MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Gia đình ở nước ta hiện nay đang có những biến đổi mạnh mẽ
và phức tạp do tác động của kinh tế hàng hoá và cơ chế thị
trường. Tuy nhiên, sự phát triển của kinh tế thị trường cùng với
những mặt trái của nó đang tác động tiêu cực tới sự phát triển văn
hoá và con người Việt Nam. Nếu không đặt vấn đề giáo dục
truyền thống, giáo dục lối sống một cách đúng mực, đúng với tầm
quan trọng của nó đối với tồn tại xã hội thì sự suy thoái đạo đức
của con người sẽ tiếp tục gia tăng. Như thế việc phát huy giá trị
đạo đức truyền thống của gia đình là việc làm không thể thiếu
trong việc xây dựng một chiến lược gia đình hiện nay.
Hưng Yên hiện nay đang trong quá trình đô thị hoá cả chiều
rộng lẫn chiều sâu với tốc độ ngày càng gia tăng. Sự chuyển đổi
từ xã hội nông nghiệp truyền thống sang xã hội công nghiệp đô
thị đã tác động đến toàn bộ đời sống các thành viên trong gia
đình. Do đó, việc kế thừa những giá trị đạo đức của gia đình
truyền thống để xây dựng gia đình văn hoá mới hiện nay ở Hưng
Yên là vô cùng cần thiết. Xuất phát từ yêu cầu ấy, tôi chọn đề tài:
“Giá trị đạo đức truyền thống của gia đình Việt nam và sự kế thừa
nó trong xây dựng gia đình văn hoá mới hiện nay (qua khảo sát ở
Hưng Yên)”.
2. Tình hình nghiên cứu
Trong những năm gần đây, vấn đề gia đình và giáo dục gia
đình ở nước ta ngày càng được quan tâm, chú ý từ nhiều ngành.
1


Đặc biệt, từ năm 1994 khi Liên hợp quốc chọn là năm quốc tế gia
đình thì việc nghiên cứu này mới thực sự bùng nổ, cho đến nay
hàng loạt các cuộc hội thảo, các báo cáo khoa học, các công trình

4. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
* Đối tượng nghiên cứu:
Luận văn nghiên cứu các giá trị đạo đức truyền thống cuả gia
đình Việt Nam và việc kế thừa các giá trị đạo đức ấy vào việc xây
dựng gia đình văn hoá ở Hưng Yên hiện nay.
* Phạm vi nghiên cứu :
Luận văn này chỉ đề cập đến những giá trị đạo đức truyền
thống tích cực của gia đình và sự kế thừa những giá trị ấy trong
việc xây dựng gia đình văn hoá ở Hưng Yên.
5. Phương pháp nghiên cứu
Cơ sở lý luận của luận văn là chủ nghĩa Mác-Lênin, tư tưởng
Hồ Chí Minh và những quan điểm của Đảng Cộng sản Việt Nam.
Luận văn sử dụng phương pháp lịch sử và logic kết hợp với
phương pháp phân tích, so sánh, tổng hợp, đồng thời sử dụng một
số kết quả điều tra xã hội học hoặc các số liệu thống kê của các
cơ quan nghiên cứu đã công bố.

3


6. Đóng góp của luận văn
- Nêu nên hệ các giá trị đạo đức truyền thống của gia đình
Việt Nam và khẳng định vai trò của đạo đức truyền thống trong
xây dựng gia đình văn hóa ở Hưng Yên.
- Nêu ra những thách thức, yêu cầu trong giáo dục gia đình
Hưng Yên hiện nay và đề xuất một số giải pháp để kế thừa, phát
huy những giá trị đạo đức truyền thống trong nền kinh tế thị
trường.
- Luận văn bảo vệ thành công sẽ là tài liệu tham khảo cho
những ai quan tâm và giảng dậy môn giáo dục gia đình ở Hưng

sự tiến bộ của xã hội trong mối quan hệ giữa con người với con
người, giữa cá nhân với xã hội.
5


- Đạo đức truyền thống của gia đình là hệ thống những quan
niệm, chuẩn mực đạo đức về hôn nhân và gia đình được lưu
truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác.
1.1.2. Những cơ sở hình thành nên giá trị đạo đức truyền
thống của gia đình Việt Nam
1.1.2.1. Những điều kiện tự nhiên - kinh tế - xã hội tác động
đến sự hình thành truyền thống đạo đức của gia đình Việt Nam
- Địa bàn cư trú của tổ tiên người Việt là một vùng đất bồi
lấp của phù sa, nằm giữa núi và biển cả. Khí hậu nhiệt đới gió
mùa: Nóng, ấm, mưa nhiều. Tuy nhiên, thiên nhiên Việt Nam
lại vô cùng khắc nghiệt với nhiều thiên tai như lũ lụt, bão tố,
hạn hán, sâu bệnh phá hoại mùa màng. Chính điều này đã rèn
luyện cho con người Việt Nam những phẩm chất đặc biệt để có
thể tồn tại và phát triển.
- Việt Nam là do vị trí địa lý chiến lược luôn là miếng mồi
hấp dẫn đối với những kẻ xâm lược
- Nền sản xuất nông nghiệp ảnh hưởng đến việc hình thành
các giá trị đạo đức truyền thống.
- Sự tác động của môi trường văn hóa của khu vực và thế giới
đặc biệt là Trung Quốc, Ấn Độ.
Có thể nói môi trường thiên nhiên, tập quán sản xuất cùng với
ảnh hưởng của văn hóa khu vực đó tạo lên đạo đức truyền thống
quý báu của gia đình Việt Nam. Các giá trị đạo đức truyền thống
ấy đó tạo nên con người Việt Nam, dân tộc Việt Nam, bản sắc
Việt Nam.



đồng “lá lành đùm lá rách”, tôn trọng nhân nghĩa, độc lập, tự do
mà cốt lõi là tinh thần yêu nước, căm thù lũ bán nước và cướp
nước.
Giáo dục gia đình và nhân cách con người Việt Nam trong 30
năm chiến tranh giải phóng dân tộc và xây dựng chủ nghĩa xã hội.
Giáo dục gia đình kết hợp thống nhất với giáo dục xã hội đã hun
đúc, rèn luyện nên nhân cách người chiến sỹ cách mạng, anh bộ
đội cụ Hồ.
1.2. Hệ giá trị đạo đức truyền thống của gia đình Việt Nam

1.2.1. Giá trị đạo đức trong quan hệ vợ chồng
- Tình nghĩa vợ chồng thể hiện trong nghĩa vợ chồng. Trước
hết xuất phát từ tinh thần trách nhiệm đối với cha mẹ và con cái
với gia đình và tộc họ, làng nước. Nghĩa vợ chồng còn được hình
thành từ lòng nhân ái tự nhiên của con người, từ sự chung lưng
đấu cật trong cuộc sống.
- Sự chung thủy vợ chồng là một giá trị đạo đức rất được gia
đình truyền thống coi trọng. Lí tưởng của hôn nhân một vợ một
chồng là sống với nhau đến đầu bạc răng long.
- Sự hòa thuận trong quan hệ vợ chồng.
1.2.2. Giá trị đạo đức trong quan hệ cha mẹ và con cái
- Tình nghĩa sâu nặng của cha mẹ đối với con cái thể hiện ở:
+ Lòng yêu thương.
+ Đức hy sinh.
+ Tinh thần trách nhiêm.
8



Thể hiện ở sự đoàn kết xóm thôn, láng giềng và sự quan tâm
đùm bọc lẫn nhau “lá lành đùm lá rách”, “bán anh em xa mua
láng giềng gần”, vẫn là những giá trị đạo đức cần được trân trọng
phát huy, tô thêm vào bản sắc văn hoá làng Việt Nam.

10


Chương 2
NHỮNG YÊU CẦU KHÁCH QUAN CỦA VIỆC KẾ THỪA
GIÁ TRỊ ĐẠO ĐỨC TRUYỀN THỐNG CỦA GIA ĐÌNH
VIỆT NAM TRONG XÂY DỰNG GIA ĐÌNH VĂN HOÁ
Ở HƯNG YÊN HIỆN NAY
2.1. Yêu cầu khách quan của việc kế thừa giá trị đạo đức
truyền thống
2.1.1. Cơ sở khách quan phủ nhận những giá trị đạo đức truyền thống

- Sự tiếp xúc với văn hoá phương tây qua sự xâm lược của
thực dân Pháp đã làm cho một bộ phận dân cư ở các khu đô thị,
khu công nghiệp tiếp thu lối sống Âu hóa đã tạo nên sự thay đổi
trong quan hẹ gia đình. Đó là quyền tự do hôn nhân và quyền
bình đẳng giữa vợ và chồng.
- Cách mạng tháng 8 năm 1945 thành công, xã hội mới về
nguyên tắc, phủ định ý thức hệ phong kiến, thực dân và tư sản,
lấy chủ nghĩa Mác-Lênin làm nền tảng tư tưởng của xã hội xây
dựng một nền kinh tế mới, văn hoá mới theo con đường chủ
nghĩa xã hội.
- Thời kỳ cải cách ruộng đất và xây dựng Hợp tác xã. Đây là
thời điểm làm đảo lộn các quan hệ xã hội và đời sống gia đình
Việt Nam.



2.1.2.3. Sự không ổn định và sự dao động của các chuẩn mực
trong giáo dục gia đình
Tình trạng không chuẩn mực trong các mối quan hệ gia đình,
trong nội dung và phương pháp giáo dục của gia đình, ở một mức
độ đáng kể, phản ánh tình trạng không chuẩn mực của các mối
quan hệ xã hội, của đạo đức và lối sống xã hội. Nó làm cho
không khí gia đình rơi vào tình trạng hẫng hụt, mất phương
hướng dẫn đến những phản ứng, những quan điểm khác nhau của
các gia đình xung quanh vấn đề giáo dục con.
2.1.3. Những yêu cầu
2.1.3.1. Kế thừa các giá trị đạo đức truyền thống của gia đình
phải gắn liền với sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất
nước
Trong sự nghiệp công nghiệp hoá, hiện đại hoá đất nước phải
biết kế thừa những giá trị tích cực của văn hoá, đạo đức truyền
thống. Mặt khác chiến lược công nghiệp hoá, hiện đại hoá phải
tính đến những đặc điểm văn hoá, đạo đức truyền thống trong đó
có đạo đức gia đình.
2.1.3.2. Kế thừa các giá trị đạo đức truyền thống của gia đình
là làm cho sự phát triển gia đình không đứt đoạn với truyền
thống
Hiện nay trong công cuộc đổi mới, trước những biến động sâu
sắc của kinh tế xã hội và ảnh hưởng của giao lưu quốc tế. Những
giá trị đạo đức truyền thống đang đứng nhau là quay lưng lại với
truyền thống và trước hai xu thế trái ngược Thứ nhất, ở thành thị
13



cách sáng tạo vào địa phương mình và bổ sung thêm một số tiêu
chuẩn bằng các nội dung cụ thể để các gia đình dễ hiểu, dễ thực
hiện.
2.2.2. Kế thừa những giá trị đạo đức truyền thống trong
việc xây dựng gia đình văn hoá ở Hưng Yên hiện nay
Thực hiện nghị quyết của Đảng về các vấn đề gia đình, Hưng
Yên đã triển khai công tác xây dựng gia đình văn hoá và khẳng
định trách nhiệm của gia đình trong việc kế thừa phát huy các giá
trị đạo đức truyền thống của gia đình. Đây là một vấn đề trọng
điểm của việc xây dựng gia đình văn hoá vừa hiện đại vừa đậm
đà bản sắc dân tộc.

15


Chương 3
GIA ĐÌNH HƯNG YÊN VÀ GIẢI PHÁP KẾ THỪA
GIÁ TRỊ ĐẠO ĐỨC TRUYỀN THỐNG TRONG XÂY DỰNG
GIA ĐÌNH VĂN HOÁ Ở HƯNG YÊN

3.1. Gia đình Hưng Yên trong nền kinh tế thị trường
3.1.1. Tình hình kinh tế- xã hội Hưng Yên hiện nay
Trong những năm vừa qua tình hình kinh tế - xã hội của Hưng
Yên có nhiều biến động mạnh mẽ.
Về kinh tế: Đạt tốc độ phát triển nhanh, khá toàn diện và
vững chắc cơ cấu kinh tế chuyển dịch tích cực theo hướng tăng tỉ
trọng công nghiệp và dịch vụ.
Về chính trị: Nhiều năm qua tình hình chính trị ở tỉnh Hưng
Yên tương đối ổn định không có biến động.
Về văn hoá - giáo dục y tế: đời sống người dân được nâng cao

Trong quan hệ vợ chồng nền tảng của gia đình hạnh phúc là
vợ chồng hoà thuận, biết quan tâm, chia sẻ, yêu thương nhau.
Bên cạnh những tổ ấm hạnh phúc còn có rất nhiều người phụ
nữ phải chịu số phận hẩm hưu, nhất là ở vùng nông thôn khi tư
tưởng gia trưởng vẫn còn tồn tại.

17


3.2. Giải pháp kế thừa những giá trị đạo đức truyền thống
trong xây dựng gia đình văn hoá ở Hưng Yên hiện nay
3.2.1. Những khó khăn cơ bản với vấn đề giáo dục gia đình
Hưng Yên hiện nay
- Sự tác động của quy luật cạnh tranh kinh tế.
- Môi trường xã hội bao quanh gia đình và nhà trường bị ô
nhiễm.
- Mâu thuẫn thường xuyên giữa sự tăng tốc về mọi mặt mang
tính xã hội và khả năng thích ứng có hạn của từng gia đình, từng
cá nhân.
- Trình độ học vấn của bậc cha mẹ không đáp ứng được cho
con cái theo yêu cầu của việc giáo dục con người của xã hội.
- Tốc độ phát triển tâm sinh lí của trẻ rất nhanh, trong khi đó
quan niệm, nội dung, phương pháp giáo dục của các bậc cha mẹ
chưa thay đổi đã gây nên xung đột, dẫn đến hậu quả đáng tiếc trong
gia đình.
- Sự mất ổn định trong đời sống gia đình cũng tác động tiêu
cực rất mạnh mẽ đến con cái làm cho chúng chán nản, thất vọng
phải rời bỏ môi trường gia đình.
- Một số gia đình đang có điều kiện kinh tế đầy đủ, khá giả
nhưng họ thiếu sự quan tâm đến trách nhiệm giáo dục, phó mặc

hoạt động xã hội về hôn nhân và gia đình, đưa các chuẩn mực gia
19


đình văn hoá với các chuẩn mực về đạo đức trong quan hệ vợ
chồng, cha mẹ với con cái vào xây dựng gia đình văn hóa.
3.2.2.6. Đẩy mạnh công tác nghiên cứu lý luận về gia đình ở Hưng Yên

Hoạt động thực tiễn cần có lý luận, dẫn đường. Trong nhiều
năm, công tác nghiên cứu về gia đình ở Hưng Yên chưa được
quan tâm đúng mức. Vì vậy, việc nghiên cứu gia đình một cách
khoa học trên mọi khía cạnh nhằm giúp cho các cơ quan quản lý
của tỉnh có được chính sách kịp thời để xay dựng gia đình.

20


KẾT LUẬN
Có thể, khái quát đạo đức truyền thống của gia đình Việt Nam
như sau: Đó là tình nghĩa sâu nặng, lòng chung thuỷ, hoà thuận
trong quan hệ vợ chồng, lòng yêu thương, đức hy sinh và tinh
thần trách nhiệm của cha mẹ và anh chị em với nhau, là sự gắn
bó, đoàn kết, tương trợ trong quan hệ họ hàng, với làng xóm quê
hương đất nước.
Việc xây dựng gia đình văn hoá trong thời kỳ công nghiệp
hoá, hiện đại hoá ở nước ta nói chung, cũng như ở Hưng Yên nói
riêng đã đặt ra yêu cầu phải kế thừa, phát huy những giá trị đạo
đức ấy.
Có thể nói việc nghiên cứu về gia đình và gia đình truyền
thống trong những năm gần đây có nhiều bước chuyển biến mang