ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
---------------------

NGUYỄN DUY TRIỂN

NĂNG LỰC LÃNH ĐẠO TRONG CÁC DOANH NGHIỆP
NHỎ VÀ VỪA TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH
CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG THỰC HÀNH

Hà Nội – 2015


ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
---------------------

NGUYỄN DUY TRIỂN

NĂNG LỰC LÃNH ĐẠO TRONG CÁC DOANH NGHIỆP
NHỎ VÀ VỪA TRÊN ĐỊA BÀN HÀ NỘI
Chuyên ngành: Quản trị kinh doanh
Mã số: 60 34 01 02

LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN TRỊ KINH DOANH
CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG THỰC HÀNH

NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: PGS.TS. TRẦN HÙ NG


với các thành viên trong gia đình yêu quí của tôi, những ngƣời đã chịu nhiều hy
sinh và vất vả để tôi có đƣợc thành công nhƣ ngày hôm nay.
Xin chân thành cảm ơn !


TÓM TẮT
Luâ ̣n văn nghiên cƣ́u năng l ực lãnh đạo trong các doanh nghiệp nhỏ và vừa
trên địa bàn Hà Nội. Số liệu nghiên cứu của các năm 2008 đến năm 2014. Mục đích
chỉ ra bản chất của năng lực lãnh đạo và tìm giải pháp nâng cao năng lực lãnh đạo
trong các doanh ngiệp nhỏ và vừa trên địa bàn Hà Nội.
Chƣơng một trình bày tổng quan tình hình nghiên cứu trƣớc đây, cơ sở lý luận
về phát triển năng lực lãnh đạo trong doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn Hà Nội.
Chƣơng hai học viên xây dựng mô hình nghiên cứu và phát triển các giải
thuyết, từ đó trình bày các vấn đề liên quan đến phƣơng pháp nghiên cứu, thang đo
để kiểm định các giả thuyết đề ra. Chƣơng này gồm các phần nhƣ sau: (1) Xây dựng
mô hình nghiên cứu và phát triển các giả thuyết. (2) Phƣơng pháp nghiên cứu. (3)
Phƣơng pháp thu thập dữ liệu từ việc chọn mẫu, cách tiến hành điều tra đến thu thập
và xử lý số liệu.
Chƣơng 3 trình bày thực trạng năng lực lãnh đạo trong các doanh nghiệp nhỏ
và vừa trên địa bàn Hà Nội thông qua phân tích và kiểm nghiệm mô hình nghiên
cứu kết quả điều tra thu dƣợc. Nội dung gồm ba phần chính: (1) Thực trạng doanh
nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn Hà Nội; (2) Thực trạng năng lực lãnh đạo trong các
doanh nghiệp vừa và nhỏ trên địa bàn Hà Nội, và (3) là kết quả kiểm định giả thuyết
nghiên cứu. Từ đó thông qua những con số cụ thể phản ánh thực trạng tình hình
năng lực lãnh đạo ảnh ảnh hƣởng đến kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh nhƣ
thế nào để có cơ sở đƣa ra những giải pháp nâng cao năng lực lãnh đạo trong doanh
nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn Hà Nội ở chƣơng tiếp theo.
Chƣơng 4, sau khi nghiên cứu, tác giả đã đƣa ra mô ̣t số giải pháp nâng cao
năng lực lãnh đạo trong doanh nghiệp nhỏ và vừa trên địa bàn Hà Nội nhằ m nâng
cao kết quả hoạt động sản xuất kinh doanh.

2.3.3. Thiết kế mẫu – chọn mẫu ........................................................................41
Chƣơng 3: THỰC TRẠNG NĂNG L ỰC LÃ NH ĐẠO TRONG CÁC DOANH
NGHIÊP̣ NHỎ VÀ VỪA TRÊN ĐIẠ BÀN HÀ NỘI ...............................................42
3.1. Thực trạng DNN&V trên địa bàn Hà Nội ......................................................42


3.1.1. Tổng quan về DNN&V trên địa bàn Hà Nội ..........................................42
3.1.2. Đặc trưng của DNN&V trên địa bàn Hà Nội.........................................44
3.2. Thực tra ̣ng năng lực lãnh đạo trong các DNN&V trên điạ bàn Hà Nô ̣i .........45
3.2.1. Thực trạng kiế n thức chung về lãnh đạo trong các DNN &V trên đi ̣a bàn
Hà Nội ........................................................................................................46
3.2.2. Thực trạng kỹ năng của lãnh đạo các DNN&V trên đi ̣a bàn Hà Nội ....49
3.2.3. Thực trạng tố chất, hành vi, thái độ của lãnh đạo các DNN&V trên địa
bàn Hà Nội .................................................................................................56
3.3. Kế t luâ ̣n rút ra từ kế t quả xử lý số liệu điều tra bằng SPSS ...........................58
3.3.1. Độ tin cậy (reliability) ............................................................................58
3.3.2. Phân tích nhân tố (factor) ......................................................................58
3.3.3. Kiểm định giả thuyết nghiên cứu ............................................................60
Chƣơng 4: GIẢI PHÁP NÂNG CAO NĂNG L ỰC LÃ NH ĐẠO CỦA CÁC LÃ NH
ĐẠO DOANH NGHIÊP̣ NHỎ VÀ VỪA TRÊN ĐIẠ BÀN HÀ NỘI .....................63
4.1. Sự cầ n thiế t phải nâng cao năng l ực lañ h đa ̣o của lãnh đạo các doanh nghiệp
nhỏ và vừa trên điạ bàn Hà Nô ̣i ........................................................................63
4.2. Các giải pháp nâng cao năng l ực lañ h đa ̣o của lañ h đa ̣o các doanh nghiê ̣p nhỏ
và vừa trên điạ bàn Hà Nội ...............................................................................63
4.2.1. Nhóm giải pháp nâng cao trình độ kiến thức cho lãnh đạo ...................64
4.2.2. Nhóm giải pháp phát triển kỹ năng lãnh đạo .........................................65
4.2.3. Nhóm giải pháp rèn luyện tố chất, hành vi, thái độ tích cực. ................69
KẾT LUẬN ...............................................................................................................70
TÀI LIỆU THAM KHẢO .........................................................................................72
PHỤ LỤC

DN

Doanh nghiê ̣p

5

DNN&V

Doanh nghiê ̣p nhỏ và vƣ̀a

6

GDP

Tổ ng sản phẩ m quố c nô ̣i

7

GĐ

Giám đốc

8

KD

Kinh doanh

9



Bảng 1.1

Qui đinh
̣ về DNN&V của Viê ̣t Nam

11

2

Bảng 1.2

Các yêu cầu đối với tầm nhìn – Mô hình BHAG

20

3

Bảng 1.3

4

Bảng 3.1

5

Bảng 3.2

6


14

Bảng 3.11

Các yêu cầu đối với tầm nhìn/mục tiêu – Mô hình
SMART
Quan niê ̣m của lañ h đa ̣o trong DNN&V trên điạ bàn
HN
Phát triển năng lực lãnh đạo, đào ta ̣o thế hê ̣ kế câ ̣n
Thƣ̣c tra ̣ng tầ m nhin
̀ chiế n lƣơ ̣c trong DNN&V trên
điạ bàn Hà Nô ̣i
Thƣ̣c tra ̣ng phân quyề n , ủy quyền trong DNN &V
trên điạ bàn Hà Nô ̣i
Thƣ̣c tra ̣ng năng lƣ̣c đô ̣ng viên khuyế n khić h trong
DNN&V trên điạ bàn Hà Nô ̣i
Thƣ̣c tra ̣ng gây ảnh hƣởng và xây dƣ̣ng hình ảnh
của lãnh đạo trong DNN&V trên điạ bàn Hà Nô ̣i.
Thƣ̣c tra ̣ng năng lƣ̣c ra quyế t đinh
̣ trong DNN &V
trên điạ bàn Hà Nô ̣i.
Thực trạng năng lực giao tiếp của lãnh đạo trong
DNN&V trên địa bàn Hà Nội
Thực trạng tố chất, hành vi và thái độ của lãnh đạo
trong DNN&V trên địa bàn Hà Nội
Kiểm định KMO và Bartlett- Thang đo các yếu tố
Năng lực lãnh đạo
Kiểm định KMO và Bartlett- Thang đo kết quả KD
ii



Hình 1.1

Năng lực cá nhân – Mô hình ASK

16

2

Hình 1.2

Ba mảng cấu thành kiến thức.

16

3

Hình 1.3

4

Hình 1.4

Qui triǹ h đô ̣ng viên khuyế n khić h

23

5

Hình 1.5


Hình 2.1

Khung tƣơng tác phân tić h năng lƣ̣c lañ h đa ̣o

38

10

Hình 2.2

Mố i quan hê ̣ giƣ̃a kế t quả thƣ̣c hiê ̣n với năng lƣ̣c
đô ̣ng viên khuyế n khích và điề u kiê ̣n làm viê ̣c

Mô hình nghiên cứu mối tƣơng quan giữa các yếu tố
Năng lực lãnh đạo và kết quả kinh doanh

iii

Trang

22

39


PHẦN MỞ ĐẦU

1. Về tính cấp thiết của đề tài
Năng lực lãnh đạo từ lâu đã trở thành đề tài nóng hổi thu hút sự quan tâm


trình khoa học nào nghiên cứu về năng lực lãnh đạo trong các doanh nghiệp nhỏ và
vừa trên địa bàn Hà Nội. Đề tài “Năng lực lãnh đạo trong các doanh nghiệp nhỏ và
vừa trên địa bàn Hà Nội” nhằm sáng tỏ bản chất của năng lực lãnh đạo, cấu thành
năng lực lãnh đạo, cách phát triển năng lực lãnh đạo. Kết quả nghiên cứu sẽ làm cơ
sở để các nhà lãnh đạo doanh nghiệp nhỏ và vừa tham khảo và vận dụng vào điều
kiện thực tiễn.
2. Các câu hỏi nghiên cứu
 Năng lực lãnh đạo là gì?
 Các yếu tố cấu thành năng lực lãnh đạo trong DNN&V trên địa bàn Hà Nội?
 Thực trạng năng lực lãnh đạo trong DNN&V trên địa bàn Hà Nội nhƣ thế nào?
 Làm thế nào để phát triển năng lực lãnh đạo trong DNN&V trên địa bàn Hà Nội?
3. Mục đích và ý nghĩa nghiên cứu đề tài
 Mục đích nghiên cứu: đƣa ra các giải pháp cu ̣ thể để phát triể n năng lƣ̣c lañ h
đa ̣o trong DNN&V trên điạ bàn Hà Nô ̣i.
 Nhiê ̣m vu ̣:
 Hệ thống hóa các quan điểm, cách tiếp cận và làm rõ bản chất của năng
lực lãnh đạo.
 Làm rõ đặc thù của loại hình DNN&V cũng nhƣ tầm quan trọng của lãnh
đạo và năng lực lãnh đạo trong khu vƣ̣c doanh nghiê ̣p này .
 Làm rõ m ối quan hệ thực tại giữa năng lực lãnh đạo của lãnh đạo doanh
nghiệp nhỏ và vừa với hiệu quả hoạt động sản xuất kinh doanh của các
doanh nghiệp.
 Làm rõ mối quan hệ nội tại của giữa các bộ phận cấu thành của năng lực
lãnh đạo nhƣ: kiến thức; kỹ năng; tố chất, hành vi.
 Nhận dạng những nhân tố cơ bản, chính yếu quyết định năng lực lãnh
đạo của các lãnh đạo doanh nghiệp.
Tƣ̀ kế t quả nghiên cƣ́u đ ề xuất một số kiến nghị nhằm cải thiện, phát triển
năng lực lãnh đạo của các lãnh đạo doanh nghiệp nhỏ và vừa trên điạ bàn Hà Nô ̣i.


̀ h nghiên cƣ́u năng lƣ̣c lañ h đa ̣o ba yế u tố .
 Nghiên cƣ́u thƣ̣c tế năng lƣ̣c lañ h đa ̣o trong các

DNN&V trên điạ bàn Hà

Nô ̣i, kết hợp cùng với nhữn g luâ ̣n giải của cơ s ở lý luận về năng lƣ̣c lañ h đa ̣o tƣ̀ đó

3


chỉ ra cá c tồ n ta ̣i cũng nhƣ nguyên nh ân của các tồ n ta ̣i của vấn đề năng lực lãnh
đa ̣o trong các DNN&V trên đa ̣i bàn nghiên cƣ́u.
 Đề xuấ t các giải pháp nhằ m hoàn thi ện, nâng cao năng lƣ̣c lañ h đa ̣o của các
lãnh đạo trong các doanh nghiê ̣p nhỏ và vƣ̀a trên điạ bàn Hà Nô ̣i.
6. Kế t cấ u của luâ ̣n văn
Ngoài phần mở đầu, phầ n kế t luâ ̣n, các danh mục chữ viết tắt, danh mu ̣c bảng,
danh mu ̣c hình và danh mu ̣c tài liê ̣u tham khả,oluâ ̣n văn này gồ m04 chƣơng chính:
Chƣơng 1: Tổ ng quan tình hình nghiên cƣ́u và cơ sở lý luâ ̣n về năng lƣ̣c lañ h đa ̣o
trong các doanh nghiê ̣p vƣ̀a và nhỏ trên điạ bàn Hà Nô ̣i .
Chƣơng 2: Phƣơng pháp nghiên cƣ́u.
Chƣơng 3: Thƣ̣c tra ̣ng năng lƣ̣c lañ h đa ̣o trong các doanh nghiê ̣p nhỏ và vƣ̀a trên
điạ bàn Hà Nô ̣i.
Chƣơng 4: Giải pháp nâng cao năng lực lãnh đạo của cãnh đạo các doanh nghiệp
nhỏ và vừa trên địa bàn Hà Nội.

4


Chƣơng 1: TỔNG QUAN TÌ NH HÌ NH NGHIÊN CƢ́U VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN
VỀ NĂNG LỰC LÃNH ĐẠO TRONG DOANH NGHIỆP VƢ̀A VÀ NHỎ

 Nguyễn Hƣ̃u Lam, 1997. Nghê ̣ thuâ ̣t lañ h đa ̣o. Hà Nội: Nhà xuất bản Giáo dục.
Trong nghiên cƣ́u tác giả chủ yếu phân tích phẩm chất , phong cách và các kỹ
năng cầ n có của mô ̣t nhà lañ h đa ̣o . Đồng thời tác giả cũng chỉ ra rằng : lãnh đạo
5


ngắ n liề n với quyề n lƣ̣c và sƣ̣ ảnh hƣởng , lãnh đạo phải theo tình huống và luôn
mới về chấ t .
 Đỗ Tiến Long , 2010. Triế t lý Kaizen và lãnh đạo doanh nghiê ̣p

. Tạp chí

Nghiên cƣ́u khoa ho ̣c - Đa ̣i ho ̣c quố c gia Hà Nô ̣i, số 04.
Thông qua bài nghiên cƣ́u , tác giả đã phân tích đƣợc nét đặc sắc của Kaizen
và đặc đi ểm của lãnh đạo theo phong cách DN Nhật bản , tƣ̀ đó so sánh với nhƣ̃ng
đă ̣c điể m của lañ h đa ̣o doanh nghiê ̣p Viê ̣t Nam trong giai đoa ̣n hô ̣i nhâ ̣p kinh tế
quố c tế , đồ ng thời chỉ ra thách thƣ́c mà giới lañ h đa ̣o DN Viê ̣t

Nam cầ n phả i vƣơ ̣t

qua để áp du ̣ng thành công chiế t lý Kaizen.
 Nguyễn Thi ̣Phƣơng Oanh , 2012. Năng lực lãnh đạo . Hồ Chí Minh : Nhà
sách tổng hợp.
Cuố n sách đƣa ra nô ̣i dung khái niê ̣m khá đầ y đủ về năng lƣ̣c lañ h đa
, đồ
̣o ng thời
chỉ ra rằng lãnh đạo là một quá trình và việc phân tích năng lực lãnh đạo cần phải xem
xét trong mối tƣơng tác các yếu tố liên quan cùng với thuộc cấp và tình huống
.
 Đặng Ngọc Sự , 2011. Luâ ̣n án ti ến sỹ về “Năng lực lãnh đạo –nghiên cứu


đa ̣o đić h thƣ̣c trong thời đa ̣i mới với

thƣớc đo năm yế u tố phẩ m chấ t nhƣ là hiể u rõ mu ̣c đích

, thƣ̣c hiê ̣n nhƣ̃ng giá tri ̣

vƣ̃ng chắ c , lãnh đạo bằng trái tim , thiế t lâ ̣p các mố i quan hê ̣ gắ n bó và thể hiê ̣n tin
́ h
kỷ luật tự g iác. Đồng thời ứng với mỗi thƣớc đo phẩm chất là một đặc tính phát
triể n để mỗi nhà lañ h đa ̣o trở lên hiê ̣u quả hơn nhƣ là đam mê , xây dƣ̣ng lòng trắ c
ẩn, gắ n bó các mố i quan hê ̣ và nhấ t quán trong hành đô ̣ng .
 Doug Crandall and Jim Collins,2006. Leadership Lessons from West Point.
Công trình nghiên cƣ́u này có 19 chƣơng sách bao gồ m rấ t nhiề u ý tƣởng của
nhƣ̃ng ngƣời thuô ̣c mo ̣i cấ p bâ ̣c trong quân đô
, tƣ̣i ̀ các ho ̣c viên, sỹ quan đến các vị tƣớng
.
Nó phản ánh thƣ̣c chấ t viê ̣c truyề n thu ̣ kinh nghiê,̣msƣ̣ uyên bác và nhƣ̃ng nỗ lƣ̣c để đào
tạo dậy dỗ và truyền cảm hứng cho thế hệ quân nhân tƣơng lai của Mỹ
. Đó là tổ ng hơ ̣p
của khả năng lãnh đạo, sƣ̣ ho ̣c hỏi không ngƣ̀ng cũng nhƣ viê ̣c đào ta ̣o là mô ̣t khiá ca ̣nh
tuyê ̣t vời của Ho ̣c viê ̣n cùng với nhiề u kinh nghiê ̣m chân thƣ̣c về phát triể. nTrong cuố n
sách này tác giả đã đƣa ra những ý tƣởng cũng nhƣ học tuyết luôn tiến về phía trƣớc,
nhƣ̃ng bài ho ̣cthƣ̣c tế tƣ̀ nỗ lƣ̣c hoàn thiê, ̣ngiúp ngƣời đọc có đƣợc nhiều cảm hứng từ đó
phát triển kinh nghiệm bản thân để hƣớng tới tƣơng .lai
Đồng thời tác giả mở ra cánh của
vào thế giới của sự phát triển, thông qu khả năng lanh
̃ đa ̣o với sƣ̣ thẳ ng thắ n, nhƣ̃ng câu
chuyê ̣n đầ y sƣ́c thuyế t phu, ̣cthƣ̣c tiễn sinh đô ̣ng và ý tƣởng tiên phong
.

21 nguyên tắ c

vàng trong nghệ thuật lãnh đạo . Tác giả đã c hỉ ra rằng các nguyên tắc chính là nền
tảng của sự lãnh đạo . Các nguyên tắc có thể đứng độc lập nhƣng chúng đều có tác
dụng bổ sung hỗ trợ cho nhau.
 John C. Maxwell, August 2001. The 17 Indisputable laws of teamwork,
Thomas Nelson.
Cuố n sách là sƣ̣ chia sẻ nhƣ̃ng nguyên tắ c số ng còn , hƣ̃u ić h trong mo ̣i liñ h
vƣ̣c của đời số ng nói chung và của viê ̣c xây dƣ̣ng nhóm nói riêng nhƣ

: lƣ̣a cho ̣n

thành viên, xác định mục tiêu , lãnh đạo nhóm , … Nghiên cƣ́u có tính thƣ̣c tiễn rấ t
cao, chính là sự trải nghiệm mà Maxwell muốn gửi đến cho tất cả mọi ngƣời . Nhiề u
ngƣời đánh giá đây là cuố ng sách thành công và nổ i bâ ̣t của John C . Maxwell.
 Richard L.Hughes, Robert C. Ginnetr and Gordon J.Curphy, 2009.
Leadership. McGraw – Hill Education.
Nhóm tác giả chỉ ra rằng : Viê ̣c lañ h đa ̣o là mô ̣t quá trình chƣ́ không phải là
mô ̣t vi ̣trí , lãnh đạo là việc của mọi ngƣời , lãnh đạo bao hàm sự tƣơng tác giữa lãnh
đa ̣o, cấ p dƣới và tình huống . Năng lƣ̣c lañ h đa ̣o đƣơ ̣c phát triể n thông qua kinh
nghiê ̣m và quá triǹ h giáo du ̣c ; các yếu tố của năng lực lãnh đạo ; quyề n lƣ̣c và sƣ̣
ảnh hƣởng; nhƣ̃ng đă ̣c điể m của năng lƣ̣c lañ h đa ̣o ; hành vi lãnh đạo , các kỹ năng
lãnh đạo , … bên ca ̣nh đó nghiên cƣ́u còn nhấ n ma ̣nh đế n sƣ̣ quan tro ̣ng của viê ̣c
thiế t lâ ̣p mu ̣c đić h , điề u hành cuô ̣c ho ̣p , đàm phám , giải quyết mâu thuẫn trong
nhóm và sử lý stress cá nhân, …
 Warren Bennis, 2009. On becoming a Leader, 20th Anniversary Edition/3rd
edition.
Nghiên cƣ́u này trình bày về tầ m quan tro ̣ng của lòng tƣ̣ tin

, khả năng nhìn

. Sƣ̣ ra đời của loa ̣i hin
̀ h doanh

nghiê ̣p này ta ̣o ra sƣ̣ phong phú đa da ̣ng của các thành phầ n kinh tế , đẩ y ma ̣nh quá
trình huy đô ̣ng vố n trong dân.
Các DNN&V trong thời gian qua có bƣớc phát triể n nhanh về số lƣơ ̣ng , tham
gia vào các loa ̣i hiǹ h kinh tế và đóng góp vào sƣ̣ tăng trƣởng GDP của nƣớc ta ngày
càng cao. Tuy nhiên trong xu thế hiê ̣n nay , với quá trin
̀ h toàn cầ u hóa , khu vƣ̣c hóa
và hội nhập kinh tế quốc tế trong khu vực và trên thế giới ngày càng trở thành một
chỉnh thể thống nhất , các quan hệ kinh tế đƣợc phát triển đa phƣơng , đa dạng hóa
dƣới nhiề u hình thƣ́c. Trong bố i cảnh đó , đố i với mô ̣t nƣớc đang phá t triể n nhƣ Viê ̣t
Nam, tham gia vào tiế n triǹ h hô ̣i nhâ ̣p kinh tế quố c tế đã ta ̣o ra nhiề u cơ hô ̣i cho các
doanh nghiê ̣p nói chung và các DNN &V nói riên g nhƣ mở rô ̣ng thi ̣trƣờng , tiế p
nhâ ̣n vố n và công nghê ̣ thông qua đầ u tƣ trƣ̣c tiế p , nhờ đó ta ̣o ra công ăn viê ̣c làm
cho ngƣời lao đô ̣ng và đảm vả tăng trƣởng kinh tế , học tập đƣợc công nghệ quản lý
9


mới, nhƣng mă ̣t khác la ̣i đă ̣t các doanh nghiệp Việt Nam vào tình thế cạnh tranh
khố c liê ̣t hơn. Chính vì vậy khu vực DNN&V đang gă ̣p rấ t nhiề u khó khăn trong sản
xuấ t và tiêu thu ̣ sản phẩm ra thị trƣờng hội nhập . Cầ n phải nâng cao sƣ́c ma ̣nh ca ̣nh
tranh của khu vực doanh nghiệp này nhằm thúc đẩy sự phát triển của nền kinh .tế
Đóng vai trò đƣ́ng mũi chiụ sào , quyế t đinh
̣ sƣ̣ thành công hay thấ t ba ̣i , các
lãnh đạo DNN&V hiê ̣n đang đƣ́ng trƣớc mô ̣t thách thƣ́c toàn diê ̣n lớn trong thời hô ̣ i
nhâ ̣p. Ngoài các yêu cầu sự hỗ trợ của nhà nƣớc về chính sách hỗ trợ , mà thực tế sẽ
dầ n bi ̣cắ t giảm dầ n trong quá trình hô ̣i nhâ ̣p thì các lãnh đạo hiện nay đang nỗ lực
cố gắ ng không ngƣ̀ng ho ̣c hỏi nâng cao kiế n thƣ́ c và kỹ năng để nâng cao năng lƣ̣c
lãnh đạo của bản thân.


Doanh nghiệp nhỏ

Doanh nghiệp vừa

nghiệp
siêu nhỏ
Khu vực

Tổng nguồn Số lao động

Số lao

Tổng

Số lao

động

nguồn

động

vốn

vốn
I. Nông, lâm

10 ngƣời


từ trên 10

từ trên 20 tỷ

từ trên 200

đồng trở

ngƣời đến

đồng đến

ngƣời đến

xuống

200 ngƣời

100 tỷ đồng

300 ngƣời

thủy sản
II. Công

10 ngƣời

nghiệp và xây trở xuống
dựng
III. Thƣơng


vụ

(Nguồn: Nghị định số 56/2009/NĐ-CP về trợ giúp phát triể n DNN&V)
1.2.2. Vai trò của doanh nghiê ̣p nhỏ và vừa đối với nền kinh tế
Ở mỗi nền kinh tế , quố c gia hay lañ h thổ , các DNN&V có thể giƣ̃ các vai trò
với mƣ́c đô ̣ khác nhau, song nhin
̀ chung có mô ̣t số vai trò tƣơng đồ ng nhƣ sau:
 Giƣ̃ vài trò quan tro ̣ng trong nề n kinh tế , các DNN&V thƣờng chiế m tỷ trọng
lớn, thâ ̣m chí áp đảo trong trong tổ ng số doanh nghiê ̣p (ở nƣớc ta chỉ xét các doanh
nghiê ̣p có đăng ký thì tỷ lê ̣ này là trên 95%). Vì thế, đóng góp của ho ̣ vào tổ ng sản
lƣơ ̣ng và ta ̣o viê ̣c làm là rất đáng kể.
 Giƣ̃ vai trò ổ n đinh
̣ nề n kinh tế : ở phần lớn các nền kinh tế các DNN &V là
nhà thầu phụ cho các doanh nghiệp lớn . Sƣ̣ điề u chỉnh hơ ̣p đồ ng thầ u phầ n phu ̣ ta ̣i
các thời điểm cho phép nền kinh tế có đƣ ợc sự ổn định . Vì thế, DNN&V đƣơ ̣c ví
nhƣ thanh giảm số c cho nề n kinh tế .

11


 Làm cho nền kinh tế năng động : vì DNN &V có qui mô nhỏ nên dễ điề u
chỉnh (xét về mặt lý thuyết) hoạt động.
 Tạo nên ngành công nghiệp và dịch vụ phụ trơ ̣ quan tro ̣ng : DNN&V thƣờng
chuyên môn hóa vào sản xuấ t mô ̣t vài chi tiế t đƣơ ̣c dùng để lắ p ráp thành mô ̣t sản
phẩ m hoàn chỉnh.
 Là trụ cột của nền kinh tế địa phƣơng : nế u nhƣ doanh nghiê ̣p lớn thƣờng đă ̣t
trụ sở cở các trun g tâm kinh tế của đấ t nƣớc thì DNN &V la ̣i có mă ̣t ở khắ p các điạ
phƣơng và là đơn vi ̣đóng góp quan tro ̣ng vào nguồ n ngân sách


1.3.1. Khái niệm về lãnh đaọ
Lãnh đạo là một trong những khái niệm quan trọng nhất trong khoa học về tổ
chức. Thuâ ̣t ngƣ̃ lañ h đa ̣o đã đƣơ ̣c sƣ̉ du ̣ng tƣ̀ rấ t lâu trong lich
̣ sƣ̉ phát triể n loài
ngƣời, nhƣng khái niê ̣m và bản chấ t của lañ h đa ̣o thì đến nhƣ̃ng năm 30 đến 50 của
thế kỷ 20 mới đƣơ ̣c các nhà khoa ho ̣c luâ ̣n bàn . Học giả Stogdill sau khi nghiên cứu
các lý thuyết về lãnh đạo đã kết luận rằng ; mỗi ho ̣c giả khác nhau có mô ̣t cách tiế p
câ ̣n về lañ h đa ̣o khá c nhau. Khái niệm lãnh đạo có thể đƣợc tiếp cận dƣới giác độ
nhƣ tổ chấ t , hành vi, gây ảnh hƣởng hoă ̣c có thể đƣơ ̣c tiế p câ ̣n dƣới góc đô ̣ tƣơng
tác qua la ̣i.
Thâ ̣t vâ ̣y, trong lich
̣ sƣ̉ khoa ho ̣c nghiên cƣ́u về lañ h đa ̣o đã ghi nhâ ̣n các khai
niê ̣m về lañ h đa ̣o nhƣ sau:
 Lãnh đạo là một quá trình trong đó một đối tƣợng thuyết phục cấp dƣới hành
đô ̣ng theo nhƣ mong muố n (House, R.J, 1984)
 Lãnh đạo là việc hƣớng dẫn và điều phối công việc của thành viê

n trong

nhóm (Latham, G.P, 1986)
 Lãnh đạo là mối quan hệ giữa các cá nhân trong đó những ngƣời khác đồng ý
làm theo vì họ tự nguyện chứ không phải bị bắt buộc

(Locke, E.A., G.P.

Latham, and M. Erez, 1987)
 Lãnh đạo là quá trìn h làm ảnh hƣởng đế n mô ̣t nhóm có tổ chƣ́c nhằ m đa ̣t
đƣơ ̣c các mu ̣c đích của tổ chƣ́c đó (Bass, B.M, 1990)
 Lãnh đạo là các hành động tập trung nguồn lực nhằm tạo ra các cơ hội nhƣ
mong muố n (O‟Reilly, C.A, 1977)

Nhƣ̃ng đinh
̣ nghiã trên cho thấ y rằ ng , khái niệm lãnh đạo đƣơ ̣c các ho ̣c giả
tiế p câ ̣n rấ t đa da ̣ng ở nhiề u góc đô ̣ . Đúng nhƣ Janda đã nói : “Thuật ngữ lãnh đạo
tự thân nó đã hàm chứa một cái gì đó rấ t rộng, tạo ra sự mơ hồ khi nắm bắt vấn đề”
(Janda, 1960). Tuy nhiên, phải khẳng định rằng không có một định nghĩa nào hoàn
toàn đúng. Nhiề u đinh
̣ nghiã khác nhau có thể giúp chúng ta có đƣơ ̣c

nhƣ̃ng đánh

giá chính xác về các yếu tố khác nhau làm ảnh hƣởng đến năng lực lãnh đạo trong
tƣ̀ng bố i cảnh, tình huống cụ thể.
Bên ca ̣nh các khái niê ̣n đƣơ ̣c đề câ ̣p ở trên , học giả Gary Yuki (2002) đã
đƣa ra khái niê ̣m về lañ h đa ̣o :“Lãnh đạo là một quá trình ảnh hưởng mang
tính xã hội trong đó lãnh đạo tìm kiếm sự tham gia tự nguyện của cấp dưới nhằm
đạt mục tiêu của tổ chức”. Học viên cho rằng đây là một khái niê ̣m rấ t bao trùm và
14


nô ̣i hàm đầ y đủ các góc đô ̣ . Vì vậy học viên lựa chọn làm khái niệm đi xuyên xuốt
luâ ̣n văn.
Theo đinh
̣ nghiã trên thì tác giả đã nhấ n

mạnh tầm quan tro ̣ng của sự tham

gia tƣ̣ nguyê ̣n của cấ p dƣới trong tiế n trin
̀ h thƣ̣c thi sƣ́ mê ̣nh của tổ chƣ́c cũng nhƣ
trách nhiệm của nhà lãnh đạo là phải tìm kiếm sự tham giả tự nguyện đó