MỤC LỤC
Trang
A/ ĐẶT VẤN ĐỀ
B/ GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I/ PHÂN TÍCH KỸ NĂNG LĂNG NGHE
1. Khái niệm lắng nghe và kỹ năng lắng nghe
2. Các mức độ lắng nghe
3. Vai trò của lắng nghe
II/ RÈN LUYỆN KỸ NĂNG LẮNG NGHE
III/ LIÊN HỆ VỚI THỰC TIỄN LẮNG NGHE CỦA BẢN THÂN
C/ KẾT THÚC VẤN ĐỀ

1

1
1
1
1
2
3
6
10
12


A/ ĐẶT VẤN ĐỀ
Ngạn ngữ Nga có câu: "Con người mất 3 tuổi để học nói nhưng phải
mất cả cuộc đời để học lắng nghe". Thực vậy, lắng nghe không phải là bản
năng mà là nghệ thuật, kỹ năng cần phải rèn luyện lâu dài. Kỹ năng lắng
nghe là một trong những kỹ năng quan trọng trong việc phát triển mối quan
hệ thông qua giao tiếp . Làm thế nào để lắng nghe tốt là một việc không thể


Như vậy, lắng nghe là một phần của giao tiếp, là quá trình tập trung
chú ý để giải mã sóng âm thanh thành ngữ nghĩa.
1.2.

Kỹ năng lắng nghe là gì?

Lắng nghe là động thái im lặng đón nhận mọi thông tin từ người nói.
Có thể là hiểu vấn đề hoặc không hiểu vấn đề. Đó là một thực tế. Vậy “kỹ
năng lắng nghe là gì?”. Người nghe bình thường sẽ nghe bằng hai tai nhưng
người có kỹ năng lắng nghe sẽ nghe bằng cái đầu của mình. Sở dĩ như vậy vì
ngoài sự im lặng của đôi tai nghe trực tiếp, họ còn nghe bằng ánh mắt bằng sự
phân tích tổng hợp để nhận biết thông tin một cách nhiều chiều, hiểu rõ hơn
về lượng thông tin vừa thu thập được từ người được truyền đạt. Nói cách
khách người có kỹ năng lắng nghe là người vận hành bộ não của mình cùng
với đôi tai. Người có kỹ năng lăng nghe thực sự sẽ tạo cảm giác thân thiện
gần gũi với người đang nói và người xung quanh. Khi đó người nói sẽ cảm
thấy vấn đề của mình đang nói đang được đối phương quan tâm, đón nhận
một cách nghiêm túc.
Như vậy, “kỹ năng lắng nghe” là sự tiếp nhận thông tin từ người nói
một cách chủ động với sự tập trung và biết kết hợp thính giác nghe trực
tiếpvới ánh mắt bằng sự phân tích tổng hợp để nhận biết thông tin một cách
nhiều chiều, hiểu rõ hơn về lượng thông tin vừa thu thập được từ người được
truyền đạt.
2.

Các mức độ lắng nghe
Tiến sĩ Keith ferrazzi chuyên gia bậc thầy giao tiếp miêu tả các chúng

ta lắng nghe theo 4 kiểu khách nhau:



thông qua sách báo; thông qua truyền hình... Nhưng cách thu thập thông tin
nhiều nhất và hiệu quả nhất đó chính là thông qua quá trình giao tiếp với
người khác. Trong quá trình giao tiếp đó thì phương tiện được mọi người sử
dụng nhiều nhất đó chính là thông qua ngôn ngữ hay lời nói. Cuộc sống có rất
nhiều màu sắc khác nhau và con người cũng thế. Mỗi người có cách sử dụng
ngôn ngữ nói để biểu hiện thông tin khác nhau. Có người thì dùng ý muốn nói
hay thông tin được diễn đạt trực tiếp nêu trong lời nói. Nhưng lại có những
người không dùng lời nói trực tiếp mà muốn hiểu được ẩn ý trong lời nói của
họ thì cần phải lắng nghe. Khi lắng nghe chúng ta sẽ tập trung cao độ để tiếp
nhận thông tin và dùng trí óc mình để suy nghĩ tìm ra ý nghĩa ẩn ý thực sự
trong lời nói của đối phương.
Thứ hai, lắng nghe còn giúp ta thiết lập được mối quan hệ tốt. Khi
chúng ta chý ý lắng nghe người khác là chúng ta thể hiện sự quan tâm, tôn
trọng của mình đối với người ấy, từ đó chúng ta sẽ tạo ra sự đồng cảm, tương
giao lẫn nhau. Bạn sẽ cảm thấy như thế nào nếu khi giao tiếp với bạn mà đối
phương không lắng nghe những điều bạn nói? Chắc chắn bạn cảm thấy họ
không tôn trọng bạn và bạn không muốn giao tiếp với người đó nữa. Ngược
lại nếu bạn là người đang có chuyện không vui, có bực bội trong người khi đó
bạn muốn được chia sẻ với ai đó. Lúc này có một người lắng nghe bạn nói thì
bạn cảm thấy thế nào? Tất nhiên là bạn cảm nhận được sự quan tâm, sự tôn
trọng của bạn người đó dành cho bạn. Thông qua sự lắng nghe, sự chia sẻ đó
mọi người hiểu nhau hơn đồng cảm với nhau hơn từ đó mối quan hệ của họ
ngày càng gắn bó và tốt đẹp hơn.
Thứ ba, lắng nghe sẽ giúp chúng ta có thể tìm ra giải pháp tối ưu để
giải quyết các vấn đề trong cuộc sống. Khi các bên cùng nhau lắng nghe thì
mọi người sẽ hiểu vấn đề đầy đủ, toàn diện và sâu sắc hơn để từ đó đề xuất
những giải pháp tối ưu cho vấn đề cần giải quyết như: đưa ra câu trả lời hợp
lý, giải quyết xung đột, tranh chấp, thuyết phục mọi người, đưa ra quyết

thông tin dẫn đến việc thu thập thông tin thiếu chính xác khiến chúng ta
không hiểu hoặc hiểu sai vấn đề, khi đó chúng ta lại phải yêu cầu người nói
nói lại hoặc mất thời giờ để suy nghĩ về thông tin đó gây tốn kém thời gian.
6


Nói tóm lại, lắng nghe có vai trò rất quan trọng trong hoạt động nghề
luật cũng như trong đời sống. Lắng nghe là chìa khóa giúp con người có thể
mở cửa trái tim con người. Chính vì vậy mà chúng ta cần phải rèn luyện kĩ
năng lắng nghe.
II/ RÈN LUYỆN KỸ NĂNG LẮNG NGHE
Trong thực tế có rất nhiều yếu tố ảnh hưởng đến việc lắng nghe của cá
nhân như: thái độ lắng nghe, trình độ học vấn của người nghe, đặc điểm tâm
sinh lý của người nghe, môi trường, giọng nói, ngôn ngữ, tuổi tác của người
nói... Chẳng hạn người nói có giọng nói dễ nghe thì sẽ cuốn hút người nghe
và làm cho mọi người chú ý nghe hơn người nói ngọng hay dùng từ địa
phương thì người nghe sẽ không hiểu và không muốn nghe nữa. Ngoài ra.
những thói quen xấu như: lười suy nghĩ, cắt ngang lời của người nói, giả vờ
chú ý... đã làm giảm đi hiệu quả của lắng nghe. Vì vậy mà để rèn luyện được
kĩ năng lắng nghe thì cá nhân phải trải qua sự rèn luyện. Chu trình của lắng
nghe:

Sau đây nhóm xin trình bày cách rèn luyện kĩ năng lắng nghe.
•

Thứ nhất: Thái độ lắng nghe
Thái độ lắng nghe bao gồm sự tiếp xúc bằng mắt, nhìn về hướng người

đối diện, khẽ gật đầu mỗi khi muốn thể hiện sự đồng ý hoặc tán thành. Những
cử chỉ đó phải được thực hiện nhịp nhàng theo lời nói, và phải phù hợp với

tiếp một cách cởi mở hơn.
• Thứ ba: Sự phản hồi

8


Điều này có nghĩa là bạn đang muốn xác định lại những cảm nghĩ mà
người đối diện đã thể hiện thông qua bài đối thoại vừa rồi. Khi trò chuyện, ai
cũng đều muốn người khác lắng nghe suy nghĩ của mình, do đó hãy sử dụng
những kỹ thuật để khiến cho họ biết rằng bạn cũng đang thực sự chăm chú
lắng nghe. Sự phản hồi có thể được thể hiện bằng ngôn ngữ và phi ngôn ngữ:
- Để hiểu được thông điệp của người gửi, yêu cầu người nghe phải xác
định lại thông điệp bằng cách trình bày lại nội dung của người nói theo cách
hiểu của mình hoặc bằng cách đặt câu hỏi để xác nhận. VD: Xác định cảm
xúc của người nói qua những câu: Dường như bạn đang …; Bạn đang cảm
thấy … phải không; … Xác định lại nội dung mà người nói muốn truyền đạt:
Ý bạn là thế này …; Tôi hiểu thế này có đúng không; … Về cùng một vấn đề,
có thể có nhiều cách hỏi phản hồi khác nhau: trực tiếp hoặc gián tiếp. Hãy
dùng chúng thường xuyên trong cuộc đối thoại.
- Ngoài những cách nói như trên, việc sử dụng những từ đệm: dạ, vâng
ạ, thế ạ, thật sao, phải không, … một cách hợp cũng là một cách phản hồi tích
cực thể hiện mình đang chăm chú lắng nghe ra hiểu cũng như thấy thích thú
với vấn đề đang được đề cập đến
- Để thể hiện sự chăm chú lắng nghe của mình, những biểu hiện phi
ngôn ngữ cũng là rất quan trọng. Nhìn vào mắt người nói, hơi rướn người về
phía họ hay những cái gật đầu khi đồng tình với quan điểm nào đó … là
những biểu hiện phi ngôn ngữ thường được sử dụng, thể hiện sự tích cực
tham gia và thấy hứng thú với những gì mình đang nghe. Nên tránh nhìn quá
chăm chú vào người nói hoặc có những hành động riêng như xem đồng hồ,
nghịch những đồ vật ... ngả người vào ghế khi ngồi … vì đây đều là những

mang tính chất tìm hiểu thêm. Các câu hỏi nên xoay quanh các từ khóa như:
Nếu, Ai, Tại sao, Cái gì, Khi nào, Cách nào … Nên dùng những từ có mức độ
nhẹ, không mang tính áp đặt như: Theo ý kiến tôi thì, theo cảm nhận tôi thì…
Khi người nói trả lời câu hỏi thì cần lắng nghe để xem thái độ của họ với câu
hỏi của mình như thế nào.

10


Nên đặt những câu hỏi ngắn gọn, cụ thể vào vấn đề, tốt nhất mỗi một
vấn đề là một câu hỏi. Tập cho mình tư duy làm chủ để dẫn dắt vấn đề trong
các cuộc đối thoại.
• Thứ năm: Sự im lặng
Luôn luôn đặt những câu hỏi hoặc có những cử chi phi ngôn ngữ, ngôn
ngữ để phản hồi lại những gì người nói đang nói là điều quan trọng nhưng
không phải lúc nào cũng có thể áp dụng điều đó. Một người biết lắng nghe
cần có những khoảng lặng đan xen với những phản hồi. Thỉnh thoảng, chờ
đợi vài phút trong im lặng sẽ giúp người nói có thể khai thác hết những cảm
xúc thầm kín trong lòng. Làm chủ được sự im lặng, điều đó có nghĩa là bạn đã
thành công. Rèn luyện những kỹ năng này để trở thành một người lắng nghe
tốt, nhưng một người như thế không có nghĩa là họ không thể diễn tả những
cảm xúc của họ để đáp lại. Phải có lúc nào đó để nói, và lắng nghe. Sự quan
tâm đến người khác thể hiện ở chỗ, bạn cố gắng lắng nghe họ khi họ đang
trong tình trạng khủng hoảng. Những kỹ thuật này rất quan trọng và cực kỳ
hiệu quả nếu bạn muốn phát triển mối quan hệ bạn bè thân thiết hoặc có thể là
quan hệ tình cảm. Cố gắng lắng nghe sẽ giúp bạn nâng cao khả năng hiểu và
thông cảm mọi người, cũng như có cải thiện những kỹ năng giao tiếp tổng
quát.
III/ LIÊN HỆ VỚI THỰC TIỄN LẮNG NGHE CỦA BẢN THÂN
Lắng nghe có vai trò cực kì quan trọng đối với tất cả mọi người trong

-

Không gian và thời gian chưa hợp lý: Một trong những điều làm bạn

không thể lắng nghe tốt là do môi trường xung quanh. Thí dụ, tiếng ồn của
công trường xây dựng, máy móc, xe cộ,… rất dễ thu hút sự chú ý của sinh
viên, dẫn tới việc lắng nghe bài giảng bị ngắt quãng.
Chính vì những lí do trên, nhóm cho rằng trước khi lắng nghe điều cần
làm là phải xác định trước mục đích nghe và tạo cho mình một mong muốn là
được nghe. Chuẩn bị những thông tin cần thiết trước khi nghe, đơn cử như: để
có một buổi nghe giảng tốt thì trước khi lên lớp sinh viên phải chuẩn bị bài ở
nhà, đọc giáo trình và các tài liệu có liên quan, ghi ra giấy nhớ những điều
mình chưa hiểu hoặc gạch chân những câu từ trong sách mà mình cho là bất
hợp lý... Đây là bước chuẩn bị vô cùng quan trọng để việc lắng nghe bài giảng
của sinh viên đạt hiệu quả cao. Trong quá trình nghe giảng ở lớp thì chúng ta
phải lắng nghe một cách chủ động, hướng sự chú ý vào thầy cô và những gì
thầy cô đang giảng. Tạo một môi trường tốt để nghe như không được nói
chuyện riêng trong giờ học mà luôn giữ trật tự, cài đặt điện thoại ở chế độ
rung hoặc tắt điện thoại,... Luôn giữ khoảng cách hợp lý từ chỗ ngồi đến bục
giảng để có thể nghe rõ bài giảng bởi vì nếu ngồi ở xa bục giảng thì hiệu quả
nghe rất thấp, nhưng ngồi quá gần sẽ ảnh hưởng tới thị lực của bạn. Lựa chọn
tư thế ngồi phù hợp: ngồi thẳng lưng không gục xuống bàn, không nằm ngủ
12


trong giờ học, không lấy tay chống cằm, không đan tay trước mặt, mắt hướng
lên bảng hay hướng vào thầy cô… Chú ý nhìn lên bảng nếu như thầy cô viết
lên bảng. Luôn tập trung chú ý lắng nghe cố gắng loại bỏ hết các yếu tố ảnh
hưởng đến việc lắng nghe và làm cho mình sao nhãng. Có đầy đủ dụng cụ học
tập để sẵn sàng ghi chép lời giảng của thầy cô. Phải cố gắng tìm ra ý chính,


nghề luật” của tập thể các thầy cô tổ bộ môn Tâm lý học;
2. Các website tham khảo:
-

/>qua.html#.UHp2Sq7hd_8

-

/>
-

/>
-

/>
-

/>mod=newsdetail&sesid=70&newsid=9215

14