Lời mở đầu
Về mặt lý luận cũng như thực tiễn nói chung, các bản án, quyết định dân sự của tòa án chỉ
có hiệu lực pháp luật trong phạm vi lãnh thổ quốc gia nơi tòa án đã đưa ra các bản án, quyết định
đó. Do đó mà các bản án và quyết định của tòa án một quốc gia không thể có hiệu lực pháp luật
trên lãnh thổ quốc gia khác nếu như nó không được quốc gia đó công nhận và cho thi hành.
Trong xu thế hiện nay khi mà các quan hệ dân sự trong đời sống quốc tế ngày càng phát triển thì
yêu cầu công nhận và thi hành các bản án, quyết định dân sự của tòa án nước ngoài trở nên hết
sức cần thiết, trở thành một giai đoạn của tố tụng dân sự quốc tế. Để tìm hiểu sâu hơn về vấn đề
này em xin chọn đề tài “Công nhận và thi hành bản án, quyết định dân sự của tòa án nước
ngoài tại Việt Nam”.
Nội dung
1. Khái quát chung về công nhận và thi hành bản án, quyết định dân sự của tòa án nước
ngoài
1.1 Khái niệm
Công nhận bản án, quyết định dân sự (QĐDS) của tòa án nước ngoài có nghĩa là công nhận
giá trị hiệu lực của bản án, QĐDS nước ngoài cũng như các quyền và nghĩa vụ dân sự trong bản
án, QĐDS đó như bản án, QĐDS do tòa án nước mình tuyên.
Thi hành bản án, QĐDS của tòa án nước ngoài có nghĩa là thi hành các quyền và nghĩa vụ
dân sự trong bản án, QĐDS đó đúng như bản án, QĐDS do tòa án nước mình tuyên.
Theo nguyên tắc chung việc công nhận và thi hành bản án, QĐDS của tòa án nước ngoài sẽ
được tiến hành trên cơ sở các Điều ước quốc tế được ký kết giữa các quốc gia. Trong trường hợp
giữa các quốc gia không có Điều ước quốc tế quy định về vấn đề này thì sẽ tiến hành dựa trên
nguyên tắc có đi có lại.
Để bản án, QĐDS của tòa án nước ngoài được công nhận và thi hành cần đáp ứng một số
điều kiện cơ bản sau: Thứ nhất, bản án, QĐDS đã có hiệu lực pháp luật; Thứ hai, bản án, QĐDS
đó được tuyên không vi phạm các quy định về mặt tố tụng; Thứ ba, bản án, QĐDS của tòa án
nước ngoài không trái với các quy định pháp luật của nước được yêu cầu công nhận.
1.2 Ý nghĩa của việc công nhận và thi hành bản án, quyết định dân sự của tòa án nước ngoài.

1


2


* Điều kiện công nhận và thi hành bản án, QĐDS của tòa án các nước ký kết. Nhìn chung bao
gồm 3 điều kiện, đó là:
- Bản án, QĐDS đã có hiệu lực pháp luật theo pháp luật của nước ký kết đã tuyên bản án,
quyết định đó.
- Bản án, QĐDS của nước ký kết yêu cầu có hiệu lực pháp luật mà không trái với pháp luật
của nước ký kết được yêu cầu, hoặc trước đó nước ký kết được yêu cầu chưa bao giờ công
nhận bản án, quyết định về một vụ án tương tự từ nước thứ ba hoặc vào thời điểm công
nhận bản án, quyết định đó tòa án của nước ký kết được yêu cầu chưa thụ lý hoặc xem xét
vụ tương tự.
- Bản án, quyết định của tòa án xét xử vụ án mà các đương sự hoặc người đại diện và quyền
tố tụng của họ được đảm bảo.
- Việc công nhận và thi hành bản án, quyết định đó sẽ không gây phương hại đến chủ quyền
và an ninh quốc gia hoặc không gây mâu thuẫn với các nguyên tắc cơ bản của pháp luật
nước ký kết được yêu cầu.
* Đơn yêu cầu công nhận và thi hành: việc công nhận và cho thi hành bản án, QĐDS của tòa án
nước ngoài chỉ đặt ra khi có đơn yêu cầu của các đương sự
* Thủ tục xem xét đơn yêu cầu công nhận và thi hành: tất cả các Hiệp định đều quy định tòa án là
cơ quan có thẩm quyền xem xét và ra quyết định công nhận và cho thi hành bản án, QĐDS của
tòa án nước ngoài.
2.2 Theo quy định của pháp luật Việt Nam
Cơ sở pháp lý để công nhận và thi hành bản án, QĐDS của tòa án nước ngoài tại Việt Nam
theo quy định của pháp luật Việt Nam đó là Bộ luật tố tụng dân sự năm 2004 và Luật thi hành án
dân sự năm 2009. Luật thi hành án dân sự năm 2009 quy định bản án, QĐDS của tòa án nước
ngoài đã được tòa án Việt Nam công nhận thì được thi hành tại Việt Nam theo thủ tục thi hành án
dân sự. Còn vấn đề công nhận bản án, QĐDS của tòa án nước ngoài tại Việt Nam chủ yếu được
quy định trong Bộ luật tố tụng dân sự năm 2004 (BLTTDS) với các nội dung cơ bản sau:
* Định nghĩa về bản án, QĐDS của tòa án nước ngoài:

hôn nhân và gia đình, kinh doanh, thương mại, lao động của tòa án nước ngoài cư trú, làm
việc nếu người phải thi hành là cá nhân hoặc nơi người phải thi hành án có trụ sở, nếu
người phải thi hành án là cơ quan, tổ chức hoặc nơi có tài sản liên quan đến việc thi hành
bản án, quyết định của tòa án nước ngoài (điểm d khoản 2 Điều 35 BLTTDS).
4


- Đối với yêu cầu không công nhận bản án, QĐDS của tòa án nước ngoài thì thẩm quyền
thuộc về tòa án nơi người gửi đơn cư trú, làm việc nếu người gửi đơn là cá nhân hoặc nơi
người gửi đơn có trụ sở nếu người gửi đơn là cơ quan, tổ chức (điểm đ khoản 2 Điều 35
BLTTDS)
* Quyền yêu cầu công nhận và thi hành bản án, QĐDS của tòa án nước ngoài được quy định tại
Điều 344 BLTTDS, theo đó:
Chủ thể có quyền gửi đơn yêu cầu công nhận và cho thi hành tại Việt Nam bản án, QĐDS
của tòa án nước ngoài đó là người được thi hành hoặc người đại diện hợp pháp của họ và phải
đáp ứng điều kiện đó là:
- Cá nhân phải thi hành cư trú, làm việc tại Việt Nam hoặc cơ quan, tổ chức phải thi hành có
trụ sở chính tại Việt Nam.
- Tài sản liên quan đến việc thi hành bản án, QĐDS của tòa án nước ngoài có tại Việt Nam
vào thời điểm gửi đơn yêu cầu.
Chủ thể có quyền gửi đơn yêu cầu tòa án Việt Nam không công nhận bản án, QĐDS của
tòa án nước ngoài là đương sự, người có quyền, lợi ích hợp pháp liên quan hoặc người đại diện
hợp pháp của họ.
* Trình tự, thủ tục
Thủ tục xét đơn yêu cầu công nhận và cho thi hành tại Việt Nam bản án, QĐDS của tòa án
nước ngoài được quy định từ Điều 350 đến Điều 359 BLTTDS, bao gồm các bước:
Bước 1: Xem xét đơn yêu cầu
Đơn yêu cầu công nhận và cho thì hành tại Việt Nam bản án, QĐDS của tòa án nước ngoài
phải được gửi đến Bộ Tư pháp Việt Nam với nội dung theo quy định tại khoản 1 Điều 350
BLTTDS. Ngoài ra còn phải gửi kèm theo đơn yêu cầu các giấy tờ, tài liệu được quy định trong

- Mở phiên họp xét đơn yêu cầu
Thời hạn chuẩn bị xét đơn yêu cầu sẽ được kéo dài thêm hai tháng trong trường hợp tòa án
yêu cầu người gửi đơn, toàn án nước ngoài đã ra bản án, quyết định giải thích những điểm chưa
rõ.
Tòa án phải mở phiên họp trong thời hạn 1 tháng kể từ ngày ra quyết định mở phiên họp
xét đơn yêu cầu. Trong thời hạn 15 ngày trước ngày mở phiên họp, tòa án chuyển hồ sơ cho Viện
kiểm sát cùng cấp nghiên cứu.
Bước 5: Phiên họp xét đơn yêu cầu
6


Việc xét đơn yêu cầu được tiến hành tại phiên họp do một Hội đồng xét đơn yêu cầu gồm 3
thẩm phán trong đó có 1 thẩm phán làm chủ tọa theo sự phân công của Chánh án tòa án. Kiểm sát
viên viện kiểm sát cùng cấp phải tham gia phiên họp (trường hợp kiểm sát viên vắng mặt thì phải
hoãn phiên họp).
Phiên họp phải được tiến hành với sự có mặt của người phải thi hành hoặc người đại diện
hợp pháp của họ, nếu họ vắng mặt lần thứ nhất với lý do chính đáng thì phải hoãn phiên họp.
Việc xét đơn yêu cầu vẫn được tiến hành nếu người phải thi hành hoặc người đại diện hợp pháp
của họ có đơn yêu cầu tòa án xét đơn vắng mặt hoặc đã được triệu tập hợp lệ đến lần thứ hai mà
vẫn vắng mặt.
Cần chú ý là trong phiên họp xét đơn yêu cầu, tòa án không xét xử lại vụ án mà chỉ kiểm
tra, đối chiếu bản án, QĐDS của tòa án nước ngoài, các giấy tờ, tài liệu kèm theo đơn yêu cầu với
các quy định của pháp luật Việt Nam và điều ước quốc tế mà Việt Lam là thành viên có liên quan
để quyết định công nhận hay không công nhận bản án, QĐDS của tòa án nước ngoài
Bước 6: Gửi quyết định của Tòa án
Sau khi ra quyết định công nhận hoặc không công nhận bản án, QĐDS của tòa án nước
ngoài, tòa án gửi đơn cho các đương sự và viện kiểm sát cùng cấp quyết định đó, nếu đương sự ở
nước ngoài thì quyết định được gửi thông qua Bộ Tư pháp.
Bước 7: Kháng cáo, kháng nghị
Trong thời hạn quy định tại Điều 358 BLTTDS quyết định của Tòa án về việc công nhận

3.1 Trong việc thực hiện nguyên tắc có đi có lại
Nguyên tắc có đi có lại là một nguyên tắc quan trọng, là căn cứ để tòa án Việt Nam xem
xét công nhận và cho thi hành bản án, QĐDS của tòa án nước ngoài tại trong trường hợp giữa
Việt Nam và nước đó chưa có điều ước quốc tế quy định về vấn đề này. Tuy nhiên hiện nay vẫn
chưa có các quy định cụ thể hướng dẫn về nội dung, điều kiện và cơ chế để áp dụng nguyên tắc
này. Theo quy định tại Điều 66 Luật tương trợ tư pháp thì cơ sở để tòa án áp dụng nguyên tắc có
đi có lại là công bố của bộ ngoại giao Việt Nam về danh sách các nước áp dụng nguyên tắc có đi
có lại với Việt Nam. Tuy nhiên việc xác định một quốc gia nào đó để áp dụng nguyên tắc có đi có
lại là một công việc rất khó khăn, không chỉ phụ thuộc vào quan hệ chính trị, ngoại giao giữa Việt
Nam với quốc gia đó mà còn phụ thuộc thực tiễn áp dụng việc công nhận và thi hành bản án,
QĐDS của tòa án nước ngoài tại Việt Nam và nước đó.

8


Trong thời gian tới Bộ Ngoại giao cần phối hợp với các cơ quan hữu quan như Bộ Tư
pháp, Tòa án nhân dân tối cao, Viện kiểm sát nhân dân tối cao, Bộ công an để ban hành văn bản
hướng dẫn cụ thể vấn đề này.
3.2 Về thẩm quyền giải quyết của tòa án
Như đã phân tích ở trên thì thẩm quyền giải quyết yêu cầu công nhận và cho thi hành bản
án, QĐDS của tòa án nước ngoài tại Việt Nam thuộc về tòa án tỉnh, thành phố trực thuộc trung
ương nơi người phải thi hành cư trú hoặc có trụ sở hoặc có tài sản liên quan đến việc thi hành án.
Thẩm quyền giải quyết yêu cầu không công nhận bản án, QĐDS của tòa án nước ngoài thuộc về
tòa án nơi người gửi đơn cư trú, làm việc hoặc có trụ sở.
Như vậy BLTTDS không quy định thẩm quyền giải quyết của tòa án trong trường hợp
người phải thi hành cư trú ở nhiều nơi khác nhau hoặc tài sản liên quan đến việc thi hành ở nhiều
nơi khác nhau gây khó khăn cho Bộ Tư pháp trong việc xác định Tòa án nào có thẩm quyền giải
quyết yêu cầu của người dân. Do đó cần phải bổ sung các quy định chi tiết, cụ thể về vấn đề này.
3.3 Về quyền yêu cầu công nhận và cho thi hành bản án, QĐDS của tòa án nước ngoài
Theo quy định của BLTTDS thì chủ thể có quyền nộp đơn yêu cầu công nhận và thi hành

trong bản án, QĐDS của tòa án nước ngoài hoặc người đại diện hợp pháp của họ có quyền gửi
đơn yêu cầu.
Ngoài ra hiện nay tại phần thứ sáu của BLTTDS về công nhận và cho thi hành tại Việt
Nam bản án, QĐDS của tòa án nước ngoài cũng chưa có quy định rõ ràng về việc sửa đổi, bổ
sung đơn yêu cầu; trả lại đơn yêu cầu; khiếu nại và giải quyết khiếu nại về việc trả lại đơn yêu
cầu. Vì vậy cần phải bổ sung các quy định về vấn đề này.
3.4 Về các trường hợp không công nhận và cho thi hành bản án, QĐDS của tòa án nước
ngoài.
Thứ nhất, trường hợp người phải thi hành hoặc người đại diện hợp pháp của họ đã vắng
mặt tại phiên toàn của Tòa án nước ngoài do không được triệu tập hợp lệ. Ở đây,điều luật không
quy định rõ việc triệu tập hợp lệ được thực hiện theo pháp luật của nước đã tuyên ra bản án, quyết
định hay pháp luật Việt Nam. Trong thực tế pháp luật các nước có quy định về thủ tục triệu tập
đương sự tham gia tố tụng dân sự không giống nhau do đó việc xác định tính hợp lệ trong các hệ
thống pháp luật khác nhau là khác nhau. Vì vậy cần quy định rõ việc triệu tập được coi là là hợp
lệ nếu đáp ứng các quy định của pháp luật nước đã tuyên ra bản án, quyết định. Trong trường hợp
việc triệu tập đã hợp lệ theo quy định của pháp luật nước ngoài nhưng trái với pháp luật Việt
10


Nam và việc trái đó là không thể chấp nhận được, chúng ta vẫn có thể vận dụng trường hợp trái
với nguyên tắc cơ bản của pháp luật Việt Nam để từ chối công nhận và cho thi hành.
Thứ hai, trường hợp bản án, QĐDS được yêu cầu công nhận và thi hành về cùng một vụ án
đã có bản án, QĐDS đã có hiệu lực pháp luật của tòa án Việt Nam hoặc của tòa án nước ngoài đã
được tòa án Việt Nam công nhận hoặc trước khi cơ quan xét xử của nước ngoài thụ lý vụ án, tòa
án Việt Nam đã thụ lý và đang giải quyết vụ án đó.
Để thực hiện được quy định này đòi hỏi tòa án Việt Nam phải biết được đã có một tòa án
nào khác của Việt Nam đã thụ lý và đang giải quyết hoặc đã có tòa án nào của Việt Nam ban
hành bản án, QĐDS về vụ việc này hoặc đã ra quyết định công nhận và cho thi hành tại Việt Nam
bản án, QĐDS này hay chưa? Trong thực tế nước ta hiện nay thì đòi hỏi này là không khả thi.
Bên cạnh đó khái niệm thế nào là “cùng một vụ án” cũng chưa được quy định rõ trong các

thi hành bản án, QĐDS của tòa án nc ngoài
Kết luận
Trong xu thế toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế hiện nay thì việc công nhận và thi hành bản
án, QĐDS của tòa án nước ngoài có vai trò rất quan trọng. Tuy nhiên có thể thấy rằng thực tiễn
pháp luật về công nhận và thi hành bản án, QĐDS của tòa án nước ngoài tại Việt Nam còn bộc lộ
rất nhiều hạn chế. Do đó yêu cầu đặt ra trong thời gian tới là phải có những sửa đổi, bổ sung cũng
như có văn bản hướng dẫn cụ thể các quy định pháp luật về vấn đề này. Có như vậy mới đảm bảo
được tính thống nhất và hiệu quả trong quá trình thực thi.

12


MỤC LỤC
Lời mở đầu
Nội dung
1 Khái quát về công nhận và thi hành bản án, QĐDS của tòa án nước
ngoài
1.1 Khái niệm
1.2 Ý nghĩa của việc công nhận và thi hành bản án, QĐDS của tòa án
2

3

1
1
1
1
1

nước ngoài

8

3.5

QĐDS của tòa án nước ngoài
Vấn đề tạm đình chỉ giải quyết yêu cầu công nhận và cho thi hành

9

bản án, QĐDS của tòa án nước ngoài
Kết luận

10

13


Thuật ngữ viết tắt
QĐDS: Quyết định dân sự
BLTTDS: Bộ luật tố tụng dân sự

Danh mục tài liệu tham khảo
1. Trường đại học Luật Hà Nội, Giáo trình tư pháp quốc tế, Nxb. CAND, Hà Nội, 2011
2. TS.GVC.Nguyễn Hồng Bắc, Hướng dẫn học và ôn tập môn tư pháp quốc tế, Nxb.Tư
pháp, Hà Nội, 2012
3. Chuyên đề khoa học xét xử, Những vấn đề lý luận và thực tiễn của công nhận và cho thi
hành tại Việt Nam bản án, quyết định dân sự của Tòa án nước ngoài, quyết định của
Trọng tài nước ngoài, Viện khoa học xét xử
4. Đặng Trung Hà, Vụ pháp luật quốc tế - Bộ Tư pháp, Công nhận và cho thi hành tại Việt
Nam bản án, quyết định dân sự của tòa án nước ngoài, quyết định của trọng tài nước