Tham luận

Kinh nghiệm thực hiện Dự án ĐSĐT TP.HCM Tuyến 1
và Dự án Nhà Ga Trung Tâm Bến Thành

Kinh nghiệm thực hiện
Dự án Đường sắt Đô thị TP.HCM Tuyến 1 và
Dự án Nhà ga Trung tâm Bến Thành
BAN QUẢN LÝ ĐƯỜNG SẮT ĐÔ THỊ
CÔNG TY TNHH NIPPON KOEI
CÔNG TY KỸ THUẬT XÂY DỰNG NIKKEN SEKKEI

1.

Hoàng Như Cương1
Tatsuya MASUZAWA2
Shunji ITO3

Tình hình và thực trạng các vấn đề tại Thành phố Hồ Chí Minh

Với vị trí khu vực kinh tế trọng điểm phía Nam Việt Nam,
Thành phố Hồ Chí Minh được biết đến như một thành phố đa
năng góp phần thúc đẩy tăng trưởng kinh tế của các khu vực lân
cận nói riêng và của cả nước nói chung. Thành phố có diện tích
2.095km2. Năm 2009, dân số của thành phố vào khoảng 7,1
triệu người và dự kiến con số này sẽ lên đến 10 triệu người vào
năm 2025. Hơn thế nữa, thành phố Hồ Chí Minh cũng là vùng
công nghiệp lớn nhất cả nước với các ngành chủ lực có thể kể
đến như dệt may, hóa chất, đóng tàu, cơ khí chế tạo v.v… Trong
những năm gần đây, thành phố cũng đã chứng kiến sự tăng
trưởng nhanh chóng của các ngành tài chính, giao thông vận tải,

3

Phó Trưởng Ban, Ban Quản Lý Đường Sắt Đô Thị /UBND. TPHCM
Giám Đốc Dự án – Liên Danh NJPT – Tư vấn Chung của Dự án XDĐSĐT TPHCM Tuyến 1
Trưởng nhóm Khảo sát sơ bộ của JICA cho Dự án Nhà ga Trung Tâm Bến Thành.

28.07.2012

Trang 1/10


Kinh nghiệm thực hiện Dự án ĐSĐT TP.HCM Tuyến 1
và Dự án Nhà Ga Trung Tâm Bến Thành

Tham luận

2.

Tổng quan về Quy hoạch phát triển Hệ thống Đường sắt Đô thị tại
Thành phố Hồ Chí Minh.

2.1. Những nét chính về Quy hoạch
Dựa trên Quy hoạch phát triển giao thông vận tải Thành phố Hồ Chí Minh đến năm 2020
và Tầm nhìn sau năm 2020 đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt tại Quyết định số
101/QD-TTg ngày 22/1/2007, mạng lưới giao thông vận tải đa phương thức đang trong quá trình
được quy hoạch, trong đó có bao gồm hệ thống Đường sắt Đô thị (UMRT), Đường sắt Vận tải
nhẹ (LRT), và đường sắt đơn ray (monorail). Công tác quy hoạch cho các tuyến đường sắt này dự
kiến không những giải quyết được tình trạng tắc nghẽn giao thông và tai nạn giao thông ngày
càng gia tăng, môi trường đô thị đã xuống cấp… vốn bắt nguồn từ tốc độ phát triển nhanh chóng
của thành phố mà còn góp phần thúc đẩy sự phát triển của các khu vực nằm dọc theo các tuyến

hiện bằng nguồn vốn Hỗ trợ Phát triển Chính thức (ODA) của Chính phủ Nhật Bản áp dụng các
điều kiện vay STEP (Điều kiện đặc biệt cho các Đối tác Kinh tế) của Cơ quan Hợp tác Quốc tế
Nhật Bản (JICA) dành cho các dịch vụ kỹ thuật và các công trình xây dựng. Thiết kế Sơ bộ và Hồ
sơ Mời thầu của Dự án do Tư vấn Chung lập vào tháng 2/2008 và hiện Dự án đã bắt đầu bước
vào giai đoạn thi công.
Dự án Tuyến 1 bao gồm các gói thầu sau:
1) Gói thầu 1 (Xây dựng Đoạn ngầm): Xây dựng 3 nhà ga ngầm (gồm các nhà ga Bến
Thành, nhà ga Nhà Hát Thành Phố và nhà ga Ba Son) với các đoạn hầm khiên đào và
hầm đào hở dùng cho đường ray đơn chạy song song với tổng chiều dài là 2,2km.
2) Gói thầu 2 (Xây dựng Đoạn trên cao và Depot): Xây dựng 11 nhà ga trên cao, các cầu
cạn và cầu đặc biệt, các công trình xây dựng/kiến trúc trong khu depot và hệ thống
đường ray đôi với tổng chiều dài đoạn tuyến là 17,5km.
3) Gói thầu 3 (Hệ thống đường sắt chính): Mua sắm và lắp đặt đầu máy toa xe, công trình
đường ray, hệ thống thông tin/tín hiệu, hệ thống cấp phát điện, hệ thống thu phí tự
động và các cửa chắn ke ga cho toàn tuyến dài 20,5km, bao gồm cả việc thực hiện
công tác bảo dưỡng trong 5 năm.
Bảng tổng hợp tình hình thực hiện Dự án Tuyến 1:
Bảng1: Các Gói thầu thuộc Dự án Tuyến 1

Gói thầu 1
Xây dựng Đoạn đi ngầm

Gói thầu 2
Xây dựng Đoạn trên
cao

tác ký hợp đồng xây
Dự kiến sẽ sớm thực hiện lại thiết kế của đoạn dựng.


Kinh nghiệm thực hiện Dự án ĐSĐT TP.HCM Tuyến 1
và Dự án Nhà Ga Trung Tâm Bến Thành

iii) Yêu cầu phải sử dụng phương pháp Đào hở với độ sâu lớn (sâu hơn 30m) (cho Nhà ga
Nhà hát Thành phố).
iv) Một trong các vấn đề quan trọng là thực hiện các biện pháp bảo vệ các tòa nhà hiện
hữu nằm dọc theo tuyến, bao gồm cả Nhà hát Thành phố trong khi thực hiện công tác
đào thi công công trình ngầm.
v) Áp dụng hình thức Hợp đồng EPC/Thiết kế - Thi công nhằm tận dụng tối đa các công
nghệ tiên tiến của một số nhà thầu cụ thể có kinh nghiệm.
vi) Các tiêu chuẩn kỹ thuật của Nhật Bản dành cho thiết kế các công trình ngầm, bao gồm
các tiêu chuẩn về phòng cháy chữa cháy đã được phê duyệt là tiêu chuẩn thiết kế áp
dụng cho Dự án này.

Nguồn: Liên Danh NJPT

Hình 4: Phối cảnh Đoạn ngầm của Dự án Tuyến 1

Các phương pháp thi công công trình ngầm sau được áp dụng:
a)

Phương pháp Đào hở (Cut-and-Cover Excavation):

Đây là phương pháp đào hở truyền thống bằng cách sử dụng các Tường vây làm các kết cấu
chắn đất. Phương pháp này sẽ được áp dụng khi thi công ba (03) nhà ga ngầm, đoạn đường hầm
giữa nhà ga Bến Thành và nhà ga Ba Son, các điểm đặt ghi tàu, và đoạn chuyển tiếp lên Đoạn trên
cao.

28.07.2012


Khảo sát sơ bộ Dự án Nhà ga Trung tâm Bến Thành.

Liên quan đến Dự án ĐSĐT Tuyến 1, Cơ Quan Hợp tác Quốc tế Nhật Bản (JICA) đã tiến
thành thực hiện Khảo sát sơ bộ cho Dự án Nhà ga Trung tâm Bến Thành trong giai đoạn
2011-2012. Nội dung sơ lược về Dự án Nhà ga Trung Tâm Bến Thành được trình bày như sau.
28.07.2012

Trang 5/10


Tham luận

Kinh nghiệm thực hiện Dự án ĐSĐT TP.HCM Tuyến 1
và Dự án Nhà Ga Trung Tâm Bến Thành

3.1. Bối cảnh
Khu vực lân cận Nhà ga Bến Thành thuộc Dự án ĐSĐT Tuyến 1 là một khu trung tâm đô
thị lớn, nằm bao quanh một khu chợ và là nơi thu hút rất đông người dân thành phố. Được kết nối
với hầu hết các trục đường chính trong thành phố và có một bến xe buýt cận kề, khu vực này trở
thành một đầu mối giao thông quan trọng, là nơi các Tuyến ĐSĐT số 2, 3a và 4 sẽ kết nối với
nhau theo như nội dung Quy hoạch Tổng thể. Do vậy, khu vực này có mật độ dân cư cao và cũng
là nơi tập trung các chức năng đô thị. Tuy nhiên, tình trạng hệ thống đường sá và cơ sở hạ tầng
còn yếu kém đã khiến cho khu vực này phải đối mặt với một số vấn đề, điển hình là tình trạng tắc
nghẽn giao thông.
Do vậy, nhu cầu cải thiện cơ sở hạ tầng giao thông là hiển nhiên và phải giải quyết được các
vấn đề liên quan đến giao thông, thông qua việc xúc tiến phát triển hệ thống giao thông công cộng
nhằm thay đổi thói quen đi lại và cải thiện không gian dành cho người đi bộ. Đồng thời, nhu cầu
về các công trình cơ sở hạ tầng cũng ngày càng gia tăng, gắn liền với nhu cầu phát triển một nhà
ga tàu điện ngầm (ga Metro) trong tương lai, bao gồm một quảng trường nhà ga và lối đi ngầm

Kinh nghiệm thực hiện Dự án ĐSĐT TP.HCM Tuyến 1
và Dự án Nhà Ga Trung Tâm Bến Thành

Tham luận

b)

Hình thành nút giao thông xung quanh nhà ga Metro

Nhà ga Bến Thành của Tuyến ĐSĐT số 1 trong tương lai sẽ là nơi giao nhau của các tuyến
2, 3a và 4. Với các trục đường nội thành ngay phía trên nhà ga và có một bến xe buýt gần kề, khu
vực này sẽ có vai trò như một đầu mối giao thông quan trọng. Tận dụng cơ hội này, toàn bộ khu
vực sẽ được phát triển thành một nút giao thông chiến lược cho toàn bộ mạng lưới giao thông đô
thị.
c)

Kết nối thuận lợi giữa nút giao thông và khu vực lân cận

Các nhà ga Metro, khu quảng trường nhà ga ngầm và khu trung tâm thương mại ngầm sẽ
được kết nối đồng mức với các tầng ngầm của các tòa nhà kế cận. Một khi các tòa nhà kế cận
này hoàn tất xây dựng, cả khu vực này sẽ phát triển thành một khu phố đi bộ dưới lòng đất, kết
nối các tiện ích giao thông đa dạng vào một nút giao thông. Với khả năng tiếp cận ngày càng
tăng, mạng lưới đường ngầm này sẽ thu hút nhiều khách tham quan các cơ sở tiện nghi dưới lòng
đất, và qua đó sẽ làm gia tăng lượng hành khách sử dụng ĐSĐT và tăng khả năng sinh lợi của
khu trung tâm thương mại ngầm. Như vậy, khu vực thực hiện dự án này sẽ đạt được mục tiêu
quan trọng của khu vực trung tâm nội đô.

Nguồn: Khảo sát sơ bộ Dự án Nhà Ga Trung Tâm Bến Thành
Hình 8: Dự án Nhà ga Trung tâm Bến Thành và các dự án liên quan


Nguồn: Khảo sát sơ bộ Dự án Nhà Ga Trung Tâm Bến Thành
Hình 9: Hình phối cảnh tổng quan khu vực tầng ngầm B1

b)

Chính sách quy hoạch Nhà ga Trung tâm Bến Thành

28.07.2012

Trang 8/10


Kinh nghiệm thực hiện Dự án ĐSĐT TP.HCM Tuyến 1
và Dự án Nhà Ga Trung Tâm Bến Thành

Tham luận

Các điểm chính trong quy hoạch Nhà ga Trung tâm Bến Thành được trình bày như sau:
i) Thiết kế Nhà ga Trung tâm
Trung chuyển thuận tiện và thoải mái giữa ke ga của các tuyến 1,2 và 4;
Tính kết nối cao từ sảnh đã soát vé đến 3 ke ga;
Nhà ga an toàn và đáng tin cậy dành cho tất cả các đối tượng hành khách, kể cả
người khuyết tật;
Quản lý gọn nhẹ và bảo trì dễ dàng đối với việc vận hành nhà ga.
ii) Quy hoạch không gian nhà ga
Kiến tạo không gian mở phù hợp với khu trung tâm Thành phố Hồ Chí Minh;
Sảnh thông tầng giúp lấy ánh sáng tự nhiên vào nhà ga ngầm.
iii) Phương thức và chi phí thi công
Giảm thiểu chi phí thi công;
Thi công phân kỳ phù hợp với việc kết nối với tuyến 2, 3a và 4 trong tương lai.