1

KH C PH C R I RO C A NHÀ
U T CÁ NHÂN T I TH TR
CH NG KHOÁN VI T NAM (SÀN TP.HCM)

NG

OVERCOMING THE RISK OF INDIVIDUAL INVESTORS IN VIETNAM
SECURITIES MARKET (HCMC STOCK EXCHANGE FLOOR)
Phan V n Tân, TS. L i Ti n D nh
Tr

ng

i H c K Thu t Công Ngh TP.HCM, Vi t Nam
Tr ng i H c Kinh T TP.HCM

------------------------------------------------------------------------------------------------------------

C
H

TÓM T T

H
U
TE

- Bài nghiên c u này nghiên c u Kh c ph c r i ro c a nhà đ u t cá nhân t i th tr ng ch ng khoán
Vi t Nam (sàn TP. HCM).

HCM). Nh t là giai đo n t n m 2007- đ n
nay. Xu t phát t th c ti n đó, b n thân ch n
đ tài: Kh c ph c r i ro c a nhà đ u t cá


2
+ B ng câu h i đ c thi t k kh o
sát nhà đ u t cá nhân và nhà đ u t có t
ch c. K t qu thu v có 2/171 nhà đ u t
c a t ch c, có169/171 nhà đ u t trên th
tr ng ch ng khoán là cá nhân.

2.N I DUNG

3. K QU VÀ TH O LU N
cđ ut

H
U
TE

3.1. Chi n l

+ Dùng ph n m m SPSS phân tích:
- Tìm t l ph n tr m và v đ th
chi n l c đ u t c a nhà đ u t cá nhân trên
th tr ng ch ng khoán Vi t Nam (sàn
Tp.HCM).
- L p b ng t ng s trong y u t tâm lý
b y đàn c a nhà đ u t cá nhân.

Hình 1. Chi n l
- Có t i 88/169 nhà đ u t tr l i h
đ u t ng n h n, chi m 52,1%. S nhà đ u t
ch n chi n l c đ u t h n h p là 46/169 ,
chi m 27,2%, ch có 35/169 nhà đ u t tr l i

cđ ut

là h ch n chi n l c đ u t dài h n, chi m
20,7%.
Nh n xét: Các nhà đ u t ch y u đ u
t ng n h n, h n 50% ch n đ u t ng n h n.


3
3.2. Hành vi b y đàn c a nhà đ u t t k t qu kh o sát
B ng 2. Ch y t ng s SPSS Mua bán CP ch ph thu c vào di n bi n th tr ng
Mua ban theo thi truong
Frequency
Percent
Valid Percent
Cumulative Percent
Valid Co
63
37.3
37.3
37.3
Khong 106
62.7
62.7

C
H

3.3. Các nhân t

Nh n xét: Nhi u nhà đ u t
th ng ch quan tâm t i hành đ ng c a
nh ng ng i khác trên th tr ng đ quy t
đ nh theo.

1. Th tr ng (c12.1 đ n c12.5)
2. Thông tin (c12.6 đ n c12.10)
3. Kinh doanh c a doanh nghi p (c12.11 đ n
c12.14)
4. Pháp lu t (c12.15 đ n c12.19)
5. Khác quan (c12.20 đ n c12.24)
6. V mô (c12.25 đ n c12.28)

3.3.1. Ki m đ nh thang đo Cronbach Alpha

Reliability Statistics
Cronbach's Alpha

N of Items

.892

28

3.3.2. Phân tích nhân t

t c b n và ti n hành xoay nhân t , 6 nhân t
B ng 3. Rotated Comnent Matrix (Ma tr n xoay nhân t )
Rotated Component Matrixa
Component
1
2
3
4
5
6
.578
.754
.690
.775
.538
.578
.589
.541
.683
.681
.663
.703
.812
.519
.688
.621
.641
.563
.676
.669

c12.21
c12.22
c12.23
c12.25
c12.26
c12.27
c12.28
Extraction Method: Principal Component Analysis.
Rotation Method: Varimax with Kaiser Normalization.

3.3.3.

t tên nhân t

.602
.791
.669
.739


5

B ng 4.

Nhân t
B1
B2
B3
B4
B5

H
U
TE

Item-Total Statistics
Scale Mean if Scale Variance Corrected
Item Deleted if Item Deleted Correlation
c12.1 16.26
7.265
.436
c12.2 16.56
5.926
.601
c12.3 16.52
6.608
.456
c12.4 16.75
5.405
.619
c12.5 16.94
5.235
.535
+ Các h s t ng quan t ng thu c tính đ u >
0.3 và h s Alpha t ng thu c tính đ u nh

Item-Total

Cronbach's Alpha if Item Deleted
.741
.680

4.154
3.835
3.625
3.754
3.805
3.755

Tên nhân t
Th tr ng
Thông tin
Kinh doanh
Pháp lu t
Khách quan
V mô


6
3.3.6. V đ th m c đ

nh h

ng c a các nhân t

4.154

4.2
4.1
4
3.9
3.754


H
U
TE

Hình 2.

C
H

3.5

Sau khi nghiên c u rút ra nh ng đi u sau:
+ Nhà đ u t trên th tr ng ch ng
khoán Vi t Nam (sàn TP.HCM) ch y u đ u
t ng n h n, h n 50% ch n đ u t ng n h n.
+ Khá nhi u nhà đ u t ho t đ ng
hoàn toàn d a vào tâm lý b y đàn dù không có
thông tin m i v c phi u xu t hi n. Theo k t
qu phân tích nhi u nhà đ u t ch quan tâm,
mua bán theo di n bi n th tr ng.
+ Phân tích nhân t nh h ng r i ro
c a nhà đ u t cá nhân b ng ph ng pháp
đ nh l ng và tìm ra nhân t chính nh h ng
t i r i ro c a nhà

đ u t cá nhân trên th tr ng ch ng khoán
Vi t Nam (sàn TP.HCM)là:
- Di n bi n trên th tr ng (thanh
kho n gi m, n i gián, cung c u gi t o…) là

9. Brealey Myers (2003), Principles of Corporate
Finance, Irwin McGraw - Hill.

H
U
TE

C
H

đ u t ch ng khoán“ NXB Th ng kê.
5. M nh Yên (2007), “H n ch nh ng r i ro
trong đ u t kinh doanh ch ng khoán“ NXB Lao
đ ng xã h i.
6. Nguy n Minh Trí, Nguy n Th Anh Th
(2007),“ u t ch ng khoán“ NXB Lao đ ng xã
h i.
7. V Ng c Hi n (2000), “Phòng tránh r i ro


B GIÁO D C VÀ ÀO T O
TR

NG

I H C K THU T CÔNG NGH TP. HCM

---------------------------

H

I H C K THU T CÔNG NGH TP. HCM

ng d n khoa h c : TS. L i Ti n D nh .…………………………. .
(Ghi rõ h , tên, h c hàm, h c v và ch ký)

Cán b ch m nh n xét 1 : PGS.TS. Ph c Minh Hi p….……….…………..
(Ghi rõ h , tên, h c hàm, h c v và ch ký)

C
H

Cán b ch m nh n xét 2 : PGS.TS. ng Th Thanh Ph ng……….…….
(Ghi rõ h , tên, h c hàm, h c v và ch ký)
Lu n v n Th c s đ c b o v t i Tr ng
TP. HCM ngày 18 tháng 04 n m 2012

i h c K thu t Công ngh

H
U
TE

Thành ph n H i đ ng đánh giá Lu n v n Th c s g m:
(Ghi rõ h , tên, h c hàm, h c v c a H i đ ng ch m b o v Lu n v n Th c s )
1. TS. L u Thanh Tâm
2. PGS.TS. Ph c Minh Hi p
3. PGS.TS. ng Th Thanh Ph
4. TS. Phan M H nh
5. TS. Tr n Anh D ng



C
H

I- TÊN

NG

CH NG KHOÁN VI T NAM (SÀN GIAO D CH TP.HCM).
II- NHI M V VÀ N I DUNG:

H
U
TE

Nhi m v :
Nghiên c u lý thuy t và th c t t th tr
c a nhà đ u t cá nhân trên th tr
N i dung:

ng, tìm và phân tích nhân t

nh h

ng đ n r i ro

ng ch ng khoán (sàn TP.HCM).

Ch


nêu trong Lu n v n là trung th c và ch a t ng đ

c ai công b trong b t k công trình

nào khác.
Tôi xin cam đoan r ng m i s giúp đ cho vi c th c hi n Lu n v n này đã đ
c m n và các thông tin trích d n trong Lu n v n đã đ

c ch rõ ngu n g c.

H c viên th c hi n Lu n v n

C
H

(Ký và ghi rõ h tên)

H
U
TE

PHAN V N TÂN

c


L IC M N
Tr

c tiên, xin chân thành c m n th t nhi u đ n th y TS. L i Ti n D nh, ng


H
U
TE

b n bè… Nh ng ng

Xin chân thành c m n!

Tp. HCM, ngày 10 tháng 03 n m 2012
PHAN V N TÂN


TÓM T T
Lu n v n đ

c th c hi n t tháng 09 n m 2011, và k t thúc vào tháng 03 n m 2012.

tài nghiên c u Kh c ph c r i ro c a nhà đ u t cá nhân t i th tr

ng ch ng khoán Vi t

Nam (sàn TP. HCM).
Ch
tr

ng 1: C s lý lu n. Nêu các đ nh ngh a v ch ng khoán, r i ro. Gi i thi u th

ng ch ng khoán Vi t Nam. Th tr


Ch

ng 3: Gi i pháp và nâng cao hi u qu . Gi i pháp v mô, gi i pháp vi mô, gi i

ph p cho t ng nhân t , gi i pháp khác.
K t lu n:

a ra nh ng k t lu n và ki n ngh . V i hy v ng lu n v n này s góp m t

ph n nh , trong vi c giúp các nhà đ u t cá nhân gi m thi u r i ro và th tr

ng ch ng

khoán Vi t Nam (sàn Tp.HCM) ho t đ ng m t cách chuyên nghi p, tr thành kênh huy
đ ng v n h u hi u ph c v phát tri n kinh t xã h i c a đ t n

c.


ABSTRACT

Thesis, conducted from September, 2011 to March, 2012, entitled “Overcoming the
risks of individual investors in Vietnam’s stock market (HCMC stock exchange floor).
Chapter 1: Theory: It gives the definitions of securities and securities risks,
introduction of Vietnam’s stock market, OTC market and the focus stock market, as well as
the survey results and analysis software.

C
H



U .............................................................................................................. iv
NG 1: C S LÝ LU N V

UT
1.1.

UT

CH NG KHOÁN VÀ R I RO TRONG

CH NG KHOÁN………………………………………………1

u t ch ng khoán là gì? .......................................................................................1

C
H

1.1.1. Khái ni m .................................................................................................1
1.1.2. M c đích đ u t ch ng khoán ...................................................................1
1.1.3.

c đi m c a đ u t ch ng khoán ............................................................2

1.1.4. Các hình th c đ u t ch ng khoán ............................................................2

H
U
TE



1.3.1. Khái ni m, ch c n ng, nguyên t c ho t đ ng, nh

c đi m c a TTCK ....8

1.3.1.1. Khái ni m ....................................................................................8
1.3.1.2. Ch c n ng c a th tr

ng ch ng khoán ......................................9

1.3.1.3. Nguyên t c ho t đ ng c a th tr
1.3.2. Th tr

ng ch ng khoán ....................9

ng ch ng khoán t p trung ...........................................................10

1.3.2.1. Khái ni m ..................................................................................10
1.3.2.2. S giao d ch ch ng khoán .......................................................10
1.3.2.3. M t s quy đ nh chung v giao d ch t i TTCK Vi t Nam ........11
1.3.2.4. Quy đ nh v vi c giao d ch c phi u trên TTCK t p trung .......12
ng OTC (Over The Counter) .......................................................13

1.3.3.1. Th tr
1.3.3.2.

C
H

1.3.3.Th tr

1.5.2. Ph n m m ki m đ nh ...............................................................................21
1.5.3. Ý ngh a c a ki m đ nh phân tích nhân t ................................................21
K T LU N CH
CH

NG 1 .............................................................................................22

NG 2: PHÂN TÍCH R I RO NHÀ

UT

CÁ NHÂN T I SÀN GIAO D CH

TP.HCM……………………………………………………………………………….23


2.1. L ch s ra đ i và phát tri n th tr

ng ch ng khoán Vi t Nam ...........................23

2.1.1. Di n bi n th tr

ng t n m 2000 đ n 2005 ...........................................23

2.1.2. Di n bi n th tr

ng t n m 2006 đ n 2011 ...........................................25

2.2. Th c tr ng nhà đ u t cá nhân trên th tr
2.2.1. S l


i lái ......................................................................................................36

2.3.8. Công b thông tin tùy ti n .......................................................................37
2.3.9. Phát hành ...............................................................................................37
2.4. Ki m đ nh các nhân t tác đ ng đ n r i ro đ u t ch ng khoán c a nhà đ u t cá
nhân ..............................................................................................................................37
2.4.1. Thông tin nhà đ u t ...............................................................................37
2.4.1.1.

tu i nhà đ u t trên th tr

ng ch ng khoán .......................38

2.4.1.2. Danh m c đ u t .......................................................................38
2.4.1.3. V n đ u t ................................................................................40
2.4.1.4. Chi n l

c đ u t .....................................................................40

2.4.1.5. T su t sinh l i trung bình .......................................................41
2.4.2. Hành vi b y đàn c a nhà đ u t t k t qu kh o sát ...............................42
2.4.3. Các nhân t

nh h

ng đ n r i ro c a nhà đ u t cá nhân ....................44


2.4.3.1. Ki m đ nh thang đo Cronbach Alpha .......................................45

H

3.1. Gi i pháp t m v mô ..............................................................................................53
n đ nh .............................................................53

3.1.2. n đ nh chính sách ti n t qu c gia

...................................................53

3.1.3. Duy trì m t chính sách tài chính phù h p ...............................................54

H
U
TE

3.1.4. Ph i h p ch t ch chính sách ti n t và chính sách tài chính .................55
3.2. Các gi i pháp vi mô ...............................................................................................55
3.2.1. Gi i pháp cho nhà đ u t cá nhân ...........................................................55
3.2.1.1. ào t o ki n th c ......................................................................55
3.2.1.2. Xác l p nguyên t c đ u t ........................................................56
3.2.1.3. Không mua c phi u đã quá nóng hay mua theo đám đông. ....57
3.2.1.4. Xác đ nh giá tr th t c a c phi u .............................................58
3.2.1.5. Làm ch s h u công ty n u đ ngu n l c .............................58
3.2.2.

i v i công ty ch ng khoán ..................................................................59
3.2.2.1. Nâng cao đ o đ c ngh nghi p .................................................59
3.2.2.2. Ch n ch nh m t s ho t đ ng c a công ty ch ng khoán...........59
3.2.2.3. Phát huy hi u qu t v n vì l i ích c a nhà đ u t cá nhân ......60



3.3.6. Nhân t kinh doanh .................................................................................67
3.4. Gi i pháp khác ......................................................................................................67
3.4.1. Phát tri n h p đ ng quy n ch n (Options) ch ng khoán ........................67
3.4.2. S m đ a ra quy đ nh gi m ngày T ..........................................................68
NG 3 .............................................................................................69

H
U
TE

K T LU N CH

K T LU N VÀ KI N NGH ......................................................................................70
1. K t lu n.....................................................................................................................70
2. Ki n ngh ..................................................................................................................71
TÀI LI U THAM KH O
PH L C


i

DANH M C CÁC T

VI T T T

CTCP

: Công ty c ph n


: Thành ph H Chí Minh

NHT

: Ngân hàng Trung

UBCKNN

: y ban ch ng khoán Nhà n

c

C
H

ng ch ng khoán

H
U
TE

ng

c


ii

DANH M C CÁC B NG
B ng 1.1 K t qu kh o sát th ng kê .............................................................................20

iii

DANH M C CÁC

TH

Hình 2.1 Di n bi n VN-Index trong n m 2000 ............................................................24
Hình 2.2 Di n bi n VN-Index trong n m 2006 ............................................................26
Hình 2.3 Di n bi n VN-Index trong n m 2007 ............................................................27
Hình 2.4 Ch s VN-Index qua các n m, giai đo n 2007 đ n nay ...............................29
Hình 2.5 Di n bi n VN-Index t khi hình thành t i 2011 ...........................................33
Hình 2.6

tu i nhà đ u t trên th tr

ng ch ng khoán ..........................................38

Hình 2.7 S ch ng khoán n m gi ...............................................................................39
Hình 2.8 S l nh v c đ u t

(ngành ngh ) .................................................................39

Hình 2.10 Chi n l

C
H

Hình 2.9 V n đ u t .....................................................................................................40
c đ u t .......................................................................................41



nhanh và phát tri n, h i nh p cùng các n

ng ch ng khoán Vi t Nam c ng l n

c tiên ti n trên th gi i. Lúc đ u vào n m 2000

ch s VN Index t 100 đi m, lên 1170 đi m vào tháng 01 n m 2007 và ngày 23 tháng 08
n m 2011 ch s VN Index 401.28 đi m. Qua th c t t n m 2007-2012 cho th y th
tr

ng ch ng khoán Vi t Nam (sàn TP. HCM) có t c đ t ng và gi m m nh, nên nhà đ u

t ch ng khoán có đ r i ro cao so v i các hình th c kinh doanh khác.

C
H

+ Trên th gi i: Có nhi u nghiên c u v r i ro c a TTCK. Nh ng ch a có nghiên c u sâu
v TTCK Vi t Nam (sàn Tp. HCM). Nh t là r i ro c a nhà đ u t cá nhân.
+ T i Vi t Nam: Tuy có nhi u đ tài nghiên c u v r i ro ch ng khoán, nh ng
khác nhau c a th tr

khía c nh

ng nh : R i ro v Option, Quan h R i ro và t su t sinh l i, R i ro

H
U
TE


đ u t cá nhân, và đ a ra gi i pháp cho t ng nhân t .
3.

it

ng và ph m vi nghiên c u

- Nghiên c u hành vi b y đàn c a nhà đ u t cá nhân trên th tr
Vi t Nam (sàn TP.HCM).

ng ch ng khoán


v

- Nghiên c u nhân t

nh h

ng r i ro cho nhà đ u t cá nhân trên th tr

ng ch ng

khoán.
- Ph m vi nghiên c u: Nhà đ u t cá nhân trên sàn giao giao d ch Tp.HCM.

tài

không đi sâu vào nghiên c u r i ro nhà đ u t có t ch c và qu đ u t .

TE

nhân trên th tr

nh h

+ Công c s d ng: Ph n m m th ng kê SPSS.
5. Ý ngh a th c ti n c a đ tài

- Lu n v n nghiên c u th c nghi n t i th tr
nhà đ u t cá nhân. Nghiên c u chi n l
h

c đ u t , tâm lý b y đàn và tìm nhân t

ng r i ro c a nhà đ u t cá nhân trên th tr

pháp kh o sát, th ng kê, phân tích đ nh l

ng Vi t Nam trên góc đ r i ro c a

ng Vi t Nam (sàn Tp.HCM) b ng ph

nh
ng

ng. Dùng ph n m m SPSS.

- Xây d ng các gi i pháp h n ch r i ro g m: Gi i pháp v mô, gi i pháp vi mô, gi i
pháp khác và gi i pháp cho t ng nhân t .

1.1.

UT

UT

CH NG

CH NG KHOÁN

u t ch ng khoán là gì?

1.1.1. Khái ni m
-

u t theo ngh a chung nh t là quá trình s d ng các ngu n l c hi n t i

nh m thu l i l i ích nào đó trong t

ng lai. Các ngu n l c s d ng vào quá trình

đ u t g i là ngu n v n đ u t và có th đ

c bi u hi n d

i nhi u hình th c khác

nhau nh : V n b ng ti n, kim lo i quý, đá quý, đ t đai, b t d ng s n, tài nguyên,
ng hi u, phát minh sáng ch … Ho t đ ng đ u t có th do m t t ch c ho c



c th c hi n hi n d

i các

hình th c nh g p v n kinh doanh ho c th c hi n các h p đ ng h p tác kinh doanh.
u t gián ti p là hình th c đ u t mà ch đ u t không tr c ti p tham

+

gia đi u hành ho t đ ng c a đ i t

ng mà h b v n đ u t , đ

c th c hi n d

i

các hình th c nh đ u t ch ng khoán ho c cho vay đ u t đ i v i các t ch c kinh
t .

u t ch ng khoán là m t trong nh ng hình th c đ u t gián ti p c a nhà

đ u t vào các doanh nghi p,

đó ch đ u t b v n đ mua các ch ng khoán (c

phi u, trái phi u) c a doanh nghi p đang l u hành trên th tr
nh m đ t đ