LỜI MỞ ĐẦU
Đời sống tâm lý ở con người rất đa dạng, phong phú và phức tạp. Đây
luôn là vấn đề được nhiều người quan tâm, tìm hiểu và nghiên cứu. Trong
đời sống của con người, những hiện tượng tâm lý được hoạt động đóng vai
trò quan trọng . Như chúng ta đã biết ý thức điều chỉnh, điều khiển hành vi
của con người, giúp cho con người dễ dàng hòa nhập với xã hội và thành
công trong cuộc sống, muốn làm được điều đó phải thông qua hoạt động.
Tuy nhiên cuộc sống của con người là một dòng các hoạt động bao gồm
nhiều hoạt động riêng lẻ tùy theo động cơ tương ứng. Vì vậy, để hiểu rõ hơn
về vấn đề này nhóm 05 chúng em đã chọn đề tài 06: “Phân tích cấu trúc
tâm lý của hoạt động . Ứng dụng của nó trong hoạt động học tập của sinh
viên”.
NỘI DUNG
I. Cấu trúc tâm lý của hoạt động
1. Các khái niệm:
Hoạt động là sự tác động qua lại có định hướng giữa con người với
thế giới xung quanh, hướng tới biến đổi nó nhằm thỏa mãn nhu cầu của
mình. Trong quá trình đó, con người luôn tích cực sáng tạo tác động vào thế
giới khách quan, tạo sản phẩm về phía thê giới và tạo ra tâm lý của chính
mình.
Cấu trúc tâm lý của hoạt động là phương thức hoạt động bao gồm 6
thảnh tố: động cơ, mục đích, điều kiện, hoạt động, hành động, thao tác. Hoạt
động luôn được thúc đẩy bởi động cơ, hoạt động bao gồm nhiều hành động
khác nhau, mỗi hành động hướng tới nhiều mục đích, tập hợp các mục đích
đó thõa mãn động cơ. Trong hành động có nhiều thao tác, thao tác được thực
hiện thông qua các phương tiện.
2. Cấu trúc tâm lý của hoạt động
Cấu trúc tâm lý của hoạt động được nhà tâm lý học người Nga
A.N.Lê-on-chep (1903-1929) mô tả qua một ví dụ về một quá trình lao động
tập thể của những người đi săn từ thời xa xưa: nhóm này đuổi thú, nhóm kia
phát triển của mối quan hệ này chính là sự xuất hiện và phát triển của tâm lí
ý thức nhân cách.
Từ những phân tích trên cho thấy, trong cấu trúc hoạt động có sáu yếu
tố và chia thành hai hàng:
Hàng thứ nhất là động cơ – mục đích – điều kiện, thể hiện nội dung,
tính chất của hoạt động.Giữa các yếu tố trên có mối quan hệ với nhau.Động
cơ được cụ thể hóa thành các mục đích.Mục đích lại quy định việc lựa chọn
đối tượng tác động mà từ đó ảnh hưởng đến việc xác định điều của hoạt
động.
Hàng thứ hai là hoạt động – hành động – thao tác, thể hiện phương
thức và các đơn vị thực hiện hoạt động.Một hoạt động được thực hiện bởi
nhiều hành động.Một hành động lại được tiến hành bằng nhiều thao tác.
Hai hàng này có mối quan hệ nhất định. Đó là mối quan hệ nội dung
và hình thức của hoạt động. Động cơ, mục đích chi phối việc lựa chọn
phương thức tiến hành hoạt động.Ngược lại, trong quá trình tiến hành hoạt
động sẽ làm hình thành những động cơ và mục đích mới.
II. Ứng dụng của cấu trúc tâm lý của hoạt động trong hoạt động học tập
của sinh viên
1. Hoạt động học dưới góc độ tâm lý
Trong cuộc sống luôn có những quá trình tiếp thu, tích lũy kinh
nghiệm sống, trên cơ sở đó tạo thành những tri thức khoa học, tiếp thu
những thành tựu tri thức – đó là việc học, cách học theo phương pháp
thường ngày. Nhưng thực tế, chỉ có phương thức học tập của nhà trường mới
có khả năng tổ chức hoạt động đặc biệt – hoạt động học tập. Dưới cái nhìn
của tâm lý học, hoạt động học chỉ những hoạt động nhằm chiếm lĩnh tri
thức, kỹ năng, hình thành ở cá nhân kiến thức khoa học, năng lực cá nhân
phù hợp thực tiễn.
Hoạt động học tập của sinh viên không giống với học sinh trung học.
những nỗ lực ý chí để đạt được nguyện vọng chứ không phải hướng vào đấu
tranh với chính bản thân mình. Động cơ quan hệ xã hội đó là sự thưởng phạt
hoặc đe doạ, những áp lực gia đình, nhà trường, công việc, danh vọng hoặc
mong đợi sự hạnh phúc… ở mức độ nào đó đối với sinh viên, động cơ này
mang tính cưỡng bách, và có lúc xuất hiện như một vật cản cần khắc phục để
vượt qua đạt được mục đích của mình. Xét về mặt lý luận, mỗi hoạt động
được thúc đẩy bởi một động cơ nhất định. Hoạt động học hướng đến là
những tri thức khoa học, thì chính nó ( tức là đối tượng của hoạt động học)
trở thành động cơ của hoạt động ấy. Động cơ hoàn thiện tri thức là động cơ
chính của hoạt động học tập.Khi động cơ hoàn thiện tri thức được đáp ứng
thì đồng nghĩa với nó là động cơ quan hệ xã hội cũng được thoả mãn. Cả hai
loại động cơ này đều xuất hiện trong quá trình học tập và trong từng hoàn
cảnh cụ thể, tùy điều kiện của sinh viên mà động cơ này hay động cơ kia trở
nên chiếm ưu thế.
b) Mục đích học tập:
Mục đích được hiểu là cái mà hành động đang diễn ra hướng tới.Với
sinh viên, động cơ thúc đẩy học tập và tiến hành dưới các hoạt động
học.Mục đích của hoạt động học sinh viên hướng tới là các khái niệm, giá
trị, chuẩn mực… trong từng ngành khoa học cụ thể.Mục đích hình thành bắt
đầu từ các dạng biểu tượng, dần tổ chức hiện thực hóa trên thực tế.
Đặc trưng trong học tập của học sinh, sinh viên là ở chỗ: khác với lao động,
học tập không làm thay đổi đối tượng tác động mà thay đổi chính bản thân
mình. Sinh viên học tập để tiếp thu các tri thức khoa học, hình thành những
kỹ năng, kỹ xảo nghề nghiệp, phát triển những phẩm chất nhân cách người
chuyên gia tương lai.
c) Điều kiện học tập:
Điều kiện đóng một vai trò quan trọng trong hoạt động học tập.Nếu
không có các điều kiện học tập bên ngoài như tài liệu, dụng cụ học tập, sự
này phản ánh quan hệ giữa nội dung và hình thức của hoạt động. Động cơ,
mục đích chi phối chọn lựa phương thức tiến hành hoạt động.Ngược lại
trong quá trình tiến hành hoạt động sẽ làm hình thành những động cơ và
mục đích mới.
Đem quan hệ nội dung – hình thức trên ứng dụng trong học tập, sinh
viên sẽ có cái nhìn toàn diện và rõ nét về định hướng, phương pháp học tập.
Vì việc học tập của sinh viên mang tính độc lập cao, và cốt lõi là sự tự ý
thức về động cơ mục đích, biện pháp học tập, do vậy, việc bao quát được
toàn bộ kết cấu của hoạt động học có vai trò cần thiết. Song trên thực tế,
hoạt động học tập mang nhiều hành động có phần riêng lẻ, nên không phải
sinh viên nào cũng có nhìn nhận đúng đắn. Nếu động cơ, mục đích tốt, việc
học diễn ra theo hướng tích cực: sinh viên chú ý tới bài giảng, tự giác tham
gia xây dựng bài học, trao đổi thảo luận, ghi chép, có khả năng hiểu và trình
bày lại bài giảng theo suy nghĩ nhận thức của mình… Học tập của sinh viên
mang tính độc lập cao, vì thế chỉ cần xác định động cơ và mục đích học tập
đúng đắn thì tự sinh viên sẽ thay đổi vị trí của mình, từ đối tượng tiếp nhận
tri thức thành chủ thể tìm kiếm tri thức.
Đối với sinh viên đại học luật Hà Nội, đa số các bạn khi bước chân
vào ngôi trường này ít nhiều đều có hứng thú riêng về ngành luật. Niềm đam
mê ấy chính là động cơ thúc đẩy các bạn nỗ lực học tập. Để thực hiện điều
đó, mỗi bạn đều tự đặt ra cho mình mục tiêu riêng và hành động theo nhiều
cách khác nhau như: đi học đều đặn, đúng giờ, lên lớp nghe giảng để tiếp thu
kiến thức, đi thư viện để mở rộng kiến thức, học ôn bài để củng cố kiến
thức… Mục đích cụ thể của những hành động đó tuy khác nhau nhưng đều
xuất phát từ động cơ chính đã xác định ban đầu. Để thực hiện một hành
động nào đó thì mỗi cá nhân phải có các thao tác, hay nói cách khác là
những cử động của cơ thể diễn ra theo một hệ thống, trật tự nhất định trong
những điều kiện cụ thể, nhằm thực hiện mục đích cụ thể của hành động.