http://kilobooks.com
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN

LỜI MỞ ĐẦU
Trong thời đại ngày nay, vai trò kinh tế của Nhà nước là cần thiết khách quan
đối với tất cả các nước, khơng phân biệt chế độ chính trị. Ngày nay khơng có

OBO
OKS
.CO
M

một Nhà nước nào đứng ngồi đời sống kinh tế, khơng có một nền kinh tế thị
trường nào thuần t ở những mức độ khác nhau đều có sự can thiệp cuả Nhà
nước. Ngày nay cũng khơng còn quan niệm giản đơn là người giữ trật tự, làm
trọng tài mà Nhà nước nằm trong cơ cấu, điều tiết từ bên trong. Điều đó được
thể hiện trên các mặt hoạch định chiến lược phát triển kinh tế xã hội, các chương
trình kế hoạch, các chính sách, các cơng cụ quản lý kinh tế.

Trong thời kỳ qúa độ lên chủ nghĩa xã hội, chúng ta đang vận hành đất nước
theo cơ chế thị trường trong nền kinh tế hàng hố nhiều thành phần có sự điều
tiết vĩ mơ của Nhà nước thì lợi nhuận chính là quan tồ cơng minh nhất để phán
xét sự tồn tại phát triển của các doanh nghiệp. Nếu làm ăn thua lỗ thì thị trường
sẽ loại doanh nghiệp đó ra khỏi sân khấu nền kinh tế, còn ngược lại thì doanh
nghiệp tiếp tục được phát triển, lợi nhuận phải thực sự từ năng suất chất lượng hiệu quả trong sản xuất - kinh doanh chân chính từ tài năng sản xuất kinh doanh
hiện đại.

Để bước đầu hiểu rõ hơn về vai trò của lợi nhuận hiện nay, em thực hiện đề
tài:”Vận dụng lý luận về giá trị thặng dư và lợi nhuận để phân tích các nhân
tố làm tăng lợi nhuận của mộ t doanh nghiệp.Nêu rõ thực trạng kém hiệu



2. Quan ủim ca trng phỏi trng nụng.

Trng phỏi trng nụng ủó chuyn vic nghiờn cu cỏc hin tng kinh t t
lnh vc lu thụng sang lnh vc sn xut. õy l mt bc tin b so vi trng
thng. Trng phỏi trng nụng l cỏc nh kinh t hc Phỏp th k 18 nhng h
vn nờu ra ủc mt lý lun ủỳng ủn v li nhun. T tng ca h l: sn
phm thng d, do ủú c li nhun na cng ủc to ra trong nụng nghip. Vỡ
vy, h ch coi lao ủng trong nụng nghip l lao ủng sn xut, cũn mi lao

KI L

ủng khỏc h coi l lao ủng khụng sinh li.

3. Quan ủim ca trng phỏi c ủin Anh.
Cỏc nh kinh t chớnh tr c ủin Anh nh: Adam Smith v David Ricardo
ủu phõn tớch lý lun v lao ủng. Trờn thc t h coi li nhun l kt qu ca
lao ủng thng d. Nhng h khụng trỡnh by nguyờn lý ủú mt cỏch rừ rng,
cha nờu ra ủc mt lý lun hon chnh v li nhun.
Theo Adam Smith, li nhun tham gia vo vic hỡnh thnh giỏ tr vi t cỏch
mt nhõn t hỡnh thnh giỏ c nhng cha nờu ủc ngun gc ca li nhun.


http://kilobooks.com
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
David Ricardo ủó ủi xa hn Smith. Theo ụng, li nhun v tin cụng l hai b
phn ca giỏ tr do lao ủng to nờn. ễng ủó ủa ra mt s kt qu quan trng
l: li nhun v tin cụng ủi lp nhau. S tng hay gim ca mt trong hai yu
t ủú ủu s gõy ra s tng hay gim ca yu t kia. T ủú, Ricardo cng khng


ngha mi quy ủc li nhun thnh giỏ tr thng d tc l nghiờn cu li nhun
di hỡnh thỏi chung nht ca nú.


http://kilobooks.com
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
II. HỌC THUYẾT GIÁ TRỊ THẶNG DƯ VÀ LÝ LUẬN LỢI NHUẬN CỦA
MÁC

1. Sự tạo ra giá trị thặng dư

hiện trong hàng hố.”

OBO
OKS
.CO
M

Mác viết: “Tơi là người đầu tiên phát hiện ra tính hai mặt của lao động biểu

Sở dĩ hàng hố có hai thuộc tính là giá trị và giá trị lao động vì lao động sản
xuất hàng hố có tính hai mặt là lao động cụ thể và lao động trừu tượng.
Trong nền sản xuất hàng hố dựa trên chế độ tư hữu về tư liệu sản xuất, giá trị
sử dụng khơng phải là mục đích. Giá trị sử dụng được sản xuất chỉ vì nó là vật
mang giá trị trao đổi, nghĩa là một hàng hố. Hơn nữa, nhà tư bản muốn sản xuất
ra một hàng hố có giá trị lớn hơn tổng giá trị những tư liệu sản xuất và giá trị
sức lao động mà nhà tư bản đã bỏ ra để mua, nghĩa là muốn sản xuất ra giá trị
thặng dư.

Chi phí tư bản chủ nghĩa để sản xuất, gồm có chi phí về tư bản bất biến và tư


thuộc về nhà tư bản. Trên thực tế, nhà tư bản bắt cơng nhân làm việc hơn 6 giờ,
giả sử là 12 giờ trong 1 ngày

Chi phí sản xuất tư bản chủ nghĩa

Giá trị của sản phẩm mới(20 kg sợi)

Tiền mua bơng là 2.000đ

Giá trị của bơng được chuyển vào sợi

Hao mòn máy móc 4.000đ

Giá trị của máy móc được chuyển
vào sợi 4.000đ

Tiền mua sức lao động trong 1 ngày Giá trị lao động của cơng nhân tạo ra
trong 12 giờ lao động

1 ngày 6.000đ
30.000đ

1.000 x 12 = 12.000đ
36.000đ

Như vậy, tồn bộ chi phí của nhà tư bản để mua tư liệu sản xuất và sức lao

KI L


trong việc tạo ra giá trị thặng dư. Từ đây ta có thể kết luận: “Giá trị của một
hàng hố bằng giá trị tư bản bất biến mà nó chứa đựng, cộng với sự tăng thêm tư
bản bất biến đó.” Nó được biểu hiện bằng cơng thức
Giá trị = C+V+m.

Giá trị tư liệu sản xuất chuyển vào sản phẩm C.

Giá trị sức lao động của người cơng nhân (mà nhà tư bản trả cho người cơng
nhân) : V

KI L

Giá trị mới do người cơng nhân sáng tạo ra: V+m

Như thế tư bản bỏ ra một lượng tư bản để tạo ra giá trị là C+V.
Nhưng giá trị mà nhà tư bản thu vào là C+V+m. Phần m dơi ra là phần mà nhà
tư bản bóc lột của người cơng nhân. Vì giá trị thặng dư bị đem so sánh khơng
phải với tư bản khả biến mà với tồn bộ tư bản, cho nên chỗ khác nhau giữa tư
bản bất biến chi phí vào việc mua tư liệu sản xuất, và tư bản khả biến chi phí
vào việc th sức lao động bị xố mờ đi. Do đó mà sinh ra cái bề ngồi giả dối


http://kilobooks.com
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
khiến cho người ta tưởng lầm rằng lợi nhuận là kết quả của tư bản. Nhưng sự
thật thì nguồn gốc của lợi nhuận là giá trị thặng dư chỉ do sức lao động của cơng
nhân (mà giá trị đã chuyển nhập vào trong tư bản khả biến) sáng tạo ra. Lợi
nhuận (ký hiệu là p) là giá trị thặng dư so sánh với tổng số tư bản đã bỏ vào sản

OBO

Đối với nhà tư bản nếu P’=100% thì đầu tư khắp nơi, nếu P’=200% thì bất chấp
cả pháp luật và còn nếu P’=300% thì treo cổ nhà tư bản vẫn cứ làm.


http://kilobooks.com
THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
Do đó, tỷ suất lợi nhuận khơng chỉ là mục tiêu theo đuổi mà còn là động lực
chính, là yếu tố để cạnh tranh, là sự thèm khát vơ tận. Bởi thế, các nhà tư bản
đầu tư vào Việt nam đang tập trung vào những ngành có tỷ suất lợi nhuận cao,
thu lợi nhuận nhanh như chủ nghĩa khai thác, du lịch.

OBO
OKS
.CO
M

4. Sự hình thành tỷ suất lợi nhuận bình qn

Trong cuộc đấu tranh giành chỗ đầu tư có lợi nhất, các nhà tư bản cạnh tranh
với nhau một cách kịch liệt. Họ muốn đầu tư vào những ngành có triển vọng thu
được nhiều lợi nhuận hơn trong khi theo đuổi lợi nhuận cao, tư bản chuyển từ
ngành này sang ngành khác, kết quả là hình thành nên tỷ suất lợi nhuận bình
qn và tiến hành phân phối lao động và tư bản sản xuất giữa các ngành sản xuất
tư bản chủ nghĩa.

Việc bình qn hố tỷ suất lợi nhuận và việc biến giá trị thành giá cả sản xuất
càng che dấu thêm quan hệ bóc lột, càng che dấu thêm nguồn gốc làm giầu thực
sự của bọn tư bản. Thực ra thì sự hình thành tỷ suất lợi nhuận bình qn có
nghĩa là phân phối lại giá trị thặng dư giữa các nhà tư bản trong các ngành sản
xuất khác nhau. Nhà tư bản thuộc ngành có cấu tạo hữu cơ tư bản cao, chiếm

gi lói tht. Vi c ch qun lý phõn phil Nh nc bự, lói Nh nc thu
chỳng ta ủó cha coi li nhun vi t cỏch l hỡnh thc thu nhp ủi vi ngi
sn xut kinh doanh. Nh vy Nh nc khụng nm ủc ngun vn ca cỏc
doanh nghip, mt khỏc cha ủỏnh giỏ v xỏc ủnh li nhun mt cỏch cú cn c
nờn cỏc ủn v luụn tỡm mi th ủon ủ ủc hng li cao nht cũn Nh nc
thỡ b thit nhiu hn. Chớnh vỡ ủiu ủú ủó gõy ra s bt bỡnh ủng ln gia cỏc
ủn v sn xut kinh doanh, lm mt ủi ủng lc thỳc ủy ủũn by li nhun, to
ra mt t tng lingy cng ln vo Nh nc, lm mt ủi tớnh ch ủng sỏng
to ca cỏc ủn v sn xut kinh doanh.
2. Thi k nm 1986 ủn nay

T nm 1989 ủn nay, nn kinh t Vit nam ủó cú nhng bc chuyn quan
trng trong quỏ trỡnh chuyn sang nn kinh t th trng cú s qun lý ca Nh
nc. Nh nc ủó ủa ra nhiu chớnh sỏch kinh t nhm tng bc to lp mụi
trng kinh doanh v buc mi doanh nghip phi hot ủng trong mi quan h
trc tip vi th trng, phi chuyn sang hch toỏn kinh doanh c th. thc

KI L

hin, Nh nc ủó xoỏ b c ch l Nh nc bự, lói Nh nc thu nhm m
rng quyn t ch cho cỏc doanh nghip trong sn xut kinh doanh, xoỏ b mi
ỏch tc tr ngi trong sn xut v lu thụng, tng bc to ra th trng thng
nht trong c nc.

Tuy nhiờn, do ủa s cỏc doanh nghip khụng chuyn kp v thớch nghi vi c
ch th trng, nờn Nh nc thc hin ủc xoỏ b bao cp qua vn, tớn dng,
giỏ v th trng ủu ra... thỡ phn ln cỏc doanh nghip b ủỡnh ủn, thu hp sn


http://kilobooks.com


KI L

làm hàng giả, núp dưới bóng doanh nghiệp quốc doanh để trốn thuế... khá phổ
biến đối với doanh nghiệp quốc doanh và tư nhân.
Như vậy, ở nước ta đòn bẩy kinh tế của lợi nhuận chưa được phát huy đúng
với thế mạnh của nó. Việc đó đòi hỏi phải được tiến hành đồng bộ với việc đổi
mới và hồn thiện cơ chế quản lý nói chung.
II. CÁC GIẢI PHÁP VỀ VẤN ĐỀ LỢI NHUẬN NHẰM THÚC ĐẨY
TĂNG TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ


http://kilobooks.com
THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
Thc hin nht quỏn quan ủim kt hp hi ho cỏc loi li ớch kinh t trong
s phỏt trin kinh t. Do vy, Nh nc phi cú bin phỏp v chớnh sỏch ủiu
chnh, ủiu tit thu nhp ủ gim bt chờnh lch quỏ ủỏng gia ngi giu v
ngi nghốo, hn ch bt cụng xó hi.

OBO
OKS
.CO
M

i mi c ch hỡnh thnh v c ch phõn phi li nhun
V c ch hỡnh thnh li nhun: khụng nờn xỏc ủnh li nhun bỡnh quõn theo
cu thnh giỏ nh trc. Tu tng nghnh, tng loi sn phm khỏc nhau m
Nh nc nờn quy ủnh v ủiu chnh li t l li nhun ủnh mc khỏc nhau. Vớ
d: ủi vi nhng sn phm cú giỏ tr nh(gch, ngúi.. ) Nh nc nờn nõng t
l li nhun ủnh mc, cũn vi nhng sn phm tớnh giỏ tr ln (mỏy bin th,

.CO
M

xó hi ch ngha khụng th dng li cỏc tc ủ tng trng m ủi kốm vi nú
phi khụng ngng nõng cao cht lng cuc sng vi tin lng v thu nhp
kinh t tng trng mnh, y t giỏo dc phỏt trin, s phõn hoỏ giu nghốo
khụng lm phng hi ủn phỳc li xó hi hay lm ủo ln v trớ xó hi tng
ủi ca ủa s dõn chỳng. Nc ta ủi theo con ủng xó hi ch ngha, theo ủui
li nhun ủ tng trng nhng phi vi mc ủớch ca nhõn dõn, li ớch ca
nhõn dõn phi ủt ủc nhng phỳc li ti thiu nht cho ngi dõn. phỏt
trin ủỏp ng cỏc nhu cu ca hin ủi m khụng lm thng tn ủn kh nng
ủỏp ng cỏc nhu cu ca th h tng lai.

Vỡ thi gian v hiu bit cũn hn ch nờn bi vit ca em khụng trỏnh khi sai
sút. Em mong nhn ủc s giỳp ủ, ch dn ca thy, cụ.

KI L

TI LIU THAM KHO

1. Giỏo trỡnh Kinh t chớnh tr Mỏc Lờnin, Trng HQLKDHN.
2. T bn Cỏc Mỏc quyn I.

3. Kinh t hc. David Berg tp I, II.
4. Mt s kin thc c bn ca nn kinh t th trng.
5. Giỏo trỡnh lch s cỏc hc thuyt kinh t, Trng HKTQD.


http://kilobooks.com
THÖ VIEÄN ÑIEÄN TÖÛ TRÖÏC TUYEÁN

2. Thời kỳ năm 1986 ñến nay
II. CÁC GIẢI PHÁP VỀ VẤN ĐỀ LỢI NHUẬN NHẰM THÚC ĐẨY
TĂNG TRƯỞNG VÀ PHÁT TRIỂN KINH TẾ
KẾT LUẬN
TÀI LIỆU THAM KHẢO