUẬN.................................................................................................................................................29
5.2 KIẾN NGHỊ..................................................................................................................................................29
TÀI LIỆU THAM KHẢO...........................................................................................................................................31
PHỤ LỤC......................................................................................................................................................................32
SVTH: ĐINH THỊ KHA iv
Xây dựng hệ thống quản lý môi trường theo tiêu chuẩn ISO 14001:2004 tại Công ty CP bột giặt LIX
DANH SÁCH PHỤ LỤC
PHỤ LỤC 1: CÁC BIỆN PHÁP KỸ THUẬT CÔNG TY ĐÃ ÁP DỤNG
PHỤ LỤC 2A: THỦ TỤC XÁC ĐỊNH KHÍA CẠNH MÔI TRƯỜNG
PHỤ LỤC 2B: BẢNG KHÍA CẠNH MÔI TRƯỜNG CỦA CÔNG TY
PHỤ LỤC 2C: BẢNG KHÍA CẠNH MÔI TRƯỜNG ĐÁNG KỂ
PHỤ LỤC 3A: THỦ TỤC XÁC ĐỊNH YC PHÁP LUẬT VÀ YC KHÁC
PHỤ LỤC 3B: DANH MỤC CÁC YÊU CẦU PHÁP LUẬT
PHỤ LỤC 3C: DANH MỤC CÁC YÊU CẦU KHÁC
PHỤ LỤC 4: MỤC TIÊU VÀ CHỈ TIÊU MÔI TRƯỜNG
PHỤ LỤC 5: THỦ TỤC QUẢN LÝ RÁC THẢI
PHỤ LỤC 6: THỦ TỤC SẴN SÀNG ỨNG PHÓ VỚI TÌNH TRẠNG KHẨN CẤP
PHỤ LỤC 7: THỦ TỤC HÀNH ĐỘNG KHẮC PHỤC PHÒNG NGỪA
PHỤ LỤC 8: THỦ TỤC KIỂM SOÁT HỒ SƠ
Xây dựng hệ thống quản lý môi trường theo tiêu chuẩn ISO 14001:2004 tại Công ty CP bột giặt LIX
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT
ATHC: An toàn hóa chất
BMT: Ban môi trường
BVQI (Bureau Veritas Quality International): Hệ thống quản lý chất lượng, an toàn, sức
khỏe, môi trường
BOD: Nhu cầu oxy sinh học
COD: Nhu cầu oxy hóa học
ĐDLĐ: Đại diện lãnh đạo
ERM: Đại diện lãnh đạo về môi trường/ Người quản lý phụ trách về môi trường
HTQLMT: Hệ thống quản lý môi trường
ISO: Tổ chức tiêu chuẩn hóa quốc tế
KSTL: Kiểm soát tài liệu
PCCC: Phòng cháy chữa cháy
5S: Sàng lọc, sắp xếp, sạch sẽ, săn sóc, sẵn sàng
SS: Chất rắn lơ lửng
TPM (Total Product Maintenance): Bảo trì năng suất toàn bộ
TCVS: Tiêu chuẩn vệ sinh
TCVN: Tiêu chuẩn Việt Nam
TBMT: Trưởng ban môi trường
UKAS (United Kingdom Accreditation Service): Tổ chức chứng nhận hệ thống quản lý
chất lượng của Vương quốc Anh
SVTH: ĐINH THỊ KHA vii
Xây dựng hệ thống quản lý môi trường theo tiêu chuẩn ISO 14001:2004 tại Công ty CP bột giặt LIX
Chương 1
MỞ ĐẦU
1.1 ĐẶT VẤN ĐỀ
Như chúng ta đã biết cuộc sống ngày càng phát triển nên nhu cầu của con người
tăng theo và nhu cầu về chất tẩy rửa thì lại càng không thể thiếu với mỗi gia đình và nhiều
ngành công nghiệp. Chính vì thế các vấn đề liên quan đến chất tẩy rửa hiện cũng đang đặt
- Tổng hợp, phân tích và xử lý tài liệu.
1.5 PHẠM VI NGHIÊN CỨU
- Địa điểm: Công ty cổ phần bột giặt Lix - Phường Linh Trung - Quận Thủ Đức - TP.
Hồ Chí Minh.
- Thời gian: từ 03/2009 đến 06/2009.
- Đối tượng nghiên cứu: Các hoạt động, quá trình và sản phẩm ở Công ty cổ phần bột
giặt Lix có khả năng phát sinh khía cạnh môi trường.
1.6 GIỚI HẠN ĐỀ TÀI
Thực tế Công ty chỉ kiểm soát các vấn đề môi trường theo quy định pháp luật, hiện
tại vẫn chưa có một HTQLMT nào độc lập theo ISO 14000. Vì vậy hiệu lực áp dụng các
quy trình quản lý môi trường được xây dựng trong bài khóa luận này chỉ là trên lý thuyết
chưa có căn cứ để đánh giá và kiểm tra.
SVTH: ĐINH THỊ KHA ix
Xây dựng hệ thống quản lý môi trường theo tiêu chuẩn ISO 14001:2004 tại Công ty CP bột giặt LIX
Chương 2
TỔNG QUAN VỀ ISO 14000
2.1 BỘ TIÊU CHUẨN ISO 14000
2.1.1 Phạm vi của tiêu chuẩn ISO 14000
ISO 14000 có thể áp dụng cho bất kì một tổ chức nào mong muốn:
• Thực hiện, duy trì và cải tiến hệ thống quản lý môi trường.
• Tự đảm bảo sự phù hợp của mình với chính sách môi trường đã công bố.
• Chứng minh sự phù hợp đó cho các tổ chức khác.
• Được chứng nhận phù hợp cho hệ thống quản lý môi trường của mình do một tổ
chức bên ngoài cấp.
• Tự xác định và tuyên bố phù hợp với tiêu chuẩn này.
2.1.2 Mục đích của tiêu chuẩn ISO 14000
Mục đích tổng thể của tiêu chuẩn quốc tế này là hỗ trợ trong việc bảo vệ môi
trường và kiểm soát ô nhiễm đáp ứng với yêu cầu của kinh tế, xã hội.
Mục đích cơ bản của ISO 14000 là hỗ trợ các tổ chức trong việc phòng tránh các
ảnh hưởng môi trường phát sinh từ hoạt động, sản phẩm hoặc dịch vụ của tổ
Xem xét của
lãnh đạo
Cải tiến liên tục
Xây dựng hệ thống quản lý môi trường theo tiêu chuẩn ISO 14001:2004 tại Công ty CP bột giặt LIX
- Luật pháp về môi trường chặt chẽ hơn
- Sức ép từ các công ty đa quốc gia
- Sự quan tâm của cộng đồng
2.3.2 Khó khăn
- Thiếu chính sách hỗ trợ từ nhà nước
- Đưa chính sách môi trường trong chính sách phát triển chung của doanh nghiệp
- Kết hợp mục tiêu môi trường trong mục tiêu phát triển chung
- Hiệu quả công tác đánh giá nội bộ chưa cao
SVTH: ĐINH THỊ KHA xii
Xây dựng hệ thống quản lý môi trường theo tiêu chuẩn ISO 14001:2004 tại Công ty CP bột giặt LIX
Chương 3
TỔNG QUAN VỀ CÔNG TY CỔ PHẦN BỘT GIẶT LIX
3.1 GIỚI THIỆU CHUNG CÔNG TY
3.1.1 Sản phẩm tiêu thụ
Sản phẩm bột giặt các loại: Bột giặt Lix Extra, Lix Siêu Sạch, Lix Compact, YES
Sản phẩm chất tẩy rửa lỏng: Nước rửa chén, Nước lau sàn, Nước xả làm mềm vải, Nước tẩy
rửa Toilet, Nước lau kiếng, Nước tẩy Javel.
3.1.2 Thị trường tiêu thụ
Hiện nay, ngoài thị trường tiêu thụ nội địa (thành phố và các tỉnh lân cận) sản phẩm
của công ty còn có mặt trên các nước: Nhật Bản, Đài Loan, Campuchia, Singapo, Hàn Quốc,
Úc, Anh, Philippin, Irac…
3.2 HIỆN TRẠNG SẢN XUẤT KINH DOANH
3.2.1 Dây chuyền sản xuất
Hình 3.1: Lưu đồ công nghệ sản xuất chất tẩy rửa lỏng
(Nguồn: Công ty cổ phần bột giặt Lix)
SVTH: ĐINH THỊ KHA 1
Không đạt
Nhập kho
Nguyên liệu
Kiểm
tra
Phối liệu
Không đạt Xử lý
Xây dựng hệ thống quản lý môi trường theo tiêu chuẩn ISO 14001:2004 tại Công ty CP bột giặt LIX
3.2.2 Thiết bị phục vụ cho sản xuất
Bảng 3.1: Thiết bị phục vụ sản xuất
Tên
thiết bị
Đơn
vị cái
Số
lượng
Công
suất
(tấn/h)
Xuất
xứ
Năm
sản
xuất
Công
đoạn
TG hoạt
động
(h/ngày)
Bồn
chén
“
(Nguồn: Công ty Cổ phần bột giặt Lix )
3.2.3 Nhu cầu về nhiên vật liệu, hóa chất sử dụng trong quá trình sản xuất
Bảng 3.2: Nhiên liệu, hóa chất sử dụng trong quá trình sản xuất
STT Tên nhiên liệu, hóa chất sử dụng Công đoạn
1 LAS 96% Phối trộn
2 Dung dịch NaOH 32% “
3 Polime 70% “
4 Zeolite 95% “
5 Soda ash 99% “
6 Sodium Sunlphate 99% “
7 SLESS “
8 Perfume “
9 Varisoft “
10 Axid HCl 30% “
11 Javel 10% “
(Nguồn: Công ty Cổ phần bột giặt Lix)
SVTH: ĐINH THỊ KHA 3
Xây dựng hệ thống quản lý môi trường theo tiêu chuẩn ISO 14001:2004 tại Công ty CP bột giặt LIX
3.3 CÁC BIỆN PHÁP QUẢN LÝ MÔI TRƯỜNG HIỆN TẠI
3.3.1 Các biện pháp quản lý đã thực hiện
- Lập bản đăng ký đạt tiêu chuẩn môi trường nhằm đánh giá hiện trạng môi trường, nhận
diện các sự cố tiềm tàng trong quá trình hoạt động sản xuất để từ đó tìm ra hướng giải
quyết phù hợp.
- Thực hiện đo đạc, giám sát, đánh giá chất lượng môi trường nước thải và khí thải do
Trung tâm phát triển Sắc ký - khí thực hiện với tần suất 2 lần/ năm.
- Ngoài ra Công ty còn theo dõi, giám sát nội bộ, đo đạc các chỉ tiêu xả thải (pH, COD,
BOD
5
Ban lãnh đạo Công ty cổ phần bột giặt Lix cam kết bảo vệ môi trường tại tất cả các
khu vực diễn ra các hoạt động của Công ty nhằm giảm thiếu ô nhiễm môi trường và xử lý
chất thải đạt Tiêu chuẩn môi trường Việt Nam:
• Về nồng độ bụi và điều kiện vi khí hậu trong xưởng sản xuất đảm bảo đạt tiêu chuẩn
TCVS lao động ban hành kèm theo quyết định số: 3733/2002/QĐ – BYT ngày
10/10/2002 BYT.
• Chất lượng khí thải ra môi trường đảm bảo đạt Tiêu chuẩn môi trường Việt Nam: TCVN
5939-2005; TCVN 5937- 2005
• Chất lượng nước thải sau xử lý đạt tiêu môi trường: TCVN 5945-2005
• Công ty triển khai đồng bộ các biện pháp khống chế và xử lý ô nhiễm môi trường, cử
cán bộ đào tạo quản lý vận hành đúng kỹ thuật, biết tự giám sát hiệu quả xử lý và điều
chỉnh phù hợp đảm bảo các chỉ tiêu môi trường đầu ra đạt tiêu chuẩn quy định.
Công ty cam kết trong quá trình sản xuất nếu vi phạm các công ước Quốc tế, các Tiêu
chuẩn Việt Nam và để xảy ra các sự cố gây ô nhiễm môi trường thì cơ sở hoàn toàn chịu trách
nhiệm trước pháp luật.
4.1.2 Hình thức phổ biến
Chính sách môi trường phải được lập thành văn bản, được áp dụng và duy trì, thông
báo rộng rãi cho cán bộ công nhân viên và các bên liên quan bằng nhiều hình thức:
SVTH: ĐINH THỊ KHA 5
Xây dựng hệ thống quản lý môi trường theo tiêu chuẩn ISO 14001:2004 tại Công ty CP bột giặt LIX
Đối với công nhân viên trong công ty:
• Phổ biến chính sách môi trường cho toàn thể công nhân viên trong xưởng.
• Tổ chức các buổi học nội dung chính sách chất lượng trong phân xưởng.
• Dán nội dung chính sách chất lượng, biểu ngữ có nội dung môi trường tại những nơi mà
tất cả nhân viên đều có thể nhìn thấy.
• Cung cấp những thông tin mới về môi trường tại bản tin của xưởng.
• Trong hợp đồng làm việc cần phải có cam kết “thực hiện tốt việc bảo vệ môi trường”.
Đối với các bên liên quan:
• Công bố chính sách môi trường rộng rãi toàn Công ty
• Công bố chính sách môi trường ra cộng đồng thông qua các tài liệu quảng bá của Công
kiểm soát.
Yêu cầu bên hữu quan Có yêu cầu kiểm soát
Không yêu cầu kiểm
soát
Bản chất Độc hại/nguy hiểm
Không độc hại/không
nguy hiểm
Mức độ Nghiêm trọng
Không nghiêm trọng
Tần suất Xảy ra thường xuyên
Thỉnh thoảng xảy ra
Hoạt động nào “có” thì ta cho 1 điểm vào ô tương ứng trong phần “Đánh giá theo yếu tố”,
hoạt động nào “không” thì ta để trống.
Sau khi đã xác định được phần “ Đánh giá theo yếu tố” và “Trọng số” thì khía cạnh môi
trường được tính như sau:
Tổng điểm = tổng cộng * trọng số
Khía cạnh môi trường nào có tổng điểm đánh giá
≥
2 là khía cạnh môi trường đáng kể.
Bảng khía cạnh môi trường đáng kể của Công ty CP bột giặt Lix (xem phụ lục 2C)
Bảng 4.3: Bảng tổng hợp khía cạnh môi trường đáng kể tại Công ty CP bột giặt Lix.
SVTH: ĐINH THỊ KHA 7
Xây dựng hệ thống quản lý môi trường theo tiêu chuẩn ISO 14001:2004 tại Công ty CP bột giặt LIX
STT
Khía cạnh môi
trường đáng kể
Tổng
điểm
Bộ phận liên quan Hoạt động liên quan
1
điện
6
Rò rỉ, tràn đổ
hóa chất
3
- PXSX bột giặt
- PXSX chất tẩy rửa lỏng
- Kho hóa chất
- Khu vực xử lý nước thải
- Phối trộn kem nhão
- Phối liệu
- Nhập, xuất hóa chất
- Khử trùng và thải ra
nguồn tiếp nhận
7 Bụi 8 - PXSX bột giặt - Tuyển hạt
8
Nguy cơ cháy
nổ
6
- PXSX bột giặt
- Khu vực nhà ăn
- Kho hóa chất
- Khu vực nhà chứa rác
- Kho thành phẩm
- Kho vật tư
- Sấy
- Chế biến thức ăn
- Nhập, xuất hóa chất
- Lưu trữ rác
- Lưu trữ thành phẩm
giá
Cập nhật, phổ biến
Triển khai, áp dụng
Lưu hồ sơ
Loại bỏ
Hành động
khắc phục
Không cần thiết
Không đạt
Cần thiết
Đạt
(1)
(2)
(3)
(4)
(5)
(6)
(7)
(8)
Xây dựng hệ thống quản lý môi trường theo tiêu chuẩn ISO 14001:2004 tại Công ty CP bột giặt LIX
(4): Các yêu cầu phải áp dụng được nhân viên KSTL cập nhật và phổ biến đến các bộ
phận phòng ban.
(5): Các bộ phận liên quan có trách nhiệm triển khai và áp dụng các yêu cầu pháp luật và
các yêu cầu khác đã được phổ biến.
(6),(7): Ban môi trường có trách nhiệm đánh giá mức độ tuân thủ của các yêu cầu trên.
Trưởng ban môi trường có trách nhiệm xem xét lại toàn bộ kết quả việc tuân thủ các yêu
cầu pháp luật và các yêu cầu khác, thực hiện hành động khắc phục phòng ngừa khi quá
trình triển khai áp dụng không đạt.
(8): Lưu hồ sơ:
- Danh mục các yêu cầu pháp luật và các yêu cầu khác liên quan đến môi trường phải
Thực hiện và định
kỳ xem xét
Xem
xét
Lưu hồ sơ
Không
đồng
ý
Đồng ý
Đồng ý
Không
đồng
ý
Xây dựng hệ thống quản lý môi trường theo tiêu chuẩn ISO 14001:2004 tại Công ty CP bột giặt LIX
- Từ mục tiêu, chỉ tiêu môi trường đã được phê duyệt BMT tiến hành xây dựng Chương
trình môi trường.
- Giám đốc phê duyệt CTMT thì BMT liên hệ với các phòng ban triển khai thực hiện, nếu
không được phê duyệt thì xác định lại CTMT.
- BMT và phụ trách các phòng ban, phân xưởng phổ biến cho CBCNV tại các bộ phận về
mục tiêu, chỉ tiêu và các KCMT.
- BMT và các bộ phận liên quan thực hiện các CTMT. BMT phải thường xuyên xem xét
các CTMT mỗi tháng ở các bộ phận được giao để nhận được sự không phù hợp kịp thời
và có các hành động KPPN.
- Lưu hồ sơ
Bảng các mục tiêu, chỉ tiêu môi trường của công ty (xem phụ lục 4)
4.3 THỰC HIỆN VÀ ĐIỀU HÀNH
4.3.1 Nguồn lực, vai trò, trách nhiệm và quyền hạn
Ban lãnh đạo phải đảm bảo luôn cung cấp được các nguồn lực cần thiết cho việc thiết
lập, thực hiện, duy trì và cải tiến HTQLMT. Các nguồn lực bao gồm nhân lực và các kỹ năng
chuyên môn hóa, cơ sở hạ tầng của tổ chức, công nghệ và nguồn tài chính.