:ỉf

BỌ GIAO DỤC VA ĐAO TẠO

TRƯỜNG
HỌC
VINH
BỌ
GIAO DỤCĐẠI
VA ĐAO
TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC VINH

ĐẶNG MINH NGUYỆT

MỘT SỐ GIÁI PHÁP PHÁT TRIẾN ĐỘI NGŨ GIÁNG VIÊN
TRƯỜNG ĐẠI HỌC TÂY ĐÔ
LUẬN VĂN THẠC sĩ KHOA HỌC GIÁO DỤC

Chuyên ngành Quản lý giáo dục
Mã số: 60.14.05

NGHỆ AN
AN-2013
-2013


LỜI CẢM ƠN

Tôi xin gửi lời cảm ơn trân trọng đến Ban Giám hiệu, Phòng Sau Đại
học, Khoa Giáo Dục của Trường Đại học Vinh và Ban Giám hiệu, Phòng Tổ

MỤC LỤC
MỞ ĐẦU............................................................................................................... 1
CHƯƠNG 1. Cơ SỞ LÝ LUẬN CỦA CÔNG TÁC PHÁT TRIỂN
ĐỘI NGŨ GIẢNG VIÊN.............................................................................6
1.1. Sơ lược lịch sử nghiên cứu vấn đề.................................................................6
1.1.1.
Một sổ nghiên..........................................cứu ở nước ngoài
6
1.1.2.
Một so nghiên..........................................cứu ở trong nước
6
1.2. Một số vấn đề lý luận hên quan đến đề tài.................................................7
1.2.1........................................................................................Ouản lý nhà trường
7
1.2.2...........................................Giảng viên và đội ngũ giảng viên trường đại học
13
1.2.3.........................................................................Phát triển đội ngũ giảng viên
15
1.2.4........................................................................................................Giải pháp
16
1.3. Đội ngũ giảng viên trường đại học...............................................................17
1.3.1..............................................................Vị trí, vai trò của đội ngũ giảng viên
17
1.3.2.............................................Nhiệm vụ và quyền hạn của đội ngũ giảng viên
18
1.3.3.............................................Yêu cầu về so lượng, cơ cấu đội ngũ giảng viên
19
1.3.4......................................................Yêu cầu về chất lượng đội ngũ giảng viên
21
1.4. Phát triển đội ngũ giảng viên trường đại học ngoài công lập.......................23

2.1.6................................................................................................................... Cơ
sở vật chất phục vụ đào tạo.........................................................................38
2.2. T hực trạng đội ngũ giảng viên Trường Đại học Tây Đô.............................38
2.2.1.
Thực trạng việc thực hiện nhiệm vụ và quyền hạn của đội ngũ
giảng viên...................................................................................................38
2.2.2...................................................................................................................Th
ực trạng về so ỉưọng của đội ngũ giảng viên...............................................39
2.2.3.................................................Thực trạng về cơ cấu của đội ngũ giảng viên
42
2.2.4...........................................Thực trạng về chất tượng của đội ngũ giảng viên
47
2.3. Thực trạng công tác phát triên đội ngũ giảng viên Trường Đại học
Tây Đô........................................................................................................53
2.3.1.
Thực trạng công tác lập kể hoạch phát triến đội
ngũ
53
2.3.2...................................................Thực trạng công tác tuyên dịữig giảng viên
54
2.3.3..............................................Thực trạng công tác bo trí, sử dụng giảng viên
54
2.3.4.
Thực trạng công tác đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ
giảng viên
55
2.3.5......................................................Thực trạng công tác đánh giá gi ảng viên
57
2.3.6...................................................................................................................Th
ực trạng chế độ chính sách cho đội ngũ giảng viên.....................................58

việc bô sung và tuyến chọn giảng viên mới, tạo cơ chế, chính
sách hợp lý thu hút giảng viên giỏi, trình độ cao về công tác tại
trường.................................................................................................70
3.2.4.
Giải pháp 4: Sử dụng dội ngũ giảng viên họp lý, khoa học, đảm
bảo đủng chiỉyên môn, nghiệp vụ................................................................73
3.2.5.
Giải pháp 5: To chức tốt công tác đào tạo, đào tạo lại, bồi
dưỡng, khuyến khích giảng viên tự học, tự bồi dưỡng nâng cao
trình độ chuyên môn, nghiệp vụ cho giảng viên và cán bộ quản lý
vươn lên đạt chuấn, vượt chuăn về chuyên môn nghiệp vụ
................................................................................................................
76


3.2.6...................................................................................................................Gi
ải pháp 6: Xây dụng tiêu chí đánh giá giảng viên.......................................80
3.2. 7. Giải pháp 7: Xây dụng các chính sách nhằm nâng cao đời song
vật chất, tỉnh thần cho đội ngũ giảng viên.................................................82
3.3. Mối quan hệ giữa các giải pháp................................................................... 85
3.4. Thăm dò tính cần thiết và tính khả thi của các giải pháp đề xuất................86
3.4.1.........................................................................................Đổi tượng khảo sát
86
3.4.2....................................................................................Phương pháp khảo sát
86
Kết luận Chương 3.......................................................................................... 90
KÉT LUẬN VẢ KIẾN NGHỊ
92
TÀI LIỆU THAM KHẢO...................................................................................... 95
PHỤ LỤC 1............................................................................................................. 99

Thống kê số lượng giảng viên cơ hữu theo khoa..........................40

Bảng 2.4:

Thống kê số lượng giảng viên thỉnh giảng theo khoa...................41

Bảng 2.5:

số lượng

giảng viên Trường Đại học Tây Đô phân chia

theo độ tuổi năm học 2012-2013......................................................42
Bảng 2.6:

số lượng giảng viên Trường Đại học Tây Đô phân chia
theo thâm niên giảng dạy năm học 2012-2013................................44

Biểu đồ 2.2: Cơ cấu giảng viên Trường Đại học Tây Đô phân chia theo
giới tính............................................................................................45
Bảng 2.7:

Thống kê phân bố giảng viên theo khoa của Trường Đại
học Tây Đô năm học 2012-2013......................................................46

Bảng 2.8:

Thống kê trình độ chuyên môn của đội ngũ giảng viên
Trường Đại học Tây Đô năm học 2012-2013...................................47


MỞ ĐẦU

1. Lý do chọn đề tài

1.1. về mặt lý luận
Nhân loại đang sống trong thời đại của nền kinh tế tri thức, thời đại của
sự bùng nổ các thành tựu khoa học công nghệ, kỹ thuật. Để có thể tồn tại và
phát triển trong nền văn minh trí tuệ này, mỗi con người phải ý thức được
tầm quan trọng của việc trang bị cho mình và cho thế hệ mai sau một nền tảng
giáo dục vững chắc, tiên tiến, chất lượng cao, phù hợp với yêu cầu và tính
chất của nền kinh tế - xã hội thời đại. Giáo dục có chất lượng ở thời đại
ngày nay chính là linh hồn của một xã hội tri thức mà Việt Nam cũng như
nhân loại đang kỳ vọng hướng tới.
Tại Việt Nam, giáo dục từ lâu đã được Đảng và Nhà nước xem là quốc
sách hàng đầu. Trong Văn kiện Đại hội lần thứ IX, Đảng ta khẳng định:
"Phát triến giáo dục - đào tạo là một trong những động lực quan trọng thúc
đấy sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa, là điều kiện đế phát huy nguồn
lực con người - yếu to cơ bản đế phát triến xã hội, tăng trưỏng kinh tể
nhanh và bền vững".
Đế có thể thực hiện được nhiệm vụ phát triển giáo dục nói trên, Việt
Nam cần phải có chiến lược hợp lý, lâu dài nhằm tạo ra các chuyển biến cơ
bản và toàn diện về giáo dục. Một trong những nhân tố trọng yếu ảnh hưởng
mạnh mẽ đến sự phát triển của giáo dục chính là đội ngũ các nhà giáo, những
người trực tiếp thực hiện sứ mệnh đào tạo nguồn lực con người cho xã hội.
Chỉ thị số 40/CT-TW ngày 15/06/2004 của Ban Bí thư Trung ương Đảng đã
nhấn mạnh: “Mục tiêu của chiến lược phát triến giáo dục đào tạo là xây dựng
đội ngũ nhà giáo và cán bộ quản lý giáo dục được chuân hoá, đảm bảo chất
lượng, đủ về so lượng, đồng bộ FAvề cơ cấu, đặc biệt chủ trọng nâng cao bản
lĩnh chính trị, phâm chất, loi song, lương tâm, tay nghề của nhà giáo; thông




3

đội ngũ giảng viên hợp lý, khoa học. Để có thể đáp ứng kịp thời nhu cầu đào
tạo và phát triển của trường trong những năm tới, việc xây dựng và phát triển
một đội ngũ giảng viên đủ về số lượng, chuẩn về chất lượng và hợp lý về cơ
cấu là nhiệm vụ hàng đầu của trường hiện nay.
Xuất phát từ các cơ sở lý luận và thực tiễn trên, việc nghiên cứu đề tài
“Một số giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên Trường Đại học Tây Đô”
mang tính thiết thực cả về mặt giá trị khoa học và thực tiễn, góp phần phát
triển đội ngũ giảng viên và nâng cao chất lượng đào tạo của trường.
2. Mục đích nghiên cứu
Đe xuất một số giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên Trường Đại học
Tây Đô nhằm nâng cao chất lượng đào tạo, đáp ứng yêu cầu phát triển của
nhà trường trong giai đoạn 2014-2018.
3. Khách thể và đối tượng nghiên cúu

3.1. Khách thế nghiên cím
Công tác phát triển đội ngũ giảng viên Trường Đại học Tây Đô.

3.2. Đối tượng nghiên cứu
Giải pháp phát triển đội ngũ giảng viên của Trường Đại học Tây Đô.
4. Giả thuyết khoa học
Nếu đề xuất và thực hiện được những giải pháp có cơ sở khoa học, phù
hợp với thực tiễn, thiết thực, có tính khả thi thì sẽ góp phần nâng cao chất
lượng đội ngũ giảng viên Trường Đại học Tây Đô.
5. Nhiệm vụ nghiên cứu
5.1. Nghiên cứu cơ sở ỉỷ luận về cồng tác phát triến đội ngũ giảng viên
trong đào tạo Đại học — Cao đắng.

-

Phương pháp điều tra: sử dụng các Phiếu câu hỏi, Phiếu trimg cầu ý

kiến, Phiếu khảo sát để thu thập thông tin về thực trạng đội ngũ giảng viên,
thực trạng phát triến đội ngũ giảng viên hiện nay cũng như đẻ đánh giá tính
cấp thiết và tính khả thi của các giải pháp đề xuất.
-

Phương pháp lấy ý kiến chuyên gia: xin ý kiến chuyên gia về các giải


5

- Phản ánh được thực trạng công tác phát triển giảng viên và đề xuất giải
pháp phát triển đội ngũ giảng viên Trường Đại học Tây Đô
8. Cấu trúc luận văn
Ngoài phần Mở đầu, Ket luận và Khuyến nghị, nội dung luận văn gồm 3
chương:
-

Chương 1: Cơ sở lý luận của công tác phát triển đội ngũ giảng viên

-

Chương 2: Thực trạng công tác phát triển đội ngũ giảng viên tại

Trường Đại học Tây Đô.
-


bước thực hiện cụ thể như là chìa khóa dẫn đến thành công.


7

ở các cấp học, bậc học. Những năm gần đây, có nhiều bài viết của nhiều
tác giả đã đề cập đến vấn đề xây dựng đội ngũ nhà giáo, vai trò của đội
ngũ nhà giáo cũng như những yêu cầu về chất lượng của đội ngũ nhà giáo
trong công tác đào tạo thế hệ trẻ và đã đưa ra một số giải pháp đê thực
hiện công tác xây dựng và phát triển đội ngũ nhà giáo.
Có thê thấy, ở nhiều cơ sở giáo dục đã có những tác giả của các luận
văn thạc sĩ chuyên ngành Quản lý Giáo dục như: Lâm Văn Koan, Thái
Huy Bảo, Nguyễn Hồng Anh, Nguyễn Văn Dung,... đã đề cập đến công
tác xây dựng và phát triển đội ngũ giảng viên trong các trường từ phổ
thông đến cao đẳng, đại học. Song các đề tài khoa học của các tác giả nói
trên đều mang tính đặc thù ở từng cơ sở giáo dục nhằm đáp ứng yêu cầu
phát triển của sự nghiệp giáo dục. Riêng ở Trường Đại học Tây Đô cho
đến nay theo những tài liệu mà chúng tôi bao quát được chỉ có các đánh
giá chủ yếu dựa trên kinh nghiệm và thực tiễn, chưa có tác giả nào đề cập
đến công tác xây dựng và phát triến đội ngũ giảng viên một cách đầy đủ
và có hệ thống.
Qua tìm hiểu, phân tích đánh giá việc xây dựng và phát triển đội ngũ
giảng viên trên cơ sở lý luận khoa học, trong luận văn này tôi mong muốn
sẽ đưa ra một hệ thống các giải pháp phù hợp với đặc điểm tình hình của
Trường Đại học Tây Đô trước yêu cầu mới và nhiệm vụ mới.
1.2. Một số vấn đề lý luận liên quan đến đề tài

1.2.1.

Quản lý nhà trường


- Quản lý là quá trình lập kế hoạch, tổ chức, lãnh đạo kiểm tra công việc
của các thành viên thuộc hệ thống đơnvị và việc sử dụng các nguồn lực phù
hợp đế đạt được mục đích đã định.
Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý là tác động có mục đích, có
kế hoạch của chủ thể quản lý đến tập thể những người lao động nói chung là
khách thé của chủ thé quản lý nhằm thực hiện những mục tiêu dự kiến”.
Nhóm tác giả Nguyễn Quốc Chí - Nguyễn Thị Mỹ Lộc thì cho rằng:
“Hoạt động quản lý là tác động có định hướng, có chủ đích của chủ thể quản
lý đến khách thể quản lý trong một tổ chức nhằm làm cho tố chức vận hành và
đạt được mục đích dự kiến của tổ chức”.
Như vậy, một cách tống quát nhất quản lý là sự điều khiển, chỉ đạo một
hệ thống hay một quá trình, căn cứ vào những quy luật, nguyên tắc tương ứng
cho hệ thống hay quá trình ấy vận động theo ý muốn của nhà quản lý nhằm
đạt được mục đích đặt ra từ trước.

Sơ đồ 1.1: Sơ đồ các chức năng quản lý


10
1.2.1.2. Ouản lý nhà trường
Quản lý nhà trường là quản lý mọi hoạt động giảng dạy và học tập, cơ sở
vật chất và tất cả các lĩnh vực liên quan đến hoạt động quản lý, giảng dạy và
học tập trong một trường học đế tạo điều kiện cho nhà trường phát triển.
Như vậy các lĩnh vực cần phải được quản lý trong nhà trường bao gồm:
-

Quản lý giảng viên

-

lưới nhà trường là bộ phận kết cấu hạ tầng xã hội. Do vậy, quản lý giáo dục là
quản lý một quá trình kinh tế - xã hội nhằm thực hiện đồng bộ, hài hòa sự
phân hóa xã hội đê tái sản xuất sức lao động có kỹ thuật phục vụ các yêu cầu


11

- Theo tác giả Nguyễn Ngọc Quang: “Quản lý giáo dục là hệ thống
những tác động có mục đích, có kế hoạch, hợp quy luật của chủ thể quản lý
nhằm làm cho hệ thống vận hành theo đường lối và nguyên lý giáo dục của
Đảng, thực hiện được các tính chất của nhà trường xã hội chủ nghĩa Việt
Nam, mà tiêu điểm tụ hội là quá trình dạy học - giáo dục thế hệ trẻ, đưa hệ
thống giáo dục tới mục tiêu dự kiến, tiến lên trạng thái mới về chất”.
Thực tế cho thấy, quản lý giáo dục là quá trình tác động có ý thức, kế
hoạch, tố chức và hợp quy luật của các cơ quan quản lý giáo dục tới các khâu
của hệ thống giáo dục nhằm làm cho các cơ sở giáo dục vận hành bình thường
và đạt tới các mục tiêu giáo dục đề ra.
Như vậy, quan niệm về quản lý giáo dục có thể có những cách diễn đạt khác
nhau, song trong mỗi cách định nghĩa đều đề cập tới các yếu tố cơ bản sau:
- Chủ thể quản lý giáo dục
- Khách thể quản lý giáo dục
- Mục tiêu quản lý giáo dục
- Ngoài ra còn phải kể tới cách thức (phương pháp) và công cụ (hệ
thống văn bản quy phạm pháp luật) quản lý giáo dục.
Quản lý giáo dục có những đặc điểm riêng biệt như sau:
- Quản lý giáo dục gắn với việc điều hành quá trình đào tạo con người,
đặc biệt là lao động sư phạm của các nhà giáo. Đặc thù lao động của người


12

13
1.2.2. Giảng viên và đội ngũ giảng viên trường đại học
1.2.2.1.

Khái niệm giảng viên

Tại Điều 70 Luật Giáo dục của nước Cộng hoà xã hội chủ nghĩa Việt
Nam năm 2005 đã đưa ra định nghĩa pháp lý đầy đủ về Nhà giáo và những
tiêu chuẩn của một Nhà giáo:
"1. Nhà giáo là người làm nhiệm vụ giảng dạy, giáo dục trong nhà
trường hoặc các cơ sở giáo dục khác.
2. Nhà giáo phải có những tiêu chuẩn sau dây:
a. Phẩm chất, đạo đức, tư tưởng tốt;
b. Đạt trình độ chuân được đào tạo về chuyên môn, nghiệp vụ;
c. Đủ sức khoẻ theo yêu cầu nghề nghiệp;
d. Lý lịch bản thân rõ ràng.
3. Nhà giáo dạy ở cơ sở giáo dục mầm non, giảo dục phô thông, giáo
dục nghề nghiệp gọi là giáo viên; ở cơ sở giáo dục đại học gọi là giảng
viên ".
Như vậy, có thể hiểu giảng viên là những người làm nhiệm

VỊ1

giảng

dạy, giáo dục tại các cơ sở giáo dục đại học.
Tại Điều 54 Luật Giáo dục Đại học của nước Cộng hoà xã hội chủ
nghĩa Việt Nam năm 2012 cũng nêu rõ khái niệm và các yêu cầu, quy định
đối với một giảng viên:
“ỉ. Giảng viên trong cơ sở giáo dục đại học là người có nhân thân rõ

Nhân viên phục vụ các hoạt động giáo dục trong trường học

Từ đó ta có thê hiểu hơn về đội ngũ:
- Đó là sự gắn kết những cá thể với nhau, hoạt động qua sự phân
công, hợp tác lao động.
- Là những người có chung mục đích, lợi ích và ràng buộc với nhau
bằng trách nhiệm pháp lý.
1.2.2.3. Khái niệm đội ngũ giảng viên
Đội ngũ giảng viên là một tập hợp những người làm nghề dạy học,
giáo dục, được tổ chức thành một lực lượng, cùng chung một nhiệm vụ là
thực hiện các mục tiêu giáo dục đã đề ra cho tập hợp đó. Họ làm việc có
kế hoạch và gắn bó với nhau thông qua lợi ích về vật chất và tinh thần
trong khuôn khổ quy định của pháp luật, thể chế xã hội.


15

Nói cách khác theo nghĩa hẹp, đội ngũ giảng viên là những thầy cô
giáo, những người làm nhiệm vụ giảng dạy và quản lý giáo dục trong các
trường đại học và cao đắng.
Theo Quyết định số 538/TCCP-TC ngày 18/12/1995 của Ban Tồ
chức - Cán bộ Chính phủ (nay là Bộ Nội vụ), đội ngũ giảng viên các
trường đại học và cao đắng được xếp ở 03 ngạch: giảng viên, giảng viên
chính, giảng viên cao cấp.

1.2.3.

Phát triên đội ngũ giảng viên

1.2.3.1. Phát triển

khái niệm tương tự như: phương pháp, biện pháp.
Theo Nguyễn Văn Đạm: “Phương pháp được hiểu là trình tự cần theo
trong các bước có quan hệ với nhau khi tiến hành một công việc có mục đích
nhất định”. Còn theo Hoàng Phê: “Phương pháp là hệ thống các cách sử dụng
để tiến hành một công việc nào đó ”.
về khái niệm biện pháp, theo Từ điển tiếng Việt, đó là “cách làm, cách
giải quyết một vấn đề cụ thể”.
Điếm giống nhau của các khái niệm này đều nói về cách làm, cách tiến
hành, cách giải quyết một công việc, một vấn đề. Còn điểm khác nhau ở chỗ,


17
1.3. Đội ngũ giảng viên trường đại học

1.3.1. Vị trí, vai trò của đội ngũ giảng viên
Ngay từ những năm đầu hoà bình mới lập lại ở miền Bắc, tại lớp đào
tạo hướng dẫn viên các trại hè cấp I ngày 12 tháng 06 năm 1956, Bác Hồ
đã nói : "Nhiệm vụ giáo dục rất quan trọng và vẻ vang, vì nếu không có
thầy giáo thì không có giảo dục". Trong lần về thăm Trường Đại học Sư
phạm Hà Nội ngày 21 tháng 10 năm 1964, Bác đã nói về tầm quan trọng
của người thầy giáo và phấm chất người thầy giáo trong sự nghiệp giáo
dục: "Thầy cũng như trò, cán bộ cũng như nhân viên, phải thật thà yêu
nghề mình, thật thà yêu trường mình. Có gì vẻ vang hơn là đào tạo những
thế hệ sau này tích cực xây dựng chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa cộng sản.
Người thầy giáo tốt - thầy giáo xứng đáng là thầy giáo - là người vẻ vang
nhất. Dù là tên tuổi không đăng trên báo, không được thưởng huân
chương, song những người thầy giáo tốt là những anh hùng vô danh. Đây
là một điều rất vẻ vang. Neu không có thầy giáo dạy dỗ con em nhân dân,
thì làm sao mà xây dựng chủ nghĩa xã hội được? Vì vậy nghề thầy giáo là
rất quan trọng, rất vẻ vang. Ai có ý kiến không đúng về thầy giáo, thì phải
Trích đoạn Nguyên tắc đề xuất biện pháp phát triển đội ngũgiảng viên Giải pháp 5: To chức tốt công tác đào tạo, đào tạo lại, bồ