HỌC VIỆN HÀNH CHÍNH

Tiểu luận môn Giám sát, kiểm tra, thanh tra trong quản lý
Hành chính Nhà nước

VAI TRÒ CỦA KHIẾU NẠI, TỐ CÁO VÀ VIỆC
GIẢI QUYẾT KHIẾU NẠI, TỐ CÁO ĐỐI VỚI
VIỆC ĐẢM BẢO PHÁP CHẾ TRONG QUẢN
LÝ HÀNH CHÍNH NHÀ NƯỚC

Giảng viên hướng dẫn: TS. Lương Thanh Cường
Người thực hiện: Đặng Văn Minh
Lớp: Cao học Hành chính công 16M

HUẾ - 2013


MỤC LỤC
Trang
MỞ ĐẦU ..............................................................................................................2
NỘI DUNG
I. Cơ sở lý luận......................................................................................................2
1.1. Khái niệm khiếu nại, tố cáo ...........................................................................2
1.2. Khái niệm giải quyết khiếu nại, tố cáo...........................................................2
1.3. Khái niệm pháp chế xã hội chủ nghĩa ...........................................................3
1.4. Khái niệm về đảm bảo pháp chế trong quản lý hành chính nhà nước ...........3
II. Vai trò của khiếu nại, tố cáo và giải quyết khiếu nại, tố cáo đối với việc đảm
bảo pháp chế trong quản lý hành chính nhà nước. ...............................................4
2.1.Vai trò của khiếu nại, tố cáo đối với việc đảm bảo pháp chế trong quản lý
hành chính nhà nước..............................................................................................4
2.2. Vai trò của hoạt động giải quyết khiếu nại, tố cáo đối với việc đảm bảo pháp

kinh tế, tổ chức xã hội, đơn vị vũ trang nhân dân và bất cứ cá nhân nào”. Quyền
khiếu nại, tố cáo của công dân được quy định cụ thể hơn trong Luật khiếu nại, tố
cáo.
Khái niệm khiếu nại: khiếu nại là một trong những quyền cơ bản của công
dân, theo khoản 1 Điều 2 Luật khiếu nại, tố cáo thì khiếu nại được hiểu là: “việc
công dân, cơ quan, tổ chức hoặc cán bộ, công chức theo thủ tục do Luật khiếu
nại, tố cáo quy định đề nghị với cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền xem
xét lại các quyết định hành chính hoặc quyết định kỷ luật cán bộ, công chức khi
có căn cứ cho rằng quyết định hoặc hành vi đó là trái pháp luật, xâm phạm
quyền và lợi ích hợp pháp của mình”.
Khái niệm tố cáo: Theo khoản 2, điều 2 Luật khiếu nại, tố cáo thì tố cáo
được hiểu: “là việc công dân theo thủ tục Luật khiếu nại, tố cáo quy định báo
cho cơ quan, tổ chức, cá nhân có thẩm quyền biết về hành vi vi phạm pháp luật
của bất cứ cơ quan, tổ chức, cá nhân nào gây thiệt hại hoặc đe dọa gây thiệt hại
đến lợi ích của nhà nước, quyền và lợi ích hợp pháp của công dân, cơ quan, tổ
chức”.
1.2. Khái niệm giải quyết khiếu nại, tố cáo.
Điều 2 Luật khiếu nại, tố cáo 1998 sửa đổi bổ sung quy định cụ thể như sau:
“13- “Giải quyết khiếu nại” là việc xác minh, kết luận và ra quyết định giải
quyết của người giải quyết khiếu nại.
14- “Giải quyết tố cáo” là việc xác minh, kết luận về nội dung tố cáo và quyết
định xử lý của người giải quyết tố cáo.”
Như vậy, giải quyết khiếu nại, tố cáo là nghĩa vụ, trách nhiệm của các cơ
quan, nhà nước. Việc giải quyết tốt khiếu nại, tố cáo góp phần ổn định tình hình
3


chính trị xã hội, thúc đẩy kinh tế phát triển. Từ trước tới nay, Đảng và Nhà nước
ta đặc biệt quan tâm đến công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo của công dân và đã
ban hành nhiều Chỉ thị, Nghị quyết, văn bản pháp luật quy định về vấn đề này,

- Xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức có trình độ và năng lực đáp ứng
yêu cầu của việc thực hiện nhiệm vụ và công việc được giao.
- Có nguồn kinh phí đáp ứng đầy đủ yêu cầu của công cuộc đổi mới để
thực hiện pháp luật, để xây dựng xã hội công bằng, dân chủ, văn minh.
- Nâng cao ý thức tự giác chấp hành pháp luật của công dân, coi đó là
điều kiện tiên quyết để đưa pháp luật vào cuộc sống và người lao động có đủ
điều kiện để bảo vệ mình.
4


- Xử lý nghiêm minh mọi trường hợp vi phạm pháp luật không phân biệt
họ là ai, ở cấp nào; bất cứ cơ quan, tổ chức và cá nhân nào cũng chịu sự điều
chỉnh của pháp luật, hoạt động trong khuôn khổ pháp luật.
- Tiến hành nhiều hình thức, phương pháp và biện pháp khác nhau tạo nên
sức mạnh tổng hợp để thực hiện pháp luật trong phạm vi cả nước hay ở từng địa
phương.
II. Vai trò của khiếu nại, tố cáo và giải quyết khiếu nại, tố cáo đối với việc
đảm bảo pháp chế trong quản lý hành chính nhà nước.
Từ những khái niệm trên ta có thể xác định nội dung của pháp chế xã hội
chủ nghĩa trong hoạt động khiếu nại, tố cáo và giải quyết khiếu nại, tố cáo của
các cơ quan hành chính nhà nước. Việc xác định này đã thể hiện một cách rõ
hơn về vai trò to lớn của khiếu nại, tố cáo và giải quyết khiếu nại, tố cáo trong
việc đảm bảo pháp chế xã hội chủ nghĩa, đó là:
2.1. Vai trò của khiếu nại, tố cáo đối với việc đảm bảo pháp chế trong quản
lý hành chính nhà nước.
Khiếu nại, tố cáo tạo cơ chế để cá nhân, tổ chức bảo về quyền, lợi ích hợp
pháp của mình khi bị xâm hại bởi các quyết định hành chính của cơ quan hành
chính, cá nhân có thẩm quyền; bảo về quyền và lợi ích hợp pháp của mình khi bị
xâm hại bởi các vá nhân, tổ chức khác.
Bản chất của nhà nước ta là nhà nước của dân, do dân, vì dân. Với cơ chế

Trong quá trình thực hiện hoạt động khiếu nại, tố cáo phải đảm bảo được
các yêu cầu sau đây thì sẽ đáp ứng được yêu cầu và đảm bảo cảu pháp chế xã
hội chủ nghĩa:
Thứ nhất, tôn trọng tính tối cao của Hiến pháp trong việc cụ thể hóa
quyền khiếu nại, tố cáo của công dân nhằm đảm bảo tính thống nhất của hệ
thống các quy phạm pháp luật khiếu nại, tố cáo; là cơ sở để thiết lập trật tự pháp
luật, củng cố và tăng cường pháp chế xã hội chủ nghĩa trong hoạt động giải
quyết khiếu nại, tố cáo của các cơ quan hành chính nhà nước. Như vậy, văn bản
quy phạm pháp luật về khiếu nại, tố cáo đảm bảo tính hợp Hiến và hợp pháp
cũng là đảm bảo cho pháp chế xã hội chủ nghĩa được thực hiện.
Hiến pháp, Luật khiếu nại, tố cáo chỉ quy định những vấn đề có tính
nguyên tắc về khiếu nại, tố cáo và giải quyết khiếu nại, tố cáo, còn để đảm bảo
quyền khiếu nại, tố cáo của công dân trong các lĩnh vực cụ thể của đời sống xã
hội, các cơ quan, nhà nước có thẩm quyền phải ban hành các văn bản dưới luật
để quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành, nhưng phải đảm bảo tính thống nhất,
hiệu lực pháp lý của Hiến pháp, Luật khiếu nại, tố cáo. Có như vậy, pháp chế xã
hội chủ nghĩa mới đảm bảo được đúng bản chất của nó trong quản lý hành chính
nhà nước.
Thứ hai, pháp luật khiếu nại, tố cáo phải là công cụ pháp lý để công dân,
cơ quan, tổ chức bảo vệ quyền lợi và lợi ích hợp pháp của mình, lợi ích của nhà
nước, của xã hội và của người khác bị xâm phạm. Quyền khiếu nại, tố cáo “là
phương tiện tự về khi các quyền chủ thể bị vi phạm, là hoạt động có tính phòng
ngừa nhằm ngăn chặn khả năng vi phạm pháp luật”. Có thể nói, khi nào có hoạt
động của quyền lực nhà nước thì ở đó phải có pháp luật khiếu nại, tố cáo để
công dân có công cụ pháp lý bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình.
Thứ ba, pháp luật khiếu nại, tố cáo phản ánh nhu cầu, nội dung và là
công cụ để bảo vệ nền dân chủ xã hội chủ nghĩa. Khiếu nại, tố cáo là một trong
những phương thức quan trọng để nhân dân tham gia quản lý nhà nước, kiểm
soát việc thực thi quyền lực nhà nước của các cơ quan nhà nước và những người
được trao quyền. Quyền khiếu nại, tố cáo là phương tiện để nhân dân đấu tranh

những nguyên tắc chung của pháp luật để thực hiện và đảm bảo pháp chế xã hội
chủ nghĩa.
Việc quy định cơ chế kiểm tra, giám sát hoạt động giải quyết khiếu nại, tố
cáo của các cơ quan hành chính nhà nước là góp phần đảm bảo thực hiện pháp
chế xã hội chủ nghĩa.
Một trong những phương thức để đảm bảo và tăng cường pháp chế xã hội
chủ nghĩa là phải có cơ chế hữu hiệu để kiểm tra, giám sát hoạt động giải quyết
khiếu nại, tố cáo của các cơ quan hánh chính nhà nước.
Việc kiểm tra hoạt động giải quyết khiếu nại, tố cáo của các cơ quan
hành chính nhà nước được quy định bởi cơ chế tự kiểm tra trong nội bộ hệ thống
cơ quan hành chính nhà nước. Cơ quan hành chính nhà nước cấp trên có trách
nhiệm kiểm tra mọi hoạt động của cơ quan hành chính nhà nước cấp dưới trong
đó có hoạt động giải quyết khiếu nại, tố cáo. Hoạt động kiểm tra và giải quyết
khiếu nại, tố cáo nhằm phát hiện những mặt tích cực để biểu dương, khuyến
khích, đồng thười cũng phát hiện những sai phạm, yếu kém để có biện pháp
chấn chỉnh, xử lý kịp thời, đảm bảo trật tự, kỷ cương, tăng cường pháp chế xã
hội chủ nghĩa và nâng cao hiệu quả quản lý nhà nước.
Giám sát là phương thức để kiểm soát quyền lực nhà nước nhằm bảo đảm
việc thực hiện quyền lực nhà nước theo đúng định hướng, mục tiêu đề ra. Việc
giám sát hoạt động giải quyết khiếu nại, tố cáo của các cơ quan hành chính nhà
nước được thực hiện bằng hai hình thức: Thứ nhất, giám sát mang tính quyền
7


lực nhà nước. Chủ thể tiến hành là Quốc hội, Hội đồng nhân dân các cấp và hệ
thống Tòa án nhân dân. Thứ hai, giám sát không mang tính quyền lực nhà nước,
là hình thức giám sát do Mặt trận Tổ quốc Việt Vam, các thành viên của Mặt
trận, cơ quan báo chí, các tổ chức lao động và cá nhân thực hiện thông qua
phương thức: kiến nghị, phản ánh về hoạt động ban hành văn bản quy phạm và
giải quyết khiếu nại, tố cáo; tham gia hoạt động giám sát, kiểm tra với cơ quan

3.2. Những bất cập trong hoạt động khiếu nại, tố cáo và công tác giải quyết
khiếu nại, tố cáo.
(1)Việc giải quyết khiếu nại, tố cáo của cơ quan hành chính chưa đảm bảo
tính khách quan. (2) Trình tự, thủ tục giải quyết khiếu nại của cơ quan hành
chính còn nhiều phức tạp, khó thực hiện, thiếu công khai, minh bạch. (3) Thẩm
quyền giải quyết khiếu nại không rõ ràng và không đầy đủ. (4) Hạn chế quyền
8


khiếu kiện trực tiếp của người khiếu nại. (5)Thời hiệu, thời hạn khiếu nại có
nhiều bất lợi cho người khiếu nại. (6) Vai trò của các cơ quan thanh tra trong cơ
chế giải quyết khiếu nại còn hạn chế.
3.3. Những giải pháp tăng cường công tác khiếu nại, tố cáo và hoạt động
giải quyết khiếu nại, tố cáo nhằm đảm bảo pháp chế xã hội chủ nghĩa
3.3.1. Các biện pháp cụ thể trước mắt
(1) Tăng cường vai trò và trách nhiệm của các cấp ủy Đảng trong công tác
tiếp dân và giải quyết khiếu nại, tố cáo, đồng thời phát huy sức mạnh tổng hợp
của cả hệ thống chính trị nhằm tập trung giải quyết có hiệu quả các vụ khiếu
kiện của công dân. (2) Thủ trưởng cơ quan quản lý nhà nước, Chủ tịch Ủy ban
nhân dân các cấp phải có kế hoạch cụ thể, rà soát các vụ khiếu kiện đông người
để giải quyết dứt điểm các vụ việc tồn đọng, bức xúc kéo dài của công dân. (3)
Các tổ chức thanh tra cần đẩy mạnh thanh tra trách nhiệm của thủ trưởng các cơ
quan hành chính nhà nước trong công tác tiếp dân và giải quyết khiếu nại, tố
cáo, nhằm uốn nắn, chấn chỉnh kịp thời những hạn chế, tồn tại, cũng như tháo
gỡ các vướng mắc, khó khăn trong thực tiễn để nâng cao hơn nữa hiệu quả của
công tác tiếp dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo ở các địa phương, đơn vị. (4) Tăng
cường phối hợp chặt chẽ giữa các cơ quan hành chính với các tổ chức đoàn thể
trong việc giải quyết khiếu nại, tố cáo, nhất là giải quyết vụ việc phát sinh từ cơ
sở, những vụ việc khiếu nại, tố cáo đông người, vượt cấp.
3.3.2. Giải pháp chiến lược, lâu dài

hoạt, tính khả thi của các quy định trong thực tế, góp phần nâng cao hiệu quả
công tác giải quyết khiếu nại, tố cáo.

10