THƯ VIỆN ĐIỆN TỬ TRỰC TUYẾN
Bước đầu khảo sát vốn từ vựng trong thơ Phạm Hổ

1. Lý do chọn đề tài

OBO
OKS
.CO
M

MỞ ĐẦU

Ngơn ngữ là sự sáng tạo kỳ diệu và hồn chỉnh nhất của nền văn hố nhân
dân. Nó vốn là cơng cụ để biểu hiện để tích luỹ và mở rộng các khái niệm, tư
duy nhận thức và là phương tiện để hình thành ý thức con người, ho nên ngơn
ngữ phục vụ cho những mục đích bình thường hàng ngày và cho cả những mục
đích cao cả của cuộc sống. Ngơn ngữ là thực thể trực tiếp cùa tư duy. Với trẻ em
ngơn ngữ có vai trò quan trọng. Trẻ em tiếp thu những khái niệm cơ bản đầu tiên
và cụ thể là từ những vật chất xung quanh thơng qua sự phân tích của mình. Từ
ngữ sẽ giúp các em củng cố những khái niệm thu lượm được bằng con đường
cảm thụ chính vì vai trò quan trọng của ngơn ngữ với trẻ như vậy, nên giáo dục
ngơn ngữ cho trẻ phải bắt đầu từ rất sớm, khi các em òn bé và phải thực hiện sự
giáo dục ấy bằng tiếng mẹ đẻ. Theo thời gian, cùng với sự phát triển về tư duy là
sự phát triển của ngơn ngữ. Chính vì vậy, chúng tơi muốn tìm hiểu sự biến đổi
ngơn ngữ, cụ thể là sự thay đổi vốn từ vựng qua các giai đoạn trưởng thành của
trẻ.

Một trong những lí do khiến chúng tơi lựa chọn khi Phạm Hổ làm phạm
vi nghiên cứu bởi lẽ ơng là một trong số khơng nhiều những cây bút xuất sắc
trong lĩnh vực thơ Việt cho thiếu nhi.


- Phương pháp phân tích.
- Phương pháp miêu tả.

Từ các phương pháp trên, chúng tôi ñã chỉ rõ nét riêng trong cách sử dụng
từ ngữ của Phạm Hổ và ảnh hưởng của chúng ñến con trẻ như thế nào.
4. Bố cục của báo cáo

Phần I: Những tiền ñề lý luận liên quan ñến báo cáo.

KI L

Phần II. Bước ñầu khảo sát ngôn ngữ thơ Phạm Hổ.

Tài liệu ñược tải từ website

2



THÖ VIEÄN ÑIEÄN TÖÛ TRÖÏC TUYEÁN
PHẦN I
NHỮNG TIỀN ĐỀ LÝ LUẬN LIÊN QUAN ĐẾN ĐỀ TÀI

OBO
OKS
.CO
M

1. Lý luận chung về thơ và tác ñộng của thơ ñối với con người

Tài liệu ñược tải từ website

3



THÖ VIEÄN ÑIEÄN TÖÛ TRÖÏC TUYEÁN
từ nhịp ñiệu thơ người ta hiểu ñược nhịp ñiệu của cảm xúc của người sáng tác,
ứng với một nhịp ñiệu là một cung bậc khác nhau trong thế giới xúc cảm phong
phú của con người. Khác với văn xuôi, ñể thể hiện một ý tưởng nào ñó, nhà văn
có thể thể hiện nó trong một ñoạn văn ngắn hoặc cũng có thể giấu nó trong một

OBO
OKS
.CO
M

bài trường ca. Nhưng trong thơ, tính hàm súc cô dọng lại ñược ñặt lên hàng ñầu.
“Phép làm thơ thật khó lắm thay! Thơ luật chỉ có 56 chữ, thơ tuyệt cú chỉ có 28
chữ, mà ñủ cả mọi thể cách. Muốn thơ cổ kính thanh ñạm thì lại gần với thô,
muốn ñẹp ñẽ thì lại gần với lòe loẹt, hào phóng thì dễ tới chỗ buông thả, thật thà
thì dễ tới chỗ quê mùa. Cho nên lời ý giản dị, mạch lạc, ñầy ñủ, thông suốt, chất
phác mà vẫn nhã, mới lạ mà không trúc trắc, cao siêu mà vẫn có giọng ôn hòa.”
[7; ]. Muốn thể hiện một thông ñiệp trọn vẹn trong một giới hạn về dung lượng
như vậy, người nghệ sỹ cần thể hiện sự tinh tế của mình trong việc tìm tứ thơ và
sử dụng từ ngữ. Từ ngữ trong thơ chứa ñựng tiếng vang cảm giác của các chữ
trong sự kết hợp của chúng. Tố Hữu ñã từng chỉ rõ rằng: “ Chữ nghĩa không chỉ
là chữ a chữ b, mà cả cái tiếng vang lên trong chữ, tiếng vang của cả khoảng
cách giữa những chữ, những dòng.” Chính tiếng vang trong mỗi chữ, mỗi dòng
ấy sẽ vang lên ñồng diệu với tiếng vang của nhịp xúc cảm thể hiện qua mỗi bài


OBO
OKS
.CO
M

Nhng nu ủ tõm hn mỡnh lng li, thm trong tng cõu ch thỡ ta cú th hiu
ủc nhng giỏ tr m th mang li, nhng giỏ tr thm m ủó gúp phn nõng ủ
v lm ủp thờm tõm hn mi ngi.
2. Phỏt trin ngụn ng cho tr

2.1. c ủim ngụn ng tr em

"Giỏo dc ngụn ng cho tr phi bt ủu t rt sm, khi cỏc em cũn bộ v
phi thc hin s giỏo dc y bng ting m ủ"[6,7]. Trong giai ủon ủu ca
thi k th u, ng ngụn l mt cỏi gỡ ủú khụng th tỏch ri khi con ngi v
con ngi chim lnh nú thụng qua th gii vt th. Tr con cha th phõn bit
t ng v vt th, ủi vi chỳng, t ng trựng vi vt th. Ng ngụn phỏt trin
bng con ủng trc quan v c th. Mun cho tr em hc tờn gi cỏc vt th thỡ
cn phi by tt c cỏc vt th y ra trc mt. T ng v vt th phi ủi vo trớ
nóo con ngi cựng mt lỳc, tuy nhiờn v trớ then cht vn l vt th vỡ nú l ủi
tng ca nhn thc v ng ngụn. Tỏch khi th gii vt th, ngụn ng khụng
th phỏt trin ủc. iu ny s nh hng rt xu ủn s phỏt trin ca tr mt
khi ngụn ng ca chỳng phỏt trin chm tr thỡ s tip cn ca chỳng ủi vi th
gii xung quanh cng khụng th ton din ủc. Tr em tip thu nhng khỏi
nim c bn ủu tiờn v c th t mụi trng vt cht chung quanh thụng qua s

KI L

phõn tớch ca mỡnh. T ng s giỳp cho tr cng c nhng khỏi nim thu lm

thanh v hiu li núi, s hỡnh thnh nhng t ng cú ngha ủu tiờn. n khi
ủc 1 tui, tr ủó cú th núi ủc t 7 ủn 10 t. Bt ủu t thi k ny tr ủi,
vic phỏt trin chm lo, bi dng ngụn t cho tr l ủiu ht sc cn thit. Vỡ
trong giai ủon ny nhng t tr hc ủc s l vn t c bn cho vic hỡnh
thnh li núi ca tr, tỏc ủng nhn thc ca chỳng.

Nu nh trong thi k 1 tui, phn ln tr ch cú th phỏt õm ủc nhng
t ủn gin (nhng t m khi phỏt õm khụng cú s thay ủi v ng ủiu), thỡ
sang ủn thi k 2 tui, vn t ca cỏc em ủc tng lờn ủỏng k. Vỡ lỳc ny cỏc
em cú th phỏt õm ủc nhng t cú bin ủi thanh ủiu, dự rng s phỏt õm cỏc
t khi cú thanh ủiu ủi kốm ca tr cha hon ton chớnh xỏc. Nhng t ng m
tr hc ủc ủú l do chỳng tip nhn v bt chc trong quỏ trỡnh trong lỳc
ngi ln trũ chuyn vi tr. Quan sỏt tr cho thy kh nng bt chc nhng t

KI L

ủn gin húa v sau ủú l bt chc nhng t phỏt õm ủỳng ca ngi ln, phn
ỏnh thi k tớch ly vn t v l c s cho vic hỡnh thnh vn t. Vo lỳc ny,
vn t ca tr cha nhiu, nhng chớnh trong nhng lỳc vui chi, nhng lỳc hc
tp hp dn, khi quan sỏt s vt, xem tranh nh nhiu t ng cú th ủc bt ra
bt cht. Trong thi k ny nờn ủc cho tr nghe nhng bi th hoc dy cho
tr nhng bi hỏt ủn gin, d thuc d nh vi lng t va phi, phự hp vi
nhn thc ca chỳng. Bi l, mc ủớch ca vic dy t ng cho tr qua cỏc bi
th, bỏi hỏt l nhm tng vn t ch khụng phi l tng lng thụng tin tip
Ti liu ủc ti t website

6




Chớnh vỡ th m nhng bi th cú th gõy cho cỏc em n tng sõu sc.

KI L

Mt bi th hay chớnh l mt bn nhc. Cỏc em bộ nht cng ủó cú th
lnh hi ủc nhp ủiu ca nú, ủó cú kh nng cm thy thớch thỳ vi õm ủiu
ca cõu th, vi cỏi ủp ca s hi ho trong th. Nhng s tip thu bng õm
thanh kiu y, ủi lỳc ủi kốm theo s tip nhn c ni dung cú mt ý ngha rt
rng ln trong s phỏt trin khiu thm m v ngụn ng tr em. a bộ cng
nh tui chng no thỡ nhp ủiu cõu th cng phi rừ nột chng y, hỡnh nh
ngh thut ca th phi ủn gin chng y. iu y ủũi hi ngi ngh s khi
mun nhng bi th ca mỡnh ủn ủc vi cỏc em thỡ cn phi hiu ủc tõm lớ
Ti liu ủc ti t website

7



THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
v ủc ủim ủi sng cng nh nhu cu nhn thc ca cỏc em ủ cú nhng sỏng
tỏc phự hp.
Xột trờn bỡnh din ngụn ng hc, th ca cú nhng tỏc ủng tớch cc ủi
vi vic phỏt trin ngụn ng cho tr nh. Mi mt ủon th hc thuc lũng l

OBO
OKS
.CO
M

mt vn t rt ln s lm giu v phỏt trin ngụn ng cỏc em. Bt c mt tỏc


8



THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
khỏc nhau v cỏch ủnh hỡnh, v chc nng v nhng ủc ủim ý ngha ca t
trong cỏc ngụn ng khỏc nhau cng nh trong bn thõn mt ngụn ng no ủú,
cho nờn cỏc nh ngụn ng hc khụng cú s thng nht trong cỏch ủnh ngha v
miờu t t. Cho ủn nay, ủó cú hn 300 cỏch ủnh ngha v t. F. De. Saussure

OBO
OKS
.CO
M

ủó vit: T l mt ủn v luụn luụn ỏm nh t tng chỳng ta nh mt cỏi gỡ ủú
trung tõm trong ton b c cu ngụn ng mc dự khỏi nim ny khú ủnh
ngha. Cỏc t l nhng ký hiu õm thanh ca mt ngụn ng ủc cu to t
cỏc õm v v cú th to thnh trng (K. Buhker). T khụng phi ủn gin cú
tớnh s hc ca vt cht õm thanh v ý ngha m l mt chnh th cú t chc,
mt ủn v kt cu tớnh ca vt cht õm thanh v ý ngha (W. Schmidt). Tt c
cỏc ủnh ngha trờn ủõy ủu khụng bao quỏt ủc nhng ủc ủim c bn ca t,
chỳng ch cú th dựng lm nhng lun ủim xut phỏt khi nghiờn cu v miờu t
t.

Cỏc nh Vit ng ủó ủa ra rt nhiu quan ủim khỏc nhau v t v cỏch
nhn din t trong ting Vit vớ d nh:

T l ủn v nh nht, cú kt cu v ng õm bn vng, hon chnh, cú


OBO
OKS
.CO
M

ñược. Trong quá trình nghiên cứu chúng tôi ñã chọn một khái niệm về từ ñể làm
“Từ của tiếng Việt là một chỉnh thể nhỏ nhất có ý nghĩa dùng ñể cấu tạo
câu nói, nó có hình thức của một âm tiết, một khối viết liền”. [3;69]
Tóm lại, từ chẳng những là ñơn vị cơ bản của từ vựng mà còn là ñơn vị cơ
bản của ngôn ngữ nói chung.
3.2. Từ ñơn

Căn cứ vào cấu tạo từ, từ tiếng Việt ñược chia ra thành các kiểu từ, bao
gồm: từ ñơn, từ ngẫu hợp, từ ghép, từ láy. Khi gọi là “từ ñơn”, “từ ghép”, hay
“từ láy”, ñiều này có nghĩa là các nhà ngôn ngữ học ñã căn cứ vào số lượng hình
vị ñể phân loại.
3.3. Từ ghép

Ngay trong cách ñịnh nghĩa về từ ghép cũng khá nhiều quan niệm khác
nhau ñược ñưa ra:

“Từ ghép là những từ cấu tạo bằng cách ghép hai hoặc hơn hai từ ñộc
lập”. [2;69]

“Từ ghép là những từ ñược tạo nên do phương thức tổ hợp (ghép) các
tiếng lại, mà giữa các tiếng (thành tố cấu tạo) ñó, có quan hệ về nghĩa với nhau”.
[1;145]

KI L

t ghộp ủng lp so vi ý ngha ca cỏc ting trong t ghộp cú tớnh cht tp hp,
khỏi quỏt hn. Chớnh ý ngha khỏi quỏt y l mt trong nhng ủim lm cho t
ghộp ủng lp khỏc vi t ghộp chớnh ph.

T ghộp chớnh ph l t ghộp trong ủú thnh t cu to ny ph thuc vo
thnh t cu to kia, trong ủú thnh t ph cú vai trũ phõn loi, chuyờn bit húa
cho thnh t chớnh. Chng hn cỏc t: tu ha, c chua, da hu, xanh lố, l
nhng t ghộp chớnh ph. Xột v tớnh cht, t ghộp chớnh ph do quan h chớnh
ph sinh ra nờn trt t ca nú l trt t c ủnh, khụng d thay ủi.Vớ d hi
quõn khụng th ủo ngc trt t thnh quõn hi. V mt ng ngha, nu cỏc
ting cu to t ghộp cú cựng tớnh cht thỡ ngha ca thnh t chớnh qui ủnh ý
ngha chung ca ton t hp, ngha ca thnh t ph cú vai trũ thu hp phm vi
ngha ca thnh t chớnh (vớ d:: tu ha, c g). Trong trng hp, cỏc ting cú
tớnh cht khỏc nhau, thỡ ngha ca thnh t chớnh quyt ủnh ngha ca c t, vớ
d t thớ ủim.

KI L

Nhn din t ghộp khụng phi l mt vn ủ ủn gin ủi vi tr. Chớnh
vỡ th, vi nhn thc lý lun v t ghộp nh vy, s giỳp ta la chn chớnh xỏc
nhng t ghộp trong th Phm H lm phong phỳ thờm vn t vng cho cỏc em.
3.4. T lỏy

Nu phng thc t hp cỏc ting da trờn mi quan h v ngha cho ta
cỏc t ghộp, thỡ phng thc t hp cỏc ting trờn c s hũa phi ng õm cho ta
cỏc t lỏy(cũn gi l t kộp lỏy, t lỏy õm). Hu Chõu ủó ủnh ngha v t
lỏy nh sau:
Ti liu ủc ti t website

11

lỏy hai ting (cng gi l t lỏy ủụi), lỏy ba ting v t lỏy bn ting. Trong t
lỏy ủụi cú lỏy hon ton v lỏy b phn. T lỏy hon ton l nhng t hp cú s
tng ng hon ton gia hai thnh t nh: m m, o o, oang oang, chiờm
chip. T lỏy b phn l nhng t lỏy cú s khỏc nhau hoc õm ủu hoc õm

KI L

chớnh, thanh ủiu bao gi cng trựng nhau. Vớ d nh: lỳn phỳn, lỳng tỳng, ngụ
nghờ. Trong ting Vit hỡnh thc lỏy ba, lỏy t khụng nhiu, thm chớ nhiu
trng hp ủc xõy dng trờn c s cỏc t lỏy ủụi b phn .
Vic s dng cỏc t lỏy l rt hu ớch cho tr. Bi l, trong cỏch núi nng
hay miờu t, t lỏy s gúp phn lm c th húa ủi tng chỳng ta mun con tr
hng ủn. Khụng nhng th, cũn lm tng vn t cho cỏc em, tng kh nng
phỏt õm v tng kh nng nhn thc cho cỏc tr.

Ti liu ủc ti t website

12



THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
PHN II
BC U KHO ST NGễN NG TH PHM H

OBO
OKS
.CO
M


n vi th Phm H cỏc em nh ủc bc vo mt khụng gian rc r sc
mu, trn ngp õm thanh. Ngh thut mụ phng õm thanh t nhiờn ủó lm cho
Ti liu ủc ti t website

13



THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
khụng gian trong th Phm H ủy cht sng. Tr th tip xỳc vi th gii xung
quanh bng cỏc giỏc quan ca mỡnh, cỏc em lng nghe, quan sỏt, s mú, ủ ủc
thy, ủc bit, ủc hiu v ghi nhn nhng õm thanh, nhng hỡnh nh t th
gii bờn ngoi vo trong tõm hn mỡnh. Phm H hiu ủc ủiu ủú v ụng ủó

OBO
OKS
.CO
M

bc nhng bc chõn vi nhng nhp tuyt vi ủ ủa vo trong th mỡnh
nhng õm thanh sng ủng ca cuc sng ủú l cỏch tỏc ủng trc tip, mnh
m nht ti giỏc quan ca tr nh. Qua ủú cỏc em cú th nghe thy rt nhiu
ting ủng ting kờu, hỡnh dung ủc nhiu ủng, tỏc hnh ủng ủc miờu t
trong bi. õy l ting "m v cho", kia l ting cũi tớ...te,tớ...te ca "Xe cha
chỏy".

Th Phm H khụng ch tỏi hin mt th gii mi l vi vụ vn ủiu lý
thỳ trc mt cỏc em nh, m th ụng cũn ủỏp ng nhng mong mun, nhu cu
tỡnh cm ca cỏc em khi ủn vi th. Tr nh ủc th Phm H, yờu thớch th
ụng bi l th Phm H ủó ủỏp ng ủỳng nhu cu tỡnh cm, nhng mong mun

em. Mt cỏch vụ tỡnh ụng ủó thc hin nhng bi hc trc quan lý thỳ v ủỏng

OBO
OKS
.CO
M

ghi nh cho cỏc em hiu hn th gii con ngi v xó hi.
1.2. Ngh thut th Phm H
1.2.1. Bỳt phỏp miờu t

Th Phm H m ra trc mt cỏc em mt th gii phong phỳ, trn ủy
sc sng ca thiờn nhiờn, to vt. Nhng õm thanh, mu sc, hỡnh nh ti mi
ủú ủn vi cỏc em mt cỏch t nhiờn bi l Phm H ủó miờu t chỳng bng bỳt
phỏp chõn thc, nhng vn khụng lm mt ủi s sinh ủng. c th ụng, tr cú
th hỡnh dung ủc ủi tng m nh th miờu t, ủiu ủú cng ủng ngha vi
vic th Phm H ủó kớch thớch trớ tng tng tr nh. i vi nhng ủa tr
ủó nhỡn thy s vt ủú, thỡ nhng cõu th ca Phm H mt ln na khc sõu
vo trớ nh cỏc em phm trự khỏi nim m t miờu t. Vớ d, bi th C c rt
(trong Nhng ngi bn nh) . Nh th ủó giỳp cỏc em nhn din ủc t
mu sc bờn ngoi lỏ xanh, c ủ cho ủn cachs chỳng ny n, phỏt trin:
ln nh
Bờn nhau
t ủi
Ngp ủu
Nhy lờn

KI L

Thờm mt nột ủc sc trong bỳt phỏp miờu t ủy l cỏch Phm H ủt

miờu t trong mt hon cnh c th vi nhng t ng c th gn vi nhng ủc
trng ca mi ủi tng s giỳp cho cỏc em cú th vn dng vo giao tip mt
cỏch thnh tho v chớnh xỏc. T ủú, vic hc t v nh ngha ca t cng tr
nờn ủn gin hn.

1.2.2. Hỡnh thc hi ủỏp

Tt c nhng giỏ tr ni dung trong th Phm H ủó ủc truyn ủt ủn
cỏc em bng mt hỡnh thc th ủa dng. Th Phm H khụng ch dy cho cỏc
em nhng hiu bit ban ủu v th gii xung quanh m cũn dy cho tr nhng
ủiu hay l phi. Nhng bi hc y ủc th hin khộo lộo thụng qua hỡnh thc
nhng cuc trũ chuyn, nhng li hi ủỏp ca tr vi ngi ln. Tr em ln dn
lờn v tip xỳc rng hn vi th gii xung quanh v ln ủu tiờn ủc bc chõn
vo th gii nhiu mu sc nh vy ủa tr no chng l lm. Tt nhiờn chỳng s
ủt ra muụn vn cõu hi: cỏi ny l cỏi gỡ, ti sao li nh th, nh th ủ

KI L

lm gỡPhong Lờ tng cú nhn xột: Trc th gii bao la ngy cng rng
m lý thỳ, cỏc em hm h m bn khon trc muụn vn cõu hi, khụng th tớnh
c cuc ủi cú bao nhiờu cõu hi? Phm H ủó lng nghe nhng cõu hi ca
tr th, gii ủỏp nhng thc mc ca cỏc em bng cỏch riờng ca ụng. Khụng cú
nhng lý thuyt khụ khan ch cú nhng cõu hi ng nghnh ủỏng yờu ca tr v
nhng cõu tr li cng khụng kộm phn hn nhiờn; Bi l Phm H ủó cm
nhn th gii bng trc giỏc v trớ tng tng rt ủi hn nhiờn, bay bng ca
tr th. Nhng cõu hi y cú khi ủc th hin trc tip trong cuc ủúi thoi
Ti liu ủc ti t website

16



Qua 9 tp th chỳng tụi kho sỏt, chỳng tụi nhn thy vic s dng t ng
ca nh th rt phúng khoỏng. Cú nhng bi th cú ủ di ngn, s lng t ng
rt ớt (Bi "Mt"), nhng cng cú nhng bi th di, s lng cõu nhiu, s
lng t ủc s dng trong bi th cng khỏ ln. Bi th G con v qu

KI L

trng (trớch trong tp th Bn trong vn) di 102 cõu, s dng 356 t hay
bi ụi dộp thn k ( trớch tp Chỳ vt bụng) di 71 cõu, s dng 292 t...
cú th coi l nhng vớ d tiờu biu cho vic s dng mt lng t khỏ ln trong
sỏng tỏc ca Phm H. S khỏc nhau v ủ di mi cõu th, s lng cõu t
trong mi bi khụng phi l mt s ngu nhiờn. Mi bi th vit v mt ủ ti
khỏc nhau, do vy, khụng th gũ ộp s lng cõu trong vi vo mt cỏi khuụn
nht ủnh. Nhng ủiu quan trng l do ủi tng tip nhn chi phi. Th Phm
H vit cho thiu nhi cỏc la tui khỏc nhay, vỡ vy dung lng ca mi bi
Ti liu ủc ti t website

17



THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN
th khụng ging nhau.Vỡ nhn thc ca cỏc em mi la tui l khỏc nhau... do
vy, hng ủn ủi tng tip nhn no thỡ bi th phi cú s tng ng trong
cỏch cu to ủon th cng nh s dng t ng.
Mc ủớch ca cỏc sỏng tỏc vit cho thiu nhi ủy l tng cng kh nng

OBO
OKS

m, l ch, cho ủn mi bc tranh rng ln v ủt nc Vit Nam xinh ủp...
ri t nhng bc tranh riờng l ủú ụng m ra mt th gii phong phỳ, nhiu mu
sc trc mt cỏc em. ễng ủó chp cỏnh cho trớ tng tng bay bng ca cỏc
Ti liu ủc ti t website

18



THÖ VIEÄN ÑIEÄN TÖÛ TRÖÏC TUYEÁN
em bay cao hơn trong thế giới muôn vàn màu sắc và âm thanh. “Trẻ em lớn lên,
cùng với việc tiếp xúc vứi con người, các em còn tiếp xúc với cả một thế giới tự
nhiên kỳ diệu. Phải lâu lắm các em mới hiểu hết và tiếp xúc với những cảnh ngộ,
những nỗi niềm và số phận con người”. (Vũ Đình Minh- thiên nhiên trong thơ

OBO
OKS
.CO
M

viết cho thiếu nhi). Vậy thì hãy ñặt bàn tay các em vào những bàn tay rộng lớn
hơn mà chứa chan lòng nhân ái, hãy dẫn dắt những bước ñi chập chững ban ñầu
của các em vào cuộc ñời, hãy ñể tâm hồn còn trong trắng và mong manh như
thủy tinh của các em ñến với thế giới tươi ñẹp này. Những câu thơ giản dị, âm
ñiệu vui tươi rộn ràng ấy sẽ mãi còn ngân lên trong lòng các em.
2. Khảo sát từ vựng
2.1. Số lượng từ

Chúng tôi ñã tiến hành khảo sát 104 bài thơ trong “Tuyển tập Phạm Hổ” .
Nhà thơ ñã sử dụng 4743 từ. "Bắt ñầu từ thời kỳ 2 tuổi trở ñi, trẻ nhanh chóng

thng ngy chung nht cho tt c cỏc em nh cỏi ging, cỏi ủỡnh, dao v

OBO
OKS
.CO
M

kộo. Cng cú nhng s vt thng ngy rt quen thuc vi tr em nụgn thụn,
ủc lờn ủó thy khụng khớ ca rung ủng, lng mc, vớ d nh hỡnh nh ng
nghnh ca chỳ bũ tỡm bn, bờ ủũi bỳ, nga con hay khu vn xanh
mt vi cỏc loi cõy qu bp ci xanh, c c rt. Cng cú s vt thng
ngy rt quen thuc vi tr em thnh ph nh nh tp th Tt c nhng ủi
tng ny ủu ủc miờu t vi ngụn t trong sỏng, gin d, khụng h tn ti
mt nột ngha xu no lm nh hng ủn ủu úc non nt ca tr. Trong 104 bi
th chỳng tụi kho sỏt, ch cú 02 bi cú s xut hin s chuyn ngha ca t,
trong 102 bi th cũn li cỏc t ủu xut hin vi t cỏch t ủn ngha.
Ngay trong phm vi 102 bi th cú tớnh cht ủn ngha nh vy, cng
khụng hon ton thng nht, m chỳng cũn cú s phõn loi. Cú nhng bi th
ch mt ngha ủn thun, vớ d nhng bi th miờu t cỏc loi qu nh qu
da, qu kh, qu na hay nhng bi th mang tớnh cht truyn dy cho
cỏc em nhng bi hc ủu tiờn trong cuc ủi. Vớ d núi ủiu hay, ban tay
nh bỳp lan. Tớnh cht ủn thun v ngha th hin ch cỏc t ng s dng
trong bi ủu nhm mc ủớch miờu t, lm ni rừ tớnh cht, ủc ủim ca mt ủi
tng c th. iu ny cú nh hng tớch cc ủi vi nhn thc ca tr nh, vỡ
qua cỏch miờu t c th ca Phm H, khi ủi vo thc t, cỏc em cú s nhn

KI L

thc chớnh xỏc, ủy ủ v vt th.


xut hin s chuyn ngha ca t . Cú th ly bi th Na lm mt vớ d trong
cỏch s dng t ng cú hin tng chuyn ngha ca Phm H.
Na non xanh

Mi lot chot
Na m mt.

Hay trong bi th Mt cng cú hin tng chuyn ngha tng t: xe
cú mt ủốn/chõn ngi: mt cỏ/mt chim hỡnh trũn/mt ngi hỡnh lỏ.
Cú l cỏc em s thc mc khụng hiu Na m mt ngha l nh th no.
Liu ủú cú phi l ủụi mt thụng thng - mt c quan th giỏc cú chc nng ủ
nhỡn nh cỏc em vn thng ủc nghe, vn thng ủc bit hay khụng? Lỳc
ny rt cn s gii thớch ca ngi ln ủ giỳp tr nh hiu ủc mt na, mt
chõn ngha l nh th no. iu thỳ v l khụng phi tỏc gi to ra s chuyn
ngha vi dng ý ngh thut, m nhm gii thớch s chuyn ngha ca t mt

KI L

na, mt chõn trong thc t. õy ch l mt hin tng chuyn ngha trong vụ
vn nhng hin tng chuyn ngha m cỏc em s cũn gp sau ny. Nú l biu
hin cho tớnh cht ủa ngha ca t.
Nh vy, Phm H khụng ch lm giu thờm vn t cho cỏc em m cũn
lm giu thờm kh nng hiu cỏc mt ngha khỏc ca t cho tr, nú giỳp cỏc em
lm quen vi nhng tỡnh hung khỏc nhau ca cựng mt t. T ủú cỏc em cú th
nhn bit mt cỏch ton vn, sau sc v s ủa dng, phong phỳ ủn kỡ diu ca
ngụn ng m ủ. õy cng chớnh l tin ủ ủu tiờn v c bn giỳp cho cỏc em
Ti liu ủc ti t website

21



2,63%

T ch s lng

87

1,83%

71

1,5%

T ch ủng vt
T ch thc vt
T xng hụ
T ch b phn c th

T ch thi gian

T ch tớnh cht, trng thỏi, mu sc

T bng thng kờ trờn chỳng ta rỳt ra kt lun nhng ủi tng m th
Phm H nhc ủn phn ln thuc khung phm trự ni dung c bn ca t.
Trong ủú cỏc t Phm H ủó trang b, cung cp cho cỏc em nhng t ng c bn
v kin thc cn yu nht v cuc sng, ủ t ủú lm thnh nhng bc ủm
vng chc giỳp cỏc em hũa nhp vo mụi trng xó hi. Nhng t ng y li
ủc ủt trong mt vn cnh c th, trong nhng cu trỳc c th. Hay núi
cỏch khỏc nhng t ng ny khi xut hin ủu gn vi mt ủi tng no ủú



th ủó s dng v thu ủc kt qu nh sau:
S Lng

T l

4017

84,7%

628

13,2%

98

2,0%

Vớ d

Qua bng thng kờ trờn, ta d dng nhn thy trong th Phm H chim
phn nhiu l t ủn, t ghộp chim mt t l va phi, cũn t lỏy chim t l
thp, hu nh khụng ủỏng k. Cú nhng bi th ch hon ton l t ủn, khụng
cú mt t ghộp no:

M, m i cụ bo





Th con mỳa ủp
G





Nờn ủc quay phim
Ti liu ủc ti t website

23



THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN


G



Hụm nay thy mỡnh
G










(Th ủc quay phim)

Bi th cú trờn 26 t, song ch cú 5 t ghộp, 20 t ủn v duy nht 1 t
lỏy. S chờnh lch v s lng t loi trong h thng t vng xut phỏt t ủc
ủim v s thụng dng khỏc nhau ca mi t loi trong s dng v giao tip
thc t. Nhng t ủn bao gi cng l nhng t c bn ủu tiờn cn thit cho
vic dy núi ca tr, khi tr bt ủu tp núi v bit núi, nhiu t ng chỳng vn
cha hiu ht ý ngha. Cu to ca t lỏy v t ghộp rt phc tp, v ủ hiu
ủc ý ngha cng nh cỏch s dng ca nú khụng phi l mt ủiu d, cũn ph
thuc vo hon cnh xut hin c th. Lỳc ủu tr hc nm ý ngha ca cỏc t

KI L

phc tp trờn c s ý ngha riờng bit ca mi thnh t, sau ủú tr mi hc nm
ý ngha chung ca t. T ghộp trong Ting Vit bao gm 2,3 õm tit tr lờn. Da
vo vai trũ ca mi thnh t v mi quan h ca nú vi cỏc thnh t khỏc, t
ghộp trong ting Vit bao gm : ghộp ủng lp v ghộp chớnh ph. Qua cỏc thi
k s tip nhn t ghộp ca tr cng cú khỏ nhiu thay ủi. Trong thi k tr t
1-2 tui, mi b phn (yu t) ca t (hay l mi õm tit trong t) ủc tr hiu
mt cỏch riờng bit. Vi t ghộp ủng lp tr hiu nú nha cỏc t ủn cng li
vi nhau, tr hiu ý ngha ca t ghộp chớnh ph trờn c s ý ngha ca yu t cú
Ti liu ủc ti t website

24



THệ VIEN ẹIEN Tệ TRệẽC TUYEN


th Phm H ủó s dng kt hp t ủn, t ghộp v t lỏy, s xut hin ca t
lỏy tuy khụng nhiu nhng cng ủỏp ng nhng yờu cu lớ lun chỳng tụi ủa ra
phn trờn. Vớ d, khi miờu t qu kh qu na nh th vit:
Kh chớn ủy cnh

Vng treo lúng lỏnh
Hay Ht nh ra

en lay lỏy
Vic s dng cỏc t lỏy (na), (lay lỏy) khụng ch lm tng tớnh biu cm,
Ti liu ủc ti t website

25