Khoa Cơ khí Động lực.

LỜI NÓI ĐẦU
Cùng với sự phát triển của các ngành công nghiệp ,là sự gia tăng của khí thải gây
ô nhiễm môi trường . Khí thải do xe ô tô sử dụng nhiên liệu xăng gây ra cũng đóng
góp một lượng lớn khí thải độc hại .Mặt khác nguồn nguyên liệu dầu thô khai thác từ
tự nhiên dùng để điều chế xăng cũng dần cạn kiệt . Đó là hai lý do quan trọng thúc đẩy
các hãng chế tạo ô tô cho ra đời động cơ phun xăng điện tử .Mục đích để nâng cao
hiệu suất cháy của nhiên liệu xăng và hạn chế lượng khí thải độc hại sinh ra trong quá
trình cháy. Để làm được điều đó hệ thống phải có một hệ thống giám sát (cảm biến) và
chấp hành hoạt động chính xác , kịp thời.Khi có sự sai hỏng của hệ thống sẽ ảnh
hưởng đến mức tiêu hao nhiên liệu và sinh ra nhiều khí thải độc hại trong quá trình
cháy không hoàn toàn
Với các dòng xe hiện đại được trang bị nhiều thiết bị điện tử thì việc chẩn đoán
càng trở nên khó khăn.Do vậy trên xe ô tô phải được trang bị hệ thống tự chẩn đoán
tình trạng kỹ thuật của xe.Nhằm báo cho người sử dụng biết được những hư hỏng hiện
tại của xe.Vấn đề tiết kiệm nhiên liệu và giảm ô nhiễm môi trường là vấn đề cấp thiết
,em đựoc khoa giao cho đề tài : “ xây dựng quy trình kiểm tra, chẩn đoán, bảo dưỡng
và sửa chữa hệ thống đánh lửa theo chương trình “. Thông qua quá trình nghiên
cứu và khảo sát sự điều khiển của quá trình đánh lửa chúng ta có thể biết được thời
điểm đánh lửa và xung đánh lửa, từ những xung đó có thể chẩn đoán được những hư
hỏng của các cảm biến , đồng thời cũng biết được tình trạng làm việc của động cơ …
Trong quá trình thực hiện đồ án do trình độ và hiểu biết còn hạn chế.Nhưng được
sự chỉ bảo tận tình của các thầy (cô) trong khoa đặc biệt là thầy nay đề tài của em đã
đựoc hoàm thành đúng thời hạn .Tuy vậy đề tài vẫn còn nhiều thiếu sót ,kính mong các
thầy (cô) đóng góp để đề tài của em được hoàn thiện hơn.
Em xin chân thành cảm ơn !
Đại Học Sư Phạm Kỹ Thuật Hưng Yên.
Ngày 07 tháng 12 năm 2008.

Đồ án môn học - Sửa chữa ôtô

,kiểu dáng công nghệ cũng như chất lượng phục vụ của xe , nhằm đảm bảo an toàn cho
người sử dụng , tiết kiệm nhiên liệu và giảm nguy cơ ô nhiễm môi trường . Để đáp ứng
được những yêu cầu đó thì các hệ thống điều khiển trên ô tô nói chung và động cơ nói
riêng phải có sự hoạt động an toàn , chính xác ,đúng lúc , đúng thời điểm ,bền,đẹp
rẻ…Do vậy mà các hệ thống điều khiển bằng cơ khí đã không còn đáp ứng được và
thay thế vào đó là hệ thống điều khiển bằng điện tử như :Hệ thống phun xăng điện tử ,
hệ thống đánh lửa điện tử , hệ thống chống bó cứng phanh ABS… Chúng hoạt động
được là nhờ các cảm biến giám sát mọi tình trạng hoạt động của ô tô và đưa về bộ điều
khiển trung tâm (ECU).Bộ điều khiển này có kết cấu phức tạp ,hiện đại . Nhận các tín
hiệu từ cảm biến ,tổng hợp lại ,xử lý và đưa ra các tín hiệu điều khiển các hệ thống
trên xe một cách chính xác .Với các ứng dụng hiện đại như vậy đòi hỏi người kỹ thuật
viên phải có trình độ hiểu biết ,học hỏi , sáng tạo để bắt kịp với khoa học tiên tiến hiện
đại nắm bắt được những thay đổi về các đặc tính kỹ thuật của từng loại xe ,dòng xe đời
Đồ án môn học - Sửa chữa ôtô



Trang 2


Khoa Cơ khí Động lực.

xe …Có thể chẩn đoán hư hỏng và đưa ra phương án sửa chữa tối ưu vì vậy mà người
kỹ thuật viên trước đó phải được đào tạo với một chương trình đào tạo tiên tiến , hiện
đại cung cấp đầy đủ kiến thức lý thuyết cũng như thực hành .
Trên thực tế trong các trường kỹ thuật các trường kỹ thuật của ta hiện nay thì
trang thiết bị cho sinh viên , học sinh thực hành còn thiếu thốn rất nhiều , đặc biệt là
các trang thiết bị , mô hình thực tập tiên tiến hiện đại .Các kiến thức mới có tính khoa
học kỹ thuật cao còn chưa được khai thác và đưa vào thực tế giảng dạy .Tài liệu về các
hệ thống điều khiển hiện đại trên ô tô như :EFI , ESA , ABS… còn thiếu , chưa dược


Khoa Cơ khí Động lực.

-

Các phương án kết nối, kiểm tra, chẩn đoán của hệ thống điều khiển đánh lửa
này.

-

Nghiên cứu và khảo sát các thông số ảnh hưởng tới quá trình điều khiển đánh lửa.

Đồ án môn học - Sửa chữa ôtô



Trang 4


Khoa Cơ khí Động lực.

PHẦN II: NỘI DUNG .
CHƯƠNG I:
TỔNG QUAN VỀ HỆ THỐNG ĐÁNH LỬA CHƯƠNG TRÌNH DIS
2.1.KHÁI QUÁT VỀ HỆ THỐNG ĐÁNH LỬA TRÊN Ô TÔ.
Hệ thống đánh lửa trên xe là một hệ thống rất quan trọng, nó ảnh hưởng rất
lớn đến quá trình làm việc của xe. Để cho xe có thể hoạt động ổn định và tiết kiệm
được nhiên liệu thì thời điểm đánh lửa phải là lý tưởng. Tuy nhiên góc thời điểm
đánh lửa là không cố định, nó thay đổi theo từng chế độ hoạt động của động cơ
như: tải trọng, tốc độ... Để có đường đặc tính đánh lửa lý tưởng, trên xe phải có



Khoa Cơ khí Động lực.

Hệ thống đánh lửa bán dẫn không có bộ chia điện và đánh lửa theo chương trình có giá
thành cao, tiêu hao năng lượng gấp đôi hệ thống đánh lửa thường.Tuy nhiên ngày nay
hệ thống này được ưa chuộng, sử dụng trên nhiều loại xe và có khả năng phát triển
mạnh vì các ưu điểm sau:
¾ Điện thế thứ cấp U2 cao từ 25 ngàn vôn đến 50 ngàn vôn ở mọi chế độ làm việc
của động cơ. Dòng điện sơ cấp cung cấp cho bôbin có thể đạt từ 7 ampe đến 25
ampe nên năng lượng tích luỹ trong bôbin rất lớn.
¾ Động cơ tăng tốc nhanh và ổn định .
¾ ở số vòng quay thấp cũng như cao nhiên liệu được đốt sạch nên tiết kiệm nhiều
nhiên liệu khoảng 10%.
¾ Khởi động động cơ nhanh và nhạy giảm tiêu hao năng lượng ắc quy .
¾ ít tốn công chăm sóc và bảo dưỡng kĩ thuật.
2.3. PHÂN LOẠI..
Hệ thống đánh lửa bán dẫn không có bộ chia điện và đánh lửa theo chương
trình được chia làm ba loại :
−

Loại sử dụng mỗi bôbin cho một bugi.

−

Loại sử dụng một bôbin cho từng cặp bugi.

−

Loại sử dụng một bôbin cho bốn bugi.

sau đó xử lý tín hiệu so sánh với các điều kiện tiêu chuẩn đã lập trình trong bộ nhớ .
ECU sẽ quyết định gửi tín hiệu điều khiển đánh lửa qua 2 cổng IG1 và IG2 điều khiển
tranzito.
Tại thời điểm có tín hiệu điều khiển đưa ra ở cổng thứ nhất (IG1) làm cho
Tranzito T1 mở và T2 khóa , xuất hiện dòng sơ cấp I11 của cuộn w11 . T1 mở và đóng
trong khoảng thời gian rất ngắn . Khi T1 mở ra dòng sơ cấp tăng nhanh sau đó T1 đóng
lại ( do IG1 mất ); dòng sơ cấp I11 biến thiên nhanh . Từ thông do nó sinh ra biến thiên
với tốc độ lớn cảm ứng sang cuộn thứ cấp W2 một suất điện động cảm ứng có trị số
hang chục kilo vôn . Giả sử thế (+) tại A, thế (-) tại B, sẽ xuất hiện dòng cao áp như
sau :
AtD1tBuzi1tMáttbuzi4tB(-).
Như vậy cả hai buzi đều thực hiện đánh lửa nhưng chỉ có buzi 1 là thực hiện đốt cháy
nhiên liệu sinh công , còn buzi2 có tia lửa yếu hơn buzi1 t đốt cháy phần nhiên liệu
còn xót lại ở cuối kỳ xả .
Tại thời điểm có tín hiệu IG2 t T2 mở rồi lại đóng sau một thời gian ngắn
giống như trên .Lúc này suất điện động cảm ứng sinh ra ở cuộn thứ cấp đổi chiều và
cực (+) sẽ ở B , cực (-) sẽ ở A: dòng điện đi như sau:
(+)Bt D3t buzi3t mátt buzi2t A(-).
Dòng cao áp cung cấp năng lượng cho buzi3 nếu thứ tự nổ của động cơ là 1-3-4-2.
Như vậy , với hệ thống đánh lửa kiểu một cuộn dây cho hai buzi, kiểu này thực
chất chỉ có một buzi làm việc cho một lần xung cao áp xuất hiện còn buzi kia cung
đánh lửa nhưng không phục vụ sinh công . Nó có nhiệm vụ đốt chấy nốt phần nhiên
liệu còn xót lại ở cuối kỳ xả và tăng nhiệt độ của quá trình nap –nén (đối với xy lanh
song hành).

Đồ án môn học - Sửa chữa ôtô



Trang 7


-Kiếm tra các cảm biến đánh
lửa , ECU.
-Kiểm tra , sửa chữa cuộn
đánh lửa hoặc thay mới.
-Kiểm tra dây cao áp .
-Kiểm tra buzi ( khe hở,….)
-Kiểm tra dây dẫn , nối lại .

2

Vòng quay
không tải
kém , dễ
chết máy .

-Buzi hỏng .
-Giắc nối bộ đánh lửa bị lỏng ,
tiếp xúc kém .
-Cuộn đánh lửa cao áp hỏng
.
-Dây cao áp có sự cố .

-Kiếm tra thay mới buzi
-Kiểm tragiắc nối.

3

Động cơ dễ
chết máy ,

-Kiểm tra dây cao áp nếu có
hư hỏng thì thay mới .
-Thay đúng loại buzi.
-Kiểm tra dung dịch nước
làm mát xem có đủ không,
nếu thiếu bổ xung, kiểm tra
dầu bôi trơn.



Trang 8


Khoa Cơ khí Động lực.

5

Động cơ nổ - Sai thời điểm đánh lửa
dội ngược
nơi ống nạp
khí .

-Kiểm tra các cảm biến ,
ECU nếu hỏng thì thay mới .

6

Động cơ
vẫn nổ khi
đã tắt khóa

-Dò điện cao áp

8

Động cơ
- Các buzi bị hỏng.
tiêu hao
nhiều nhiên - Sai thời điểm đánh lửa
liệu.

-Kiểm tra điều chỉnh , hoặc
thay mới.
-Kiểm tra các cảm biến và
ECU.

9

Động cơ
quá nóng

- Sai thời điểm đánh lửa (đánh
lửa muộn)

-Kiểm tra các cảm biến ,
ECU nếu hỏng thì thay mới .

10

Động cơ
làm việc

mòn hoá học.
• Phần trên vỏ kim loại có dạng lục giác để tháo lắp bugi.
• Quanh chân bugi có ren vặn vào nắp máy.
• Cực bên của bugi được hàn ở chân bugi.

Đồ án môn học - Sửa chữa ôtô



Trang 10


Khoa Cơ khí Động lực.

• Khoảng cách từ cực trung tâm và cực bên gọi là khe hở chấu bugi,thường
khe hở này được quy định theo từng loại động cơ và từ 1,0-1,3 mm.

Hình 1.7 : Cấu tạo bugi
1: Đầu nối dây cao áp.
2: Lõi thép.
3: các gân vỏ.
4: thân sứ cách điện
5: Điện trở.
6: Vỏ.

7: Mặt côn lắp ghép.
8:Điện cực trung tâm.
9: Điện cực bên.
10: Đai ốc.
11: sứ cách điện.

Nhà sản xuất
Nhãn hiệu
DENSO
SK16R11
NGK
IFRSA11

Hình 3.2 : Bugi có nến dạng chỏm cầu
* Kiểm tra khe hở điện cực bugi.
• Dùng căn lá để đo khe hở điện cực bugi.
• Đối với bugi đang sử dụng khe hở tôí đa là 1,3(mm) .
• Đối với bugi mới khe hở tiêu chuẩn là 1,0Æ1,1 (mm) .

Hình 3.3 : Kiểm tra khe hở điện cực bugi
• Nếu khe hở đo được của bugi đang sử dụng vượt quá giá trị tối đa thì thay bugi
Đồ án môn học - Sửa chữa ôtô



Trang 12


Khoa Cơ khí Động lực.

mới.
• Nếu khe hở bugi mới đo được nằm ngoài giá trị tiêu chuẩn nắn điện cực tiếp
mát để đạt giá trị tiêu chuẩn.
™ Làm sạch bugi.
Nếu điện cực bugi có bám muội than, thì làm sạch bằng thiết bị chuyên dùng rồi
thổi khô bugi.

3.2.2 Kiểm tra cuộn dây đánh lửa (Bôbin).
* Quy trình kiểm tra cuộn dây đánh lửa được tiến hành theo các bước sau :
1. Tháo bốn cuộn đánh lửa ra.

Hình 3.11 : Sơ đồ tháo bốn cuộn đánh lửa
2. Tháo các bugi và kiểm tra bugi.
• Bugi hỏng thì thay bugi mới.
• Bugi tốt thì tiến hành bước ba.
3. Tháo giắc cắm kết nối ECM/PCM với vòi phun ra .

Hình 3.12 : Tháo giắc cắm kết nối ECM/PCM với vòi phun
4. Lắp bugi vào cuộn đánh lửa.
5. Kết nối giắc cắm giữa ECM/PCM với cuộn đánh lửa và lắp bugi vào lắp máy.

Hình 3.13 : Kết nối giắc cắm giữa ECM/PCM với cuộn đánh lửa

Đồ án môn học - Sửa chữa ôtô



Trang 14


Khoa Cơ khí Động lực.

™

Chú ý khi lắp bugi vào nắp máy :
¾ Siết bugi
Thông thường, nếu chọn đúng loại, mặt ren đầu của bugi khi siết xong phải

35 ÷ 40 N.m

14mm

25 ÷ 45 N.m

25 ÷ 30 N.m

12mm

15 ÷ 25 N.m

15 ÷ 20 N.m

10mm

10 ÷ 15 N.m

10 ÷ 12 N.m

8mm

8 ÷ 10 N.m

8 ÷ 10 N.m

18mm

20 ÷ 30 N.m


bằng điện áp ắcquy không?
¾ Dụng cụ là một vônkế hay đồng hồ vạn năng đặt ở thang đo điện áp .
¾ Một đầu que đo cắm vào chân số 3 của giắc cắm ba chân cuộn đánh lửa ( chân
có ký hiệu IG hoặc BLK/WHT ) .
¾ Một đầu que đo cho tiếp mát .

Hình 3.15 : Kiểm tra điện áp cuộn đánh lửa
• Nếu vônkế chỉ giá trị bằng điện áp ắcquy ta chuyển sang bước 11.
• Nếu không bằng thì kiểm tra , thay dây nối giữa cuộn đánh lửa và tụ điện trong
hộp cầu chì nhỏ ( chân 15 A ) .
11. Tắt khoá điện ở vị trí “OFF” .
12. Đo thông mạch giữa chân số 2 của giắc cắm ba chân cuộn đánh lửa với mát.
¾ Dụng cụ là một đồng hồ đo điện trở hay đồng hồ vạn năng đặt ở thang đo điện
trở .
¾ Một đầu que đo cắm vào chân số 2 của giắc cắm ba chân cuộn đánh lửa ( chân
có ký hiệu GND hoặc BLK ) .
¾ Một đầu que đo cho tiếp mát .
Đồ án môn học - Sửa chữa ôtô



Trang 16


Khoa Cơ khí Động lực.

Hình 3.16 : Kiểm tra thông mạch cuộn đánh lửa
• Nếu thông mạch ta chuyển sang bước 13.
• Nếu không thông mạch thì kiểm tra dây nối giữa cuộn đánh lửa với điểm tiếp
mát G101.


Hình 3.18 : Sơ đồ nối dây giữa giắc cắm ba chân cuộn đánh lửa với mát
17. Kiểm tra thông mạch giữa thân xe với các chân sau của ECM/PCM:
A27; A28; A29; A30
¾ Cách tiến hành giống như bước 15 .

Hình 3.19 : Kiểm tra thông mạch các chân kết nối với cuộn đánh lửa của ECM/
PCM
¾ Nếu không thông mạch thì kiểm tra dây nối giữa ECM/PCM với cuộn đánh lửa xem
có bị lỏng hay đứt không để nối lại hoặc thay dây mới .
3.3 Kiểm Tra ECM/PCM.
Kiểm tra thông mạch, chạm Mát ECM/PCM.
Nhẹ nhàng đưa 2 đầu que dò lỗi vào các chân cắm của các đầu dây tới khi 2 đầu
que dò chạm vào đầu cuối các dây để kiểm tra thông mạch chạm mát bằng đồng hồ
vạn năng.
• Kiểm tra thông mạch:
¾ Đặt đồng hồ vạn năng ở thang đo điện trở.
¾ Đưa hai đầu que dò tới hai đầu dây.
–Nếu đồng hồ hiển thị giá trị điện trở chứng tỏ hai đầu dây thông mạch.
–Ngược lại chứng tỏ dây đã bị đứt và tiến hành thay dây mới .
Đồ án môn học - Sửa chữa ôtô



Trang 18


Khoa Cơ khí Động lực.

• Kiểm tra chạm mát:


Hình 3.23 : Chân cắm trên cảm biến góc quay trục khuỷu

Nhiệt độ , 0 C
Nóng

Đồ án môn học - Sửa chữa ôtô

Gía trị điện trở quy định , Ω
1,265 ÷ 1,890



Trang 20


Khoa Cơ khí Động lực.

Lạnh

0,985 ÷ 1,600

• Quy định: - Nhiệt độ nóng là nhiệt độ từ 50 0 C tới 100 0 C .
- Nhiệt độ lạnh là nhiệt độ từ 10 0 C tới 50 0 C .
• Nếu giá trị điện trở đo được nằm ngoài giá trị quy định như bảng trên thì
thay cảm biến mới.
b) Tháo giắc cắm kết nối ECM với cảm biến ra và tiến hành đo điện trở giữa các chân
sau:
• Đo điện trở giữa chân NE+ trên ECM với chân NE+ trên đầu dây nối và
điện trở giữa chân NE-trên ECM với chân NE- trên đầu dây nối , giá trị điện trở đo


• Nếu việc gắn cảm biến mà có khe hở như hình vẽ thì phải tháo ra lắp
lại cho kín.
3.4.2 Kiểm tra cảm biến vị trí trục cam:
a) Tháo giắc cắm cảm biến ra và đo điện trở giữa chân số 1 và chân số 2 của cảm biến.

Hình 3.26 : Chân cắm trên cảm biến vị trí trục cam

Nhiệt độ , 0 C

Gía trị điện trở quy định , Ω

Nóng

2,065 ÷ 3,225

Lạnh

1,630 ÷ 2,740

• Quy định: - Nhiệt độ nóng là nhiệt độ từ 50 0 C tới 100 0 C
- Nhiệt độ lạnh là nhiệt độ từ 10 0 C tới 50 0 C
• Nếu giá trị điện trở đo được nằm ngoài giá trị quy định như bảng trên
thì thay cảm biến mới.

Đồ án môn học - Sửa chữa ôtô



Trang 23

• Nếu việc gắn cảm biến mà có khe hở như hình vẽ thì phải tháo ra lắp lại cho
kín.

Đồ án môn học - Sửa chữa ôtô



Trang 25