SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO HÀ NỘI
TRƯỜNG THCS XUÂN LA
-------------------------------
SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIÁO DỤC HỌC SINH PHÁT
TRIỂN TOÀN DIỆN TRONG CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM
Ở TRƯỜNG TRUNG HOC CƠ SỞ
Lĩnh vực: Công tác chủ nhiệm lớp
Tên tác giả: Hoàng Thị Thu
GV môn: Ngữ văn
NĂM HỌC 2011-2012
1
MỤC LỤC
Trang
ĐẶT VẤN ĐỀ
NỘI DUNG
I. CƠ SỞ LÝ LUẬN
II. THỰC TRẠNG CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM Ở TRƯỜNG THCS HIỆN NAY
III. MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIÁO DỤC HỌC SINH PHÁT TRIỂN TOÀN DIỆN
TRONG CÔNG TÁC CHỦ NHIỆM Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC CƠ SỞ
1. Xây dựng kế hoạch chủ nhiệm lớp
2. Tìm hiểu và nắm vững đối tượng giáo dục
3. Giáo dục HS tính tự giác, thực hiện nội quy của trường, lớp
13
14
16
17
17
21
21
24
26
26
28
29
2
ĐẶT VẤN ĐỀ
"Nếu người kỹ sư vui mừng nhìn thấy cây cầu mà mình vừa mới xây
xong, người nông dân mỉm cười nhìn đồng lúa mình vừa mới trồng, thì người
giáo viên vui sướng khi nhìn thấy học sinh đang trưởng thành, lớn lên."
(Gôlôbôlin).
Khoa học giáo dục đã chứng minh, các em học sinh (HS) trong quá trình
hình thành nhân cách luôn luôn chịu tác động bởi ba yếu tố: Gia đình - Nhà
trường - Xã hội. Mỗi yếu tố có chức năng riêng nhưng lại có quan hệ chặt chẽ,
bổ sung hỗ trợ cho nhau. Giáo viên chủ nhiệm (GVCN) nằm trong yếu tố nhà
trường. Ở gia đình, bố mẹ là người nuôi dưỡng con từ khi còn “trứng nước” nên
bố mẹ là người rất hiểu tính nết, sở thích, sức khỏe... của con mình. Nhưng
không phải bố mẹ nào cũng đủ thời gian, kinh nghiệm, tri thức, phương pháp
dạy con. Chẳng thế mà mà có câu “Dao sắc không gọt được chuôi”. Ở trường,
GVCN là người được giao nhiệm vụ theo dõi, quản lý HS của lớp mình. Do đó
với HS lớp mình chủ nhiệm. Để từ đó có phương pháp chủ nhiệm có hiệu quả
nhất. Công tác chủ nhiệm của một giáo viên thành công đồng nghĩa với việc
giúp các em hoàn thiện mình hơn biết rèn đức luyện tài, xây dựng được tập thể
lớp vững mạnh, đưa nhà trường ngày càng tiến lên. Vì vậy, để góp phần cùng
với Nhà trường trong công tác giáo dục HS tốt hơn nữa, công tác chủ nhiệm ở
trường phổ thông nói chung và THCS nói riêng cần phải có những biện pháp
phù hợp.
Trong lĩnh vực giáo dục người thầy không chỉ có lòng “yêu nghề mến trẻ”
đem hết nhiệt tình để truyền đạt kiến thức cho HS mà quan trọng hơn nữa là
phải có một biện pháp, làm thế nào để HS có ý thức học tập và đi vào nề nếp
hơn. Muốn HS tiếp thu được tri thức mới, người GVCN phải có biện pháp giúp
các em có ý thức học tập chủ động tiếp thu kiến thức, hăng say thi đua trong học
tập, nhiệt tình trong hoạt động phong trào tập thể. Để làm được điều đó không
phải là việc đơn giản.
Như vậy, công tác chủ nhiệm đóng vai trò hết sức quan trọng trong việc
giáo dục HS nói chung và HS THCS nói riêng phát triển toàn diện. Qua thực tế
làm công tác chủ nhiệm đã được nhiều năm, tôi xin trình bày “Một số giải pháp
giáo dục học sinh phát triển toàn diện trong công tác chủ nhiệm ở trường
THCS” để chia sẻ cùng các bạn đồng nghiệp.
4
NỘI DUNG
I. CƠ SỞ LÝ LUẬN
Theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo Giáo viên chủ nhiệm lớp là
người thay mặt Hiệu trưởng quản lý và tổ chức học tập, rèn luyện đạt mục tiêu
đào tạo. GVCN vừa đóng vai trò quản lý hành chính Nhà nước, vừa đóng vai trò
người thầy giáo, đồng thời còn đóng vai trò người đại diện cho quyền lợi của tập
thể lớp. Không những thế, GVCN còn là cầu nối giữa lớp với các giáo viên bộ
khang trang, đầy đủ, đảm bảo cho việc dạy và học.
- Mô hình ít con, kinh tế ngày càng được cải thiện đã tạo thuận lợi cho trẻ
em được quan tâm và chăm sóc tốt hơn.
5
- Bên cạnh đó, sự phát triển như vũ bão của khoa học công nghệ, đặc biệt
là công nghệ thông tin đã hỗ trợ cho giáo viên và phụ huynh trong việc liên lạc,
trao đổi, nắm bắt nhanh những thông tin cần thiết trong việc phối hợp giáo dục
đồng thời hỗ trợ tích cực cho hoạt động dạy của giáo viên trong những giờ lên
lớp và trong những hoạt động tập thể khiến HS thấy hứng thú hơn. Sự phối kết
hợp giữa các tổ chức đoàn thể trong và ngoài nhà trường ngày càng trở nên chặt
chẽ.
- Đại đa số các em ngoan, lễ phép kính trọng thầy cô giáo, đoàn kết với
bạn bè. Nhìn chung các em có tinh thần ham học, được gia đình quan tâm đúng
mức. Các tổ chức Đội trong nhà trường đã phối kết hợp tốt trong việc giáo dục
đạo đức cho HS, cán bộ Đội thật sự năng nổ, nhiệt tình, gương mẫu, có tinh thần
trách nhiệm cao trong công việc. Đôi ngũ cán bộ của lớp có ý thức, tinh thần
trách nhiệm, luôn gương mẫu trong mọi hoạt động, lớp có thức tự quản tốt, là
một tập thể đoàn kết và có hướng phấn đấu tốt.
- Được sự chỉ đạo sâu sắc của Ban giám hiệu nhà trường đã đề ra kế
hoạch cụ thể cho từng tháng trong suốt năm học.
- Sự cộng tác chặc chẽ của các giáo viên bộ môn cùng GVCN quản lý lớp.
Tuy nhiên, bên cạnh những thuận lợi kể trên, công tác chủ nhiệm lớp còn
gặp không ít những khó khăn, thách thức:
- Học sinh lớp 6 thường có những bỡ ngỡ của buổi đầu làm quen của một
cấp học mới - cấp THCS. Các em có bạn bè mới, trường lớp mới và đặc biệt là
tiếp xúc với nhiều thầy cô giáo dạy ở lớp. Chính vì vậy, mọi nề nếp, hoạt động
đối với các em đều mới mẻ, lạ lẫm chưa quen với phương pháp học tập ở cấp II.
Do đó kết quả học tập trong lớp của một số em còn chưa cao, bên cạnh đó còn
định mình..., trong khi kiến thức về xã hội, gia đình, sự hiểu biết về pháp luật
còn hạn chế, nên chiều hướng HS hư, lười học, hiện tượng bỏ giờ, trốn tiết, vi
phạm pháp luật, vi phạm đạo đức ngày càng có xu thế gia tăng.
Đó là khó khăn về mặt khách quan gây cản trở cho những người làm công
tác chủ nhiệm lớp. Tuy nhiên, về mặt chủ quan cũng phải nhìn nhận những thiếu
sót về phía đội ngũ GVCN. Một bộ phận giáo viên chưa thật nhiệt tình, một
phần do công việc giảng dạy chiếm nhiều thời gian, hiệu quả công tác chủ
nhiệm ít nhiều bị ảnh hưởng. Một thiếu sót khác là nhiều GVCN tiến hành công
việc khá cảm tính, chưa có phương pháp chủ nhiệm sáng tạo thích hợp. Có
người quá nghiêm khắc, có người quá dễ dãi. Người nghiêm khắc gò ép HS theo
khuôn khổ một cách máy móc. Và như thế, về mặt tâm lí, cả giáo viên và HS
đều như bị áp lực. Người dễ dãi thì lại buông lỏng công tác quản lí, thiếu quan
tâm sâu sát. Thực tế, nhiều khi giữa thầy, cô giáo chủ nhiệm và HS không phải
bao giờ cũng tìm được tiếng nói chung.
III. MỘT SỐ GIẢI PHÁP GIÁO DỤC HỌC SINH PHÁT TRIỂN TOÀN DIỆN
CỦA GIÁO VIÊN CHỦ NHIỆM Ở TRƯỜNG TRUNG HOC CƠ SỞ
Để làm tốt công tác tổ chức lớp học, ngoài việc thực hiện đầy đủ, có chất
lượng cao chức năng, nhiệm vụ của công tác chủ nhiệm lớp, GVCN còn phải có
“Nghệ thuật giáo dục” nhất là trong cách ứng xử với HS. Sau đây là một số biện
pháp mà tôi đã vận dụng trong quá trình làm công tác chủ nhiệm lớp và đã đạt
được những thành công nhất định:
1. Xây dựng kế hoạch chủ nhiệm lớp
Thông thường khi nhận chủ nhiệm một lớp nào đó, GVCN phải xây dựng
kế hoạch chủ nhiệm lớp ngay từ đầu năm học. GVCN cần có kế hoạch công tác
phong phú, toàn diện liên quan đến tất cả các mặt hoạt động của HS trong lớp.
Trên cơ sở nắm được mục tiêu, nhiệm vụ của nhà trường trong năm học, đặc
điểm tình hình lớp, địa phương, cơ sở vật chất của nhà trường,…Dựa vào đấy
GVCN tiến hành xây dựng kế hoạch giáo dục một cách cụ thể. Trong kế hoạch
giáo dục phải xác định rõ ràng mục đích, chỉ tiêu phấn đấu và các biện pháp
chính. Đặc biệt chú trọng chiến lược phối hợp giữa các lực lượng giáo dục để
- Tiến hành những thử nghiệm tìm hiểu HS: Đây là cách làm giúp cho
người GVCN có thể thu được thông tin về một hay nhiều vấn đề cần làm sáng
tỏ. Những thử nghiệm này là những bài tập tình huống đã được xây dựng về một
vấn đề nào đó để HS có dịp bộc lộ mình. Chẳng hạn có thể đưa ra tình huống
hoặc cho HS trả lời nhanh vào phiếu in sẵn một số câu hỏi về vấn đề định tìm
hiểu. Ví dụ: Tìm hiểu về thái độ của HS đối với gia đình, ước mơ, nguyện vọng
của cá nhân, mục đích học của các em, vv… bằng những câu hỏi đơn giản. Kết
quả thử nghiệm sẽ giúp GVCN lớp có thể nắm bắt được thêm những thông tin
mới, bổ sung cho những nhận định của mình về HS đồng thời giúp chúng ta
hiểu các em hơn, để từ đó giáo viên có thể sẻ chia, động viên hoặc điều chỉnh
kịp thời những suy nghĩ lệch lạc của các em.
3. Giáo dục học sinh tính tự giác, thực hiện nội quy của trường, lớp
8
Công việc này ban đầu khá vất vả, GVCN có thể phải thường xuyên đến
lớp vào đầu buổi học, giữa các tiết và cuối buổi học để uốn nắn kịp thời những
hành vi vi phạm nội quy đồng thời dần dần đưa các em vào nếp. Để rèn cho HS
tính tổ chức kỷ luật thì giáo viên phải giúp các em nhận thức đúng vấn đề, trên
cơ sở đó các em sẽ thực hiện một cách tự giác. Có những việc tưởng chừng như
rất nhỏ nhưng hiệu quả lại lớn, chẳng hạn như quy định HS thống nhất sử dụng
một loại giấy kiểm tra, một loại vở viết, vv… cũng tạo cho các em tác phong
học tập tốt hơn.
4. Phát huy khả năng tự quản của học sinh
Trong công tác tổ chức lớp có nhiều việc phải làm, nhưng theo tôi xây
dựng “Vai trò tự quản của HS” là rường cột của vấn đề. Tại sao tôi nói như
vậy? Vì: không có một GVCN suốt ngày ở lớp để quản lý HS. Chỉ có các em
HS với các em HS ở bên nhau thời gian dài nhất. Các em sẽ biết mọi chuyện xảy
ra ở lớp, ở trường... Nếu ta biết phát huy vai trò tự quản của từng HS của từng tổ
trong lớp thì mọi hoạt động của HS sẽ tốt hơn. Quá trình thực hiện vai trò tự
GVCN cần có năng lực dự báo chính xác khả năng của từng HS trong lớp, biết
khơi gợi tiềm năng sáng tạo của các em trong việc đề xuất các nội dung hoạt
động, xây dựng kế hoạch hoạt động toàn diện phù hợp với nhiệm vụ và điều
kiện của mỗi tháng, mỗi học kì của từng năm học. GVCN chỉ là người giúp HS
tự tổ chức các hoạt động đã được kế hoạch hoá. Điều đó không có nghĩa là
GVCN khoán trắng, đứng ngoài hoạt động của tập thể lớp học mà nên cùng hoạt
động, điều chỉnh hoạt động, kịp thời giúp các em tháo gỡ những khó khăn trong
quá trình hoạt động.
Ngoài ra, GVCN cần tạo hứng thú trong công việc, tạo sự đoàn kết nhất
trí cao trong Ban cán sự để làm sao các em cũng phải biết làm việc “hết mình”,
biết phấn đấu vì tập thể và biết tự giác, chủ động điều hành lớp ngay cả khi
không có GVCN. Sử dụng phiếu giao việc cũng là một hình thức tạo cho HS
phát huy tính tự giác, tự quản, tinh thần trách nhiệm trong công việc. Trên cơ sở
được giao việc HS phải tự lập kế hoạch và GVCN cần xét duyệt. Nhìn chung
khi được giao việc và nhất là được Thầy cô tin tưởng, phát huy tính dân chủ và
tự quản các em rất phấn khởi và tất nhiên GVCN phải rút kinh nghiệm, khen chê
kịp thời.
5. Cụ thể hoá các đợt thi đua do Đội phát động
Cụ thể hoá các đợt thi đua do Đội phát động cũng là một biện pháp tích
cực thúc đẩy phong trào đi lên của tập thể lớp. Phong trào thi đua học tập và các
hoạt động khác trong nhà trường được Đội phát động và duy trì thường xuyên
suốt năm học. Trên cơ sở đó, lớp lại đề ra các hình thức thi đua giữa các tổ,
nhóm và các cá nhân. Kết thúc mỗi đợt thi đua lại chọn ra những tập thể (tổ,
nhóm) và các cá nhân xuất sắc để biểu dương khen thưởng. Để tạo hứng thú cho
HS trong việc xây dựng bài học ở trên lớp, GVCN gợi ý các em tính điểm thi
đua cho mỗi lượt phát biểu. Kết quả là nhiều giờ học diễn ra sôi nổi và có chất
lượng, giáo viên dạy thì rất phấn khởi.
6. Giáo dục HS bằng sức mạnh tâm lí
Trong một lớp học bao giờ cũng có HS ngoan, HS nghịch ngợm. Do đó
tìm hiểu nắm vững từng đối tượng HS sẽ giúp GVCN sử dụng vũ khí tâm lí để
- Phối hợp với Ban giám hiệu nhà trường: GVCN là cầu nối giữa hiệu
trưởng với HS, truyền đạt chủ trương chính sách của ngành, nội quy của nhà
trường đến HS không phải bằng mệnh lệnh mà bằng sự thuyết phục cảm hoá,
gương mẫu của bản thân mình. Bên cạnh đó GVCN phát hiện kịp thời các hành
vi xấu của HS, đề nghị nhà trường xét kỷ luật nghiêm khắc nhằm ngăn chặn
hành vi xấu khác có thể xảy ra tiếp.
- Phối hợp với giáo viên bộ môn: Biết lắng nghe những nhận xét của giáo
viên bộ môn, thậm chí là những phê phán cá nhân, tập thể lớp mình sau đó chọn
lọc, phân tích thông tin để phối hợp tác động giáo dục cùng chiều, khắc phục
khó khăn, vướng mắc của HS trong quá trình học tập, đề đạt nguyện vọng của
HS với giáo viên bộ môn để nâng cao chất lượng giáo dục.
- Tăng cường mối quan hệ giữa GVCN và phụ huynh HS: Việc giáo dục
HS trong nhà trường ta là sự kết hợp nhà trường với đoàn thể, địa phương, gia
đình…Trong đó, mối quan hệ giữa gia đình và nhà trường nhất là đối với
GVCN là hết sức cần thiết. Chính vì vây, công tác chủ nhiệm của một giáo viên
thành công hay không đừng bao giờ quên gia đình HS là yếu tố quan trọng.
Theo tôi việc đến thăm gia đình HS là rất cần thiết. Trước khi đến thăm
phụ huynh HS, giáo viên cần phải phân loại đối tượng HS: Hạnh kiểm tốt, học
tập tốt - hạnh kiểm tốt, học tập trung bình, yếu - hạnh kiểm trung bình, yếu…để
có kế hoạch đi thăm. Tốt nhất là nên đi thăm gia đình những em có hạnh kiểm
chưa tốt trước.
11
Đến với gia đình những em chăm ngoan là nhằm để biết thêm về hoàn
cảnh gia đình, phương pháp học tập, vv…của các em, tiện thể giáo viên báo cho
gia đình biết những ưu điểm về hạnh kiểm, học tập của các em. Thường thường
phụ huynh của đối tượng này sẽ quan tâm đến con cái nhiều hơn khi biết thêm
những thông tin về thành tích của con mình từ GVCN.
12
Đến thăm gia đình, cùng trao đổi việc giáo dục HS là việc nên làm thường
xuyên, tuy mất nhiều thời gian của GVCN nhưng sau mỗi lần được GVCN đến
thăm HS thường có tiến bộ.
- Phối hợp một cách hài hòa với cha mẹ HS: Tôi luôn ý thức rằng phụ
huynh HS là người cùng hội, cùng thuyền để cùng tôi chèo chống đưa các con
HS cập bến tương lai một cách bình yên, hạnh phúc. Ngoài ra, khi có chuyện
buồn, vui chúng tôi luôn cùng nhau sẻ chia. Chính vì điều đó mà các bậc cha mẹ
đó rất tin tưởng ở tôi trong công tác giảng dạy, việc chủ nhiệm lớp cũng như
nhiều vấn đề khác trong đời sống của con họ và ngay chính bản thân họ. Chính
vì việc làm dâu trăm họ đó nhiều khi khá mệt nhưng tôi cảm thấy hạnh phúc bởi
mang lại niềm vui cho nhiều người. Cô, trò chúng tôi tích cực tham gia các
phong trào mà trường, hội, đội,… phát động và đều đạt giải cao. Được giải
thưởng chúng tôi tiết kiệm và dồn tiền lại để chi tiêu vào các Ngày của Mẹ,
Ngày của Bố, Ngày sinh nhật của bố - mẹ, vv... Làm được điều đó phụ huynh rất
cảm động, cô - trò chúng tôi cũng khá phấn trấn. Trong các kỳ cuộc cha mẹ HS
cũng rất nhiệt tình tham gia, giúp đỡ. Mỗi buổi họp phụ huynh, tôi cùng cha mẹ
các em thảo luận rồi đưa ra những phương pháp dạy dỗ con - HS sao cho các
em phát triển một cách toàn diện nhất. Đồng thời chỉ ra và phân tích mặt mạnh,
mặt yếu của từng HS rồi trao đổi về vấn đề tâm sinh lý lứa tuổi cũng như những
suy nghĩ, ước mơ khát vọng của HS,… để từ đó phụ huynh hiểu con mình hơn
và có cách dạy bảo con cho phù hợp. Vì thế mỗi buổi họp phụ huynh các phụ
huynh đều đến tham dự đầy đủ (thậm chí có trường hợp cả bố và mẹ, ông của
HS đều đến dự).
Nhìn chung nếu biết kết hợp các lực lượng giáo dục, chắc chắn công tác
chủ nhiệm sẽ đạt hiệu quả cao.
8. Giáo dục đạo đức học sinh thông qua tiết sinh hoạt chủ nhiệm.
tạo tổ chức các hoạt động hấp dẫn giàu tính nhân văn và có khả năng giao tiếp,
ứng xử tốt. Khi HS vi phạm kỷ luật tôi thay những lời phê bình gay gắt bằng
một câu chuyện ngụ ngôn nào đó có thể có trong sách vở hoặc tôi tự nghĩ ra.
Như vậy không kiểm điểm mà lại hoá ra kiểm điểm những giờ sinh hoạt bớt
căng thẳng mà lại có hiệu quả.
9. Chú trọng việc giáo dục kĩ năng sống cho học sinh
- Kĩ năng sống của con người nói chung đó là sự tự ý thức vai trò trách
nhiệm của bản thân mình trong việc ứng xử với mọi người xung quanh và môi
trường tự nhiên trong đó con người đang tồn tại. Từ những ngày học đầu tiên ở
trường Trung học cơ sở, HS đã được bồi dưỡng cả hai mặt đức dục và trí dục.
Sự phát triển của mỗi người nói chung và HS nói riêng được hình thành thông
qua việc tiếp thu tri thức hằng ngày trong cuộc sống như kĩ năng làm việc hợp
tác, kĩ năng giao tiếp, kĩ năng thích nghi, kĩ năng xử lí tình huống, kĩ năng giữ
gìn bảo vệ môi trường,… Những kĩ năng này không chỉ đòi hỏi cho một giai
đoạn nào đó mà nó cần thiết cho cả đời người đặc biệt là chuỗi ngày đi học.
Khẩu hiệu Mỗi ngày đến trường là một ngày vui, Mái trường là ngôi nhà thứ
hai xuất hiện ở lớp tôi cũng vì lẽ đó. Kĩ năng sống được biểu hiện đa dạng tuỳ
từng người, từng sự việc và từng hoàn cảnh cụ thể. Nhưng dù trong trường hợp
nào, đối với ai thì kĩ năng sống nhất thiết phải vươn tới chân lý tốt đẹp: Nhân ái,
vị tha, bản lĩnh tự tin, khiêm tốn, văn minh lịch sự, dám nghĩ dám làm, hoà đồng
và tôn trọng người khác. Thực tiễn ngày nay cho thấy đôi khi kiến thức uyên
bác, học vị cao lại không làm nên sự thành đạt của con người bằng chính kĩ
năng sống của họ. Cuộc sống ngày càng phát triển, đất nước đang hội nhập với
thế giới, cơ hội có được vị trí trong xã hội và khẳng định bản thân của người lao
động đang rộng mở nhưng số lượng người thất nghiệp vẫn không ngừng gia
tăng. Một trong những nguyên nhân quan trọng là do họ chưa được trang bị
những kĩ năng sống cơ bản của một người lao động. Chính vì vậy, kĩ năng sống
cần được rèn luyện ngay từ khi còn ngồi trên ghế nhà trường. Trong bốn trụ cột
của giáo dục được Unesco nêu ra là “Học để biết, học để làm việc, học để làm
14
năng trình bày, kĩ năng phân tích tổng hợp, kĩ năng ra quyết định, kĩ năng xử lý
tình huống, kĩ năng tự học, kĩ năng làm việc hợp tác (còn gọi là hợp tác nhóm
hay hoạt động nhóm)… Trong đó, kĩ năng làm việc hợp tác cần được đặc biệt
quan tâm vì đây là kĩ năng sống mang tính thời đại, nó thể hiện cách làm việc
theo cơ chế phân công hợp tác, tôn trọng quyền và lợi ích của từng thành viên
và cùng nhau phát triển. Qua sự tổ chức hướng dẫn của giáo viên, HS được chia
thành các nhóm. Mỗi em được phân công đảm trách một công việc của nhóm
(nhóm trưởng, trợ lý, thư ký, theo dõi thời gian, động viên phát biểu, trình bày
trước lớp). Tất cả thành viên trong nhóm được trình bày suy nghĩ của cá nhân
nhưng cũng phải tôn trọng ý kiến người khác và chấp nhận sự thống nhất chung
của nhóm. Mỗi nhóm sẽ cùng nhau thảo luận để giải quyết một nội dung khó
của bài học mà chỉ với mỗi cá nhân có thể không tìm được lời giải đáp.
+ Ở tiết sinh hoạt lớp, giáo viên cần tạo điều kiện để các em tự đánh giá
nhận xét về bản thân và lớp của mình. Các em có thể trình bày ý kiến về những
15
việc làm tốt và chưa tốt; cùng nhau xây dựng nội quy của lớp; thiết kế, đề xuất
các việc làm, hoạt động hằng tuần, hằng tháng và cả năm học.
+ Cả lớp làm cán bộ, chức vụ lớp trưởng, lớp phó, tổ trưởng, nên được
thay đổi theo tháng hoặc học kỳ để nhiều em được làm quen với kỹ năng điều
hành, quản lý công việc đồng thời ngăn ngừa cách sống tự kiêu, độc đoán có thể
xảy ra ngay từ tuổi học đường.
+ Xây dựng các quy tắc ứng xử với môi trường như giữ gìn vệ sinh
trường lớp, bảo vệ môi trường sống, rèn luyện và bảo vệ sức khoẻ, tiết kiệm
năng lượng, phòng chống tai nạn thương tích. Bên cạnh đó, cần chú ý xây dựng
cảnh quan trường lớp với những hình ảnh mang tính giáo dục và thẩm mỹ,
những lời hay ý đẹp như “Bảo vệ môi trường là bảo vệ chính cuộc sống của
chúng ta”, “Mỗi lần giao tiếp là mỗi lần bạn thể hiện mình”, “Thất bại là mẹ
thành công”, “Tuổi trẻ và tương lai đất nước”, ...
Muốn sự hợp tác có hiệu quả thì các giáo viên phải nắm vững phương pháp và
nghiệp vụ sư phạm, hiểu và thực hiện đúng quy chế, nội qui; trao đổi và thống
nhất cách dạy cách quản lí; thường xuyên nắm bắt thông tin.
- Hợp tác giữa giáo viên với HS: Được thể hiện qua hoạt động dạy và
học, hoạt động ngoài giờ.
+ Trong hoạt động dạy và học:
Giáo viên: Tích cực đổi mới phương pháp giảng dạy, hướng dẫn HS
phương pháp tự học, tạo bầu không khí thân thiện, khuyến khích sự chuyên cần
tích cực, chủ động, sáng tạo và ý thức vươn lên của HS. Mỗi giáo viên phải là
một tấm gương về tinh thần tự học và sáng tạo, không ngừng trao dồi về năng
lực giảng dạy để luôn xứng đáng là người định hướng tri thức cho HS trong
từng tiết dạy.
HS: Xác định được động cơ và thái độ học tập, phát huy tính tích cực,
chủ động, sáng tạo trong học tập. Luôn hoàn thành mọi nhiệm vụ học tập, có đề
xuất sáng kiến và cùng với thầy cô giáo thực hiện các giải pháp để việc dạy học có hiệu quả hơn.
+ Trong hoạt động ngoài giờ:
Thực hiện các chuyên đề, ngoại khóa, hoạt động thể dục thể thao, lao
động, vui chơi, giải trí. Trong đó chú trọng các trò chơi dân gian và việc tìm
hiểu, chăm sóc, phát huy giá trị các di tích lịch sử, văn hóa cách mạng ở địa
phương. Tất cả các hoạt động đều phải có sự tham gia tích cực của giáo viên và
HS theo phương châm: Thầy luôn là người định hướng, là điểm tựa tinh thần, là
trung tâm đoàn kết. Trò là người thực hiện ý tưởng, tham gia hoàn thiện ý tưởng
của thầy và biến ý tưởng của thầy trò thành hiện thực. Hoạt động ngoài giờ là
biện pháp tốt nhất để giáo viên rèn luyện các kĩ năng sống, giáo dục tư tưởng,
tình cảm, đạo đức lối sống cho HS.
- Hợp tác giữa HS với nhau: Cùng nhau học tập, cùng nhau sinh hoạt, vui
chơi, cùng nhau bàn bạc để tìm ra các giải pháp, các sáng kiến, cùng nhau sẻ
chia nỗi buồn, cùng nhau hưởng thụ niềm vui của sự thành công.
12. Tổ chức lớp
Tổ chức lớp có ý nghĩa rất quan trọng trong việc phát huy tính tích cực
Tổ 1
2
Trần Đức Anh
37531935
Lớp trưởng + Khóa cửa lớp
Tổ 1
3
Nguyễn Huy Anh
Tổ trưởng
Tổ 1
4
Vũ Tiến Đạt
37580389
Tổ phó + Quản lý nước
Tổ 2
8
Dương Quốc Hải
37501315
Tổ phó
Tổ 4
9
Nguyễn Thu Hằng
37502368
Quản lý Cơ sở vật chất
Tổ 4
10
Trần Huy Hoàng
Quản lý điện
Tổ 3
11
Ngô Thùy Linh
37534959
Phó ban Thông tin liên lạc
Tổ 1
15
Phương Nhật Linh
37539606
Theo dõi sĩ số lớp
Tổ 4
16
Đỗ Đức Long
37580400
Lớp phó Lao động
Tổ 2
17
Phạm Dương Hải
Minh
0989145063
Trợ lý Lớp trưởng + QL
ghế.
Tổ 2
21
Mai Đại Nghĩa
Quản lý: Nước, cốc.
Tổ 3
22
Phạm Việt Quân
0437534473
Tổ phó.
Tổ 1
23
Nguyễn Mai Trang
QL dụng cụ dạy - học +
trang trí lớp
Tổ 3
27
Lê Minh Tuấn
37534916
Tổ trưởng + Lau bảng
Tổ 3
28
Lê Minh Tú
37534916
Trợ lý LP Lao động
Tổ 2
01282087516
+ Tổ trưởng: Điều hành công việc chung, theo dõi, đôn đốc các hoạt động
hằng ngày của tổ về việc thực hiện nội quy, học tập, …
+ Tổ phó: Theo dõi, điều hành công việc thuộc về lao động, vệ sinh môi
trường…
Nhiệm vụ chung của tổ trưởng tổ phó là 15 phút đầu giờ kiểm tra tổ viên
của mình về việc học ở nhà, làm bài tập. Tôi đưa ra những quy định cụ thể để
các em tổ trưởng, tổ phó theo dõi chính xác và công bằng.
VD: Bắt buộc HS phải làm bài tập 100% thầy cô cho về nhà. Nếu làm còn
thiếu phải có lý do chính đáng. Không chấp nhận trường hợp bài khó mà không
chịu làm, HS cần phải suy nghĩ, nếu làm sai 15 phút đầu giờ lớp phó học tập tổ
chức giải đáp, nếu lớp không giải được kiến nghị lên giáo viên bộ môn.
VD: Nhiệm vụ tổ phó: Đến lược tổ mình vệ sinh lớp, tổ phó nhận bàn
giao từ tổ bạn rồi phân công tổ viên trực. Như vậy công việc giao cụ thể, bạn
nào làm chưa tốt cuối tuần lớp phó nắm tình hình, báo cáo GVCN để GVCN dễ
dàng xử lý (kể cả việc mất dụng cụ như chổi, đồ đựng rác, khăn lau bảng,…).
19
• Giáo viên hướng dẫn lớp trưởng, lớp phó và các tổ trưởng làm bảng
điểm xếp loại hạnh kiểm của tổ như sau (bảng 2):
Bảng 2. Biểu điểm theo dõi và tự xếp loại hạnh kiểm HS lớp 6E
T
T
Danh mục
Nội dung
Điểm trừ
6
7
8
Trực nhật bẩn, không trực nhật cùng bạn trong tổ, 10 điểm
vứt rác bừa bãi, chỗ ngồi có rác
/lỗi
Đi muộn, nghỉ học không phép, bỏ tiết, vắng chào
5 điểm
Giờ giấc
cờ, không ôn bài trước khi vào học.
/tr.hợp
10 điểm
Tác phong
Không đeo khăn quàng đỏ
/lỗi
10 điểm
Trang phục
Ăn mặc không đúng đồng phục HS
/lỗi
Ngôn phong Nói tục, chửi thề, nói bậy, gây mất đoàn kết, quay
5 điểm /lỗi
và quy chế
cóp bài hoặc bị nhắc nhở trong giờ kiểm tra.
học tập
Bị đánh dấu bài, bị ghi vào sổ đầu bài vì ý thức
5 điểm/lỗi
kém.
Leo rào, vặt lá. Bẻ cành cây trong nhà trường,
những học sinh tích cực tham gia các hoạt động phong trào.
- Phát động phong trào Đôi bạn cùng tiến.
- Phát động phong trào Hoa điểm tốt.
- Phát động phong trào Khéo tay hay làm.
- Phát động phong trào Mỗi ngày đến trường là một ngày vui.
…
14. Những yếu tố của giáo viên chủ nhiệm lớp
"Nhân cách của người thầy là sức mạnh có ảnh hưởng to lớn đối với HS,
sức mạnh đó không thể thay thế bằng bất kỳ cuốn sách giáo khoa nào, bất kỳ
câu chuyện châm ngôn đạo đức, bất kỳ một hệ thống khen thưởng hay trách phạt
nào khác." (Usinxki)
• Tố chất để làm nên một GVCN lớp tốt
Vì GVCN là cán bộ quản lý lớp cho nên người dạy giỏi và người chủ
nhiệm giỏi không nhất thiết là một. Có đồng thuận, có lệch pha trong thực tế là
bình thường. Tố chất quan trọng của GVCN là tố chất của một con người hành
động. Chủ nhiệm lớp phải nghiêm túc và cần một bộ óc kế hoạch hoá, lớp học là
con người phải giáo hoá do đó không thể có một chương trình cài đặt sẵn. Phải
lao vào làm. Thấy đúng thì tổng kết và áp dụng tiếp, thấy sai phải điều chỉnh kế
hoạch kịp thời hoặc huỷ bỏ theo quy trình: xây dựng kế hoạch - thực hiện kế
hoạch - kiểm tra kế hoạch - tổng kết và vạch kế hoạch mới. Rất cần ở chủ nhiệm
lớp các phẩm chất nhiệt tình, sâu sát, cần cù trí nhớ tốt, quan sát tinh, tâm lí giỏi,
có khả năng xây dựng đội ngũ cán bộ HS. GVCN phải vừa là thầy vừa là bạn
của học trò.
• GVCN lớp là tấm gương sáng cho HS noi theo
Giáo viên không phải là người nhồi nhét kiến thức mà đó là công việc của
người khơi dậy ngọn lửa cho tâm hồn. Trong lớp học, GVCN là người để các
em noi theo. Cách hành động, suy nghĩ, cư xử của GV sẽ ảnh hưởng rất nhiều về
quan niệm của HS và phụ huynh về GV. Bản thân tôi vừa là GVCN đồng thời là
GVBM Ngữ văn. Vì vậy, khi đến trường hoặc lên lớp, tôi đều có những tác
phong làm gương cho HS.
thì cần hơn. Chữ “UY” ở đây là uy tín, là lòng kính trọng tin yêu, là lòng khâm
phục, lòng ngưỡng mộ của trò đối với thầy... Thầy có chữ “UY’’ thì thầy bảo,
thầy nói, thầy dạy trò mới vâng theo. Theo tôi, chữ “UY” được hình thành từ cái
nhỏ nhất. Đó là lời nói, việc làm, hành động; là trang phục, tư thế tác phong,
cách thức cư xử... và sự hấp dẫn trong từng tiết học của giáo viên. Bên cạnh chữ
“UY” thì phải nói tới chữ “TÂM” của GVCN. Chữ “TÂM” được hiểu ở đây là
lòng thương yêu trẻ đích thực, là lòng tâm huyết với công việc của mình. Người
GVCN cần phải quản lý lớp, giáo dục HS bằng tình yêu thương. Kinh nghiệm
của bản thân tôi: HS yêu quí thầy, cô giáo nào thì thích học, luôn vâng lời thầy,
cô giáo ấy. Để làm được điều đó không phải là việc đơn giản.
22
III. KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC
- Đa số HS của lớp tôi chủ nhiệm có ý thức kỷ luật cao, tương thân tương
ái, có trách nhiệm cao với công việc được giao, có kỹ năng sống. Biết
phê bình và tự phê bình,…
- Kết hợp chặt chẽ giữa giáo viên bộ môn và gia đình, thông tin chính
xác, kịp thời.
- Các em tự rèn luyện cho mình ý thức giữ gìn lớp sạch đẹp, thân thiện.
- HS có ý thức, tích cực tham gia xây dựng phong trào thi đua học tập tốt.
- HS tuân thủ nghiêm túc những nội quy của trường, lớp.
- Hăng hái tham gia các phong trào của hội, Đội.
Từ những kinh nghiệm của bản thân cùng với sự cố gắng tìm tòi học hỏi
những kinh nghiệm quí báu của đồng nghiệp nên trong năm học này, lớp 6E tôi
chủ nhiệm đã đạt kết quả đáng khích lệ như sau:
- Học lực:
Kết quả khảo sát đầu năm
+ Giỏi: 12 HS, chiếm 42.9%.
- Giải nhất văn nghệ.
- Giải nhất thể thao trong hội thi Hội khỏe phù đổng.
- Giải nhất kỳ thi Olympic Tiếng Anh qua mạng.
- Giải nhất cuộc thi Nét đẹp văn minh, thanh lịch của HS thủ đô.
- Giải nhì báo tường chào mừng ngày 20-11.
- Đạt giải nhất kỳ thi Kể chuyện theo sách
- Lớp đạt tập thể HS Tiên tiến xuất sắc.
- Lớp 6E là một trong những chi đội vững mạnh của trường.
Tôi đã xây dựng được một tập thể lớp trong đó các em đều chăm ngoan,
có ý thức tu dưỡng rèn luyện và học tập tốt. Qua đó bản thân tôi đã có được sự
tin yêu, quý mến của các em, có được uy tín và tín nhiệm của nhà trường và các
bậc phụ huynh HS.
Để có được kết quả như trên là do sự nỗ lực phấn đấu của bản thân, sự
quan tâm giúp đỡ và chỉ đạo sát sao của Ban giám hiệu nhà trường, sự học hỏi
kinh nghiệm của các bạn bè đồng nghiệp, sự tin yêu kính trọng của HS lớp chủ
nhiệm đã là nguồn động viên kịp thời tạo điều kiện để tôi hoàn thành tốt công
tác chủ nhiệm lớp.
24
KẾT LUẬN
I. BÀI HỌC KINH NGHIỆM
- Nhìn chung giải pháp để làm tốt công tác chủ nhiệm thì nhiều, tuỳ theo
đặc điểm tình hình của mỗi lớp, GVCN có thể tìm cho mình những biện pháp
thích hợp, không nên áp dụng rập khuôn máy móc bất kỳ một phương pháp tiên
tiến nào bởi lẽ sản phẩm đây chính là con người. Tuy nhiên điều cơ bản nhất là
GVCN phải tạo được uy tín với HS và đồng nghiệp về năng lực chuyên môn và
tư cách đạo đức, tác phong công việc. Chỉ có thể trở thành GVCN tốt khi thực
sự là một tấm gương mẫu mực trong cuộc sống, giải quyết tốt các mối quan hệ
Copyright: Tài liệu đại học ©