L I CAM OAN

Tôi xin cam đoan: Lu n v n “
tr

xu t m t s gi i pháp qu n lý môi

ng nh m đ m b o phát tri n b n v ng khu v c V nh H Long” là

công trình nghiên c u c a tôi, các s li u trong lu n v n đ

c s d ng trung

th c, k t qu nghiên c u trong lu n v n này ch a t ng đ

c công b t i b t

k công trình nào khác.
Hà N i, ngày

tháng 11 n m 2014

Tác gi lu n v n

Nguy n Thu Trang


L IC M

N


kính mong nh n đ

c c m n các th y, các cô trong H i đ ng b o v và

c s quan tâm, nh n xét c a các th y, cô đ tác gi có

đi u ki n hoàn thi n t t h n nh ng n i dung c a lu n v n nh m đ t đ

c tính

hi u qu , h u ích khi áp d ng vào trong th c ti n.
Xin trân tr ng c m n!
Hà N i, ngày

tháng 11 n m 2014

Tác gi lu n v n

Nguy n Thu Trang


M CL C
CH

NG 1: M T S

TR

NG



nh h

ng đ n công tác qu n lý môi tr

1.2.4. N i dung c a công tác qu n lý v môi tr
1.2.5. Các công c qu n lý môi tr

ng....................... 16

ng............................. 18

ng ...................................... 19

ng ........................................................... 19

1.3. Các công trình nghiên c u có liên quan................................................... 22
CH

NG 2. PHÂN TÍCH TH C TR NG MÔI TR

MÔI TR

NG VÀ QU N LÝ

NG KHU V C V NH H LONG.............................................. 24

2.1. Nh ng v n đ c b n v khu v c V nh H Long có liên quan đ n môi
tr



ng khu v c V nh H Long............. 54

2.3.3. ánh giá hi u qu công tác qu n lý môi tr
CH

NG 3: M T S

TR

NG

GI I PHÁP C

ng V nh H Long........... 56

B N V

QU N LÝ MÔI

M B O PHÁT TRI N B N V NG KHU V C V NH H

LONG.............................................................................................................. 65
3.1

nh h

c a môi tr

ng phát tri n ho t đ ng b o t n, gìn gi và khai thác ti m n ng

3.4.2. Các gi i pháp qu n lý môi tr

ng đ i v i các ho t đ ng phát tri n du

l ch ................................................................................................................... 79
3.4.3. Qu n lý môi tr

ng đ i các ho t đ ng kinh t xã h i khác.................. 83

K T LU N ..................................................................................................... 86
TÀI LI U THAM KH O............................................................................... 88


DANH M C VI T T T
Ngh a đ y đ

Ch vi t t t
BOD

Nhu c u Oxy hoá sinh h c

COD

Nhu c u Oxy hoá hoá h c

CTR

Ch t th i r n

CN


Nông nghi p và Phát tri n nông thôn

NSIS

H th ng Ch tiêu Th ng kê Qu c gia

N-T

Ni-t t ng s

Pb

Chì

P-T

Ph t-pho t ng s

QCVN

Quy chu n Vi t Nam

TSS

T ng ch t r n l l ng

UBND

U Ban nhân dân


ng n

c th i x ra t các tàu và đ o ....................................... 46 


PH N M

U

1. Tính c p thi t c a đ tài
Trong nh ng n m g n đây do s phát tri n không cân đ i gi a các
ngành và các khu v c kinh t , đã và đang làm cho môi tr

ng khu v c b

xu ng c p nhanh chóng đ ng th i ch u áp l c đang t ng lên c a c ng đ ng
đ a ph

ng đòi h i ph i có m t môi tr

ng s ch và b n v ng.

Do đó, trong v n đ qu n lý môi tr

ng cho khu v c V nh H Long v a

là đòi h i c p thi t cho vi c b o v di s n thiên nhiên , v a có ý ngh a r t quan
tr ng trong vi c b o v tài nguyên môi tr



ng t i khu v c V nh H

Long.
Xác đ nh đ
tr

ng.

c các nguyên nhân và đ xu t các gi i pháp qu n lý môi


3. Ph

ng pháp nghiên c u
Ph

ng pháp đánh giá nhanh;

Ph

ng pháp nghiên c u kh o sát th c đ a;

Ph

ng pháp chuyên gia;

Ph

ng pháp thu th p tài li u;

ng và phát tri n b n v ng, nh ng y u t

hi u qu c a công tác qu n lý môi tr

nh h

ng, m i
ng đ n

ng.

Nghiên c u và đánh giá th c tr ng công tác qu n lý môi tr

ng khu v c

V nh H Long trong th i gian qua, t đó đánh giá nh ng k t qu đ t đ
phát huy và nh ng m t còn t n t i c n đ

cc n

c kh c ph c nh m đ m b o phát

tri n b n v ng khu v c V nh H Long.
Nghiên c u, đ xu t m t s gi i pháp nh m t ng c
môi tr

ng công tác qu n lý

ng khu v c V nh H Long nói riêng t nh Qu ng Ninh nói chung


ng đ m b o phát tri n


1

CH

NG 1: M T S
TR

1.1. Môi tr

NG

C

S

LÝ LU N C

B N V QU N LÝ MÔI

M B O PHÁT TRI N B N V NG

ng và phát tri n du l ch b n v ng

1.1.1. Môi tr
1.1.1.1.Môi tr

ng và phát tri n b n v ng

ng:

i ánh sáng c a khoa h c công ngh -k thu t hi n đ i, môi tr

c hi u nh là m t h th ng. Nói cách khác, môi tr

ng

ng mang đ y đ

nh ng đ c tr ng c a h th ng.
Nh ng đ c tr ng c b n c a h th ng môi tr

ng:

Tính c c u (c u trúc) ph c t p: C c u c a h môi tr
hi n ch

y u

ng đ

c th

c c u ch c n ng và c c u b c thang. Dù theo ch c n ng hay

theo b c thang, các ph n t c c u c a h môi tru ng th òng xuyên tác đ ng
l n nhau, quy đ nh và ph thu c l n nhau.
Tính đ ng: H môi tr


là m t h th ng m . Các dòng v t ch t, n ng l

ng và thông tin liên t c

“ch y” trong không gian và th i gian. Vì th , các v n đ v môi tr
tính vùng, tính toàn c u, tính lâu dài và c n đ

ng mang

c gi i quy t b ng n l c c a

toàn th c ng đ ng, b ng s h p tác gi a các qu c gia, các khu v c trên th
gi i v i m t t m nhìn xa, trông r ng vì l i ích c a th h hôm nay và th h
mai sau.
Kh n ng t t ch c và t đi u ch nh:
môi tr

c tính c b n này c a h

ng quy đ nh tính ch t, m c đ , ph m vi can thi p c a con ng

i đ ng

ng gi i quy t c b n lâu dài cho các v n đ môi tr

ng c p

th i t o m h

bách hi n nay (t o kh n ng t ph c h i c a các tài nguyên sinh v t đã suy


các th h mai sau và s phát tri n c a loài ng

i không đe do s s ng còn


3

ho c làm suy gi m n i sinh s ng c a các loài khác trên hành tinh (các loài
c ng sinh).
“Phát tri n b n v ng” là m t bài toán c c khó, không ph i lúc nào c ng
có th gi i quy t m t cách t i u đ
đ ng tr

c, b i vì trong th c t , ng

i ta th

ng

c m t s l a ch n không d dàng, ho c cái này ho c cái kia. Song

xu t phát t m t cái nhìn t ng th , m t chi n l

c phát tri n có tính toán đ y

đ các nhân t , các khía c nh, t kinh t đ n phi kinh t và m t kh n ng d
ng lai có tính hi n th c thì phát tri n b n v ng v n đ

báo t


c đang ph i đ i đ u v i nghèo đói, l c h u,

kinh t ch m phát tri n thì khuynh h
đ

ng “phát tri n v i b t c giá nào” v n

c tôn sùng trên th c t . Nh ng ng

kém phát tri n c a n

ng b suy thoái làm cho c s c a phát

tri n b thu h p; tài nguyên c a môi tr

ng b gi m sút v s l

ng và ch t

ng, trong đi u ki n dân s ngày càng t ng lên, chính là nguyên nhân gây

nên s nghèo khó, cùng c c c a con ng
Th
tr

i quá s t ru t v i tình tr ng l c h u,

ng l p lu n r ng: “c phát tri n kinh t đã



4

ch m vào thiên nhiên, nh t là t i các đ a bàn ch a đ
đ y đ . T t c nh ng khuynh h
bi t là đ i v i các n

c đi u tra nghiên c u

ng quan đi m trên đ u là không t

ng đ c

c đang phát tri n, n i mà tài nguyên thiên nhiên là

ngu n v n c a m i ho t đ ng phát tri n.
Nh v y, phát tri n và môi tr

ng không ph i là hai v luôn luôn đ i

kháng và mâu thu n l n nhau theo ki u lo i tr , có cái này thì không có cái
kia. Do đó không th ch p nh n cách đ t v n đ “phát tri n hay môi tr
mà ph i đ t v n đ “phát tri n và môi tr

ng”

ng” ngh a là ph i l a ch n và coi

tr ng c hai, không hy sinh cái này vì cái kia.
Phát tri n và môi tr

phát tri n nhanh t p trung vào các môi tr

ng

ng còn hoang s nh các vùng

bi n và các Khu b o t n bi n . Khu b o t n bi n đang ngày càng thu hút s
quan tâm c a các du khách n

c ngoài c ng nh đ a ph

mang nh ng l i ích đ n cho các c ng đ ng đ a ph

ng. Du l ch có th

ng và các Khu b o t n

bi n thông qua vi c t o ra các l i t c và tuy n d ng. Tuy nhiên, Du l ch c ng
có th

đe do

đ n ngu n l i c a Khu b o t n bi n b ng cách hu ho i các

sinh c nh s ng, xáo tr n đ i s ng hoang dã, tác đ ng đ n ch t l

ng n

c và



ng, b o t n ngu n l i t

c mang đ n cho c ng đ ng đ a ph

b o t n bi n và giáo d c c du khách và c dân đ a ph

ng và Khu

ng v t m quan

tr ng c a b o t n. V y du l ch b n v ng là gì ?
Du l ch b n v ng là vi c di chuy n và tham quan đ n các vùng t
nhiên m t cách có trách nhi m v i môi tr

ng đ t n h

ng và đánh giá cao

t nhiên (và t t c nh ng đ c đi m v n hoá kèm theo, có th là trong quá kh
và c hi n t i) theo cách khuy n cáo v b o t n, có tác đ ng th p t du khách
và mang l i nh ng l i ích cho s tham gia ch đ ng v kinh t -xã h i c a
c ng đ ng đ a ph

ng.

Du l ch tr thành m t ho t đ ng kinh t quan tr ng

bên trong và xung



b o t n bi n , vì th h có th thích thú h n trong vi c b o t n nh ng ngu n
l i này.
1.1.2.2. Các hình th c du l ch b n v ng
1- Du l ch xanh


6

Du l ch xanh là lo i hình du l ch d a vào t nhiên và v n hóa, có giáo
d c môi tr

ng, đóng góp cho n l c b o t n và phát tri n b n v ng, có s

tham gia tích c c c a c ng đ ng đ a ph

ng.

Trong nh ng n m qua, du l ch xanh đã và đang phát tri n nhanh chóng
nhi u n

c trên th gi i và ngày càng thu hút đ

các t ng l p xã h i, đ c bi t đ i v i nh ng ng

c s quan tâm r ng rãi c a
i có nhu c u tham quan du

l ch và ngh ng i. Ngoài ý ngh a góp ph n b o t n t nhiên, b o v đa d ng
sinh h c và v n hóa c ng đ ng, s phát tri n du l ch xanh đã và đang mang l i


gi m s c ép khai thác ngu n l i t nhiên ph c v nhu c u c a khách du l ch,
c a ng

i dân đ a ph

ng khi tham gia vào các ho t đ ng du l ch.

2- Du l ch sinh thái
Ngày nay s hi u bi t v du l ch sinh thái đã ph n nào đ

c c i thi n,

th c s đã có m t th i gian dài du l ch sinh thái là ch đ nóng c a các h i
th o v chi n l

c và chính sách b o t n và phát tri n các vùng sinh thái quan

tr ng c a các qu c gia và th gi i. Th c s đã có nhi u nhà khoa h c danh
ti ng tiên phong nghiên c u l nh v c này, đi n hình nh :
Hector Ceballos-Lascurain- m t nhà nghiên c u tiên phong v du l ch
sinh thái, đ nh ngh a du l ch sinh thái l n đ u tiên vào n m 1987 nh sau: "Du
l ch sinh thái là du l ch đ n nh ng khu v c t nhiên ít b ô nhi m ho c ít b


7

xáo tr n v i nh ng m c tiêu đ c bi t: nghiên c u, trân tr ng và th

ng ngo n


h p d n khách du l ch sinh thái.
Hi n nay Du l ch sinh thái đang đóng m t vai trò quan tr ng trong nhi u
d án b o t n thiên nhiên và phát tri n c nh quan, các m c tiêu c a Du l ch
sinh thái có liên quan đ n các khu b o t n thiên nhiên là:


8

S t

ng thích v m t sinh thái và v n hóa c a phát tri n du l ch là

m t đi u ki n quan tr ng.
Phát tri n Du l ch ph i h tr tài chính cho công tác b o t n
b o t n thiên nhiên và V

các khu

n Qu c gia.
i dân đ a ph

T o thu nh p cho ng

ng.

Góp ph n quan tr ng nh m thuy t ph c m i ng

i ch p nh n b o t n


hóa l i ích kinh t , xã h i, môi tr

ng và gi m thi u chi phí t i các đi m đ n.

B n ch t c a lo i hình du l ch này ch a đ ng nh ng đ c tr ng c a phát tri n
du l ch b n v ng, tuy nhiên nó mang tính ph quát, đ nh h
chí đi u ch nh t t c các lo i hình du l ch khác nh m h

ng cao h n, th m

ng đ n m c tiêu phát

tri n hài hòa ngành du l ch, đem l i bình đ ng cho t t c ch th tham gia vào
quá trình phát tri n du l ch; đ ng th i góp ph n đáng k trong vi c h tr t o
d ng m t môi tr

ng lành m nh.

Tr i qua quá trình phát tri n, các qu c gia đ u b t đ u h

ng đ n s phát

tri n b n v ng, trong đó có phát tri n du l ch b n v ng Khái ni m du l ch b n
v ng ra đ i t n m 1992, tuy nhiên đ i t
th nào v n là v n đ luôn đ

c đ t ra. Tr

ng và ph


tiêu c c v kinh t , môi tr
nâng cao phúc l i cho ng

c hi u là vi c h n ch t i đa các tác đ ng

ng và xã h i; t o ra l i ích kinh t l n h n và
i dân đ a ph

ng, c i thi n đi u ki n làm vi c và

tham gia vào ho t đ ng du l ch; khuy n khích ng
vào các quy t đ nh có nh h

i dân đ a ph

ng tham gia

ng đ n cu c s ng c a h ; đóng góp tích c c

vào vi c b o t n các di s n thiên nhiên và v n hóa nh m duy trì m t th gi i
đa d ng; cung c p nh ng tr i nghi m thú v cho du khách thông qua m i liên
k t gi a khách du l ch và ng
v n hóa, xã h i và môi tr

i dân đ a ph

ng t i đ a ph

ng, t o hi u bi t v các v n đ
ng; t o c h i cho nh ng ng



10

H p Qu c và c a
(Ch

nh h

ng Chi n l

c phát tri n b n v ng

ng trình Ngh s 21 c a B K ho ch và

u t ).

Phát tri n du l ch b n v ng giúp b o v môi tr
tr

ng s ng. Vì b o v môi

ng s ng không ch đ n gi n là b o v các loài đ ng th c v t quý hi m s ng

trong môi tr
đ

Vi t Nam

ch

i làm du l ch, c quan đ a ph

ch c du l ch đ

ch

ng l i, và ng

ng, chính quy n và ng

i dân đ a ph

it

ng có công n vi c làm.

Phát tri n du l ch b n v ng còn đ m b o các v n đ v xã h i, nh vi c
gi m b t các t n n xã h i b ng vi c cung c p công n vi c làm cho ng
dân trong vùng.

i

m t cái nhìn sâu và xa h n, du l ch b n v ng giúp khai

thác ngu n tài nguyên m t cách có ý th c và khoa h c, đ m bào cho các
ngu n tài nguyên này sinh sôi và phát tri n đ th h sau, th h t
th đ

ng lai có



chia s liên v n hóa.
V kinh t : B o đ m s ho t đ ng kinh t t n t i lâu dài, cung c p
nh ng l i ích kinh t xã h i t i t t c nh ng ng

ng l i và đ

ih

c phân b

m t cách công b ng, bao g m c nh ng ngh nghi p và c h i thu l i nhu n
n đ nh và các d ch v xã h i cho các c ng đ ng đ a ph

ng, và đóng góp

vào vi c xóa đói gi m nghèo.
1.1.3. Các ch tiêu đánh giá phát tri n du l ch b n v ng
ánh giá s b n v ng c a ho t đ ng du l ch d a vào b tiêu chu n du
l ch b n v ng c a IUCN bao g m : Qu n lý hi u qu và b n v ng. Gia t ng
l i ích kinh t xã h i và gi m thi u tác đ ng tiêu c c. Gia t ng l i ích v i các
di s n v n hoá và gi m nh các tác đ ng tiêu c c. Gia t ng l i ích môi tr

ng

và gi m nh tác đ ng tiêu c c.
1.1.3.1. Qu n lý hi u qu và b n v ng
Qu n lý hi u qu và b n v ng
C n th c thi m t h th ng qu n lý b n v ng, phù h p v i quy mô và th c
l c c a mình đ bao quát các v n đ v môi tr


ng trong

công tác thi t k , đánh giá tác đ ng, quy n s h u đ t đai và l i nhu n thu
đ

c.
+ Áp d ng các ph

ph

ng pháp xây d ng b n v ng thích h p t i đ a

ng.
+ áp ng yêu c u c a các cá nhân có nhu c u đ c bi t.
Cung c p thông tin cho khách hàng v môi tr

đ a ph

ng xung quanh, v n hóa

ng và di s n v n hóa, đ ng th i gi i thích cho khách hàng v nh ng

hành vi thích h p khi tham quan các khu v c t nhiên, các n n v n hóa và các
đ a đi m di s n v n hóa.
1.1.3.2. Gia t ng l i ích kinh t xã h i và gi m thi u tác đ ng tiêu c c đ n
c ng đ ng đ a ph

ng


công, ngh thu t bi u di n và các m t hàng nông s n).
Thi t l p m t h th ng quy đ nh cho các ho t đ ng t i c ng đ ng b n đ a
hay đ a ph

ng, v i s đ ng ý và h p tác c a c ng đ ng.


13

Thi hành chính sách ch ng bóc l t th

ng m i, đ c bi t đ i v i tr em và

thanh thi u niên, bao g m c hành vi bóc l t tình d c.
i x công b ng trong vi c ti p nh n các lao đ ng ph n và ng
t c thi u s , k c

i dân

v trí qu n lý, đ ng th i h n ch lao đ ng tr em.

Tuân th lu t pháp qu c t và qu c gia v b o v nhân công và chi tr
l

ng đ y đ .
Các ho t đ ng c a công ty không đ

c b n nh n

c, n ng l

ng khi s d ng

ng trong ho t đ ng

kinh doanh, thi t k , trang trí, m th c.
1.1.3.4. Gia t ng l i ích môi tr

ng và gi m nh tác đ ng tiêu c c

*B o v tài nguyên thiên nhiên:
+

u tiên buôn bán nh ng s n ph m thân thi n môi tr

ng nh v t li u

xây d ng, th c n và hàng tiêu dùng.
+ Cân nh c khi buôn bán các s n ph m tiêu dùng khó phân h y và c n
tìm cách h n ch s d ng các s n ph m này.


14

+ Tính toán m c tiêu th n ng l

ng c ng nh các tài nguyên khác, c n

cân nh c gi m thi u m c tiêu dùng c ng nh khuy n khích s d ng n ng
l


+ Th c thi k ho ch x lý ch t th i r n v i m c tiêu h n ch ch t th i
không th tái s d ng hay tái ch .
+ H n ch s d ng các hóa ch t đ c h i nh thu c tr sâu, s n, thu c
t y, thay th b ng các s n ph m không đ c h i, qu n lý ch t ch các hóa ch t
đ

cs

d ng.

+ Áp d ng các quy đ nh gi m thi u ô nhi m ti ng n, ánh sáng, n

c

th i, ch t gây xói mòn, h p ch t gây suy gi m t ng ozon và ch t làm ô nhi m
không khí, đ t.
*B o t n đa d ng sinh h c, h sinh thái và c nh quan t nhiên:
+ Các loài sinh v t hoang dã khai thác t t nhiên đ c tiêu dùng, tr ng bày
hay mua bán ph i tuân theo quy đ nh nh m đ m b o vi c s d ng là b n v ng.
+ Không đ

c b t gi các loài sinh v t hoang dã, tr khi đó là ho t

đ ng đi u hòa sinh thái. T t c nh ng sinh v t s ng ch đ
nh ng t ch c có đ

th m quy n và đi u ki n nuôi d

c b t gi b i


1.2.1. Khái ni m v qu n lý môi tr

ng

Hi n nay ch a có m t khái ni m th ng nh t v qu n lý môi tr
Theo m t s tác gi , thu t ng v qu n lý môi tr
dung chính: qu n lý Nhà n

c v môi tr

nghi p, khu v c dân c v môi tr
ch y u là t ng c
tr

ng.

ng bao g m hai n i

ng và qu n lý c a các doanh

ng. Trong đó n i dung th hai có m c tiêu

ng hi u qu c a h th ng s n xu t ( h th ng qu n lý môi

ng theo ISO 14000 ) và b o v s c kho c a ng

s ng trong khu v c ch u nh h

i lao đ ng và dân c


tri n b n v ng và s d ng h p lý tài nguyên thiên nhiên và xã h i”.
Qu n lý môi tr

ng đ

c th c hi n b ng t ng h p các bi n pháp : lu t

pháp, chính sách, kinh t , k thu t, công ngh , v n hoá, xã h i, giáo d c…


16

Các bi n pháp này có th đan xen, ph i h p, tích h p v i nhau tu theo đi u
ki n c th c a v n đ đ t ra.
ng đ

Vi c th c hi n qu n lý m i tr

c th c hi n

m i quy mô: toàn

c u, khu v c, qu c gia, t nh, huy n, c s s n xu t, h gia đình,…
1.2.2. Vai trò, ý ngh a và s c n thi t c a qu n lý môi tr
1.2.2.1.Vai trò c a qu n lý môi tr
Qu n lý môi tr
t ng c

ng



ng sinh thái.

1.2.2.2.Ý ngh a c a qu n lý môi tr
Công tác qu n lý môi tr
tính chi n l

ng

ng giúp cho vi c x lý nh ng v n đ mang

c v bi n đ i khí h u; đ xu t chính sách, gi i pháp trong gi i

quy t các v n đ nóng đ

c k p th i. Th c hi n t t vi c ch n ch nh công tác

c p phép tài nguyên khoáng s n; b o v , chia s ngu n n
nguyên n
theo h

c, khoáng s n đ

c qu n lý, khai thác, s d ng ti t ki m, hi u qu

ng b n v ng.
Th c hi n đ

c vi c qu n lý môi tr