A – ĐẶT VẤN ĐỀ:
Thưởng thức nghệ thuật, sáng tạo nghệ thuật và bồi dưỡng năng
khiếu vẽ là nhu cầu lớn của lứa tuổi học trò. Hàng năm, ngành giáo dục
đều tổ chức thi học sinh giỏi môn Mỹ thuật nhằm phát huy tinh thần học
tập hoàn thiện Đức - Trí - Thể - Mỹ và phát hiện năng khiếu thực sự, từ đó
có kế hoạch bồi dưỡng, hy vọng các em sau này sẽ trở thành hoạ sĩ, nhà
điêu khắc, nhà kiến trúc sư trong tương lai. Để đạt được điều đó, ngoài
năng khiếu bẩm sinh, sự say mê học tập của các em thì lòng nhiệt tình cũng
như kinh nghiệm, kiến thức vững vàng của người thầy giáo cần phải biết
vận dụng linh hoạt các kỹ thuật dạy học tích cực cũng như đổi mới các
phương pháp trong dạy học.
Đổi mới phương pháp dạy học và ứng dụng các kỹ thuật trong dạy
học là nhiệm vụ cấp thiết đang đặt ra cho ngành giáo dục hiện nay. Nghị
quyết Đại hội đại biểu lần IX của Đảng đã chỉ rõ: “Đổi mới phương pháp
dạy và học, phát huy tư duy sáng tạo và năng lực tự đào tạo của người học,
coi trọng thực hành, thực nghiệm, ngoại khoá, làm chủ kiến thức, tránh
nhồi nhét, học vẹt, học chay”. Đất nước ta đang chuyển mình mang tầm
vóc lịch sử, đang từng bước hội nhập với khu vực và quốc tế. Hơn bao giờ
hết cuộc cách mạng khoa học kĩ thuật đang diễn ra mạnh mẽ thì yêu cầu
xây dựng một chiến lược con người trong công cuộc đổi mới giáo dục và
đào tạo đã và đang được toàn Đảng, toàn dân quan tâm. Công nghệ thông
tin là phương tiện được ứng dụng trong rất nhiều ngành nghề khác nhau.
Công nghệ thông tin hỗ trợ đắc lực cho việc áp dụng các kỹ thuật trong
dạy học hiện nay. Ngược lại, phương pháp dạy học và kỹ thuật dạy học của
giáo viên cũng lại chịu sự tác động qua lại của các phương tiện dạy học
hiện đại.
Chương trình học ở Trung học cơ sở về khoa học tự nhiên và khoa
học xã hội, rồi kinh nghiệm sống của học sinh đảm bảo cho các em tiếp thu
được kiến thức mĩ thuật. Đồng thời kiến thức mĩ thuật sẽ giúp các em học
các môn văn, sử hấp dẫn hơn. Cách nhìn, cách tư duy của môn mĩ thuật sẽ


thuộc nhiều lĩnh vực khác nhau: Kiến trúc, hội họa, điêu khắc ... Mặc dù


vậy nhưng các phương tiện và kỹ thuật dạy học lại có tác dụng tốt với việc
phát huy tính tích cực và tương tác của học sinh, bởi vì khác với lời nói
(thông tin đến với học sinh chậm, chủ yếu theo con đường thính giác một
cách từ từ theo trình tự và ý nghĩa của từng từ, câu nói), mỗi phương tiện
dạy học thường huy động đồng thời nhiều giác quan của học sinh, tạo nên
một hình ảnh tương đối trọn vẹn về một đối tượng nhận thức. Nhất là với
sự trợ giúp của máy tính và các phương tiện nghe nhìn khác, cho phép học
sinh có thể quan sát được, tương tác được với nhiều đối tượng mà trong
thực tế không thể quan sát hay tương tác trực tiếp được (với những đối
tượng quá to, quá bé, quá xa, điều kiện nguy hiểm, những quá trình diễn ra
quá nhanh, quá chậm, không thể quan sát được trong điều kiện thực của nó,
..
Các kỹ thuật dạy học và phương tiện nghe nhìn đa phương tiện, máy
tính điện tử, ... được sử dụng kết hợp sẽ cho phép rút ngắn thời gian trình
bày mà vẫn làm cho bài giảng sinh động, trực quan, hấp dẫn đối với học
sinh tạo nên hiệu quả cho các phương pháp và các kỹ thuật dạy học. Mặt
khác, cũng cần kết hợp sử dụng các phương tiện dạy học truyền thống như
tranh vẽ, mô hình vật chất, máy chiếu bản trong, ... cũng như các đồ dùng
dạy học do giáo viên và học sinh tự xây dựng cho phù hợp với hoàn cảnh
của từng bài. Để hiểu bản chất của các kỹ thuật dạy học tích cực trước hết
chúng ta cần hiểu bản chất của hình thức làm việc theo nhóm là tạo điều kiện cho
mọi học sinh đều được tham gia vào quá trình học tập một cách tự giác bằng khả
năng của mình. Kĩ thuật dạy học tích cực này xây dựng cho học sinh tinh thần tập
thể, ý thức cộng đồng với công việc chung, đồng thời hình thành cho học sinh
phương pháp làm việc khoa học ( Tự lập kế học và làm việc theo kế hoạch) Đối với
môn học mĩ thuật, phương pháp làm việc theo nhóm thường được thực hiện khi
học thường thức mĩ thuật, bày mẫu và lựa chọn mẫu vẽ, trong trò chơi ghép hình,

thức và xã hội tri thức.
Ngoài ra, cách thức kiểm tra, đánh giá như hiện nay thật sự là một rào
cản cho việc đổi mới phương pháp dạy và học. Thi thế nào thì dạy và học
như thế ấy. Việc đánh giá học sinh chỉ nhằm kiểm tra sự ghi nhớ, thuộc bài
mà không chú trọng đến khả năng sáng tạo, ý thức tự giác trong học tập,
năng lực tự học, tự nghiên cứu, phát triển tư duy sáng tạo, rèn luyện kỹ
năng thực hành, tạo điều kiện cho người học tham gia nghiên cứu, thực
nghiệm ứng dụng. Hơn nữa, quy chế hiện hành đánh giá kết quả học tập
của học sinh chỉ dùng lại ở mức “đạt” và “chưa đạt” thì không kích thích
được học sinh trong quá trình hoc tập.
Được sự chỉ đạo của nghành giáo dục, của ban giám hiệu nhà trường,
tổ chuyên môn Mĩ thuật... đội ngũ giáo viên Mĩ thuật tích cực tham gia dự
giờ và dạy hội giảng, chuyên đề về đổi mới phương pháp dạy học cấp
trường, cấp cụm, cấp tỉnh. Qua mỗi giờ dạy đều được đánh giá nhận xét rút
kinh nghiệm và tìm ra những ưu điểm và hạn chế khi áp dụng đổi mới
phương pháp trong giờ dạy.
Thực tế bản thân tôi đã được dự một số tiết dạy bộ môn thường thức
mĩ thuật tôi nhận thấy việc áp dụng phương pháp làm việc theo nhóm trong
từng tiết dạy còn rất nhiều hạn chế cần được khắc phục để nâng cao chất
lượng môn học. Nhận thức được điều đó tôi đã dự giờ và phát hiện ra
những hạn chế mà giáo viên thường mắc phải và đưa ra giải pháp khắc
phục những hạn chế đó.
Thường thức mĩ thuật nhằm trang bị, cung cấp cho học sinh một số hiểu
biết về nghệ thuật tạo hình thông qua một số kiến thức sơ lược thông qua
một số tác phẩm. Các giai đoạn phát triển của mĩ thuật Việt Nam và thế
giới, bố cục, vẽ hình của các tác phẩm, qua đó góp phần hình thành ở học
sinh khả năng cảm thụ cái đẹp trong nghệ thuật tạo hình được thể hiện qua


đường nét, hình mảng, hình khối ,đậm nhạt, không gian ánh sáng, màu sắc,

dụng phương tiện dạy học hiện đại, hoặc trình độ tin học của giáo viên còn
thấp); cách kiểm tra, đánh giá trong giáo dục; lớp học quá đông; đặc biệt là
cơ sở vật chất chưa đáp ứng mục tiêu, chương trình và nội dung môn
học, ...
III- Các biện pháp và tổ chức thực hiện:
Dạy học là một nghệ thuật, nhưng dạy mĩ thuật lại càng phải nghệ
thuật hơn. Do vậy, người giáo viên giảng dạy môn Mĩ thuật luôn giữ vai trò
là một giáo viên và vai trò của một người nghệ sĩ trên sân khấu để dẫn dắt
các em tiếp cận với nghệ thuật. Do vậy trong thời gian dạy học mĩ thuật tôi
luôn tìm và vận dụng phương pháp dạy học môn mĩ thuật theo tinh thần đổi
mới phương pháp dạy học “Người giáo viên phải có vai trò dẫn dắt khéo
léo để biến quá trình dạy học thành quá trình tự học, tự khám phá và xây
dựng kiến thức của mỗi người học”.

Để làm tốt điều đó người giáo

viên cần phải nắm vững phương pháp giảng dạy theo yêu cầu của đổi mới
phương pháp nhằm phát huy tính tích cực độc lập suy nghĩ, sáng tạo của
học sinh thông qua việc học sinh chủ động tham gia vào các hoạt động học
tập để lĩnh hội kiến thức, biến học sinh thành một chủ thể tích cực, chủ
động nắm bắt kiến thức một cách tự nhiên, không gò bó, giáo viên chỉ cần
đứng vai trò là người hướng dẫn…
1. Các giải pháp thực hiện:
Kỹ thuật dạy học là những biện pháp, cách thức hành động của giáo
viên và học sinh trong các tình huống hành động nhỏ nhằm thực hiện và
điều khiển quá trình dạy học. Các kỹ thuật dạy học tích cực là những kỹ
thuật dạy học có ý nghĩa đặc biệt trong việc phát huy sự tham gia tích cực


của học sinh vào quá trình dạy học, kích thích tư duy, sự sáng tạo và sự

hiểu để yêu cầu các em trao đổi và nêu ý kiến. Có phương pháp tổ chức
điều hành dạy học theo nhóm.
- Kiến thức của giáo viên phải vững vàng để đáp ứng được nội dung thảo
luận (Đặc biệt đối với phân môn thường thức Mĩ thuật)
- Cần làm rõ các vấn đề đưa ra thảo luận.
- Tóm tắt kết quả làm việc của nhóm, nhận xét không chung chung, trên
tinh thần khích lề động viên học sinh là chính...
Yêu cầu đối với HS:
- Chuẩn bị đầy đủ dụng cụ học tập cho môn học.
- Biết giác ngộ mục đích học tập, tự giác trong học tập, có ý thức
trách nhiệm về kết quả học tập…
- Có tinh thần đoàn kết, tất cả học sinh đều phải nhiệt tình có trách
nhiệm tham gia vào công việc được giao.
Yêu cầu đối với giáo viên:
- Cần chuẩn bị tốt giáo án và các phiếu học tập.
- Cần có các phương tiện hỗ trợ như: Máy chiếu đa năng, tranh ảnh
và các bài viết liên quan…

Kỹ thuật dạy học phù
Lựadạy
chọn
bài dạy.
hợp với từng bài.
học và các kỹ thuật được ứng dụng.

- Sắp xếp bố cục lớp học sao cho phù hợp với các hình thức tổ chức

Mô hình các bước thiết kế bài dạy theo hướng này có thể là:

Xác định mục tiêu

thành phần tương thích với nội dung và mục tiêu dạy học
Sau đây tôi xin được trình bày một kỹ thuật trong dạy học thường thức
mĩ thuật là: “Tranh luận ủng hộ – phản đối”
+ Khái quát về hình thức làm việc theo nhóm“Tranh luận ủng hộ –
phản đối”
- Tranh luận ủng hộ – phản đối (tranh luận chia phe) là một kỹ
thuật dùng trong thảo luận, trong đó đề cập về một chủ đề có chứa đựng
xung đột. Những ý kiến khác nhau và những ý kiến đối lập được đưa ra
tranh luận nhằm mục đích xem xét chủ đề dưới nhiều góc độ khác nhau.
- Mục tiêu của tranh luận không phải là nhằm “đánh bại” ý kiến đối lập
mà nhằm xem xét chủ đề dưới nhiều phương diện khác nhau.
* Cách thực hiện:
- Các thành viên được chia thành hai nhóm theo hai hướng ý kiến
đối lập nhau về một luận điểm cần tranh luận. Việc chia nhóm có thể
theo nguyên tắc ngẫu nhiên hoặc theo nguyện vọng của các thành viên
muốn đứng trong nhóm ủng hộ hay phản đối.


- Một nhóm cần thu thập những lập luận ủng hộ, còn nhóm đối lập
thu thập những luận cứ phản đối đối với luận điểm tranh luận.
- Sau khi các nhóm đã thu thập luận cứ thì bắt đầu thảo luận thông
qua đại diện của hai nhóm. Mỗi nhóm trình bày một lập luận của mình:
Nhóm ủng hộ đưa ra một lập luận ủng hộ, tiếp đó nhóm phản đối đưa ra
một ý kiến phản đối và cứ tiếp tục như vậy. Nếu mỗi nhóm nhỏ hơn 6
người thì không cần đại diện mà mọi thành viên có thể trình bày lập
luận.
- Sau khi các lập luận đã đưa ra thì tiếp theo là giai đoạn thảo luận
chung và đánh giá, kết luận thảo luận.
+ Áp dụng vào bài Mĩ thuật lớp 8
Bài 8:Vẽ tranh.

HOẠT ĐỘNG CỦA GV & HS

NỘI DUNG

HOẠT ĐỘNG 1 : Hướng dẫn HS tìm I. Tìm và chọn nội dung

và chọn nội dung đề tài.

đề tài

- GV cho HS quan sát tranh ảnh về

-

những hoạt động trong ngày kỷ niệm

tranh về đề tài này như:

4p 20-11.

Ta có thể vẽ được nhiều

Tặng hoa cho thầy, cô

- Em hãy nêu những hoạt động khác

giáo, mít tinh kỷ niệm,

mà em biết nhân ngày Nhà Giáo Việt



- Sắp xếp bố cục (phân

- GV nhận xét, chốt ý, ghi bảng.

chia màng chính, phụ).

- HS ghi bài.

30p

- Vẽ hình phù hợp.
- Vẽ màu tươi vui.

HOẠT ĐỘNG 3 : Hướng dẫn HS làm

III. Bài tập .

bài tập.

Vẽ tranh - đề tài:

- GV theo sát nhắc nhở, giúp đỡ HS
làm bài tập.

Ngày Nhà Giáo Việt

- HS tập chung làm bài theo sự hướng

Nam 20 - 11

chuyên đề, bồi dưỡng. Từ những phương pháp mới, thiết bị dạy học hiện
đại mà đã tạo được hứng thú học tập cho hoc sinh.


Từ chỗ chất lượng đầu năm:
Khối

Đạt

Chưa đạt

Khối 6

85%

15%

Khối 7

90%

10%

Khối 8

94%

6%

Đến cuối học kỳ II tỷ lệ học sinh “Đạt” tăng lên đáng kể:

Điều đáng chú ý là ở học kỳ I có một số em không chú ý tới phân
môn thường thức mĩ thuật song đến học kỳ II các em rất hăng say học
tập, tự tìm tòi sưu tầm tài liệu.
C. KẾT LUẬN:
+ Giáo viên cần gũi quan tâm tới học sinh, khuyến khích động viên học
sinh kịp thời, nắm bắt tâm lý và chất lượng của học sinh qua bài học để
có cách dạy phù hợp .
+ Để áp dụng các kỹ thuật và thủ thuật dạy học hiện đại thì
phương tiện hỗ trợ đắc lực nhất là máy chiếu đa năng. Vì vậy người giáo
viên phải biết sử dụng máy chiếu cũng như biết soạn thảo giáo án điện
tử một cách thành thạo.
+ Kiên trì, theo dõi từng bước của học sinh để thấy được sự tiến bộ
của các em.
+ Luôn tìm tòi, học hỏi kinh nghiệm của đồng nghiệp để có
phương pháp dạy phù hợp.


Qua thời gian áp dụng, và thực hiện đổi mới phương pháp và kĩ
năng dạy học phát huy tính tích cực của học sinh theo yêu cầu của đổi
mới phương pháp dạy học môn mĩ thuật tôi đã có được bài học kinh
nghiệm giúp nâng cao chất lượng môn học Mĩ thuật đó là :
Giáo viên cần đọc, nghiên cứu sách giáo khoa, sách giáo viên, tài liệu
tham khảo, chuẩn bị tốt phương tiện dạy học.
Lập kế hoạch giảng dạy và soạn giáo án chi tiết giúp Giáo viên
nắm được mục tiêu bài dạy và phân bố thời gian hợp lí cho từng hoạt
động của tiết dạy.
Giáo viên phải thường xuyên học hỏi chuyên môn nghiệp vụ, nghiên
cứu phương pháp giảng dạy để ứng dụng phương pháp phù hợp với môn
học.
Cần bồi dưỡng cho đội ngũ cốt cán của lớp có năng lực tốt về

Bỉm Sơn, ngày 8 tháng 4 năm 2014
Người làm

Phạm Văn Tiến


PHÒNG GD&ĐT BỈM SƠN
TRƯỜNG THCS BẮC SƠN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ÚNG DỤNG KỸ THUẬT DẠY HỌC TÍCH CỰC
TRONG DẠY HỌC VẼ TRANH Ở LỚP 8

Người thực hiện: Phạm Văn Tiến
Chức vụ: Giáo viên
Đơn vị công tác: Trường THCS Bắc Sơn
SKKN thuộc môn: Mĩ thuật

BỈM SƠN, NĂM 2014


SỞ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO THANH HÓA
PHÒNG GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO BỈM SƠN

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
“Ứng dụng kỹ thuật dạy học tích cực trong làm
việc theo nhóm ở môn mĩ thuật lớp 8”

Họ tên: PHẠM VĂN TIẾN
Chức vụ: Giáo viên