Sở giáo dục và đào tạo Hưng Yên
Trường THPT Dương Quảng Hàm

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM
ĐỀ TÀI: ĐỔI MỚI KIỂM TRA ĐÁNH GIÁ THÚC ĐẨY ĐỔI MỚI
PHƯƠNG PHÁP DẠY HỌC MÔN LỊCH SỬ LỚP 10 BAN KHOA HỌC
CƠ BẢN Ở TRƯỜNG TRUNG HỌC PHỔ THÔNG

Người viết: Nguyễn Văn Nhuần
Giáo viên trường THPT Dương Quảng Hàm
Tháng 4 năm 2010

1


I.Phần mở đầu
1.Cơ sở khoa học của sáng kiến kinh nghiệm
1.1) Cơ sở lý luận:
Ngày nay trong công cuộc đổi mới đất nước đi lên xây dựng CNXH nói chung,
thì đổi mới kiểm tra, đánh giá thúc đẩy đổi mới phương pháp dạy học đối với
môn lịch sử lớp 10 Ban khoa học cơ bản ở trường THPT là nhiệm vụ cấp thiết
đối với mỗi giáo viên và nhà trường.
Bởi vì công cuộc đổi mới, phát triển đất nước có được thành công, đạt hiệu quả
cao hay khoog thì đổi mới giáo dục là một bộ phận rất quan trọng trong quá
trình thực hiện nhiệm vụ trên. Bác Hồ của chúng ta đã nói :”Vì lợi ích mười
năm ta phải trồng cây, vì lợi ích trăm năm ta phải trồng người”. Tại đại hội
Đảng toàn quốc lần thứ VI cũng xác định rõ: “Giáo dục là quốc sách, đào tạo
con người là đào tạo nguyên khí quốc gia”. Vậy đất nước có phát triển thịnh
vượng, ổn định hay không chính là nhờ phần lớn vào sự phát triển của giáo
dục.
1.2) Cơ sở thực tiễn:

- Chúng ta quay trở lại với phương pháp dạy học và cách kiểm tra đánh giá học
sinh thì có rất nhiều phương pháp khác nhau. Nhưng chung quy lại có hai
phương pháp cơ bản:
+ Một là dạy học theo phương pháp cổ truyền trong đó giáo viên là nhân
vật chính, còn học sinh thụ động, giáo viên cung cấp kiến thức, học sinh thụ
động ghi nhận tiếp thu kiến thức, khi kiểm tra đánh giá, học sinh chỉ cần nêu
lại những vấn đề thầy cô truyền đạt. Phương pháp này đã làm mất khả năng
sáng tạo của học sinh.
+ Hai là phương pháp dạy học đổi mới, học sinh được coi là trung tâm,
giáo viên là người hướng dẫn cho học sinh tự tìm hiểu kiến thức. Học sinh sẽ
được chủ động sáng tạo, phát hiện những điều thú vị. Vì vậy kiểm tra đánh giá
học sinh cũng phải thay đổi mới khích lệ được học sinh.
3. Đối tượng phạm vi nghiên cứu:
- Mỗi giáo viên phải nhẫn rõ trách nhiệm của mình về nâng cao kiến thức khoa
học, tìm biện pháp để duy trì và nâng cao chất lượng dạy học môn lịch sử nói
chung đặc biệt dạy môn lịch sử lớp 10 Ban khoa học cơ bản trường THPT là
một quá trình phức tạp, bao gồm nhiều hoạt động khác nhau của giáo viên và
học sinh: nhất là khâu kiểm tra đánh giá kết quả của học sinh có ý nghĩa quan
trọng trong quá trình dạy học, đổi mới kiểm tra đánh giá, tạo động lực đổi mới
phương pháp dạy học là điều kiện quan trọng nhất để đổi mới kiểm tra đánh
giá.
Trong quá trình dạy học kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh là một
vấn đề khá phức tạp, nhậy cảm về phương pháp dạy học. Nó có nhiệm vụ làm
rõ tình hình lĩnh hội kiến thức, sự thành thạo về kỹ năng kỹ xảo, khả năng tư
duy nhận thức của học sinh, bổ sung làm sâu sắc, củng cố, hệ thống hóa, khái
quát kiến thức đã học, tạo đà cho kiến thức mới đằng sau. Đồng thời còn giúp
cho giáo viên tự đánh giá việc giảng dạy và học sinh tự đánh giá việc học tập
của mình.
4. Kế hoạch nghiên cứu, phương pháp nghiên cứu
- Qua việc đánh giá đó, giáo viên sẽ nhận thấy những thành công và

thức quá chặt chẽ, nghiêm khắc làm cho học sinh lo sợ tìm cách đối phó, hoặc
có những biểu hiện gian lận. Từ đó học sinh thiếu tự tin, học vì điểm, không
chủ động sáng tạo, thiếu thông minh.
Việc kiểm tra đánh giá phải xem xét tổng hợp nhận thức phát triển và kết quả
giáo dục của việc dạy học lịch sử theo đúng yêu cầu nhiệm vụ, chức năng của
bộ môn. Kiểm tra càng không phải là sự đánh đố về trình độ của học sinh.
Kiểm tra đánh giá nhằm nâng cao chất lượng dạy và học lịch sử ở trường
THPT, không phải chỉ thể hiện ở chỗ học sinh nắm được một khối lượng tri
thức lịch sử sẵn có mà chính học sinh từ kiến thức lịch sử đó, biết vận dụng
những điều đã học để giải quyết nhiệm vụ cần thiết xã hội đòi hỏi.
5. Thời gian bắt đầu nghiên cứu và hoàn thành đề tài:
Thời gian nghiên cứu đề tài từ năm 2006 đến năm 2010 – trong khoảng 4 năm
tôi đã tự tổng kết và đánh giá kết quả đã đạt được.

4


II- Nội dung:
1. Đổi mới kiểm tra đánh giá, thúc đẩy đổi mới phương pháp dạy học môn lịch
sử lớp 10 ban Khoa học cơ bản ở trường THPT.
1.1) Thuận lợi:
- Lịch sử dân tộc ta có chiều dài hơn 4000 năm, từ xưa cha ông ta đã coi việc
lấy lịch sử để giáo dục con cháu thế hệ trẻ. Thông qua các câu chuyện cổ tích
truyền thuyết, thần thoại, ca dao,… có nhiều yếu tố, tri thức lịch sử, phản ánh
nhiều sự kiện lớn của công cuộc dựng nước và giữ nước của dân tộc.
Thông qua kiến thức lịch sử, sự kiện lịch sử khá lâu đời có tác dụng không nhỏ
trong việc giáo dục truyền thống, lòng tự hào, trách nhiệm đối với quê hương
tổ quốc, chính vì vậy môn lịch sử được thừa nhận có vị trí ý nghĩa quan trọng
đối với học sinh lớp 10 THPT nói riêng.
1.2) Thực trạng vấn đề nghiên cứu(cách làm cũ):

cho học sinh tìm hiểu được kiến thức đó. Từ đó học sinh hiểu được quá khứ
con người xưa hào hùng của cha ông, đồng thời làm cho các em biết thông cảm
với thế hệ cha ông. Đồng thời các em hiểu được hiện tại, chúng ta đang sống,
từ đó các em dự đoán được tương lai, tin tưởng phấn đấu cho tương lai.
Người giáo viên làm được điều đó, có nghĩa là đã thành công trong việc dạy
và học môn lịch sử, có nghĩa là đã đổi mới được phương pháp dạy môn lịch sử
Vậy đổi mới phương pháp dạy môn lịch sử lớp 10 Ban khoa học cơ bản ở
trường THPT là thay đổi cách dạy cũ, chứ không phải thay đổi kiến thức lịch
sử. Giáo viên phải thay đổi cách nghĩ, phương pháp dạy, không thể giữ cách
dạy truyền thống “Thầy đọc, trò chép rồi học thuộc phần thầy cho ghi là đạt
được kết quả”
Đổi mới phương pháp dạy học là: từ một sự kiện lịch sử đã có, thầy có thể
nêu vấn đề, để cho học sinh tự suy nghĩ, tự tìm hiểu, rồi rút ra nhận xét, kết
luận về mặt tích cực, hạn chế của vấn đề đó. Cách dạy đó của giáo viên, đã
kích thích, gây hứng thú, tạo cho học sinh tình huống có vấn đề, để cho học
sinh tự tìm hiểu, tự giải quyết vấn đề đó. Cách dạy đó làm cho lớp học, học
sinh sôi nổi như vậy giờ dạy học đó đã thành công.
c) Biên pháp thực nghiệm:
Ví dụ: Dạy tiết 23 lớp 10 Ban khoa học cơ bản bài 17 : Quá trình hình thành và
phát triển của nhà nước phong kiến từ thế kỉ X đến thế kỉ XV
- Giáo viên phải chuẩn bị đầy đủ: giáo án, tranh ảnh tư liệu, biểu đồ, sơ đồ
. . .về thời kì này của chết độ phong kiến Việt Nam
- Học sinh trước khi học: phải chuẩn bị trước, đọc sách giáo khoa, sưu tầm
một số tư liệu lịch sử có liên quan ở thời kỳ này
- Giờ lên lớp: Mục I) Bước đầu xay dựng nhà nước độc lập thế kỉ X
Giới thiệu bài dạy: Giáo viên gợi lại chiến thắng Bạch Đằng năm 938
của Ngô Quyền
- Cho học sinh nêu ý nghĩa của chiến thắng đó
- Từ đó giáo viên khẳng định: Mở đầu năm 938, Ngô Quyền đã xưng
Vương – thành lập chính quyền mới đóng đô ở Cổ Loa Đông Anh Hà Nội.

độc lập tự chủ của đất nước
- Tuy nhiên chính quyền vẫn còn sơ khai, chưa hoàn chỉnh
Như vậy giờ dạy học: thầy và trò đều được làm việc sôi nổi, đã cuốn hút cả lớp
tích cực tìm hiểu xây dựng bài học. Đó chính là thành công bước đầu, học sinh
không bị nhàm chán thụ động lĩnh hội kiến thức do thầy cô nhồi nhét bằng
cách đọc cho học sinh ghi

2. Đổi mới kiểm tra đánh giá học sinh thúc đẩy đổi mới phương pháp dạy học
Nếu chỉ đổi mới phương pháp dạy học mà không đổi mới cách kiểm tra đánh
giá học sinh thì sẽ làm cho học sinh ỷ lại vẫn không chịu khó học tập
7


Vì kiểm tra đánh giá học sinh là bước thu hoạch kết quả của phương pháp
giảng dạy đổi mới. Vậy kiểm tra đánh giá là khâu cuối cùng để ghi nhận kết
quả học tập của trò, và cách đổi mới giảng dạy của thầy trong quá trình dạy và
học.
Số điểm kiểm tra đánh giá đã được bộ giáo dục đào tạo theo quy định của Nghị
định 40 của bộ giáo dục đào tạo gồm có các điểm: Kiểm tra miệng, 15 phút, 45
phút, học kỳ theo phân phối chương trình đã được thống nhất.
Vậy đổi mới kiểm tra đánh giá giáo viên cần đổi mới những vấn đề j?
+ Cần đổi mới cách ra đề: Cụ thể đối với từng ban, nội dung để kiểm tra gồm 2
phần: tự luận và trắc nghiệm, giáo viên cần phải căn cứ cụ thể, từng lớp, từng
đối tượng học sinh cụ thể để ra đề kiểm tra
+ Đối với cách kiểm tra bài cũ: Theo truyền thống, giáo viên thường kiểm tra
vào đầu giờ lên lớp sẽ tạo ra thời gian cho cả thầy và trò. Vậy đổi mới cách
kiểm tra này là đổi mới thói quen của cả thầy và trò, bằng cách thay đổi thời
điểm kiểm tra trong giờ học bài mới, giáo viên có thể sử dụng câu hỏi chất vấn
cả kiến thức bài học cũ và kiến thức bài học mới có liên quan với nhau để cho
học sinh làm việc liên hệ với nhau làm cho học sinh tích cực, chủ động sáng

học sinh , làm cho học sinh tự học, hào hứng tin tưởng vào khả năng của mình
- Học sinh trả lời câu hỏi, giáo viên phải chú ý nghe, gợi ý uốn nắn câu trả
lời, đồng thời yêu cầu tất cả lớp chú ý nghe, không được mở sách giáo
khoa vở ghi, phải theo dõi bạn trả lời rồi nhận xét, bổ súng, động viên cả
lớp tham gia kiểm tra.
- Nhận xét đánh giá câu trả lời của học sinh khi kiểm tra miệng, đòi hỏi
giáo viên phải khách quan, công bằng công khai, khuyến khích suy nghĩ
riêng, độc lập, phải biết tôn trọng học sinh, không được giễu cợt, bêu
xấu thậm chí lăng nhục học sinh không thuộc bài hoặc phạm thiếu sót
+ Khi đánh giá câu trả lời của học sinh, ngoài việc đánh giá nội dung, cần
phải chú trọng đánh giá phương pháp, hình thức trả lời thể hiện rõ đặc trưng
của bộ môn.
2.2)Đổi mới kiểm tra viết:
- Kiểm tra viết có vai trò quan trọng trong quá trình dạy học và học môn
lịch sử nói riêng, đặc biệt đối với học sinh mới học lớp 10 ở bậc THPT.
Kiểm tra viết được kiểm tra sau khi học một phần một quá trình lịch sử,
một tiết học. Học sinh được chuẩn bị trước.
- Kiểm tra viết giúp giáo viên nắm được cùng một lúc trình độ của tất cả
học sinh trong lớp, đặc biệt hiểu rõ học sinh kém và xuất sắc, để có kế
hoạch giảng dạy, kèm hoặc hướng dẫn thêm đối với học sinh yếu kém.
Bài kiểm tra viết là sự phản ánh khách quan cả về bề rộng, bề sâu mức
độ lĩnh hội kiến thức của học sinh, phương pháp trình bày, kỹ năng viết
của học sinh. Nhờ đó mà giáo viên nắm được tình hình học tập chung
của cả lớp và hiệu quả giảng dạy của mình.
+ Kiểm tra viết 10’ đến 15’ là bài làm nhanh không định trước, thay thế cho
kiểm tra miệng thường xuyên vào đầu giờ học hoặc cuối giờ, không chỉ đi
vào nội dung chủ yếu của một hay vài bài trước mà còn đòi hỏi học sinh
trong thời gian ngắn suy nghĩ nhanh, rõ, trình bày tập trung logic những vấn
đề chủ yếu của câu hỏi, loại bỏ phần thứ yếu của câu hỏi.
VD: Trình bày sự kiện lớn trong tiến trình cách mạng tư sản Pháp ở thế kỷ

học sinh yêu quê hương yêu đất nước, đó chính là thành công của sự
nghiệp giáo dục
3.2)Kết quả đổi mới kiểm tra đánh giá
+ Kết quả thống kê sau 3 năm học gần nhất đối với học sinh lớp 10 ban
khoa học cơ bản
- Năm học(2006-2007) – 10 lớp 10 với 432 học sinh
- 95% học sinh đạt trung bình trở lên
- 75% học sinh đạt khá giỏi
- 20% học sinh đạt trung bình
- 5% học sinh đạt yếu
- Năm học: (2007-2008) – 9 lớp 10 với 405 học sinh
- 98% học sinh đạt trung bình trở lên
10


- 80% học sinh đạt khá giỏi
- 18% học sinh đạt trung bình
- 2% học sinh đạt yếu
- Năm học: (2008-2009) – 9 lớp 10 với 407 học sinh
- 100% học sinh đạt trung bình trở lên
- 83% học sinh đạt khá giỏi
- 17% học sinh đạt trung bình
3.3) Kết quả thành công:
- Đổi mới kiểm tra đánh giá đã thúc đẩy được đổi mới phương pháp dạy
học lịch sử lớp 10 ban khoa học cơ bản nói chung và dạy môn lịch sử nói
riêng
- Đã làm cho học sinh hứng thú, yêu thích học bộ môn
- Đã làm cho thầy cô cũng phải hoàn thiện, nhiệt tình với công tác giảng
dạy
3.4) Hạn chế:

vụ.
Thật sự người giáo viên không chịu đổi mới phương pháp giảng dạy, cách
đánh giá học sinh, thì họ sẽ không theo kịp với sự phát triển của thời đại, họ
sẽ bị tụt hậu.

12


Tài liệu tham khảo:
- Văn bản đổi mới kiểm tra đánh giá học sinh – nghị định 40 của bộ giáo
dục đào tạo – năm 2006
- Tư liệu đổi mới phương pháp giảng dạy môn lịch sử THPT của giáo sư
Nguyễn Hữu Trí: NXB Bộ giáo dục năm 2001
- Văn kiện đại hội Đảng toàn quốc lần thứ IX của Đảng cộng sản Việt
Nam
- Nghị quyết II Ban chấp hành trung ương Đảng cộng sản Việt Nam –
năm 1996
- Sách hướng dẫn giáo viên lớp 10 – NXB Bộ giáo dục 6/2006
- Phương pháp dạy môn lịch sử : NXB Bộ giáo dục 2001
- Sách giáo khoa lớp 10 ban khoa học cơ bản .

13


MỤC LỤC:
Trang 1: trang bìa
Trang 2 – 4 : Phần mở đầu
Trang 5 – 11 : Phần nội dung
Trang 12 : Kiến nghị và kết luận
Trang 13 : Tài liệu tham khảo