1

M

U

1. Tính c p thi t c a đ tài
Hà Nam là m t t nh có s làng ngh cao. Theo k t qu kh o sát, s làng ngh
c a Hà Nam t 94 làng ngh n m 2001 lên 299 làng ngh n m 2010 và ph n l n s
xã trong t nh có ngh ph , v i các ngh chính nh : th công m ngh , ch bi n th c
ph m, d t nhu m, mây tre đan….Trong c c u làng ngh nói chung, làng ngh d t
nhu m chi m v trí quan tr ng. Nó không ch t o ra nh ng giá tr v m t kinh t xã
h i mà còn t o ra nh ng giá tr v n hóa tinh th n sâu s c.
Làng ngh d t nhu m Nha Xá, xã M c Nam, huy n Duy Tiên là m t trong
nh ng làng ngh d t nhu m truy n th ng đi n hình c a đ ng b ng B c B nói
chung và t nh Hà Nam nói riêng. V i 23 c s s n xu t, ngày nay làng ngh Nha Xá
cung c p cho th tr

ng kho ng 100.000m v i d t nhu m/tháng.

c a các làng ngh là các c s n xu t th

c tr ng s n xu t

ng n m xen k trong khu dân c nên vi c

thu gom, x lý ch t th i cho t ng c s g p nhi u khó kh n. Hi n nay, h th ng h
t ng k thu t và x lý ô nhi m môi tr

ng



ng đã gây nh h

ng x u đ n c nh quan

ng xã M c Nam và tác đ ng tiêu c c rõ r t đ n s c kh e c ng đ ng. ây là

nguyên nhân khi n hàng lo t các c n b nh trong làng nh b nh hô h p, ngoài da,
tiêu hóa…. t ng nhanh trong m t vài n m tr l i đây.
Theo quy đ nh t i Kho n 1, i u 4, Thông t s 46/2011/TT-BTNMT các c
s làng ngh d t nhu m Nha Xá, xã M c Nam là đ i t

ng thu c nhóm B “Các c

s thu c lo i hình s n xu t có m t ho c m t s công đo n s n xu t có ti m n ng
gây ô nhi m môi tr

ng cao, không đ

c phép thành l p m i nh ng công đo n này

trong khu dân c ; n u đang ho t đ ng thì ph i đ u t , áp d ng các bi n pháp x lý


2

n

c th i t i ch ho c ph i di d i vào khu s n xu t t p trung đ đ u t h th ng x


ng n

3. Ph m vi và đ i t

ng n

c và đ xu t các gi i pháp x lý ô nhi m;

c các khu v c đã b ô nhi m t i làng ngh d t nhu m Nha Xá.
ng nghiên c u

Formatted: Font: Times New
Roman

Ph m vi nghiên c u: T p trung ch y u vào ph n gianh gi i đ a lý c a làng
ngh d t nhu m Nha Xá, xã M c Nam, huy n Duy Tiên.
it

ng nghiên c u: Nh ng tác đ ng c a ô nhi m môi tr

ng n

c làng

ngh Nha Xá t i kinh t , xã h i và s c kh e c ng đ ng.
4. Ph

ng pháp nghiên c u
- Ph


- Ph

ng pháp phân tích, th ng kê

Qua quá trình t ng h p s li u, đi u tra, kh o sát th c đ a ti n hành phân
tích, th ng kê nh ng s li u quan tr ng và có liên quan t i làng ngh Nha Xá. T đó
làm c s ti n hành các ph
- Ph

ng pháp ti p theo.

ng pháp k th a.
tài đã k th a và phát tri n các k t qu nghiên c u tr

xu t, l a ch n các gi i pháp x lý ô nhi m, c i thi n môi tr

ng n

c đây đã có đ đ
c làng ngh d t

nhu m Nha Xá.
5. N i dung c a lu n v n
(1) T ng quan v làng ngh và ô nhi m làng ngh t i Vi t Nam.
(2) Gi i thi u làng ngh d t nhu m Nha Xá và đánh giá hi n tr ng môi
tr

ng n

c làng ngh d t nhu m Nha Xá.

khác nhau v làng ngh c ng nh các tiêu chu n đ công nh n làng ngh .
Quan ni m th nh t: Làng ngh là mô hình s n xu t đ c thù trong nông
thôn, n i mà h u h t m i ng

i trong làng đ u ho t đ ng cho ngh

y và l y đó

làm ngh s ng ch y u. Nh ng v i quan ni m nh v y thì làng ngh đó hi n nay
không còn nhi u. Ví d nh ngh G m ch có Ph Lãng (B c Ninh), Bát Tràng (Hà
N i),

ông Tri u (Qu ng Ninh)… ó là nh ng làng thu n nh t không làm ru ng,

còn đ i đa s là v a làm ru ng v a làm ngh .

đây th công ch là ngh ph đ

t ng thu nh p mà thôi.
Quan ni m th hai: Làng ngh là c truy n làm ngh th công,
nh t thi t t t c dân làng đ u s n xu t hàng th công. Ng
c ng là ng
nh ng ng

đây không

i th th công nhi u khi

i làm nông nghi p. Nh ng do yêu c u chuyên môn hoá cao đã t o
i th chuyên môn s n xu t th công truy n th ng ngay t i làng ngh

t i trong m t không gian đ a lý nh t đ nh. Thu nh p t các ngh chi m t tr ng cao
trong t ng giá tr s n ph m c a toàn làng.
 Khái ni m làng ngh truy n th ng
Quan ni m th nh t: Làng ngh truy n th ng là m t c ng đ ng dân c c
trú trong m t ph m vi m t đ a bàn t i các vùng nông thôn tách r i kh i s n xu t
nông nghi p, cùng làm m t ho c nhi u ngh th công truy n th ng lâu đ i, đ s n
xu t ra m t ho c nhi u lo i s n ph m bán ra th tr

ng đ thu l i.

Quan ni m th hai: Làng ngh truy n th ng là nh ng làng có tuy t đ i b
ph n dân s làm ngh c truy n, nó đ
trong l ch s , đ

c hình thành, t n t i và phát tri n lâu đ i

c n i ti p t th h này sang th h khác ki u cha truy n con n i

ho c ít nh t cùng t n t i hàng ch c n m. Trong làng s n xu t mang tính t p trung, có
nhi u ngh nhân tài hoa.

ng th i s n xu t ra nh ng s n ph m mang tính tiêu bi u

đ c đáo, tinh s o, n i ti ng, đ m nét v n hoá dân t c.
Nhìn chung các quan đi m v làng ngh truy n th ng nói trên ch a đ y đ .
Các quan ni m m i th hi n đ

c y u t truy n th ng lâu đ i nh ng ch a đ c p đ n

nh ng làng ngh m i nh ng tuân th các y u t truy n th ng c a vùng hay c a khu


ng n m 2010)

 Tiêu chí công nh n làng ngh
Theo Thông t s 116/2006/TT-BNN ngày 18/12/2006 c a B NN&PTNT,
làng ngh đ

c công nh n ph i đ t 3 tiêu chí sau:

- Có t i thi u 30% t ng s h trên đ a bàn tham gia các ho t đ ng ngành
ngh nông thôn.
- Ho t đ ng s n xu t kinh doanh n đ nh t i thi u 2 n m tính đ n th i đi m
đ ngh công nh n.
- Ch p hành t t chính sách, pháp lu t c a Nhà n

c

 Tiêu chí phát tri n b n v ng làng ngh
Nh trong

tài “M t s chính sách ch y u phát tri n b n v ng

Vi t

Nam” đã ch ra r ng, tiêu chí v phát tri n b n v ng làng ngh là s k t h p các tiêu
chí v : phát tri n kinh t , n đ nh xã h i và b o v tài nguyên, môi tr

ng.

V phát tri n kinh t :

7

- T o t o c h i bình đ ng đ m i ng

i dân trong làng ngh đ

vi c làm c a làng, xóa b đói nghèo và làm giàu; m i ng
h

i dân đ u đ

c ti p c n
c tham gia

ng l i t các d ch v công nh : đào t o nâng cao k n ng, tay ngh , tham gia

các ho t đ ng xã h i, v n hoá, chính tr di n ra trong làng.
V b o v tài nguyên môi tr

ng:

- S d ng h p lý, ti t ki m các ngu n nguyên li u đ u vào, các ngu n nhiên,
v t li u trong s n xu t ra các s n ph m, s d ng các nguyên li u tái t o;
- Khai thác và s d ng h p lý, ti t ki m tài nguyên đ t, n

c, khoáng s n;

- Có h th ng x lý ch t th i cho các ho t đ ng s n xu t c a làng ngh .
1.1.1.2



i u này t o nên tính ch t riêng bi t c a làng ngh , d n đ n xu th đ c quy n

nh ng ngh nghi p, s n ph m.
- Tính chuyên môn hóa và s ph thu c l n nhau trong các làng ngh r t rõ
r t. M t s tr

ng h p, s phân chia lao đ ng trong làng ngh ph thu c vào t ng

khâu trong quy trình s n xu t. Ngh càng ph c t p, càng có nhi u công đo n s n


8

xu t thì tính chuyên môn hóa càng cao. S phân chia này không ch trong m t làng
mà còn có th m r ng trong nhi u làng.
Ph n l n k thu t-công ngh c a làng ngh còn l c h u, ch y u v n s d ng
các thi t b th công, bán c khí ho c đã đ

c c i ti n m t ph n, đa s mua l i t

các c s công nghi p qu c doanh, các thi t b này đã c , không đ ng b , không
đ m b o tiêu chu n k thu t và đi u ki n làm vi c cho ng

i lao đ ng.

- Bi t t n d ng nguyên v t li u và nhân l c thông qua k n ng lao đ ng và
s khéo léo đ t o thu nh p trong đi u ki n thi u v n.
1.1.1.3 S l



c

ng làng ngh 2008, B Tài nguyên Môi tr

Theo s li u đi u tra c a C c Ch bi n,Th

ng

ng m i nông lâm th y s n và

ngh mu i – B Nông nghi p và Phát tri n Nông thôn và t ch c Jica Vi t Nam có
2017 làng ngh s n xu t ra các s n ph m khác nhau và đ
n

c phân b r ng kh c c

c nh ng không đ u. S làng ngh truy n th ng chi n kho ng 15% t ng s làng

ngh c n

c còn l i là các ngh m i hình thành.


10

B ng 1.1: S l
STT

ng và c c u làng ngh Vi t Nam theo vùng


8,1

4

Tây B c

247

12,2

5

B c trung B

341

16,9

6

Nam Trung B

87

4,3

7

ông Nam B

th ng, phát tri n làng ngh truy n th ng k t h p du l ch.

ây c ng là khu v c này

có r t nhi u doanh nghi p t nhân c ng nh doanh nghi p nhà n
tri n ngành ngh th công nh khu công nghi p Ch

c tham ra phát

ng M ( Hà n i) , CCN làng

ngh B c Ninh...
Vùng B c Trung b là khu v c có s làng ngh đ ng th hai v i 341 làng
ngh chi m 16,9 % t ng s làng ngh c n

c. B c Trung B có nhi u khoáng s n

quý , đ c bi t là đá vôi nên có đi u ki n phát tri n ngành khai thác khoáng và s n
xu t v t li u xây d ng. Ngoài ra vùng còn có các ngành khác nh ch bi n g , c
khí, d t may, ch bi n th c ph m, nh ng phân b không đ ng đ u.
Vùng tây B c là n i t p trung các s n ph n th công m ngh đ c s c mang
b n s c v n hóa c a đ ng bào các dân t c trong vùng, là vùng đúng th ba v s
l

ng v i 247 làng ngh , chi m 12,2% t ng s làng ngh c a c n

các làng ngh c a khu v c này m i phát tri n do tr

c đó ng



c nên các

doanh nghi p này ch y u s n xu t các m t hàng xu t kh u. Các t ch c cung c p
d nh v phát tri n kinh doanh c ng hình thành và phát tri n v i s l
m ng l

i xu t kh u hàng th công m nh thúc đ y s l

ng l n t o ra

ng ngành ngh và làng

ngh phát tri n.
1.1.1.4 Phân lo i và đ c tr ng s n xu t c a các làng ngh .
Theo ngành ngh ho t đ ng, th tr
làng ngh n

ng nguyên v t li u và tiêu th có th chia

c ta ra thành 6 nhóm ngành chính.

Hình 1.2: Làng ngh Vi t Nam theo nhóm ngành ngh s n xu t chính

Ngu n: BC môi tr

ng làng ngh 2008, B tài nguyên và môi tr

Nhóm làng ngh ch bi n l


quy mô gia đình.
m t , thu c da: chi m 17 % t ng s làng

Nhóm làng ngh d t nhu m,

ngh nhi u làng có t lâu đ i, có các s n ph m mang tính l ch s , v n hóa, mang
đ m nét đ a ph

ng. nh ng s n ph m nh l a t t m, th c m, d t may,... không

ch là nh ng s n ph m có giá tr mà còn là nh ng tác ph m ngh thu t đ
giá cao. T i các làng ngh nhóm này, lao đ ng ngh th

c đánh

ng là lao đ ng chính

(chi m t l cao h n lao đ ng nông nghi p).
Nhóm làng ngh s n xu t v t li u xây d ng và khai thác đá: chi m 5% t ng s
làng ngh , hình thành t hàng tr m n m nay, t p trung

vùng có kh n ng cung c p

nguyên li u c b n cho ho t đ ng xây d ng. Lao đ ng g n nh th công hoàn toàn,
quy trình công ngh thô s , t l c khí hóa th p, ít thay đ i. Khi đ i s ng đ

c nâng

cao, nhu c u v xây d ng nhà c a, công trình ngày càng t ng, ho t đ ng s n xu t v t
li u xây d ng phát tri n nhanh và tràn lan

39% t ng s làng ngh ), có truy n th ng lâu đ i, s n ph m có giá tr cao, mang đ m
nét v n hóa, và đ c đi m đ a ph

ng, dân t c. Quy trình s n xu t ít thay đ i, lao

đ ng th công đòi h i tay ngh cao, chuyên môn hóa, t m và sáng t o.
Các nhóm ngành khác: chi m 15% t ng s làng ngh , bao g m các làng ngh
ch t o nông c thô s nh cày b a, cu c x ng, li m hái, m c gia d ng, đóng thuy n,


13

làm qu t gi y, dây th ng, đan vó, đan l

i, làm l

i câu,… nh ng làng ngh nhóm

này xu t hi n t lâu, s n ph m ph c v tr c ti p cho nhu c u sinh ho t và s n xu t
c a đ a ph

ng. lao đ ng ph n l n là th công v i s l

ng và ch t l

1.1.1.5 Vai trò c a làng ngh trong quá trình CNH, H H

ng n đ nh.

Vi t Nam.

c a h nên l c l

đ ng trong, trên, d

ng lao đ ng đ

c t n d ng và thu hút t i đa nhi u lo i lao

i đ tu i lao đ ng, t n d ng lao đ ng th i v này nhàn, tranh

th các th i gian nhàn r i. Các y u t khác c a quá trình s n xu t
c ng đ

các làng ngh

c huy đ ng ph c v hi u qu nh t nh vi c t n d ng đ t đai, c s v t

ch t k thu t, nh ng k n ng, k x o c a ng

i lao đ ng.

Ngày nay s n xu t c a làng ngh phát tri n theo chi u h

ng chuyên môn

hoá, đa d ng s n ph m đã góp ph n đáng k vào thúc đ y kinh t hàng hoá
thôn. V i quy mô không l n nh ng đ

c phân b r ng kh p



ng và làm giàu trên quê h

ng mình. Ngoài ra, khu

v c kinh t làng ngh , đ c bi t là các ngh truy n th ng, còn có m t ý ngh a khác
là s d ng đ

c lao đ ng già c , khuy t t t, tr em mà các khu v c kinh t khác

không nh n.
Làng ngh phát tri n s thu hút l c l

ng lao đ ng l n và đ ng th i c ng s

t o ra m t đ i ng lao đ ng có tay ngh cao và l p ngh nhân m i. Chính thông
qua các l c l

ng này đ ti p thu nh ng ti n b khoa h c k thu t, công ngh vào

s n xu t, t ng ch t l
trên th tr

ng s n ph m, gi m giá thành nâng cao kh n ng c nh tranh

ng. Và khi đó tác phong công nghi p, tính t ch c, tính k lu t… c a

đ i ng lao đ ng c ng đ

c c i thi n thích ng v i đi u ki n và k thu t m i.


ng CNH, H H.

S phát tri n c a làng ngh trong nh ng n m g n đây đã và đang góp ph n
đáng k trong chuy n d ch c c u kinh t
s ng c a ng

đ a ph

ng, c i thi n và nâng cao đ i

i dân làng ngh .

i b ph n dân c làm ngh th công nh ng v n

tham gia s n xu t nông nghi p

m t m c đ nh t đ nh. T i nhi u làng ngh , trong

c c u kinh t đ a ph

ng, t tr ng công nghi p và d ch v đ t t 60 - 80% và

ngành nông nghi p ch đ t 20- 40%.


15

Trong quá trình v n đ ng và phát tri n, các làng ngh đã có vai trò tích c c
trong vi c góp ph n t ng t tr ng c a công nghi p, ti u th

c trên c s

n

ng nào có làng

m c khá. Thu nh p c a ng

i

làng ngh hi n ph bi n kho ng 600.000 - 1.500.000 đ ng, cao h n

nhi u so v i l i nhu n t làm ru ng, Làng ngh Tân l ( Thái Bình) có t l h khá
gi u chi m g n 80% t ng s h c a đ a ph

ng, Làng Bát Tràng (Hà N i) m c thu

nh p bình quân c a các h th p nh t c ng đ t 10-20 tri u đ ng/n m, các h trung
bình là 40-50 tri u đ ng, còn các h cao thì đ t đ n hàng tr m tri u đ ng/n m. T
l h nghèo
n

khu v c có làng ngh ch chi m 3,7% trong khi m c bình quân c

c là 10,4%.
S phát tri n m nh m c a làng ngh hi n nay nó cùng t đòi h i ph có k t

c u h t ng kinh t và xã h i đ m b o. Vì v y, phát tri n làng ngh không ch t o
đi u ki n mà còn là nhân t kích thíc s phát tri n c s v t ch t k thu t và nâng
cao dan trí nông thôn, thúc đ y xã h i nông thôn ti n lên v n minh hi n đ i, thu


v i kim ng ch xu t kh u ngày càng t ng. N u nh n m 2000 kim ng ch xu t kh u
m i đ t 273,7 tri u USD, thì n m 2008 đã t ng lên h n 850 tri u USD, s b n m
2009 đ t 900 tri u USD.
Hình 1.3: Kim ng ch xu t kh u s n ph m c a làng ngh
n v tính : tri u USD

Ngu n: - C c CBTM NLTS và ngh mu i; Báo cáo k ho ch 5 n m 20112015 ngành NN&PTNT – B NN và PTNT.
Cu c kh ng ho ng tài chính

M t cu i n m 2007 đã nhanh chóng lan r ng

ra các n n kinh t l n đã tác đ ng đ n kinh t Vi t Nam và làng ngh c ng không
là ngo i l , hàng lo t các làng ngh t i Hà N i, Thái Bình, Qu ng Nam,

ng nai,

Ðà N ng, B c Ninh... đang r i vào tình tr ng khó kh n. Nhi u h s n xu t, doanh


17

nghi p trong làng ngh ph i b ngh , m t s chuy n sang s n xu t đ th công đ n
thu n đ c m c ví d nh : Làng ngh th công m ngh g Bình Minh (Ð ng
Nai) t 100 h làm ngh g tinh x o nh làm thuy n bu m, máy bay, tranh ghép
xu t kh u, gi i quy t vi c làm cho h n m t nghìn lao đ ng, nay ch còn 20 h làm
c m ch ng. Nhi u doanh nghi p t i làng ngh đóng bàn gh g

TP Biên Hòa,



H 2

H 3

H 4

H 5

H 6

994

774

80

319

120

281

2,31

2,41

2,41

2,26

33,6

42,23 27,31

- Ngh nhân

0,12

- Lao đ ng ph thông
- Lao đ ng h c vi c

21

25

35,85

8,8

63,95 56,78 72,69
0,35

3,5

0,59

Ngu n: Quy ho ch phát tri n NNNT đ n 2015 và đ nh h

79


c th c hi n theo ph

ng th c truy n ngh t

ó là bí quy t riêng mà m i thành viên ph i có trách nhi m

gìn gi .
1.1.2.3 V môi tr

ng

Trong nh ng n m qua, làng ngh Vi t Nam đã đóng góp cho xã h i m t s n
l

ng l n v s n ph n hàng hóa, gi i quy t công n vi c làm và t ng thu nh p cho

hàng tri u lao đ ng. tuy nhiên bên c nh nh ng m t tích c c thid ho t đ ng s n xu t
đang gây nh h

ng x u đ n môi tr

ng, s c kh a c ng đ ng.

Qua đi u tra kh o sát 52 làng ngh c a B tài nguyên và Môi tr
tr

ng môi

ng t nhiên t i h u h t các làng ngh đang b suy thoái tr m tr ng t p trung vào


19

tác tri n khai quy ho ch làng ngh t i các đ a ph
chính sách v b o v môi tr

ng còn v

ng m c

ng ch m. Qua trình th c hi n
c ch và gi i pháp ( v c p đ t,

v n xây d ng c s h t ng, t i các khu làng ngh t p trung). Chi phí cho vi c kh c
ph c ô nhi m môi tr

ng làng ngh nh hi n nay là khá khiêm t n, làm t ng giá

thành và gi m kh n ng c nh tranh. Do v y, b o v môi tr

ng làng ngh là công

vi c khó kh n, đòi h i ph i có s h tr c a chính sách nhà và s tham gia tích c
c a c ng đ ng và các c p chính quy n.
1.1.3 Các v n đ t n t i trong các làng ngh hi n nay
Bên c nh m t tích c c, s phát tri n ho t đ ng s n xu t t i làng ngh c ng
mang l i nhi u b t c p, đ c bi t v v n đ môi tr

ng và xã h i. Nh ng t n t i t

nhi u n m qua trong quá trình phát tri n làng ngh có th coi là m t trong nh ng


ng môi tr

ng khu v c càng x u đi.

s s n xu t t i các làng ngh quá th p, khó có đi u

ki n phát tri n ho c đ i m i công ngh theo h

ng thân thi n v i môi tr

ng. S n

xu t mang tính t phát, không có k ho ch lâu dài, nên khó huy đ ng tài chính và
v n đ u t l n t các ngu n khác (qu tín d ng, ngân hàng).
(3) Công ngh s n xu t và thi t b ph n l n

trình đ l c h u ch p vá, ki n th c

tay ngh không toàn di n d n t i tiêu hao nhi u nhiên nguyên li u, làm t ng phát th i
nhi u ch t ô nhi m môi tr

ng n

c, đ t, khí nh h

ng t i giá thành s n ph m và


20


giá thành s n ph m,

t ng tính c nh tranh, nhi u c s s n xu t còn s d ng các nhiên li u r ti n, hoá
ch t đ c h i (k c đã m s d ng), không đ u t ph

ng ti n, d ng c b o h lao

đ ng, không đ m b o đi u ki n lao đ ng nên đã làm t ng m c đ ô nhi m t i đây.
1.1.4 Xu th phát tri n làng ngh đ n n m 2015
Các y u t chính tác đ ng đ n s phát tri n c a làng ngh bao g m các y u t
ch quan nh n i l c s n xu t và các y u t khách quan nh chính sách c a Nhà
n

c, v n đ th tr

ng….

Các y u t chính sách tác đ ng đ n s phát tri n c a làng ngh :
Có 5 y u t chính làm cho làng ngh có th đ

c hình thành, phát tri n ho c b

mai m t:
(1) N i l c s n xu t, trong đó đóng vai trò quan tr ng là: ng

i đ ng đ u c s

s n xu t, c s v t ch t và m t b ng, công ngh s n xu t, nguyên nhiên li u, b n s c
v n hóa, v n và n ng l c kinh doanh c a m t c s s n xu t trong làng ngh .

21

t khó có th l

ng tr

cđ

c nên k t qu d đoán s ch là xu th trong m t t

ng

lai g n v i m t gi thi t nh t đ nh.
B ng 1.3: Xu th phát tri n làng ngh
D t nhu m,
Vùng kinh t

mt ,
thu c da

ng b ng

Vi t Nam t i các vùng

Ch bi n

S n xu t

LT-TP,



1

0

Tây b c b

1

1

0

1

0

B c trung b

1

2

1

2

1

Nam trung b


2

-1

1

1

1

2

-1

sông H ng
ông b c b

ng b ng sông
C u Long

Ghi chú: -1: suy thoái; 0: duy trì, không phát tri n;
1: phát tri n v a; 2: phát tri n m nh
(Ngu n: Báo cáo môi tr

ng qu c gia 2008)

K t qu phân tích xu th phát tri n làng ngh đ
th nh n th y s l




22

1.2 T ng quan v làng ngh d t nhu m t i Vi t Nam
1.2.1 S l

ng và phân b làng ngh d t nhu m t i Vi t Nam

Các làng ngh truy n th ng, trong đó có ngh d t nhu m, đóng vai trò r t
quan tr ng trong s phát tri n ngh và làng ngh nói chung t i Vi t Nam. Theo
tài c p B “M t s chính sách ch y u phát tri n b n v ng
Nghiên c u qu n lý kinh t Trung

ng n m 2010, c n

Vi t Nam” c a Vi n

c hi n có 173 làng ngh

d t nhu m, chi m kho ng 20% t ng s làng ngh . Các làng ngh d t nhu m t p
trung nhi u nh t

phía B c, chi m t i 85,5% s làng ngh d t nhu m. S n La và

Hà Tây là hai t nh có s làng ngh d t nhu m nhi u nh t là 46 làng và 22 làng.
Công ngh đ

c s d ng t i các làng ngh d t nhu m khá phong phú. T i các vùng,



làng ngh d t nhu m nh sau:
iv in

c th i: Do quá trình s n xu t có s d ng nhi u n

thu c nhu m nên thành ph n các ch t ô nhi m trong n

c, hóa ch t,

c th i làng ngh d t nhu m

bao g m: các t p ch t t nhiên (tách ra t s i v i), ch t b n, d u, sáp, h p ch t ch a
nit , pectin (trong quá trình n u t y), chu i t và các hóa ch t (s d ng trong quy
trình x lý v i nh

h tinh b t, NaOH, H 2 SO 4 , HCl, Na 2 CO 3 ,) các lo i thu c

nhu m, ch t t y gi t. Kho ng 10 - 30% l
th i ra ngoài cùng v i n

ng thu c nhu m và hóa ch t s d ng b

c th i, gây ô nhi m môi tr

l n nh t đ i v i các làng ngh d t nhu m.

ng. ây là v n đ môi tr

ng

ngh

m t – B o L c – Lâm

ng)

Các d ng ô nhi m khác: Ô nhi m ti ng n, đ

m, …. Do c s h t ng k

thu t t i các vùng làng, nông thôn còn l c h u, kinh t còn h n ch .
1.2.3 Tác h i c a ô nhi m môi tr

ng làng ngh d t nhu m đ n s c kh e c ng

đ ng và kinh t xã h i
(1)

i v i s c kh e c ng đ ng:

T i các làng ngh d t nhu m,

m t ti ng n, b i, n

các hóa ch t đ c h i là các y u t gây ô nhi m môi tr
h

ng t i s c kh e con ng

i. M t s c n b nh th

Lo i b nh

STT

i)

T l m c b nh
(%)

A

B nh c p tính

16,9

1

B nh đau đ u

41

2

Tieu ch y, tai m i h ng

7

3

B nh tiêu hóa


3

B nh v m t

18

4

B nh hô h p

32

5

Ung th

2

ng kh p

29

(Ngu n: Trung tâm y t Qu n Hà ông n m 2010)
(2)

i v i kinh t xã h i:

Ô nhi m môi tr



ng khách du lich d n đ n các thi t h i v kinh t .
Nguyên nhân ô nhi m môi tr

ng làng ngh :

Vi c QLMT t i các làng ngh c a các c quan ch c n ng còn l ng l o, ch a
chú tr ng t i v n đ BVMT làng ngh .
Làng ngh th

ng t p trung ch y u

th , d c theo b sông hay g n đ

các n i dân c đông đúc, g n các đô

ng giao thông nên thi u m t b ng s n xu t. Quy

mô s n xu t nh , không t p trung, mang tính t phát nên công tác qu n lý, giám sát,
x lý ô nhi m khó kh n
Các c s s n xu t n m xen k trong khu dân c gây khó kh n cho vi c b
trí thu gom và x lý ch t th i.
Công ngh s n xu t l c h u, ch t th i
lý đã th i tr c ti p vào môi tr
nhiên và s c kh e c a ng

ng gây nh h

ph n l n làng ngh ch a qua khâu x
ng nghiêm tr ng đ n môi tr