ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
--------------------
HOÀNG THỊ THU PHƢƠNG
QUẢN LÝ DU LỊCH
TẠI KHU DI TÍCH LỊCH SỬ ĐỀN HÙNG
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG THỰC HÀNH
Hà Nội – 2015
ĐẠI HỌC QUỐC GIA HÀ NỘI
TRƢỜNG ĐẠI HỌC KINH TẾ
--------------------
HOÀNG THỊ THU PHƢƠNG
QUẢN LÝ DU LỊCH
TẠI KHU DI TÍCH LỊCH SỬ ĐỀN HÙNG
Chuyên ngành: Quản lý Kinh tế
Mã số: 60 34 04 10
LUẬN VĂN THẠC SĨ QUẢN LÝ KINH TẾ
CHƢƠNG TRÌNH ĐỊNH HƢỚNG THỰC HÀNH
NGƢỜI HƢỚNG DẪN KHOA HỌC: TS. LÊ VĂN CHIẾN
XÁC NHẬN CỦA
giúp đỡ tác giả thu nhập số liệu cũng nhƣ những tài liệu nghiên cứu cần thiết liên
quan đến đề tài.
Xin cảm ơn bố mẹ và gia đình đã luôn ở bên cạnh, cổ vũ và động viên tôi
những lúc khó khăn để hoàn thành tốt luận văn này.
Tôi xin chân thành cảm ơn.
MỤC LỤC
Danh sách các từ viết tắt .............................................................................................i
Danh sách bảng biểu .................................................................................................. ii
Danh sách sơ đồ ........................................................................................................ iii
MỞ ĐẦU .....................................................................................................................1
CHƢƠNG 1: TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN VỀ
CÔNG TÁC QUẢN LÝ DU LỊCH .................................................................................... 5
1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu. .....................................................................5
1.2. Lý luận chung về du lịch và quản lý du lịch. ...................................................9
1.2.1. Một số khái niệm về du lịch và quản lý nhà nước về du lịch. ..................9
1.2.2. Điều kiện để phát triển du lịch ...............................................................16
1.2.3 Quản lý nhà nước đối với khu di tích lịch sử. .........................................21
1.2.4. Kinh nghiệm quản lý du lịch của một số nước trên thế giới và một số địa
phương ở Việt Nam. ..........................................................................................24
CHƢƠNG 2: PHƢƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU LUẬN VĂN ................................31
2.1. Phƣơng pháp nghiên cứu ...............................................................................31
2.1.1. Phương pháp thu thập số liệu.................................................................31
2.1.2. Phương pháp phỏng vấn.........................................................................32
2.1.3. Phương pháp chuyên gia, hội thảo. ........................................................36
2.2. Địa điểm và thời gian thực hiện nghiên cứu ..................................................37
2.3. Các công cụ, phƣơng pháp phân tích .............................................................37
CHƢƠNG 3: THỰC TRẠNG CÔNG TÁC QUẢN LÝ DU LỊCH .........................38
DANH SÁCH CÁC TỪ VIẾT TẮT
STT
Nguyên nghĩa
Ký hiệu
1
CHXHCN
Cộng hòa xã hội chủ nghĩa
2
CNTT
Công nghệ thông tin
3
DV - DL
Dịch vụ du lịch
4
GTGT
Văn hóa thể thao
10
VHTT - DL
Văn hóa thể thao và du lịch
i
DANH SÁCH BẢNG BIỂU
Nội dung
Trang
STT
Bảng
1
Bảng 2.1
2
Bảng 2.2
Kết quả điều tra về kết cấu nghề nghiệp của khách du lịch
Kết quả thu sự nghiệp tại Đền Hùng
58
7
Bảng 3.4
Ý kiến của khách du lịch về thăm Đền Hùng
59
8
Bảng 3.5
Đánh giá của khách du lịch về dịch vụ tại Đền Hùng
60
9
Bảng 3.6
Thống kê cơ sở dữ liệu
62
10
49
MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài
Ngày nay, du lịch đã trở thành nhu cầu không thể thiếu trong đời sống văn
hóa - xã hội của con ngƣời trên khắp thế giới. Hoạt động du lịch đã trở thành một
ngành kinh tế phát triển nhanh chóng và chiếm vị trí quan trọng trong cơ cấu kinh tế
của nhiều quốc gia.Những năm qua, du lịch Việt Nam đang trên đà phát triển, lƣợng
khách quốc tế đến cũng nhƣ khách du lịch nội địa ngày càng tăng. Du lịch Việt
Nam ngày càng đƣợc biết đến nhiều hơn trên thế giới, nhiều điểm đến trong nƣớc
đƣợc bình chọn là địa chỉ yêu thích của du khách quốc tế cũng nhƣ đang ngày càng
nhận đƣợc sự quan tâm của toàn xã hội. Phát triển du lịch không những mang lại
hiệu quả kinh tế cho bản thân ngành du lịch mà còn là động lực thúc đẩy sự phát
triển của các ngành kinh tế xã hội của đất nƣớc. Mục đích của phát triển du lịch
không chỉ vì lợi nhuận kinh tế mà điều quan trọng là du lịch đã trực tiếp góp phần
nâng cao vị thế, hình ảnh quốc gia, hình ảnh về đất nƣớc, con ngƣời Việt Nam đối
với các nƣớc trong khu vực và trên thế giới.
Phú Thọ là tỉnh có lịch sử lâu đời, là vùng đất cổ; Vùng hợp lƣu của ba dòng
sông lớn: Sông Hồng, sông Lô và sông Đà. Là trung tâm sinh sống của ngƣời Việt
cổ, nơi các vua Hùng chọn làm đất đóng đô, kinh đô Văn Lang - kinh đô đầu tiên
của dân tộc Việt Nam. Trải qua hàng ngàn năm lịch sử, Phú Thọ gắn liền với quá
trình hình thành và phát triển, quá trình dựng nƣớc và giữ nƣớc của dân tộc. Tại đây
còn tồn tại và lƣu giữ nhiều di tích có giá trị nhân văn sâu sắc nhƣ: Khu di tích lịch
sử Đền Hùng, với tín ngƣỡng thờ cúng Hùng Vƣơng ở Phú Thọ đƣợc UNESCO
vinh danh là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại năm 2012; Hát Xoan,
đƣợc UNESCO công nhận là di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại cần
phải bảo vệ khẩn cấp năm 2011...
Trong những năm gần đây, lƣợng khách tham quan và lƣu trú đến với Phú
lịch sử đặc biệt này. Từ đó, đƣa ra những giải pháp phù hợp nhất nhằm phát triển
Khu di tích Đền Hùng một cách bền vững. Với những lý do trên đề tài “Quản lý du
lịch tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng” đƣợc tác giả chọn làm luận văn của mình với
hy vọng góp phần vào việc tìm ra giải pháp quản lý, khai thác đƣợc các tiềm năng
du lịch tại Di tích lịch sử Quốc gia đặc biệt Đền Hùng, nhằm đƣa kinh tế du lịch của
2
tỉnh Phú Thọ ngày càng phát triển, giải quyết đƣợc công ăn việc làm cho nhiều lao
động và nâng cao đời sống của nhân dân các xã vùng ven di tích Đền Hùng.
2. Mục tiêu nghiên cứu
Thực hiện đề tài này, luận văn hƣớng tới những mục tiêu cụ thể sau:
- Góp phần xây dựng khung lý thuyết và thực tiễn về du lịch và quản lý du lịch tại
các khu di tích lịch sử, văn hóa nhằm phát triển du lịch tại Đền Hùng tỉnh Phú Thọ.
- Nghiên cứu, phân tích, đánh giá một số bài học kinh nghiệm trong và ngoài
nƣớc về quản lý nhà nƣớc đối với hoạt động du lịch.
- Nghiên cứu, phân tích và đánh giá thực trạng quản lý du lịch tại Khu di tích
lịch sử Đền Hùng.
- Đề xuất các giải pháp đổi mới công tác quản lý du lịch của Ban lãnh đạo đối
với quy hoạch phát triển các hoạt động dịch vụ, du lịch nhằm đáp ứng nhu cầu ngày
càng cao của du khách đến Khu di tích lịch sử Đền Hùng.
3. Câu hỏi nghiên cứu
Luận văn sẽ tập trung trả lời cho một số câu hỏi nghiên cứu sau:
Quản lý du lịch là gì? Tại sao phải quản lý du lịch tại khu di tích lịch sử Đền
Hùng? Tình hình quản lý du lịch trong thời gian qua nhƣ thế nào và những yếu tố
nào ảnh hƣởng đến việc quản lý du lịch tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng? Hoàn
thiện quản lý du lịch thời gian tới cần thực hiện những giải pháp nào?
4. Đối tƣợng và phạm vi nghiên cứu
4.1. Đối tượng nghiên cứu
văn gồm 4 chƣơng:
Chương 1: Tổng quan tình hình nghiên cứu và cơ sở lý luận về công tác quản
lý du lịch.
Chương 2: Phƣơng pháp nghiên cứu luận văn.
Chương 3: Thực trạng công tác quản lý du lịch tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng.
Chương 4: Giải pháp hoàn thiện công tác quản lý du lịch tại Khu di tích lịch
sử Đền Hùng.
4
CHƢƠNG 1
TỔNG QUAN TÌNH HÌNH NGHIÊN CỨU VÀ CƠ SỞ LÝ LUẬN
VỀ CÔNG TÁC QUẢN LÝ DU LỊCH
1.1. Tổng quan tình hình nghiên cứu.
Nhƣ đã trình bày trong phần giới thiệu, Khu di tích lịch sử đặc biệt Đền Hùng
không chỉ thu hút đƣợc lƣợng khách du lịch lớn mà còn nhận đƣợc sự quan tâm của
nhiều nhà nghiên cứu, nhà kinh tế và nhà quản lý. Nhiều bài viết, bài nghiên cứu,
luận văn, luận án đã nghiên cứu Khu di tích lịch sử này với các cách tiếp cận khác
nhau. Trong đó có thể nêu lên một số tác phẩm tiêu biểu sau đây:
Nguyễn Thị Tuyết Hạnh (2003), "Khu di tích lịch sử Đền Hùng trong tiến
trình lịch sử dân tộc", luận án Tiến sĩ lịch sử, Trung tâm khoa học xã hội và nhân
văn quốc gia thuộc Bộ giáo dục và đào tạo. Luận án nêu lên không gian văn hóa xã hội vùng Đền Hùng từ thuở chƣa có Đền Hùng, hình thái kiến trúc và tín ngƣỡng
buổi đầu ở Đền Hùng, sự xuất hiện và phát triển của Đền Hùng trong các thế kỷ từ
XV – XIX. Khu di tích Đền Hùng ở thế kỷ XX. Đền Hùng là tiêu điểm, là cơ sở vật
chất chủ yếu để thể hiện, biểu đạt loại hình và hình thức sinh hoạt văn hóa tinh thần
đặc sắc và độc đáo ấy. Ngày nay chúng ta thấy chủ đề, và cả các cấu trúc thờ Hùng
Vƣơng đang có ở nhiều nơi trên toàn đất nƣớc, nhƣng Đền Hùng (Phú thọ) luôn
đƣợc coi là nơi duy nhất thờ phụng Vua Hùng của cả nƣớc, trong cả một quá trình
lịch sử lâu dài.
chung của cộng động dân tộc Việt Nam. Đã là ngƣời Việt Nam, ai cũng mong ƣớc
đƣợc một lần hành hƣơng về đất Tổ, nhƣng không phải ai cũng có điều kiện để thực
hiện đƣợc mong ƣớc của mình. Vì vậy qua các thƣ tịch cổ, qua các công trình
nghiên cứu, qua các ấn phẩm văn hóa, các phƣơng tiện thông tin đại chúng v.v…có
thể giúp cho đồng bào hiểu thêm về di tích lịch sử Đền Hùng và “tín ngƣỡng thờ
cúng Hùng Vƣơng ở Phú Thọ” đã đƣợc Unesco công nhận là di sản văn hóa phi vật
thể đại diện của nhân loại. Cuốn sách này có thể giúp ích cho việc tìm hiểu ấy. Và
cũng một phần giúp ích cho tác giả luận văn có thể hiểu biết sâu sắc và toàn diện
hơn về lịch sử, kiến trúc, tín ngƣỡng ở Đền Hùng.
6
Bùi Quốc Huy (2014), “Quản lý của chính quyền tỉnh Phú Thọ nhằm phát
triển du lịch tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng”, luận văn thạc sỹ. Trong luận văn
này cũng nêu lên đƣợc sự quản lý của lãnh đạo cấp Tỉnh đối với Đền Hùng. Sự phát
triển du lịch của cả tỉnh Phú Thọ mà chƣa nói đƣợc vấn đề quản lý du lịch tại Khu
di tích lịch sử Đền Hùng.
Lê Tƣợng - Phạm Hoàng Oanh (2014), “Truyền thuyết về thời đại Hùng
Vương”. Đây là một kho tàng văn hóa dân gian vô cùng phong phú, nó phản ánh về
nguồn gốc dân tộc, về truyền thuyết đoàn kết để đấu tranh chống thiên tai, lao động
và chinh phục thiên nhiên, về tình yêu quê hƣơng v.v…trong thời kỳ dựng nƣớc và
giữ nƣớc đầu tiên của dân tộc ta. Cuốn sách nhằm góp phần giữ gìn và giới thiệu đến
đông đảo đồng bào khi hành hƣơng về Đền Hùng có thể hiểu thêm những giá trị văn
hóa dân gian của ông cha để lại. Tham khảo cuốn sách này để tác giả luận văn hiểu
thêm về từng ngôi đền và mỗi câu chuyện truyền thuyết lại gắn với những ngôi đền
tại Khu di tích. Nhƣng cuốn sách không nên lên đƣợc vấn đề quản lý du lịch tại đây.
Báo tin tức (2015), “Tích cực quản lý, tổ chức lễ hội Đền Hùng”. Trong bài
báo này ông Lƣu Quang Huy, Giám đốc Khu di tích lịch sử Đền Hùng cho biết,
hiện nay tình trạng cờ bạc, đốt đồ mã, thắp hƣơng bừa bãi, gài giắt tiền, đổi tiền
cƣờng phát triển du lịch cội nguồn, qua đó khai thác hợp lý và có hiệu quả hơn lợi
thế của tỉnh Phú Thọ là câu hỏi đang đƣợc đặt ra đối với các cấp chính quyền và
ngƣời dân trong tỉnh. Nghiên cứu đƣợc thực hiện nhằm đánh giá thực trạng và chỉ ra
những vấn đề tồn tại trong phát triển du lịch cội nguồn thời gian qua, từ đó đề xuất
các giải pháp nhằm tăng cƣờng phát triển du lịch cội nguồn trên địa bàn tỉnh Phú
Thọ trong thời gian tới.
Các nghiên cứu trên đây đã đề cập đến nhiều nội dung khác nhau về Đền
Hùng và sự phát triển của du lịch lễ hội Đền Hùng. Tuy nhiên để hệ thống một cách
đầy đủ về công tác quản lý du lịch để phát triển du lịch tại Khu di tích lịch sử Đền
Hùng thì chƣa có công trình nào nghiên cứu đầy đủ và hệ thống. Có phần nêu
nhƣng chỉ nói đến một khía cạnh của công tác quản lý. Từ đó, tôi đã tiến hành
nghiên cứu để áp dụng tình huống quản lý du lịch tại Khu di tích lịch sử Đền Hùng.
8
1.2. Lý luận chung về du lịch và quản lý du lịch.
1.2.1. Một số khái niệm về du lịch và quản lý nhà nước về du lịch.
Hoạt động du lịch đã xuất hiện từ rất lâu trong cuộc sống của loài ngƣời. Tuy
vậy, đến nay khái niệm về du lịch vẫn đƣợc hiểu dƣới những góc độ khác nhau.
Điều này đƣợc thể hiện qua phát biểu của Tiến sỹ Berneker, ngƣời Thụy Sỹ chuyên gia trong lĩnh vực du lịch: "Đối với du lịch, có bao nhiêu tác giả nghiên cứu
thì có bấy nhiêu định nghĩa". (Nguyễn Văn Đính và Trần Minh Hòa, 2006)
Theo Liên hiệp quốc tế các tổ chức lữ hành chính thức (International Union
of Official Travel Organization: IUOTO): "Du lịch đƣợc hiểu là hành động du hành
đến một nơi khác với địa điểm cƣ trú thƣờng xuyên của mình nhằm mục đích không
phải để làm ăn, tức không phải để làm một nghề hay một việc kiếm tiền sinh sống".
(Nguyễn Văn Đính và Trần Minh Hòa, 2006)
Tại hội nghị của LHQ về du lịch họp tại Roma – Italia (21/8 - 5/9/1963), các
chuyên gia đƣa ra định nghĩa về du lịch: "Du lịch là tổng hợp các mối quan hệ, hiện
tƣợng và các hoạt động kinh tế bắt nguồn từ các cuộc hành trình và lƣu trú của cá
khác nhau do mỗi mục đích nghiên cứu, tiếp cận. Để có thể đƣa ra những định
hƣớng và chính sách quản lý và phát triển du lịch thì các nhà quản lý về du lịch và
các nhà quản trị doanh nghiệp du lịch cần phân loại du lịch thành các loại hình du
lịch khác nhau.
Phân loại theo môi trường tài nguyên
Du lịch là một ngành có định hƣớng tài nguyên rõ rệt. Tùy vào môi trƣờng
tài nguyên mà hoạt động du lịch đƣợc chia thành hai nhóm lớn là du lịch văn hóa và
du lịch thiên nhiên.
Ngƣời ta gọi du lịch văn hóa khi hoạt động du lịch diễn ra chủ yếu trong môi
trƣờng nhân văn, nhằm nâng cao hiểu biết về mọi lĩnh vực nhƣ lịch sử, văn hóa,
kiến trúc, hội họa, phong tục tập quán, chế độ xã hội…của những địa phƣơng, đất
nƣớc mình đến. Ngƣợc lại, du lịch thiên nhiên diễn ra nhằm thỏa mãn nhu cầu về
với thiên nhiên, chiêm ngƣỡng cảnh đẹp của con ngƣời.
Các đối tƣợng văn hóa đƣợc coi là tài nguyên du lịch đặc biệt hấp dẫn. Nếu
nhƣ tài nguyên thiên nhiên hấp dẫn du khách bởi sự hoang sơ độc đáo và hiếm hoi
của nó thì tài nguyên du lịch nhân văn thu hút khách bởi tính phong phú, đa dạng
độc đáo và tính truyền thống cũng nhƣ tính địa phƣơng của nó. Các đối tƣợng văn
hóa - tài nguyên du lịch nhân văn là cơ sở để tạo nên các loại hình du lịch văn hóa
phong phú. Mặt khác, nhận thức văn hóa còn là yếu tố thúc đẩy động cơ du lịch của
11
du khách. Nhƣ vậy xét dƣới góc độ thị trƣờng trong hệ thống du lịch thì văn hóa
vừa là yếu tố cung và góp phần hình thành yếu tố cầu. (Phùng Quốc Việt, 2012)
Phân loại theo mục đích chuyến đi
Chuyến đi của con ngƣời có thể có mục đích thuần túy du lịch, tức là chỉ
nhằm nghỉ ngơi, giải trí nâng cao nhận thức tại chỗ về thế giới xung quanh. Ngoài
các chuyến đi nhƣ vậy, có nhiều cuộc hành trình vì các lý do khác nhau nhƣ học tập,
công tác, hội nghị, tôn giáo. Trong các chuyến đi này, không ít ngƣời đã sử dụng
mức độ, tính chất chuyến du lịch mà có thể chia thành du lịch tìm hiểu và du lịch
mạo hiểm. Tìm hiểu thiên nhiên, tìm hiểu phong tục tập quán, tìm hiểu lịch sử…là
mục tiêu chính của chuyến đi. Du lịch mạo hiểm dựa trên nhu cầu tự thể hiện mình,
tự rèn luyện mình và tự khám phá bản thân con ngƣời, đặc biệt là giới trẻ. (Phùng
Quốc Việt, 2012)
Du lịch thể thao.
Chơi thể thao (không chuyên) nhằm mục địch nâng cao thể chất, phục hồi
sức khỏe, thể hiện mình…đƣợc coi là một trong các mục đích của du lịch. Đây là
loại hình xuất hiện để đáp ứng lòng ham mê các hoạt động thể thao của mọi ngƣời.
Thể thao không phải là tham gia thi đấu chính thức mà chỉ đơn giản để giải trí. Các
hoạt động thể thao nhƣ săn bắn, câu cá, bơi thuyền, lƣớt ván, trƣợt tuyết… là những
thể loại ƣa thích và thịnh hành nhất hiện nay. (Phùng Quốc Việt, 2012)
Du lịch lễ hội
Ngày nay, lễ hội là một yếu tố rất hấp dẫn du khách. Tham gia vào các lễ hội,
du khách đƣợc hòa mình vào không khí tƣng bừng của các cuộc biểu dƣơng lực
lƣơng, biểu dƣơng tình đoàn kết của cộng đồng. Du khách tìm thấy ở lễ hội bản thân
mình quên đi những khó chịu của cuộc sống đời thƣờng. Có lẽ vì thế nên du khách
đi vì mục đích này ít quan tâm đến sự thiếu thốn, thiếu hụt trong dịch vụ hơn những
du khách đi vì mục đích khác.
+ Kết hợp du lịch trong chuyến đi vì mục đích tôn giáo - Du lịch tôn giáo
Du lịch tôn giáo là loại hình du lịch khá phổ biến, du lịch tôn giáo đƣợc hiểu
là các chuyến đi của du khách chủ yếu thỏa mãn nhu cầu thực hiện các lễ nghi tôn
giáo của tín đồ (du lịch tôn giáo chủ động) hay tìm hiểu, nghiên cứu tôn giáo của
ngƣời dị giáo. Điểm đến của các du khách là chùa chiền, thánh địa…
13
+ Kết hợp du lịch trong chuyến đi vì mục đích học tập, nghiên cứu - du lịch
nghiên cứu (học tập).
- Du lịch quốc tế chủ động, là hình thức du lịch của những ngƣời nƣớc ngoài
đến một quốc gia nào đó và tiêu thụ ngoại tệ ở nƣớc đó.
- Du lịch quốc tế thụ động, là hình thức du lịch của công dân một quốc gia
nào đó và của những ngƣời nƣớc ngoài đang cƣ trú trên lãnh thổ của quốc gia đó đi
ra nƣớc khác du lịch và trong chuyến đi ấy họ tiêu tiền mà họ kiếm đƣợc tại đất
nƣớc mà họ đang cƣ trú.
+ Du lịch nội địa: là hình thức du lịch mà ở đó điểm xuất phát và điểm đến
của khách du lịch nằm ở cùng một lãnh thổ quốc gia. (Phùng Quốc Việt, 2012)
Phân loại theo đối tƣợng khách du lịch
Theo tiêu chí này, du lịch đƣợc phân thành:
+ Du lịch thanh thiếu niên
+ Du lịch gia đình
+ Du lịch dành cho ngƣời cao tuổi
+ Du lịch cho phụ nữ…(Phùng Quốc Việt, 2012)
Phân loại theo hình thức tổ chức chuyến đi du lịch
+ Du lịch theo đoàn: là hình thức các thành viên đi du lịch theo đoàn và thƣờng
có chuẩn bị chƣơng trình từ trƣớc, trong đó đã định rõ những nơi sẽ đi, các hoạt động,
nơi lƣu trú. Du lịch theo đoàn có thể tổ chức thành hai hình thức:
- Du lịch theo đoàn thông qua các tổ chức làm dịch vụ du lịch
- Du lịch theo đoàn không thông qua các tổ chức làm dịch vụ du lịch
+ Du lịch cá nhân: gồm 2 loại có thông qua tổ chức du lịch theo kế hoạch
định trƣớc của các tổ chức này và du lịch cá nhân không theo tổ chức nào. (Phùng
Quốc Việt, 2012)
Phân loại theo đặc điểm địa lý của điểm du lịch
- Du lịch miền biển
Mục tiêu chủ yếu của du khách là về với thiên nhiên, tham gia các hoạt động
du lịch biển nhƣ tắm biển, thể thao biển,… Thời gian thuận lợi cho loại hình này là
mùa nóng, khi mà nhiệt độ nƣớc biển và không khí trên 200c.
15
16
Copyright: Tài liệu đại học ©