SKKN: Một số thủ thuật dạy từ vựng môn tiếng Anh cấp THCS

SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM

MỘT SỐ THỦ THUẬT DẠY TỪ VỰNG MÔN TIẾNG
ANH CẤP THCS
I. PHẦN MỞ ĐẦU:
1. Lý do chọn đề tài:
Ngày nay trong xã hội hiện đại đang biến đổi nhanh với sự bùng nổ thông tin,
khoa học, kĩ thuật, công nghệ phát triển như vũ bão. Để đáp ứng nhu cầu phát triển
kinh tế xã hội và hội nhập toàn cầu thì việc sử dụng thành thạo tiếng Anh trong giao
tiếp đóng một vai trò hết sức quan trọng, hiện nay có trên 2/3 số nước trên thế giới sử
dụng tiếng Anh và xem nó như là một công cụ giao tiếp, trao đổi, giao lưu văn hóa,
thương mại.
Qua một thời gian thực hiện đổi mới nội dung và chương trình sách giáo khoa
bước đầu đã mang lại những kết quả đáng khích lệ. Việc dạy và học tiếng Anh trong
nhà trường phổ thông đã có những thay đổi lớn về nội dung cũng như phương pháp
giảng dạy để phù hợp với mục tiêu và yêu cầu đặt ra cho bộ môn này trong chương
trình cải cách. Quan điểm cơ bản nhất về phương pháp mới là làm sao phát huy được
tính tích cực, chủ động, sáng tạo của người học và tạo điều kiện tối ưu cho người học
rèn luyện phát triển khả năng sử dụng ngôn ngữ vào mục đích giao tiếp chứ không
phải cung cấp kiến thức một cách thuần túy. Với yêu cầu giảng dạy bộ môn Tiếng
Anh cấp THCS theo phương pháp mới (Quan điểm giao tiếp) và giúp cho các em học
sinh phát triển 4 kĩ năng cơ bản Nghe – Nói – Đọc – Viết. Để thực hiện được các kĩ
năng đó tôi nhận thấy cần phải tìm ra một vài biện pháp để phát huy tính tích cực học
tập của học sinh giúp các em hứng thú say mê học tập bộ môn thì việc dạy từ vựng
đóng vai trò rất quan trọng, vì từ vựng là những viên gạch xây nên ngôi nhà của ngôn
ngữ. Làm thế nào để các em học sinh hứng thú trong giờ học tiếng anh, sử dụng từ
tiếng Anh được lâu và thành thạo, đúng ngữ cảnh, phát âm đúng thì đây là một câu
hỏi mà tôi luôn luôn trăn trở. Chính vì những lý do trên mà tôi đã chọn đề tài “Một số
thủ thuật dạy từ vựng môn Tiếng Anh cấp THCS.”

lương dạy và học tiếng Anh ở trường THCS hiện nay.
- Phương pháp thực hành giao tiếp: Cách thức tổ chức lớp học thông qua các kĩ
năng thực hành Nói và Viết.
- Phương pháp tổng hợp: Tìm hiểu được đặc điểm của học sinh xem các em còn
thiếu những gì để đạt được mục tiêu tối ưu nhất, phân loại trình độ tiếng Anh đầu vào
của học sinh, chia nhỏ lớp theo trình độ, và phân bổ thời gian và thiết kế bài giảng
cho hợp lý.
6. Nội dung của đề tài:

Một số thủ thuật dạy từ vưng môn tiếng Anh cấp THCS
II. NỘI DUNG ĐỀ TÀI:
CHƯƠNG I: Cơ sở lý luận liên quan đến đề tài nghiên cứu.
1. Cơ sở pháp lý:
Luật Giáo dục 2005 (Điều 5) quy định: “Phương pháp giáo dục phát huy tính
tích cực, tự giác, chủ động, tư duy sáng tạo của người học; bồi dưỡng cho người học
năng lực tự học, khả năng thực hành, lòng say mê học tập và ý chí vươn lên”
Với mục tiêu giáo dục phổ thông là “giúp học sinh phát triển toàn diện về đạo
đức, trí tuệ, thể chất, thẩm mĩ và các kĩ năng cơ bản, phát triển năng lực cá nhân, tính
năng động và sáng tạo hình thành nhân cách con người Việt Nam xã hội chủ nghĩa,
xây dựng tư cách và trách nhiệm công dân; chuẩn bị cho học sinh tiếp tục học theo và
đi vào cuộc sống lao động, tham gia xây dựng và bảo vệ tổ quốc”; Chương trình giáo
dục phổ thông của Bộ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đã nêu: “Phải phát huy
tính tích cực, tự giác, chủ động, sáng tạo của học sinh; phù hợp với đặc trưng môn
học, đặc điểm đối tượng học sinh, điều kiện của từng lớp học; bồi dưỡng cho học sinh
phương pháp tự học, khả năng hợp tác; rèn luyện kĩ năng vận dụng kiến thức vào
thực tiễn ; tác động đến tình cảm đem lại niềm vui, hứng thú và trách nhiệm học tập
của học sinh .Căn cứ vào chủ đề năm học 2013-2014 “Tiếp tục đổi mới quản lý và
nâng cao chất lượng giáo dục” , căn cứ kế hoạch nhiệm vụ năm học 2013-2014 của
2
Người thực hiện: Tô Thị Ngọc Hiệp

Đề tài này giúp cho giáo viên tiếp cận phương pháp thực hành giao tiếp một
cách dễ dàng. từ vựng chỉ là một thành phần nhỏ trong câu, nhưng từ vựng lại là một
phương tiện không thể nào thiếu được trong thực hành và giao tiếp. Muốn giao tiếp
được bằng Tiếng Anh đòi hỏi học sinh không những rèn luyện các kỹ năng là đủ mà
điều cần thiết là học từ vựng và phải có vốn từ vựng nhất định.
c. Khái niệm nhiệm vụ đề tài:
Đề tài này là nghiên cứu các thủ thuật để dạy từ vựng cho học sinh ở THCS.
Các thủ thuật trong đề tài này sẽ giúp cho giáo viên tiết kiệm được thời gian khi dạy
lý thuyết đồng thời sử dụng và khai thác các phương tiện đồ dùng dạy học đạt hiệu
quả cao hơn, tạo hứng thú học tập cho học sinh và giúp cho các em nhớ từ nhanh, làm
cho bài giảng thêm sinh động hấp dẫn lôi cuốn đối với các em học sinh.
3. Cơ sở thực tiễn:
Hiện nay trong nhà trường phổ thông, cũng giống như các bộ môn khác, việc
dạy và học tiếng Anh đang diễn ra cùng với sự đổi mới phương pháp giáo dục, cải
cách sách giáo khoa, giảm tải nội dung chương trình học nhằm làm phù hợp với
nhận thức của học sinh, làm cho học sinh được tiếp cận với các nội dung, kiến thức
hiện đại. Vốn từ vựng tiếng Anh trong trương trình học cũng được sử dụng phù hợp
với sự phát triển chung của xã hội.
3
Người thực hiện: Tô Thị Ngọc Hiệp


SKKN: Một số thủ thuật dạy từ vựng môn tiếng Anh cấp THCS

Trước hết, xuất phát từ đối tượng giảng dạy là học sinh ở lứa tuổi từ 12-16,
kinh nghiệm cuộc sống còn ít, hiểu biết xã hội hạn chế, do đó vốn từ vựng dạy cho
các em ở cấp học này thường phải được kết hợp với các kỹ năng dạy học cho phù
hợp để gây sự quan tâm, hứng thú với học sinh. Bên cạnh đó việc dạy và học tiếng
Anh trong nhà trường còn diễn ra trong môi trường giao tiếp của thầy và trò có rất
nhiều hạn chế: Dạy học trong một tập thể lớn (thường là đơn vị lớp học có khoảng

3. Nguyên nhân của thực trạng:
Trong quá trình soạn giảng, giáo viên đầu tư chưa nhiều, chưa xác định được
từ nào là từ chủ động, từ nào là từ bị động, chưa nắm được các thủ thuật dạy từ vựng,
thiết kế bài giảng còn dài, một số giáo viên vẫn còn ảnh hưởng phương pháp dịch ngữ
pháp (Grammar translation method), chưa chú trọng đến các kĩ năng giao tiếp NgheNói-Đọc-Viết.
Các em học sinh còn phụ thuộc quá nhiều váo sách tham khảo “Để học tốt
Tiếng Anh 6,7,8,9”, khi đến lớp các em mang theo chỉ mỗi một việc trả lời câu hỏi
của giáo viên đúng là được. Như vậy việc học tiếng Anh chỉ mang tính chất đối phó.
4
Người thực hiện: Tô Thị Ngọc Hiệp


SKKN: Một số thủ thuật dạy từ vựng môn tiếng Anh cấp THCS

Một số em điều kiện gia đình còn khó khăn, không có điều kiện để mua các
sách tham khảo, từ điển, báo, tạp chí và các tài liệu bằng tiếng Anh….để tự học ở
nhà.
CHƯƠNG III: Biện pháp, giải pháp chủ yếu để thực hiện đề tài.
1. Cơ sở đề xuất các giải pháp:
.- Dạy học và kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh theo chuẩn kiến
thức kĩ năng của chương trình tiếng Anh cấp THCS.
2. Các giải pháp chủ yếu:
- Các thủ thuật dạy từ vựng được áp dụng trong mọi quá trình dạy học. Từ
việc giới thiệu từ vựng, thực hành nói và viết, rèn luyện củng cố đến cả khởi động
để tạo ra một giờ học sôi nổi ngay từ giây phút đầu của một giờ học.
- Việc sử dụng các thủ thuật dạy từ vựng trong quá trình dạy tiếng Anh nhằm
mục đích làm cho học sinh có vốn từ vựng đầy đủ, phục vụ cho quá trình học tiếng,
nắm được ý nghĩa, cách sử dụng của từ vựng trong quá trình giao tiếp.
- Các thủ thuật dạy từ khác nhau sẽ làm cho học sinh cảm thấy hứng thú với
môn học, ghi nhớ từ vựng với ngữ cảnh giao tiếp, nâng cao khả năng tự học hỏi,


- Gợi mở từ dạy bằng tranh vẽ, vật thật, ví dụ, tình huống......
- Giới thiệu từ dạy bằng tiếng Anh;
- Cho học sinh nghe 3 lần;
- Học sinh lặp lại từ mới (đồng thanh 2-3 lần);
- Học sinh lặp lại cá nhân (2-3 học sinh);
- Giáo viên trình bày từ đó lên bảng;
- Kiểm tra nghĩa từ bằng tiếng việt;
- Kiểm tra trọng âm của từ;
- Khi dạy xong tất cả từ mới, học sinh viết vào vở.
Tuy nhiên không phải từ mới nào xuất hiện trong quá trình giảng bài cho học
sinh cũng được đưa vào phần giới thiệu từ mới. Người giáo viên phải biết lựa chọn,
xác định từ tích cực, chủ động để giảng dạy và cố gắng phát huy hết khả năng tự
học hỏi của học sinh đối với những loại từ không tích cực. Bên cạnh đó giáo viên
còn phải biết sắp xếp các từ vựng sẽ dạy trong bài theo một trình tự hợp lý, hoặc tạo
các lời dẫn gợi mở theo chủ điểm bài học.
Ví dụ 1. UNIT 1: LESSON 4: READING (GRADE 8)
Từ vựng dạy gồm 8 từ.
- Character
(n) : Tính cách
- Sociable
(a) : Cởi mở
- Volunteer
(n) : Tình nguyện
- Orphanage
(n) : Trại trẻ mồ côi
- Reserved
(a) : Kín đáo
- Public
(n) : Đám đông

buồn cười? – Học sinh trả lời được từ kể chuyện tếu (giới thiệu từ tell jokes).
Ví dụ 2. UNIT 2: LESSON 2: SPEAK (GRADE 9)
Từ vựng dạy gồm 6 từ theo trình tự:
- Short sleeved blouse (n)
- Sleeveless
(a): Không có tay (áo)
- Faded
(a): Bạc màu
- Plain
(a): Trơn, không có hoa văn
- Plaid
(a): Kẻ ca rô
- Baggy (a): Rộng thùng thình.
Giới thiệu từ “short- sleeved blouse”và từ “faded”giáo viên có thể dùng vật
thực, giới thiệu từ “plaid”giáo viên có thể vẽ lên bảng, giới thiệu từ “plain”,
“baggy”, và “sleeveless”giáo viên có thể dùng tranh ảnh.
Ví dụ 3. UNIT 9: LESON 1: LISTEN AND READ. (GRADE 8)
Từ vựng dạy gồm 4 từ, sắp xếp theo trình tự.
- ambulance
(n) : xe cứu thương
- emergency
(n) : ca cấp cứu
- unconcious
(n) : bất tỉnh
- bleed
(v) : chảy máu
Với lời dẫn cụ thể như sau:
Giáo viên cho học sinh xem tranh và hỏi “what’s this?”. Học sinh trả lời: Xe
cứu thương. Giáo viên nói: xe cứu thương means ambulance in English. (giới thiệu
từ ambulance).Giáo viên hỏi: Khi nào chúng ta cần đến một xe cứu thương. Học

- Gợi ý (Elicitation) : orphanage
- Dịch (Translation) : character
- Tình huống (Situation): sociable
- Trái nghĩa (Antonym): reserved
- Vật thật làm ví dụ: (Example) : tell jokes
Ví dụ 2: Giới thiệu từ thông qua.
- Vật thật (Real thing): Short – sleeved blouse, faded
- Vẽ (Drawing/Picture): plaid
- Tranh ảnh (Picture) : plain, baggy, sleeveless.
Ví dụ 3 : Giới thiệu từ thông qua.
- Tranh ảnh (Picture): ambulance. To play marbles ,to skip rope…
- Tình huống (Situation): emergency, bleed
- Trái nghĩa (Antonym) : unconcious.
-Đồng nghĩa (Synonym) : break , to chat
Kĩ năng giới thiệu từ rất phong phú, song sử dụng chúng ra sao, sử dụng khi nào và
với mục đích gì lại là vấn đề đòi hỏi người giáo viên phải suy nghĩ và áp dụng linh
hoạt để đạt được mục đích giảng dạy.
b. Các thủ thuật giới thiệu từ mới:
1 Giới thiệu từ vựng thông qua các vật dụng trực quan. (visuals)
+ Vật thật: (Real thing) Ví dụ: - bulb/water bill (unit 7- grade9)
- doll (unit 9 – grade 9)
+Tranh ảnh: (Picture): Ví dụ: - eye chart/wheel chair (unit 9)
- graze (unit 4 – grade 8)
Với sách giáo khoa mới lớp 7, 8 – 9 hiện nay có nhiều tranh ảnh đẹp, giáo viên
có thể tận dụng điều này để thực hiện giới thiệu từ vựng cho học sinh.
2. Giới thiệu từ thông qua hành động của giáo viên.(mime/guesture)
Ví dụ: Wrap/mix/press (unit 10)
Come in / sit down /open/ close /Brush teeth/get dress (grade 6)
3. Giới thiệu từ thông qua ngữ cảnh: (situation/explanation)
Giúp học sinh hiểu cách sử dụng từ được học và sử dụng đúng trong từng tình

độ khách quan.
c. Các thủ thuật kiểm tra từ vựng đơn giản:
Kiểm tra từ vựng của học sinh cũng là một phần quan trọng trong quá trình dạy
học. Nó xác định xem học sinh nắm được từ ở mức độ nào. Việc kiểm tra thường
diễn ra dưới hai cấp độ; Đơn giản và hoàn thiện.
Kiểm tra đơn giản là việc kiểm tra từ vựng riêng lẻ, kiểm tra ngay sau khi hoàn
thành việc giới thiệu từ vựng. Các hoạt động kiểm tra ở từng bài giảng thường được
giáo viên nêu ra dưới dạng các trò chơi khiến học sinh thích thú, say mê với bài
học, kích thích sự ganh đua trong học tập. Chúng ta có thể sử dụng một số thủ thuật
kiểm tra từ vựng vừa học trên lớp như:
- Rub out and remember: Xóa phần từ đã giới thiệu trên bảng và yêu cầu học
sinh tái tạo lại ở trên bảng
- Slap the board: Viết phần từ vừa giới thiệu hoặc dán tranh thể hiện từ trên
bảng. Yêu cầu học sinh vỗ vào phần từ hoặc tranh khi nghe giáo viên đọc từ đó (từ
trên bảng bằng tiếng Anh thì đọc bằng tiếng Việt và ngược lại)
- What and Where: Viết từ vừa giới thiệu vào các vòng tròn trên bảng, cho học
sinh đọc và xóa dần các từ, sau đó yêu cầu học sinh viết lại từ đúng vị trí cũ của nó.
- Jumbled words: Giáo viên viết các từ với các chữ cái xáo trộn, sau yêu cầu
học sinh viết lại từ cho đúng.
- Word square: Giáo viên chuẩn bị ô chữ có chứa các từ đã giới thiệu, yêu cầu
học sinh khoanh tròn các từ mà các em tìm thấy.
- Networks: Học sinh viết mạng từ theo chủ điểm
- Bingo: Học sinh chọn 5 từ trong số các từ mà giáo viên gợi ý trên bảng,
sau khi nghe giáo viên đọc, nếu học sinh nào nghe có được 5 từ trước nhất thì hô to
“bingo”
- Guessing game: Một học sinh viết từ vào một tờ giấy hoặc sử dụng hình ảnh
từ, sau đó dùng các từ khác miêu tả, diễn đạt từ đó cho các học sinh khác đoán.
- Matching: Một cột giáo viên viết từ, còn cột thứ hai viết khái niệm hoặc định
nghĩa không theo thứ tự của cột thứ nhất, sau yêu cầu học sinh nối từ với khái niệm
hoặc định nghĩa của chúng.

- Put words in the right order: Học sinh sắp xếp các từ xáo trộn thành câu
hoàn chỉnh.
- Write sentence from the words given: Học sinh viết câu từ các từ gợi ý.
- Chain game: Học sinh làm việc trong nhóm, người sau bổ sung ý thêm vào
câu của người trước.
- Dictation: Học sinh nghe và chép chính tả.
- Nought and crosses: Học sinh thực hiện kiểm tra từ vựng dưới dạng các
mẫu câu thực hành giao tiếp.
- Pyramid: Học sinh viết các câu theo chủ điểm dưới hình thức tổ chức từ cá
nhân đến nhóm nhỏ, nhóm lớn để dần bổ xung ý cho nhau.
- Mục đích của việc kiểm tra hoàn thiện này nhằm kiểm tra học sinh có hiểu
và sử dụng đúng từ trong các tình huống giao tiếp cụ thể không, và bên cạnh đó còn
nhằm giúp học sinh xây dựng được vốn từ vựng đầy đủ và phong phú, việc kiểm tra
có thể thực hiện theo từng yêu cầu cụ thể hoặc tổng hợp chung trong bài kiểm tra
45 phút hoặc kiểm tra học kỳ.
- Kiểm tra nghe: Gap fill, Choose the best answer, dictation.
- Kiểm tra nói : Chain game, nought and crosses
- Kiểm tra đọc: Gap fill, choose the best answer.
- Kiểm tra viết: Put words in the right order, write sentence from the words given,
pyramid.
Trong quá trình dạy tiếng Anh, việc giới thiệu và kiểm tra từ vựng tuy chiếm
lượng thời gian không nhiều song chúng có vai trò hết sức quan trọng, tạo tiền đề
cho học sinh nắm vững và sử dụng đúng ngôn ngữ sau này. Người giáo viên với vai
trò của người hướng dẫn phải sử dụng những thủ thuật gì cho phù hợp trong quá
trình giới thiệu từ vựng để đạt được mục đích bài học đề ra. Trong quá trình soạn
bài, giáo viên phải lựa chọn kĩ năng, kỹ thuật cho phù hợp, chuẩn bị kĩ càng cho các
lời dẫn gợi mở từ, các vật dụng cần thiết liên quan đến việc giới thiệu từ và chọn
10
Người thực hiện: Tô Thị Ngọc Hiệp


hơn đồng thời khắc phục được những nhược điểm của phương pháp ngữ pháp-dịch
truyền thống .
2. Kiến nghị:
- Tăng cường đầu tư trang thiết bị, tài liệu tham khảo để phục vụ cho việc dạy
và học môn tiếng Anh.
- Hàng năm cần bổ sung thêm tranh ảnh mới phù hợp với nội dung, chương
trình; tăng cường mua sắm các trang thiết bị như: máy cassette, băng đĩa mới có nội
dung chính xác và chất lượng đảm bảo cho việc dạy và học đạt hiệu quả cao nhất .
- Tổ chức các buổi sinh hoạt ngoại khóa bộ môn tiếng Anh ít nhất một buổi
sinh hoạt ngoại khóa/một học kỳ dưới nhiều hình thức như câu lạc bộ, đố vui để học,
viết báo tường, …Nhằm tạo hứng thú cũng như tạo sân chơi bổ ích cho học sinh
trong học tập ngoại ngữ.
Hòa thành , ngày 10 Tháng 11 năm 2013
Người viết
Tô Thị Ngọc Hiệp
11
Người thực hiện: Tô Thị Ngọc Hiệp


SKKN: Một số thủ thuật dạy từ vựng môn tiếng Anh cấp THCS

NHẬN XÉT ĐÁNH GIÁ VÀ XẾP LOẠI SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM CỦA TỔ
CHUYÊN MÔN

NHẬN XÉT ĐÁNH GIÁ VÀ XẾP LOẠI SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM CỦA TRƯỜNG

12
Người thực hiện: Tô Thị Ngọc Hiệp