MỞ ĐẦU
Hồ Chí Minh- vị lãnh tụ, nhà thơ lớn của dân tộc, danh nhân văn hóa thế
giới- đã lái con thuyền cách mạng Việt Nam đỗ bến bờ độc lập, tự do. Ngoài ra
Người còn là một nhà tư tưởng lớn đã để lại cho chúng ta hệ thống những quan
điểm, lí luận đáp ứng nhu cầu thực tiễn của cách mạng Việt Nam đặt ra từ đầu thế
kỷ XX cho tới giờ chúng ta vẫn cần nó đó là tư tưởng Hồ Chí Minh.
Có nhiều định nghĩa về tư tưởng của Người nhưng theo em định nghĩa thể
hiện sự logic, dễ nhớ nhưng vẫn phản ánh một cách toàn diện nội dung cốt lõi, hệ
thống tư tưởng, quan điểm cơ bản, sự thống nhất giữa giá trị nhân văn của dân tộc
và nhân loại cũng như nguồn gốc, mục đích hướng tới của tư tưởng là định nghĩa
nêu trong cuốn “Tư tưởng Hồ Chí Minh. Một số nhân thức cơ bản”của tiến sĩ
Nguyễn Mạnh Tường. Theo đó: “Tư tưởng Hồ Chí Minh là hệ thống tư tưởng,
quan điểm cơ bản phản ánh sâu sắc thực tiễn cách mạng Việt Nam, cách mạng
thuộc địa, trên cơ sở kế thừa vận dụng và phát triển chủ nghĩa Mác- Lênin, tinh
hoa văn hóa dân tộc và trí tuệ nhân loại, nhằm giải phóng dân tộc giai cấp và
con người”.
Để hình thành tư tưởng ấy không thể thiếu nhân tố khách quan của điều kiện
lịch sử- xã hội. Để làm rõ hơn vấn đề này em đã chọn đề tài “Phân tích điều kiện
lịch sử- xã hội hình thành tư tưởng Hồ Chí Minh” cho bài tập lớn học kỳ.

NỘI DUNG
Tư tưởng Hồ Chí Minh dược hình thành dưới những tác động, của những yếu tố
lịch sử xã hội cụ thể của dân tộc và thời đại lúc bấy giờ đó là: xã hội Việt Nam
cuối thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX; quê hương, gia đình và yếu tố thời đại.

I. Xã hội Việt Nam cuối thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX


1.Tính chất xã hội Việt Nam trong suốt thế kỷ XIX là một xã
hội lạc hậu, bảo thủ và phản động được thể hiện trong các
lĩnh vực của đời sống lúc bấy giờ

cuộc, hiểu dân và dựa vào sức mạnh của dân để chiến thắng kẻ thù thì thực dân
Pháp không phải là lực lượng không thể chiến thắng.

2. Sự kiện thực dân Pháp nổ súng xâm lược Việt Nam đã
làm xã hội Việt Nam tách ra thành hai khuynh hướng đối
lập.
Giai cấp thống trị- triều Nguyễn đi từ quan điểm chủ chiến đến quan điểm
chủ hòa và rồi cam tâm đầu hàng, cam chịu làm nô lệ để giữ lấy ngai vàng và lợi
ích riêng của hoàng tộc. Qua đây, ta có thể nhận thấy được sự đớn hèn, bạc nhược
của cả giai cấp thống trị lúc bấy giờ từng bước đầu hàng, cam tâm làm nô lệ cho
Pháp, từ bỏ lợi ích dân tộc để bảo vệ lợi ích của giai cấp thống trị.
Quần chúng nhân dân: họ phải chịu cảnh “một cổ hai tròng” nhưng đã không
cam tâm làm nô lệ mà tự vũ trang, nổi dậy “chống cả triều lẫn tây”. Phong trào
diễn ra sôi nổi trên khắp cả nước tiêu biểu như khởi nghĩa của: Nguyễn Thiện
Thuật, Nguyễn Quang Bích, Trương Định, Phan Đình Phùng…nhưng các phong
trào này cuối cùng cũng đều thất bại bởi vì vẫn chưa tách khỏi ý thức hệ phong
kiến.
Như vậy, hệ tư tưởng phong kiến đã tỏ ra bất lực trước nhiệm vụ lịch sử
của đất nước nhưng những cuộc kháng chiến này cũng đã ghi thêm những trang sử
vẻ vang cho truyền thống anh hùng của dân tộc. Ta có thể nhận thấy được rằng chủ


nghĩa yêu nước ở đây là chân chính bởi vì họ đã chiến đấu đến hơi thở cuối cùng
để bảo vệ quê hương, đất nước.

3.Đầu thế kỷ XX phong trào yêu nước có sự tác động của
những yếu tố mới
Yếu tố thực tiễn: Cuộc khai thác thuộc địa lần thứ nhất của thực dân Pháp
1897-1914 đã du nhập vào Việt Nam phương thức sản xuất tư bản chủ nghĩa sản
sinh ra các giai cấp mới trong xã hội: Công nhân, tư sản, tiêu tư sản.

vượt qua gian khổ, khó khăn để đạt được mục tiêu, chí hướng, giúp dân giúp nước,
đỗ Phó bảng nhưng sống rất giản dị, gần gũi với dân. Mẹ là bà Hoàng Thị Loanmột người nhân hậu và hết lòng vì chồng con sống chan hòa với mọi người đã làm
tình yêu nước sớm nảy nở trong Người qua bao lời ru mang nặng tình nghĩa nước
non. Cả chị và anh của Nguyễn Tất Thành cũng đều tham gia vào hoạt động yêu
nước, chống Pháp, bị bắt giam và lưu đày hàng chục năm.
Truyền thống yêu nước của gia đình, quê hương đã ảnh hưởng to lớn và
sâu sắc đến tuổi ấu thơ của Bác, đến việc hình thành tư tưởng của Hồ Chí Minh.

2. Hồ Chí Minh kế thừa được tư tưởng “lấy dân làm gốc”
hậu thuẫn cho mọi hoạt động chính trị - xã hội Việt Nam
Người đã kế thừa được từ các bậc tiền bối tư tưởng yêu nước, thương dân,
gắn bó với dân và lấy dân làm hậu thuẫn cho mọi hoạt động chính trị- xã hội của
mình. Người nhận ra rằng: một người muốn hoạt động chính trị-xã hội thì không
thể không lấy dân làm gốc, nếu không có dân thì không có gì để hậu thuẫn cả và
ngày càng ý thức thêm được nhiều ý nghĩa từ tư tưởng lấy dân làm hậu thuẫn.
Những biểu hiện về tư tưởng lấy dân làm hậu thuẫn của Hồ Chí Minh trong
hoạt động chính trị -xã hội được coi là một sự vận dụng lý luận và thực tiễn rất


tuyệt vời của Người. Bởi lẽ, cũng có nhiều người cũng biết lấy dân làm hậu thuẫn,
nhưng không phải ai cũng biết vận dụng tư tưởng này vào thực tiễn nhưng Hồ Chí
Minh đã làm rất thành công về nội dung này trong mọi nơi mọi lúc. Đó chính là
một trong những nét riêng biệt, thành công nhất trong tư tưởng Hồ Chí Minh.

3. Những bài học mà Nguyễn Tất Thành đã rút ra từ những
chứng kiến tại quê hương, đất nước mình
Nguyễn Tất Thành đã tận mắt chứng kiến một cảnh ngộ đối lập giữa: một
bên là đồng bào, nhân dân mình bị áp bức bóc lột, cuộc sống nghèo khổ nhưng lại
kiên cường đứng lên chống giặc với phía bên kia là những tên thực dân, phong
kiến độc ác, dã man, cuộc sống xa hoa, đồi trụy nhưng lại đớn hèn bạc nhược khi

của Châu Âu. Đây là một sự kiện rất quan trọng trong cuộc đời của Người. Nhờ lăn
lộn với phong trào quần chúng, sát cánh với những người yêu nước Việt Nam và
những người cách mạng từ các thuộc địa của Pháp, Người đã nhanh chóng tiếp cận
với phải tả và gia nhập Đảng xã hội Pháp năm 1919 – một chính đảng duy nhất ở
Pháp lúc bấy giờ bảo vệ, tỏ sự đồng tình với cuộc đấu tranh của các dân tộc thuộc
địa bị áp bức, bóc lột và theo đuổi những lý tưởng cao đẹp của cách mạng Pháp: tự
do, bình đẳng, bác ái.
Cùng năm 1919 một hội nghị do Mỹ triệu tập được tổ chức ở Vecxay với cái
tên Hội nghị Hòa bình đã khiến Nguyễn Ái Quốc hy vọng có thể tìm được sự giúp
đỡ ở đây nên Người đã nhân danh những người Việt Nam yêu nước gửi đến Hội
nghị bản Yêu sách của nhân dân An Nam với nội dung mong muốn được công
nhận một số quyền tự do cơ bản cho dân tộc Việt Nam nhưng đã không được chấp
nhận.
Sự kiện Người gia nhập Đảng Xã hội Pháp và sự kiện gửi bản Yêu Sách
của nhân dân An Nam tới Hội nghị hòa bình đã có ảnh hưởng rất lớn trong tư
tưởng Hồ Chí Minh. Người đã nhận rõ bản chất giả dối của chủ nghĩa đế quốc và


rút ra được bài học là muốn được giải phóng các dân tộc chỉ có thể trông cậy vào
bản thân mình, vào lực lượng của mình. Không thể tin theo những tuyên bố bằng
lời nói của chủ nghĩa đế quốc mà cần phải nhận rõ những hành động của họ đằng
sau cái gọi là “Hội nghị hòa bình” trên thực tế là để thỏa thuận giữa các nước đế
quốc với nhau trong việc phân chia lại thị trường thế giới.

2. Sự kiện Cách mạng tháng mười Nga thành công và Quốc
tế III được thành lập.
Năm 1917 Cách mạng Tháng Mười ở Nga thành công đánh dấu bước ngoặt
lớn trong lịch sử nhân loại, mở ra thời kỳ mới cho phong trào giải phóng dân tộc,
có ý nghĩa to lớn với các dân tộc thuộc địa; tháng 3 năm 1919 V.I. Lê nin thành lập
Quốc tế III thay thế Quốc tế II đây là tổ chức quốc tế duy nhất ủng hộ các dân tộc

cách mạng Việt Nam đưa cách mạng tiến bước theo dòng thác tiến bộ của lịch sử.
Là sự vận dụng sáng tạo chủ nghĩa Mác- Lênin vào thực tiễn cách mạng Việt Nam,
cách mạng giải phóng các dân tộc thuộc địa, đóng góp bước phát triển mới cho hệ
thống lý luận thế giới và tiếp tục soi sáng cho công cuộc đổi mới đất nước đi lên xã
hội chủ nghĩa phồn vinh, ấm no, hạnh phúc.

MỤC LỤC

MỞ ĐẦU.. 1
NỘI DUNG.. 1
I. Xã hội Việt Nam cuối thế kỷ XIX và đầu thế kỷ XX.. 1


1.Tính chất xã hội Việt Nam trong suốt thế kỷ XIX là một xã hội lạc hậu, bảo
thủ và phản động được thể hiện trong các lĩnh vực của đời sống lúc bấy giờ. 1
2. Sự kiện thực dân Pháp nổ súng xâm lược Việt Nam đã làm xã hội Việt Nam
tách ra thành hai khuynh hướng đối lập. 3
3.Đầu thế kỷ XX phong trào yêu nước có sự tác động của những yếu tố mới 3
II. Yếu tố quê hương và gia đình: 4
1.Người đã kế thừa tư tưởng yêu nước thương dân từ quê hương, gia đình. 4
2. Hồ Chí Minh kế thừa được tư tưởng “lấy dân làm gốc” hậu thuẫn cho mọi
hoạt động chính trị - xã hội Việt Nam.. 5
3. Những bài học mà Nguyễn Tất Thành đã rút ra từ những chứng kiến tại
quê hương, đất nước mình. 5
III. Yếu tố thời đại 6
1.Sự ra đời của chủ nghĩa đế quốc. 6
2. Sự kiện Cách mạng tháng mười Nga thành công và Quốc tế III được thành
lập. 7
3. Nguyễn Ái Quốc tìm thấy con đường giải phóng dân tộc. 8
KẾT LUẬN.. 8