Thiết kế lắp đặt hệ thống phanh cho xe chở rác ba bánh
LỜI NÓI ĐẦU
Hiện nay vấn đề gia tăng dân số, tốc độ đô thị hoá nhanh tại các thành phố, đi
kèm với nó là lượng rác thải lớn, ô nhiễm môi trường. Giải quyết vấn đề này đang là
một trong những thách thức đối với chính quyền thành phố. Thực trạng này cũng
đang diễn ra tại thành phố Đà Nẵng, hiện nay trên địa bàn thành phố, với lượng rác
thải ra mỗi ngày quá lớn, trong khi ngân sách TP còn hạn hẹp, chưa thể đáp ứng được
đủ xe chuyên dụng cuốn ép tự động, bởi loại xe này hiện nay còn phải mua của nước
ngoài với giá khá đắt. Để giải quyết vấn đề này, đã từ lâu Công ty Môi trường Đô thị
TP đưa vào hoạt động một số lượng lớn các loại xe thô sơ sử dụng sức người, trên
những con đường rộng từ 2 - 3m và khu vực quanh các trạm trung chuyển, để vận
chuyển rác về các trạm.
Để nâng cao hiệu suất thu gom rác, giảm bớt sức lao động cho người công nhân
bằng cách cơ giới hoá một phần phương thức vận chuyển, đồng thời cũng nhằm giải
quyết tốt vấn đề ô nhiễm môi trường đô thị do khí xã động cơ, đề tài đi vào thiết kế
loại xe gắn máy chạy bằng nhiên liệu khí hoá lỏng( LPG) để chở thùng rác thay cho
các xe ba gác đạp hiện nay.
Đề tài “ Thiết kế xe chở rác ba bánh chạy bằng nhiên liệu LPG” cũng đã được
nhiều nhà khoa học cũng như sinh viên trường Đại Học Bách Khoa- Đại Học Đà
Nẵng quan tâm nghiên cứu và đã đạt được kết quả nhất định, tuy vậy đề tài này chưa
ứng dụng thực tế được. Do khối lượng tính toán thiết kế xe khá lớn nên ở đề tài “
Thiết kế đóng mới xe chở rác ba bánh” em được giao nhiệm vụ: “ Thiết kế lắp đặt
hệ thống phanh cho xe chở rác ba bánh ” với một số cải tiến để đáp ứng được yêu
cầu kỹ thuật của xe mà đề tài trước đó chưa giải quyết được.
Với kiến thức và kinh nghiệm thực tế còn nhiều hạn chế, tài liệu tham khảo về
các loại xe ba bánh còn ít, thời gian thực hiện ngắn nên mặc dù đã cố gắng tìm tòi,
nghiên cứu, làm việc một cách nghiêm túc nhưng quá trình tìm ý tưởng thiết kế và xe
thiết kế ra có thể còn nhiều nhược điểm chưa thể giải quyết hết. Kính mong được các
thầy cô chỉ bảo để đề tài của em được hoàn thiện hơn.
Sau cùng em xin được chân thành cảm ơn thầy cô giáo trong khoa, đặc biệt là
thầy giáo hướng dẫn TS.Trần Thanh Hải Tùng, thầy Huỳnh Bá Vang và các thầy cô

2.5. Xác định các tọa độ trọng tâm xe ……………………..……………………..13
2.5.1. Xác định các toạ độ trọng tâm khi xe không tải …………………………....13
2.5.2. Xác định các toạ độ trọng tâm khi xe đầy tải ……………………………….14
3. Thiết kế hệ thống phanh …………….………………………………………...16
3.1. Lý thuyết chung về hệ thống phanh ………………..………………………16
3.2. Phân tích chọn loại dẫn động phanh ………………...…………………..….19
3.3. Tính mô men phanh cần sinh ra ở các cơ cấu phanh ………………………26
3.4. Xác định các thông số cơ bản của cơ cấu phanh sau ….................................29
3.4.1. Bán kính bề mặt ma sát của trống phanh ………………....……………...29
3.4.2. Chọn các kích thước còn lại……………………...………………………....29
3.4.3. Xác định lực ép cần thiết……………………...…………………………….30
3.4.5. Kiểm tra điều kiện tự siết …………………………………………………...34

2
Thiết kế lắp đặt hệ thống phanh cho xe chở rác ba bánh
3.5. Xác định các thông số cơ bản của cơ cấu phanh trước…….…………….....34
3.5.1. Bán kính ngoài
1
r
, bán kính trong
2
r
, bán kính trung bình
tb
r
của đĩa
phanh
…………………………………………...…………………………………………34
3.5.2. Lực ép cần thiết ……………………………….……………………………35
3.5.3. Diện tích bề mặt làm việc của má phanh ……………...………………...….36

URENCO sử dụng làm trạm trung chuyển tại chợ Đống Đa, công viên (đường
Nguyễn Tri Phương) và đường Phan Thành Tài, trạm Hòa Thọ, trạm Đò Xu, Trạm
Chợ Đầu Mối, trạm Thanh Lộc Đáng, trạm Hoà Khánh, trạm Hoà An, trạm Ngô Gia
Tự.
Với phương thức thu gom rác trên đây, việc vận chuyển thùng rác đến các trạm
trung chuyển đóng vai trò quan trọng. Trong tương lai các xe tải ép rác không còn đi
lấy rác dọc đường mà chỉ vận chuyển các thùng rác đã được nén ép sẵn từ các trạm
trung chuyển lên Khánh Sơn. Do đó, tất cả các thùng rác dọc đường hay trong ngõ
hẻm đều do công nhân đạp hay kéo đến các trạm trung chuyển. Việc làm này đòi hỏi
người công nhân phải bỏ ra sức lực rất nhiều, sự cố gắng quá sức trong khi thu nhập
còn khiêm tốn, người công nhân không có điều kiện vật chất bù đắp lại sức lao động
đã bỏ ra. Vì vậy phương án thu gom và vận chuyển rác tại Đà Nẵng có hiệu quả trước
mắt nhưng không phải là phương án lâu dài bền vững.
1.2. Mục đích, ý nghĩa đề tài
Để giải quyết một phần sức lao động cho người công nhân Công ty môi trường
đô thị, tăng hiệu quả thu gom rác cần phải cơ giới hoá một phần phương thức vận
chuyển các thùng rác đến các trạm trung chuyển thay cho các loại xe ba gác đạp thủ
công hiện nay. Ngoài ra khi sử dụng các xe ba gác thủ công để vận chuyển rác thì vừa
chậm, mất nhiều thời gian, vừa không đảm bảo vệ sinh, mất mỹ quan đô thị. Do vậy
cần thiết kế loại xe gắn động cơ có kết cấu đơn giản dễ sử dụng để có thể chuyên chở
thùng rác được nhanh gọn hơn, làm cho bộ mặt đô thị của Thành phố ngày càng đẹp
hơn.

4
Thiết kế lắp đặt hệ thống phanh cho xe chở rác ba bánh
Mặt khác xe thiết kế làm việc trong thành phố nên nó cũng phải đảm bảo an toàn,
chạy êm, ít gây ồn và ô nhiễm môi trường. Đề tài đi vào thiết kế kiểu xe kéo rác chạy
bằng khí dầu mỏ hóa lỏng LPG, loại động cơ sử dụng trên xe là động cơ xe gắn máy
đã thiết kế, cải tạo hệ thống nhiên liệu cho phù hợp với việc sử dụng một trong hai
loại nhiên liệu LPG và xăng. Theo các công trình nghiên cứu của GS. TSKH. Bùi


5
Thiết kế lắp đặt hệ thống phanh cho xe chở rác ba bánh
+ Đường kính hai bánh xe: 200 (mm).
+ Khối lượng:
- Khối lượng bản thân: 24,4 (kg).
- Khối lượng định mức của thùng khi đầy tải là:
m = 24,4 + 0,4.240 = 120,4 (kg).
Xe thiết kế cần phải chuyên chở cả hai loại thùng rác trên nên kích thước thùng
cần phải có những kích thước tối thiểu về chiều dài 1200 mm và bề rộng là 720 mm.
2.2. Yêu cầu của xe cần thiết kế
+ Có kích thước nhỏ gọn chỉ cần vừa đủ để chuyên chở một thùng rác loại 660 lít có
trọng lượng khoảng 300 KG hoặc hai thùng rác 240 lít, mỗi thùng có trọng lượng
khoảng 120 KG.
+ Sử dụng nguồn lực của xe gắn máy hiện có bao gồm động cơ, ly hợp, hộp số, hệ
thống chuyển động... v.v. Ngoài ra cần phải có thêm hộp số phụ để gài số lùi, bộ vi
sai cho cầu sau.
+ Có chiều cao từ sàn thùng xe đến mặt đất nhỏ để có thể đẩy bằng sức người
thùng rác lên sàn xe mà không sử dụng các thiết bị phụ để hổ trợ như tời, xích, …
+ Đảm bảo cho người điều khiển xe được thuận tiện để vận hành trong một số
đường hẻm chật hẹp, giảm được hành lang và bán kính quay vòng.
+ Xe thiết kế phải là một chiếc xe có cấu tạo đơn giản, dễ chế tạo, dễ sử dụng, an
toàn khi chuyển động trên đường và giá cả phải chăng.
2.3. Các phương án thiết kế tổng thể chung
2.3.1. Phương án cắt bỏ phần đuôi xe gắn máy và thay vào đó là nửa rơmoóc
Hình 2-1 Sơ đồ phương án cắt bỏ đuôi xe gắn máy
Trên cơ sở xe gắn máy đã có sẵn, ta cắt bỏ một phần đuôi và thân xe, sau đó nối
đàn hồi hoặc hàn cứng thùng chứa thùng rác vào phần còn lại của xe. Trong trường
hợp hàn cứng thùng xe cùng với phần còn lại của xe trở thành một khối cứng cùng


kém.
Nhược điểm: Hành lang và bán kính quay vòng xe giảm, tính ổn định chuyển
động thẳng của xe sẽ tốt hơn so với phương án bên dưới.
Nếu thiết kế thêm hệ thống hình thang lái như ôtô thì việc quay vòng xe sẽ ít tốn sức
lực hơn. Nhưng những nhược điểm còn lại cũng không khắc phục được.
2.3.3. Thiết kế xe ba bánh một bánh dẫn hướng trước và hai bánh sau
Phần lớn những xe ba bánh đều được thiết kế theo phương án này. Đây là
phương án có tính kỹ thuật hơn cả cũng như phương án thứ hai toàn bộ khung sườn
xe đều được thiết kế có tính toán đến tải trọng cần chuyên chở nên đảm bảo được độ
bền và có một hệ số an toàn nhất định.
2800
Hình 2-3 Phương án thiết kế xe ba bánh có một bánh dẫn hướng trước
Phương án này có ưu điểm: Hai bánh xe chủ động đặt phía sau nên tận dụng
được trọng lượng bám, tải được chất đằng sau nên mùi hôi của rác thải ít ảnh hưởng
đến người lái, phía trước chỉ có một bánh xe dẫn hướng nên không cần phải thiết kế
hệ thống lái như phương án thứ nhất mà điều khiễn xe dễ và nhẹ nhàng hơn.Tuy
nhiên phương án này có nhược điểm là phải thiết kế lại khung sườn, hệ thống truyền
lực, hệ thống treo, hệ thống phanh để đảm bảo các yêu cầu kỹ thuật của xe.
Qua phân tích một số phương án trên ta chọn phương án thiết kế thứ ba đó là
thiết kế lại toàn bộ xe.
2.4. Xác định các kích thước tổng thể chung
2.4.1. Xác định sơ bộ chiều dài của xe
2.4.1.1. Chiều dài toàn bộ xe.

8
Thiết kế lắp đặt hệ thống phanh cho xe chở rác ba bánh
Đối với xe ba bánh thiết kế để rút ngắn chiều dài xe ta xem như chiều dài toàn bộ
của xe chỉ phụ thuộc vào chiều dài thùng chứa thùng rác, khoảng cách từ vị trí người
lái đến tay lái để người lái điều khiển xe được thuận tiện, góc đặt của trục quay cổ
phuộc xe và đường kính bánh xe trước mà tạm thời chưa quan tâm đến tính ổn định

được chiều dài toàn bộ của xe là: L
a
= 2800 (mm).
2800
Hình 2-4 Chiều dài toàn bộ xe thiết kế

9
Thiết kế lắp đặt hệ thống phanh cho xe chở rác ba bánh
2.4.1.2. Chiều dài cơ sở của xe.
Việc xác định chiều dài cơ sở của xe phụ thuộc vào vị trí đặt dầm cầu sau của xe.
Ta thấy rằng chiều dài cơ sở của xe càng ngắn thì tính linh hoạt quay vòng của xe
càng cao hay nói cách khác là rút ngắn được hành lang và bán kính quay vòng cho xe,
tuy nhiên nếu chiều dài cơ sở xe ngắn quá thì tải trọng đè lên cầu sau sẽ lớn và góc
thoát sau của xe sẽ giảm. Như vậy ta không thể chọn chiều dài cơ sở xe chỉ theo tiêu
chí tính linh hoạt của xe mà còn phải đảm bảo sự phân phối tải trọng ra các cầu xe
một cách hợp lý vì điều này liên quan đến tính ổn định của xe thiết kế và nhiều chỉ
tiêu khác. Tham khảo [3] đối với ôtô tải 2 trục loại 4x2, khi chuyên chở đầy tải, thông
thường trọng lượng phân bố ra cầu trước chỉ bằng 25 ÷ 30 % trọng lượng phân phối
ra cầu sau. Với loại xe ba bánh có công thức bánh xe 3x2 thì ta cũng có thể phân bố
trọng lượng ra bánh trước và cầu sau theo tỷ lệ như trên tức là:
G
1
= (0,2 ÷ 0,25).G
a
G
2
= (0,75 ÷ 0,8).G
a
Tuy nhiên cầu trước chỉ có một bánh xe, nếu trọng lượng phân bố ra cầu trước
lớn quá thì cầu trước sẽ bị quá tải, đặc biệt là khi phanh.

k1
= 123 (KG).
Suy ra trọng lượng không tải của xe thiết kế là: G
o
= G
k1
+ G
k2

⇒ G
o
= 123 + 170 = 293 (KG).
Một cách gần đúng khi bỏ qua sự thay đổi phân bố trọng lượng khi ta dịch
chuyển vị trí cầu sau, ta có thể xác định được toạ độ trọng tâm của xe khi không tải
bằng cách viết phương trình cân bằng mômen qua điểm O
1
.
G
o
.a
o
– Z
2o
. L
k
= 0 (2.1).
Trong đó :
+ G
o
: Trọng lượng không tải của xe, G

L
T
G
k
L
x
G
T
G
0
Hình 2-6 Sơ đồ xác định chiều dài cơ sở của xe
Như đã phân tích ở trên đối với xe ba bánh trọng lượng phân bố ra cầu sau là:
G
2
= (0,75÷ 0,8).( G
T
+ G
0
) (2.2).

11
Thiết kế lắp đặt hệ thống phanh cho xe chở rác ba bánh
Trong đó:
+ G
2
: Phần trọng lượng của xe tác dụng lên cầu sau.
+ G
T
: Trọng lượng của thùng rác cần chuyên chở, G
T

.L
T
+ G
o
.a
o
– Z
2
.L
x
= 0.
⇔ L
x
=
2
..
Z
aGLG
ooTT
+
( 2.3).
Với :
+ L
T
: Toạ độ thùng rác theo chiều dọc, L
T
= 1830 (mm).
+ Z
2
: Phản lực đường tác dụng lên bánh xe sau, chính bằng phần trọng lượng xe

thấy phân bố trọng lượng như vậy là có thể chấp nhận được vì cầu sau có hai bánh
chủ động sẽ tận dụng được trọng lượng bám đặc biệt là khi xe chạy trên đường có hệ
số bám thấp, ngoài ra khi phanh trọng lượng dồn về cầu trước mà theo dự kiến ta sẽ
sử dụng lại cơ cấu phanh trước của xe gắn máy, nều trọng lượng phân bố ra cầu trước
quá lớn sẽ làm cho cơ cấu phanh trước không thoã mãn mô men phanh yêu cầu, còn
cầu sau sẽ sử dụng cơ cấu phanh ô tô du lịch, do đó phân bố trọng lượng như trên là
khá hợp lý.
2.4.2. Xác định chiều cao của xe

12
Thiết kế lắp đặt hệ thống phanh cho xe chở rác ba bánh
Chiều cao của xe phụ thuộc vào chiều cao sàn xe, chiều cao thùng rác cần
chuyên chở. Từ bản vẽ phác thảo tổng thể xe ta lấy sơ bộ chiều cao xe là H= 1020
mm.
2.4.3. Xác định chiều rộng xe
Chiều rộng xe phụ thuộc vào kích thước của thùng rác cần chuyên chở, việc bố
trí hệ thống treo sau, hệ thống truyền lực, bề rộng lốp xe, lấy sơ bộ B= 1150 mm.
2.5. Xác định các toạ độ trọng tâm xe
2.5.1. Xác định các toạ độ trọng tâm khi xe không tải
2.5.1.1.Xác định toạ độ trọng tâm xe theo chiều dọc.
Theo kết quả tính toán ở mục 2.4.1 ta có :
a
o
= 1044,37 mm
b
o
= 1800 – 1044,37 = 775,63 mm.
2.5.1.2. Xác định tọa độ trọng tâm xe theo chiều cao.
α
Go

α
α
ααα
cos
sin
)sin(coscos
'.2
bx
o
bxoo
r
G
raGLZ
−
−−
(2.4).
Trong đó:
+ h’
go
: Khoảng cách từ đường tâm trục bánh xe sau đến trọng tâm không tải của
xe theo phương trục z.

13
Thiết kế lắp đặt hệ thống phanh cho xe chở rác ba bánh
+ Z
2’
: Phản lực đường tác dụng lên bánh xe sau khi đặt xe ở trên mặt nghiêng.
Z’
2
= 186 [ KG].

go
=
89,10cos.210
89,10sin.293
)89,10sin.21037,1044.(89,10cos.29389,10cos.1800.186
−
−−
⇒ h’
go
= 511 (mm).
Toạ độ trọng tâm xe theo chiều cao khi không tải: h
go
= h’
go
+ r
bx
Hay h
go
= 511 + 210 = 721 (mm).
2.5.2. Xác định các tọa độ trọng tâm khi xe đầy tải
2.5.2.1.Xác định toạ độ trọng tâm xe theo chiều dọc.
Để xác định được toạ độ trọng tâm của xe theo chiều dọc ta khảo sát các lực tác
dụng lên xe khi nó đứng yên trên đường ngang.
.
L
Ga
a
b
O
2

.L = 0 (2.6).
G
a
.b - Z
1
.L = 0 (2.7).
Trong đó:
+ L: Chiều dài cơ sở của xe, L = 1800 (mm).
+ a, b: Toạ độ trọng tâm theo chiều dọc khi xe đầy tải.
Từ hai phương trình (2.6) và (2.7) suy ra:

L
G
Z
a
a
.
2
=
;
L
G
Z
b
a
.
1
=
(2.8).
Thay các giá trị Z

Hình 2-9 Sơ đồ xác định toạ độ trọng tâm theo chiều cao

Để xác định được toạ độ trọng tâm theo chiều cao khi xe đầy tải ta xác định trên
cơ sở cân bằng chiều cao khối tâm các thành phần trọng lượng.

∑
∑
=
=
i
n
i
ii
m
mh
h
1
.
(2.9).
Trong đó: m
i
: Khối lượng thứ i.

15
Thiết kế lắp đặt hệ thống phanh cho xe chở rác ba bánh
h
i
: Toạ độ trọng tâm theo chiều cao của khối lượng thứ i.
Áp dụng cho xe thiết kế, ta có:
h

gT
= 800 (mm).
Thay các thông số đã biết vào công thức (2.10) ta được:
h
g
=
300293
800.300721.293
+
+
= 761 (mm).
3. Thiết kế hệ thống phanh
3.1. Lý thuyết chung về hệ thống phanh
3.1.1. Công dụng
Hệ thống phanh dùng để :
- Giảm tốc độ của ôtô, máy kéo cho đến khi dừng hẵn hoặc đến một tốc độ nào đó
theo yêu cầu.
- Ngoài ra, hệ thống phanh còn có nhiệm vụ giữ cho ôtô đứng yên tại chỗ trên các
mặt dốc nghiêng hay trên mặt nằm ngang.
Do vậy, hệ thống phanh là một hệ thống đặc biệt quan trọng:
- Nó đảm bảo cho xe chuyển động an toàn ở mọi chế độ làm việc.
- Nhờ đó mới có thể phát huy hết khả năng động lực, nâng cao tốc độ chuyển động
trung bình và năng suất vận chuyển của xe.
3.1.2. Phân tích yêu cầu
Hệ thống phanh là một hệ thống an toàn của xe nên để đảm nhận được vai trò
này khi thiết kế cũng như khi làm việc hệ thống phanh cần phải đảm bảo những yêu
cầu sau:
- Làm việc bền vững, tin cậy: Để đạt được điều này hệ thống phanh của ôtô bao giờ
cũng có tối thiểu ba loại phanh đó là: Phanh làm việc (phanh chính), phanh dự trữ và
phanh dừng, ngoài ra đối với các ôtô có tải trọng lớn hoặc ôtô hay làm việc ở các

phân bố lực phanh ra các bánh xe phải hợp lý, cụ thể phải đảm bảo một số yêu cầu
chính như sau:
+ Không có hiện tượng khoá cứng hay trượt các bánh xe khi phanh vì: Nếu các bánh
trước bị trượt sẽ làm cho ô tô bị trượt ngang, còn nếu một bánh xe sau bị trượt có thể
làm cho ô tô, máy kéo mất tính điều khiển, quay đầu xe. Ngoài ra khi các bánh xe bị
trượt còn gây ra mòn lốp, giảm hiệu quả phanh.
+ Lực phanh trên các bánh xe phải và trái trên cùng một cầu phải không được sai
lệch quá phạm vi cho phép. Vì nếu có sai lệch quá lớn sẽ làm cho xe mất tính điều
khiển.

17
Thiết kế lắp đặt hệ thống phanh cho xe chở rác ba bánh
+ Không có hiện tượng tự phanh khi bánh xe dịch chuyển thẳng đứng và khi quay
vòng.
+ Hệ số ma sát giữa má phanh và trống phanh phải cao để cơ cấu phanh được nhỏ
gọn, đồng thời phải ổn định trong mọi điều kiện sử dụng để hiệu quả phanh được
đảm bảo.
+ Khi phanh do toàn bộ động năng của ô tô khi phanh sẽ biến thành nhiệt năng do
đó hệ thống phanh phải có khả năng thoát nhiệt tốt.
+ Để giảm lao động cho người lái lực cần thiết tác dụng lên bàn đạp hay tay phanh
phải nhỏ, đồng thời để điều khiển được thuận tiện hành trình tương ứng của bàn đạp
phải nằm trong một phạm vi cho phép.
3.1.3. Phân loại sơ bộ
- Theo vị trí bố trí cơ cấu phanh, chia ra : Phanh bánh xe và phanh truyền lực.
- Theo phần tử ma sát, chia ra : Phanh đĩa, phanh guốc, phanh dãi. .
Đối với loại phanh trống guốc.
+ Theo loại cơ cấu ép chia ra: Ép bằng xi lanh thuỷ lực; ép bằng cam; ép bằng
chêm.
+ Theo số lượng cơ cấu ép, chia ra: Loại một cơ cấu ép; Loại hai cơ cấu ép.
+ Theo số bậc tự do của guốc phanh, chia ra : Loại guốc một bậc, hai bậc tự do.

Dẫn động thuỷ lực :
- Ưu điểm:
+ Độ nhạy lớn, thời gian chậm tác dụng nhỏ vì chất lỏng không chịu nén.
+ Luôn luôn đảm bảo phanh đồng thời các bánh xe vì áp suất trong dẫn động chỉ
bắt đầu tăng khi tất cả các má phanh ép sát vào trống phanh.
+ Hiệu suất cao:
9,08,0
÷=
η
.
+ Kết cấu đơn giản, kích thước khối lượng và giá thành nhỏ .
- Nhược điểm:
+ Yêu cầu độ kín khít cao.
+ Hiệu suất giảm nhiều ở nhiệt độ cao.
Dẫn động cơ khí:
- Ưu điểm: Kết cấu đơn giản, giá thành thấp.
- Nhược điểm:
+ Hiệu quả phanh thấp và khó đảm bảo phanh đồng thời các bánh xe do các khe
hở khó điều chỉnh đều nhau, độ mòn cũng khác nhau, không có cơ cấu tự điều chỉnh
lực phanh .
+ Tuổi thọ thấp, lực điều khiển lớn, không tiện nghi.
Qua phân tích trên ta thấy dẫn động thuỷ lực có kết cấu gọn nhẹ, hiệu quả phanh
cao, mặt khác những nhược điểm của dẫn động thuỷ lực có thể khắc phục được nên
không ảnh hưởng lớn độ tin cậy của dẫn động. Ta chọn dẫn động phanh chính là dẫn
động thuỷ lực. Cơ cấu phanh dừng sử dụng cơ cấu phanh sau nhưng được dẫn động
bằng cơ khí( cáp).
3.2.2.Chọn loại cơ cấu phanh

19
Thiết kế lắp đặt hệ thống phanh cho xe chở rác ba bánh

P
P
P
a
b
P
P
c
20
Thiết kế lắp đặt hệ thống phanh cho xe chở rác ba bánh
-Sơ đồ trên hình 3-1a dùng cơ cấu ép thuỷ lực, một bậc tự do. Đây là loại thuận
nghịch nhưng không cân bằng do có hiện tượng tự siết, đồng thời mô men phanh do
guốc trước sinh ra lớn hơn momen phanh do guốc sau tạo ra làm cho má phanh mòn
không đều. Để khắc phục hiện tượng này thì làm má phanh của guốc trước( tự siết)
dài hơn má của guốc phanh sau( tự tách). Loại này thường sử dụng trên ôtô tải cỡ nhỏ
và vừa hoặc ở các bánh sau ôtô du lịch. Các loại xe gắn máy thường sử dụng cơ cấu
phanh một bậc tự do ép bằng cam, tuy nhiên khi dẫn động bằng thuỷ lực thì cơ cấu
ép là xi lanh thuỷ lực.
Qua phân tích trên ta chọn cơ cấu phanh cho cầu sau có sơ đồ như hình a: Một
bậc tự do, dùng cơ cấu ép thuỷ lực.
Đối với cầu trước, mô men phanh yêu cầu của xe thiết kế lớn hơn so với xe máy
thông thường nếu sử dụng phanh trống guốc rất khó đạt được mô men phanh yêu cầu,
ngoài ra dẫn động phanh là thuỷ lực nên ta chọn cơ cấu phanh là phanh đĩa.
Cơ cấu phanh đĩa có các sơ đồ sau:
3
2
1
5
4
Hình 3-2a Sơ đồ phanh dĩa loại má kẹp tuỳ động-xi lanh bố trí trên má kẹp

Hình 3-2c Sơ đồ kết cấu phanh đĩa loại
má kẹp tuỳ động- xi lanh cố định
1. Đĩa phanh, 2. Má kẹp, 3. Đường dầu,
4. Piston, 5. Thân xi lanh,
6. Má phanh.
Thiết kế lắp đặt hệ thống phanh cho xe chở rác ba bánh
2
3
5
8
4
5
6
1
4
1
6
7
7
(a) (b)
Hình 3-3 Các phương án lắp pu ly với may ơ sau và bố trí cơ cấu phanh sau
1.Bánh xe chủ động , 2. Bu lông liên kết trống phanh và pu ly, 3. Bu lông liên kết
bánh xe và pu ly, 4. pu ly, 5. Cơ cấu phanh sau, 6. Cụm ổ trục bánh xe sau, 7. Dầm
cầu sau, 8. Bu lông liên kết bánh xe, trống phanh và pu ly.
Phương án 1: ( Hình 3.3a).
Trục bánh xe sau và mâm phanh bắt cố định với dầm cầu. Vành bánh xe, pu ly và
trống phanh bắt chặt và cùng chuyển động với nhau.
Phương án 2: ( Hình 3.3b).
Trục bánh xe cùng với trống phanh, may ơ bánh xe quay trong gối đỡ. So với
phương án1 thì phương án này phức tạp hơn, nhiều mặt lắp ghép hơn nên chế tạo

1: Cơ cấu phanh trước; 2: Xi lanh chính; 3: Tay phanh; 4: Bàn đạp phanh.
5: Cơ cấu phanh sau; 6: Đầu nối 3 ngã.
-Với phương án 4 thường được dùng trên các xe gắn may TAY GA-HONDA-
CLICK-AIR BLADE. Đây là hệ thống phanh phối hợp (CBS) được thiết kế để kết
hợp hoạt động của cả phanh trước và phanh sau.phanh trước là phanh thuỷ lực
(phanh đĩa) và phanh sau là phanh điều khiển cơ khí được kết hợp vói nhau thông qua
cáp nối và cân bằng lực phanh.
- Khi chỉ tác dụng lực vào cần điều khiển phanh sau:
Đối với xe trang bị hệ thống phanh CBS khi chỉ tác động vào cần điều khiển phanh
sau thì cả phanh trước và phanh sau đều hoạt động. khi phanh sau hoạt động thì cần
cân bằng sẽ kéo cáp kết nối và dây cáp phanh sau do vây phanh sau sẽ có tác dụng.
khi cáp kết nối bị kéo, cần ép piston sẽ quay vào chốt ép piston xi lanh chính. Do vậy,
dầu phanh sẽ được truyền sang piston ngàm phanh. Lúc này phanh trước sẽ có tác
dụng.

24
Thiết kế lắp đặt hệ thống phanh cho xe chở rác ba bánh
10
9
8
7
6
4
3
2
5
Hình 3-5 Phương án điều khiển theo kiểu phanh phối hợp(CBS)
1: Bình bù dầu của xinh lanh chính; 2: Piston xi lanh chính;3: Ống dầu phanh trước.
4: Dây cáp phanh sau; 5: Cần cân bằng; 6: Tay điều khiển phanh sau; 7: Hộp cân
bằng. 8: Cáp kết nối; 9: Cần tác động ép piston; 10: Chốt quay.