TỰ HỌC BỒI DƯỠNG THƯỜNG XUYÊN
NĂM HỌC 2015 – 2016
NỘI DUNG 3
MODULE 14: XÂY DỰNG KẾ HOẠCH DẠY HỌC THEO HƯỚNG TÍCH HỢP
Nội dung 1: DẠY HỌC TÍCH HỢP
Hoạt động 1. Dạy học tích hợp là gì?
Dạy học tích hợp có nghĩa là đưa những nội dung giáo dục có liên quan vào quá trình
dạy học các môn học như: tích hợp giáo dục đạo đức, lối sống; giáo dục pháp luật; giáo
dục chủ quyền quốc gia về biên giới, biển, đảo; giáo dục sử dụng năng lượng tiết kiệm
và hiệu quả, bảo vệ môi trường, an toàn giao thông...
Tại sao phải phải học tích hợp?
- Dạy học tích hợp được trình bày như một lí thuyết giáo dục, một mặt nó đóng góp vào
việc nghiên cứu Xây dựng chương trình, sách giáo khoa, đồng thời góp phần định hướng
các hoạt động dạy học trong nhà trường. Do đó việc dạy học tích hợp ở trường phổ
thông có các ảnh hưởng tích cục:
DHTH 2PP phần thực hiện mực tiêu giáo dục toàn diện của nhà trường phổ thông: Vận
dụng DHTH là một yêu cầu tất yếu của việc thực hiện
nhiệm vụ dạy học ở nhà trường phổ thông. Việc có nhiều môn học đã được đua vào nhà
trường phổ thông hiện nay là sự thể hiện quá trình thực hiện mục tiêu giáo dục toàn
diện. Các môn học đó phải liên kết với nhau để cùng thực hiện mục tiêu giáo dục nêu
trên. Mặt khác, hiện nay các tri thức khoa học và kinh nghiệm xã hội của loài người phát
triển như vũ bão trong khi quỹ thời gian cũng như kinh phí để HS ngồi trên ghế nhà
trường là có hạn, thi không thể đưa nhiều môn học hơn nữa vào nhà trường, cho dù
những tri thức này là rất cần thiết, chẳng hạn, ngày nay người ta nhận thấy cần thiết phải
trang bị nhiều kĩ năng sống cho HS (các kiến thức về an toàn giao thông, về bảo vệ môi
trường sống, về năng lượng và sử dụng năng lượng, về định hướng nghề nghiệp...) trong
1


khi những tri thức này không thể tạo thành môn học mới để đưa vào nhà trường vì lí do
phải đảm bảo không quá tải trong học tập để phù hợp với sự phát triển của HS.

năng lực, đặc biệt là trí tưởng tượng khoa học và năng lực tư duy của Hs, vì nó luôn tạo
ra các tình huống để Hs vận dụng kiến thức trong các tình huống gần với cuộc sống. Nó
cũng làm giảm sự trùng lặp các nội dung dạy học giữa các môn học, góp phần giảm tải
nội dung học tập. Nhân đây cũng nên nhìn nhận sự giảm tải ở một góc độ khác, nghĩa là
giảm tải không chỉ gấn với việc giảm thiểu kiến thức môn học, hoặc thêm thời lượng cho
việc dạy học một nội dung kiến thức theo quy định. Phát triển hứng thú học tập cũng có
thể được xem như một biện pháp giảm tải tâm lí học tập có hiệu quả và rất có ý nghĩa.
Làm cho HS thấu hiểu ý nghĩa của các kiến thức cần tiếp thu, bằng cách tích hợp một
cách hợp lí và có ý nghĩa các nội dung gần với cuộc sống vào môn học, từ đó tạo sự xúc
cảm nhận thúc cũng sẽ làm cho HS nhẹ nhàng vượt qua các khó khăn nhận thức và việc
học tập khi đó mới trở thành niềm vui và hứng thú của HS. Từ những lí do trên, vận
dụng DHTH ở trường phổ thông là rất cần thiết.
Hoạt động 2. Đặc trưng của dạy học tích hợp:
DHTH hướng tới việc tổ chức các hoạt động học tập, trong đó HS học cách sử dụng
phối hợp các kiến thức và kĩ năng trong những tình huống có ý nghĩa gần với cuộc sống.
Trong quá trình học tập như vậy, các kiến thức của HS từ các môn học khác nhau đuợc
huy động và phối hợp với nhau, tạo thành một nội dung thống nhất, dựa trên cơ sở các
mối liên hệ lí luận và thục tiến được đề cập trong các môn học đồ.
DHTH có các đặc trưng chú yếu sau: làm cho các quá trình học tập có ý nghĩa, bằng
cách gắn quá trình học tập với cuộc sống hằng ngày, không làm tách biệt thế giới nhà
trường với thế giới cuộc sống; làm cho quá trình học tập mang tính mục đích rõ rệt; sử
dụng kiến thức của nhiều môn học và không chỉ dừng lại ở nội dung các môn học.
Từ góc độ giáo dục, DHTH phát triển các năng lực, đặc biệt là trí tưởng tượng khoa học
và năng lực duy trì của HS vì nó luôn tạo ra các tình huổng để HS vận dụng kiến thức
trong các tình huống gần với cuộc sống. Nó cũng làm giảm sự trùng lặp các nội dung
dạy học giữa các môn học, góp phần giảm tải nội dung học tập.
Nội dung 2: LẬP KẾ HOẠCH DẠY HỌC
3




học sinh có nguy cơ sau này tiếp tục suy luận theo kiểu khép kín. Các nghiên cứu đã chỉ
ra trên thế giới có biết bao nhiêu người gọi là những người “mù chữ chức năng", tức là
những người đã lĩnh hội được kiến thức trường học nhưng không có khả năng sử dụng
các kiến thức đó vào cuộc sống hằng ngày, chẳng hạn như có thể thuộc lòng các công
thức vật lí nhưng không có khả năng tính được công sản sinh trong một tình huống thực
tiễn...
Trong khi đó, những đòi hỏi của xã hội lại cần những người có năng lực và trình độ
chuyên môn ngày càng cao. Những người “mù chữ chức năng" sẽ ngày' càng khó tìm
chỗ đứng trong xã hội.
Vậy thì:
Trường học phải tiếp tục là một bảo đảm cho những giá trị quan trọng của xã hội, đáp
ứng nhu cầu, đòi hỏi của xã hội. Thật vậy, chỉ có thông qua những giá trị đó thì hoạt
động học tập và giáo dục trong nhà trường mới có ý nghĩa.
Nhà trường không chỉ dừng lại ở chức năng truyền đạt kiến thức và thông tin, mà cần
phải giúp học sinh có khả năng tìm thông tin, quản lí thông tin và tổ chức các kiến thức.
Trường học không chỉ dạy cho học sinh kiến thức đơn thuần mà phải tập trung vào việc
dạy học cho học sinh biết sử dụng kiến thức đã học vào những truờng hợp cụ thể, có ý
nghĩa đối với học sinh. Nói một cách khác nhà trường cần phát triển những năng lực cho
học sinh.
Việc dạy học tích hợp sẽ đáp ứng những thách thức và yêu cầu dạy học trong xã hội
ngày nay.
Nội dung 4: MỤC TIÊU, NỘI DUNG, PHƯƠNG PHÁP CỦA KẾ HOẠCH DẠY HỌC TÍCH
HỢP

Câu 1: Những điểm mới trong dạy học theo hướng tích hợp là gì?
Trả lời:
Việc thực hiện các cách DHTH nêu trên không tránh khỏi những khó khăn khi tích hợp
các môn học, bởi vì mọi môn học có những mục tiêu đặc thù, phương pháp học tập bộ
môn, cách đánh giá môn học... vì vậy, để lập được kế hoạch DHTH cần nghiên cứu kĩ

thái độ hoặc tích hợp các kiến thức
đã lĩnh hội.

Giáo viên Các môn học do các giáo

Các môn học được dự kiến tích

viên khác nhau giảng dạy (cụ hợp trong chương trình hoặt ít
thể là các giáo viên chuyên
môn nội
hoá).
Nội dung Các
dung bao hàm rất
học tập

Các môn học dự kiến tích hợp
trong chương trình hoặc tích

nhất có thể do cùng một giáo viên hợp các kiến thức đã lĩnh hội.
giảnghọc
dạy.duy nhất là môn học
Môn

nhiều các mổi liên hệ lô gic “công cụ" (ví dụ: Tiếng Việt,

Các môn học gần nhau trong
bản chất và trong những loại

hoặc dựa trên một ngôn ngữ Toán học); các môn học khác gồm kĩ năng được phát triển ( lịch
Kĩ năng

Nội dung tích hợp cụ thể vào bài nh sau:
I.
Đặt vấn đề.
II.
Nội dung bài học.
1.Khái niệm .
a. Môi trờng.
b. Tài nguyên thiên nhiên.
II. Vai trò của môi trờng .
GV: Cho học sinh quan sát tranh ảnh, băng hình về lũ lụt ở miền trung vào tháng
10/2010 vừa qua, môi trờng bị ô nhiễm, nạn chặt phá rừng
GV: Tích hợp vào nội dung này với việc đa ra câu hỏi để học sinh thảo luận.? Nêu suy
nghĩ của em về các thông tin và hình ảnh mà em vừa quan sát?
? Việc môi trờng bị ô nhiễm, tài nguyên thiên nhiên bị khai thác bừa bãi dẫn đến hậu
quả nh thế nào?
Từ đó GV nhấn mạnh hiện nay môi trờng và tài nguyên thiên nhiên đang bị ô nhiễm,
bị khai thác bừa bãi. Điều đó đã dẫn đến hậu quả lớn: Thiên tai, lũ lụt, ảnh hởng đến
điều kiện sống, sức khỏe, tính mạng con ngời.
? Vậy môi trờng và tài nguyên thiên nhiên có tầm quan trọng nh thế nào đối với đời
sống con ngời?
HS: Trả lời:
GV:KL: Môi trờng và tài nguyên thiên nhiên có tầm quan trọng đặc biệt đối với con
ngời nên chúng ta cần thực hiện nhiều biện pháp để bảo vệ môi trờng và tài nguyên
thiên nhiên.
Qua đó hình thành cho học sinh ý thức bảo vệ môi trờng và tài nguyên thiên nhiên.
8


? Em hãy kể những danh lam thắng cảnh, di tích lịch sử ở nớc ta hiên nay mà em
biết?

chuyên môn để rút kinh nghiệm.
Các phương tiện thông tin đại chúng đã cung cấp nhiều thông tin, sự kiện về môi
trường.
- Khó khăn:
Phải có nhiều thời gian, công sức để tìm tư liệu,cần rất nhiều thời gian và có sự ủng
hộ, giúp đỡ của các đồng nghiệp bạn bè.
Phương tiện máy móc cho dạy học còn quá khó khăn( một trường/1 máy) thì khó nói
được việc thực hiện thường xuyên, cho nên theo việc rèn kĩ năng sử dụng máy của giáo
viên cũng có phần hạn chế. Đặc biệt với trường THCS Hạ Sơn của chúng tôi điều đó lại
khó khăn hơn rât nhiều. Là một trường vùng cao đời sống nhân dân còn nghèo nàn lạc
hậu; học sinh còn học kém nhiều vì vậy việc tích hợp trong dạy học còn gặp nhiều khó
khăn.Tuy nhiên với sự nhiệt tình trong nghề nghiệp và lòng yêu nghề tôi sẽ cố gắng
truyền đạt nhưng gì mà tôi biết cho học sinh thân yêu của chung tôi. Cố gắng tích hợp
thật nhiều những nội dung vê môi trường vào môn GDCD để học sinh ngày càng có ý
thức hơn về bảo vệ môi trường và yêu thiên nhiên hơn.
Nội dung 5: THỰC HÀNH DẠY HỌC TÍCH HỢP NỘI DUNG GIÁO DỤC BẢO TỒN THIÊN
NHIÊN VÀ ĐA DẠNG SINH HỌC THÔNG QUA CÁC MÔN HỌC Ờ TRƯỜNG THCS

Câu hỏi: Nguyên tắc lựa chọn nội dung giáo dục bảo tồn thiên nhiên và đa dạng
sinh học trong các môn học ở trường trung học cơ sở?
Việc lựa chọn các nội dung giáo dục BTTN và ĐDSH vào các môn học ở trường THCS
cần tuân theo một số nguyên tắc chung như sau:
Nội dung được lựa chọn cần phù hợp với đặc điểm tâm, sinh lí và sự phát triển của đối
tượng HS cấp học;
Nội dung được lựa chọn phải gắn với chương trình, sách giáo khoa của cấp học, không
đưa thêm nội dung mới gây quá tải quá trình học tập của HS;

10



- Trang bị cho học sinh hiểu biết những kiến thức cần thiết, cơ bản về những nội dung
cần được tích hợp để từ đó giáo dục các em có những cử chỉ, việc làm, hành vi đúng
đắn.
- Phát triển các kĩ năng thực hành, kĩ năng phát hiện và ứng xử tích cực trong học tập
cũng như trong thực tiển cuộc sống.
- Giúp học sinh hứng thú học tập, từ đó khắc sâu được kiến thức đã học.
- Nội dung tích hợp phải phù hợp với từng đối tượng học sinh ở các khối lớp thông qua
các môn học và hoạt động giáo dục khác nhau.
- Tránh áp đặt, giúp học sinh phát triển năng lực
2. Mục tiêu, phương pháp, nội dung của kế hoạch dạy học theo hướng tích hợp.
a. Mục tiêu
- Hiểu được bản chất của kế hoạch dạy học tích hợp.
- Làm cho quá trình học tập có ý nghĩa bằng cách gắn học tập với cuộc sống hàng
ngày, trong quan hệ với các tình huống cụ thể mà học sinh sẽ gặp sau này, hòa nhập thế
giới học đường với thế giới cuộc sống.
- Phân biệt cái cốt yếu với cái ít quan trọng hơn. Cái cốt yếu là những năng lực cơ
bản cần cho học sinh vận dụng vào xử lí những tình huống có ý nghĩa trong cuộc sống,
hoặc đặt cơ sở không thể thiếu cho quá trình học tập tiếp theo.
- Dạy sử dụng kiến thức trong tình huống cụ thể. Thay vì tham nhồi nhét cho học
sinh nhiều kiến thức lí thuyết đủ loại, dạy học tích hợp chú trọng tập dượt cho học sinh
vận dụng các kiến thức kĩ năng học được vào các tình huống thực tế, có ích cho cuộc
sống sau này làm công dân, làm người lao động, làm cha mẹ, có năng lực sống tự lập.
- Xác lập mối quan hệ giữa các khái niệm đã học . Trong quá trình học tập, học sinh
có thể lần lượt học những môn học khác nhau, những phần khác nhau trong mỗi môn
học nhưng học sinh phải biết đặt các khái niệm đã học trong những mối quan hệ hệ
thống trong phạm vi từng môn học cũng như giã các môn học khác nhau. Thông tin càng
đa dạng, phong phú thì tính hệ thống phải càng cao, có như vậy thì các em mới thực sự

12




- Tháng 6-1947, Bác đề nghị Chính phủ chọn một ngày trong năm là “ngày thương
binh”. Chính phủ đã lấy ngày 27-7 hàng năm là “Ngày thương binh liệt sĩ”.
Bài 2. Liêm khiết - lớp 8 , chủ đề: Tấm gương liêm khiết của Bác, mức độ liên hệ; nội
dung tích hợp: cả cuộc đời Bác Hồ luôn sống trong sạch; không hám danh lợi, không
toan tính riêng tư cho bản thân, khước từ những ưu đãi dành cho chủ tịch nước để chăm
lo nhân dân, cho đất nước.
Hướng dẫn tích hợp nội dung Học tập và làm theo tấm gương đáo đức Hồ Chí Minh ở
bộ môn HĐNGLL cấp trung học cơ sở :
Lớp 6- Tên hoạt động: Hoạt động 1, tháng 10 . Nghe giới thiệu thư Bác, chủ đề: Gương
sáng học tập và rèn luyện của Bác, mức độ liên hệ ; nội dung tích hợp : tinh thần yêu
nước, ý thức học tập, rèn luyện để trở thành người công dân tốt.
Lớp 7- Tên hoạt động: Hoạt động 2, tháng 4. Tình đòan kết hữu nghị, chủ đề: Nhân ái,
khoan dung, đòan kết , tôn trọng sự bình đẳng và quyền con người, mức độ bộ phận; nội
dung tích hợp: Bác Hồ là tấm gương của tình đòan kết sắt son, tình hữu nghị giữa các
dân tộc
Lớp 8- Tên hoạt động: Hoạt động 2, tháng 5. Thực hiện 5 điều Bác Hồ dạy, chủ đề: Bác
là tấm gương sáng về yêu Tổ quốc, yêu đồng bào, học tập, khiêm tốn, trung thực, cần,
kiệm, liêm, chính, chí công, vô tư., mức độ tòan bộ; nội dung tích hợp: Tình yêu bao la
và sự quan tâm chăm sóc đối với thế hệ trẻ; những lời dạy của Bác đối với thiếu niên,
nhi đồng luôn thể hiện sự quan tâm của Bác đối với mầm non tương lai của đất nước.
Trên đây là hướng dẫn tích hợp nội dung ở một số môn học Lịch sử, Giáo dục công dân
và Hoạt động ngoài giờ lên lớp.
Tóm lại : Kế hoạch dạy học theo hướng tích hợp được thực hiện ở tất cả các môn học,
tùy theo môn học mà giáo viên hướng dẫn nội dung tích hợp cho phù hợp , cũng như các
hoạt động chính khóa, không làm thay đổi mục tiêu và nội dung của môn học, bài học,
đảm bảo tự nhiên, nhẹ nhàng, tránh gây nặng nề, ngược lại góp phần vào việc tạo nên sự
gắn bó nội dung học tập với thực tiển cuộc sống.
----Hoàn thành Modul 14---14