I. PHẦN MỞ ĐẦU
I .1. Lý do chọn đề tài.
Ghi nhớ là một quá trình tâm lý phản ánh kinh nghiệm của con người. Trong
dạy học và giáo dục, không có ghi nhớ không thể học tập được, không thể tư duy và
sự hiểu biết về thế giới cũng không thể xảy ra. Tuy nhiên trong học tập nghiên cứu và
hoạt động thực tiễn, con người không thể dừng ở sự tích lũy tri thức mà còn phải phát
huy khả năng tư duy có tưởng tượng, và nhiều phẩm chất tâm lý khác của một nhân
cách hoàn chỉnh. Việc rèn luyện, phát triển ghi nhớ cho học sinh là một trong những
nhiệm vụ quan trong của công tác dạy học và giáo dục. Dưới hình thức biểu tượng
bằng cách ghi nhớ, giữ gìn và nhận lại những điều mà con người tích lũy được từ kinh
nghiệm.
Qua những năm giảng dạy ở trường Tiểu học Y Ngông, tôi thấy hầu hết các em
là học sinh của con em đồng bào dân tộc thiểu số, có hoàn cảnh khó khăn. Tuy có một
em có sự ghi nhớ tốt, nhưng cũng có những em ghi nhớ còn chưa tốt đặc biệt ở môn
Toán. Việc ghi nhớ chưa tốt trong môn Toán không đồng đều ở một số mảng kiến
thức, sẽ dẫn đến các em không hiểu bài, chán nản, không thích học hoặc chưa hoàn
thành bài tập theo yêu cầu. Đó chính là nguyên nhân các em học yếu trong môn Toán.
Vậy dạy học như thế nào để giúp cho các em có khả năng ghi nhớ tốt, đạt được
hiệu quả cao, phát huy được tính chủ động, tích cực của học sinh và phù hợp với yêu
cầu đổi mới của phương pháp dạy học, đó là lí do tôi chọn đề đề tài “Kinh nghiệm
giúp học sinh ghi nhớ một số mảng kiến thức trong môn Toán lớp 5 .”
I..2. Mục tiêu, nhiệm vụ của đề tài.
a. Mục tiêu:
Đề tài đưa ra một số cách rèn kĩ năng ghi nhớ, giúp học sinh nắm vững một số
mảng kiến thức cơ bản của môn Toán theo chương trình, và đạt chuẩn kiến thức, kĩ
năng cơ bản của môn học. Giúp cho cho các em có khả năng ghi nhớ tốt, biết vận
dụng vào tính, toán thành thạo và giải toán có lời văn theo chương trình học.
b. Nhiệm vụ:
-1-




Tuy nhiên để giúp học sinh ghi nhớ đạt hiệu quả cao, giáo viên cần phải tìm
hiểu những nguyên nhân dẫn đến học sinh học khó ghi nhớ ở các mảng kiến thức.
Từ đó đưa ra những biện pháp giúp học sinh ghi nhớ tốt nhất.
II.2. Thực trạng.
a. Thuận lợi, khó khăn
* Thuận lợi.
Được sự quan tâm hướng dẫn và chỉ đạo sát sao của Ban lãnh đạo và chuyên
môn nhà trường. Được sự quan tâm của các cấp, các ngành mà các em có đầy đủ sách
vở và đồ dùng học tập. Trường học được xây dựng ở địa bàn gần dân vì thế việc đi
học của các em được dễ dàng.
Một số gia đình đã quan tâm tạo điều kiện cho các em đi học 2 buổi/ ngày. Học
sinh rất ham học hỏi, biết quan tâm giúp đỡ bạn bè ; có sự nỗ lực cố gắng vươn lên
trong học tập, nên việc giúp học sinh ghi nhớ có những thuận lợi nhất định.
Bản thân vừa làm công tác chủ nhiệm, vừa trực tiếp giảng dạy lớp học nên việc
nắm bắt đối tượng học sinh ghi nhớ một số mảng kiến thức trong môn Toán rất thuận
lợi. Được sự quan tâm giúp đỡ của đồng nhiệp, Ban lãnh đạo nhà trường đã tạo điều
kiện thuận lợi giúp tôi thực hiện hiệu quả đề tài này.
*Khó khăn.
Khả năng ghi nhớ của học sinh còn nhiều hạn chế, nhất là đối tượng học sinh dân
tộc thiểu số. Một số em chưa hiểu được tầm quan trọng của việc học tập, ý thức học
tập của các em chưa cao. Vì vậy việc giúp học sinh ghi nhớ còn gặp nhiều khó khăn.
Kĩ năng tiếp nhận ghi nhớ, nhận lại những thông tin của các em chưa bền vững,
Chỉ ghi nhớ một cách máy móc trong thời gian ngắn, không được rèn luyện thường
xuyên. Các bậc cha mẹ học sinh còn chưa quan tâm đến việc học hành của con em
mình, nên rất khó khăn cho công tác dạy học để nâng cao chất lượng dạy và học.
b.Thành công, hạn chế.
* Thành công.

-3-

-4-


e. Phân tích, đánh giá các vấn đề về thực trạng mà đề tài đã đặt ra.
Được sự phân công của Ban lãnh đạo nhà trường năm học 2013-2014, tôi được
giao nhiệm vụ làm công tác chủ nhiệm lớp 5A. Ngay từ đầu năm học, tôi đã làm quen
và nắm bắt được đối tượng học sinh trong lớp. Đa số các em là con em đồng bào dân
tộc thiểu số, có hoàn cảnh khó khăn. Nhưng được sự quan tâm của nhà trường, của
các cấp, các ngành mà các em có đầy đủ sách vở và đồ dùng học tập. Khả năng mức
độ ghi nhớ một số mảng kiến thức rất hạn chế, các em còn hay quên kiến thức đã học,
là do những nguyên nhân sau: Ý thức học tập chưa cao, chưa tập trung vào bài giảng,
tư duy kém phát triển, trí nhớ không bền vững, hoàn cảnh gia đình gặp nhiều khó
khăn.
Nếu kiến thức không được ghi nhớ thường xuyên thì các em rất khó khăn trong
việc học Toán. Việc ghi nhớ kém một số mảng kiến thức trong môn Toán là do các em
đi học chưa chuyên cần, chưa chịu khó học bài cũ, thường hay nghỉ học để phụ giúp
gia đình vì thế mà các em khó nhớ được kiến thức cơ bản dẫn đến ghi nhớ không bền
vững.
Để giúp học sinh có khả năng ghi nhớ tốt ở một số mảng kiến thức, cần có sự nỗ
lực, tìm tòi rất nhiều ở giáo viên. Bên cạnh đó giáo viên cần giúp đỡ các em có ý thức
tự phấn đấu vươn lên trong học tập hàng ngày. Nếu các em thấy được vai trò trong
học tập là cần thiết như thế nào thì chất lượng dạy học mới đạt kết quả tốt.
II.3. Giải pháp, biện pháp.
a. Mục tiêu của giải pháp, biện pháp.
Lựa chọn những biện pháp tối ưu nhất để giúp các em cách ghi nhớ một số
mảng kiến thức thường xuyên trong môn Toán. Nhằm góp phần nâng cao chất lượng
học tập môn Toán nói riêng và các hoạt động khác trong chương trình nói chung.
b. Nội dung và cách thức thực hiện giải pháp, biện pháp.
b.1. Khảo sát phân loại đối tượng học sinh.
Thông thường bất kì mảng kiến thức nào trong môn Toán cũng có ít nhiều học

40%

Từ kết quả khảo sát ở trên, tôi tiến hành tìm hiểu nguyên nhân các em chưa có
khả năng ghi nhớ tốt ở một số mảng kiến thức. Đối với mảng kiến thức số học, hình
học nếu các em chưa có khả năng ghi nhớ tốt sẽ dẫn đến kĩ năng thực hiện các phép
tính, giải toán là rất khó. Do các em thường ghi nhớ một cách máy móc, rập khuôn
khả năng ghi nhớ theo chiều hướng suy luận, tư duy, lô gic thì rất hạn chế dẫn đến kết
quả ghi nhớ chưa cao.
b.2. Xây dựng kế hoạch giúp học sinh ghi nhớ
Sau khi phân loại đối tượng học sinh chưa có khả năng ghi nhớ tốt về từng
mảng kiến thức trong lớp, tìm hiểu nguyên nhân các em ghi nhớ một số mảng kiến
thức chưa tốt. Giáo viên cần tiến hành xây dựng kế hoạch giúp học sinh ghi nhớ qua
những tiết học chính khóa, tiết luyện toán và những buổi phụ đạo nhằm tìm ra biện
pháp dạy học cho phù hợp với đối tượng học sinh.
Ngoài những buổi học chính khóa, những tiết luyện. Giáo viên còn giúp học sinh
ghi nhớ vào những tiết sinh hoạt tập thể, hoặc những tiết sinh hoạt 15 phút đầu giờ.
Trong dạy học giáo viên cần linh hoạt lựa chọn các phương pháp, hình thức dạy
học cho phù hợp với từng đối tượng học sinh. Cần phải xác định được mục tiêu cần
đạt theo Chuẩn kiến thức kĩ năng của bài dạy trong môn Toán. Từ đó xây dựng kế
hoạch dạy học cụ thể cho từng bài, từng nội dung.
b.2. 1.Giúp học sinh ghi nhớ trong các buổi học chính khóa.

Mảng số học.
-6-


Trong giảng dạy giáo viên cần chú ý thái độ học tập, sự chú ý của những em khả
năng ghi nhớ kém, chưa tốt. Để giúp cho các em ghi nhớ một cách tốt nhất, cần chú ý
tới mức độ yêu cầu kiến thức vừa sức đối với các em. Cần khắc phục tính ngại khó,
tính không kiên trì, thiếu tin tưởng vào khả năng học tập của mình. Hướng dẫn kịp

thêm dấu phẩy và các chữ số 0 vào bên phải của số bị trừ hay không ? yêu cầu các
em thực hiện lại phép tính từng bước. Khi học sinh đã tìm ra kết quả phép tính đúng,
-7-


giáo viên hướng dẫn học sinh so sánh với kết quả chưa đúng ở lần thực hiện trước để
tìm ra lỗi sai. Qua việc so sánh, đối chiếu sẽ giúp các em khắc sâu được kiến thức
của bài.
Ví dụ : Khi dạy bài “ Nhân một số thập phân với một số thập phân” ( trang 58)
Một số em khi thực hiện nhân một số thập phân với một số thập phân qua từng
bước tính tích riêng, tích chung của phép nhân rất chính xác. Nhưng khi tách dấu phẩy
ở tích thì các em viết dấu phẩy thẳng cột giống như viết dấu phẩy ở phép cộng và
phép trừ hai số thập phân ( sự ghi nhớ còn lộn xộn ). Dẫn đến kết quả chưa chính xác,
cụ thể là:
Trước khi hướng dẫn

Sau khi hướng dẫn

16,25

16,25

x

x
6,7

6,7

11375


Sau khi hướng dẫn

16,25

16, 25

x

x
6,7

6,7

7245

11375

6620

9750

73,445

108,875

Để khắc phục tình trạng trên tôi đã hướng dẫn các em từng bước một. Khi lấy
từng chữ số của thừa số thứ hai nhân lần lượt với các chữ số của thừa số thứ nhất ( kể
từ phải sang trái). Nếu kết quả nhân bằng 10 hoặc lớn hơn 10 ta có cần phải nhớ
không ? Ta cần phải viết số nào, và phải nhớ số nào ? Vậy khi nhân số tiếp theo nếu

cách tính diện tích hình chữ nhật. Các em chỉ lấy độ dài cạnh đáy nhân với chiều cao.
Vì thế dẫn đến kết quả chưa chính xác.
Sự nhầm lẫn là do nguyên nhân các em chưa biết cách so sánh giữa hai hình
khác nhau ở điểm nào, qui tắc, công thức tính ra sao. Để khắc phục sự nhầm lẫn khi
thực hiện giải bài toán về tính diện tích. Giáo viên cần hướng dẫn cách quan sát đồ
dùng trực quan cụ thể so sánh giữa hai hình, nhận diện hình ( hình tam giác, hình chữ
nhật)
6cm

6cm
1

4cm

1

4cm

-10-

2


Thực hiện cắt ghép hình : Nếu hình chữ nhật được cắt theo một đường chéo nối
với hai góc vuông ta sẽ được mấy hình tam giác ? Hay mỗi hình tam giác bằng một
phần mấy so với hình chữ nhật; nếu hai hình tam giác vuông mới cắt khi ghép lại với
nhau thì có được một hình chữ nhật không ? Vậy ta có thể tính diện tích của hình tam
giác và hình chữ nhật giống nhau được không ? Vì sao ?
Hãy nêu công thức tính diện tích hình tam giác và quy tắc tính diện tích hình
chữ nhật. Nếu hình tam giác cho độ dài cạnh đáy bằng 4cm, chiều cao 6cm. Thì diện

Hình thức chơi: Chia lớp thành 2 nhóm, mỗi nhóm gồm 3 em. Hình thức chơi
thi đua giữa các nhóm với nhau.
Cách chơi : Lần lượt từng em lên nối kết quả đúng với phép tính sao cho nhanh
và chính xác. Khi em đứng đầu hàng về chỗ thì em đứng thứ 2 mới tiếp tục lên nối
và cứ thế đến hết số người chơi. Nhóm nào vừa chơi nhanh vừa nối kết quả chính
xác thì nhóm đó giành phần thắng trong trò chơi. Kết thúc trò chơi giáo viên nhận
xét tuyên dương nhóm có thành tích cao và động viên những nhóm còn chậm hoặc
làm còn chưa chính xác để lần sau cố gắng hơn. Để kích thích học sinh tham gia trò
chơi, giáo viên nên chuẩn bị một số món quà nhỏ, phù hợp tâm lí lứa tuổi để động
viên, khích lệ các em.
35, 6 : 10

0, 5768

57,68 : 100
x0,01

0,0562

56,2 :1000

3,56

Từ trò chơi các em hiểu, nhớ được kĩ năng cách chia nhẩm số thập phân cho
10,100,1000 ta chỉ việc chuyển dấy phẩy sang bên trái bao nhiêu chữ số ? Biết cách
vận dụng vào làm các bài tập ứng dụng.

-12-




giảm dần. Đa số các em đã tích cực, tự giác chủ động hơn trong học tập. Kết quả
cuối năm đạt được như sau:

Mảng kiến
Thức
Số học
Hình học

TS
25
25

Đầu năm
Mức độ

Mức độ nhớ

nhớ tốt
TS
%
17
68%
15
60%

chưa tốt
TS
%
8

Góp phần đẩy mạnh phong trào thi đua “Xây dựng trường học thân thiện, học
sinh tích cực”. Thúc đẩy phong trào thi đua dạy tốt, học tốt trong nhà trường
III. KẾT LUẬN, KIẾN NGHỊ
III. 1. Kết luận.
Biện pháp giúp học sinh ghi nhớ một số mảng kiến thức đóng vai trò rất quan
trọng trong công tác giảng dạy, góp phần nâng cao chất lượng giáo dục học sinh trong
nhà trường.

-14-


Khi giúp học sinh ghi nhớ một số mảng kiến thức, giáo viên cần chú ý tìm hiểu
kỹ về nội dung cần giúp cho các em ghi nhớ sao cho phù hợp với những kiến thức mà
học sinh chưa nắm vững. Công tác giúp học sinh ghi nhớ cần được tiến hành thường
xuyên. Giáo viên cần linh hoạt khi lựa chọn nội dung, vận dụng phương pháp, hình
thức tổ chức giúp cho các em ghi nhớ một cách nhanh chóng, hợp lí thì mới đạt kết
quả tốt.
III. 2. Kiến nghị.
- Với tổ chuyên môn: Chú trọng công tác giúp học sinh ghi nhớ trong các buổi
sinh hoạt chuyên môn.( bàn bạc, thống nhất đưa ra phương pháp dạy học phù hợp với
đối tượng học sinh để giúp học sinh ghi nhớ )
- Với các cấp các ngành: Quan tâm hơn nữa trong việc giúp đỡ những em học
sinh có hoàn cảnh khó khăn. Học sinh thiểu năng trí tuệ.
Trên đây là một vài ý kiến có thể coi là kinh nghiệm nhỏ của bản thân tôi trong
công tác giúp học sinh ghi nhớ một số mảng kiến thức trong môn Toán. Rất mong
được sự góp ý của các đồng chí, đồng nghiệp để đề tài này được hoàn thiện hơn.
Xin chân thành cảm ơn !
Krông Ana, tháng 3 năm 2015
Người viết