Sáng kiến kinh nghiệm

Giáo viên: Đậu Thị Thịnh

A. MỞ ĐẦU
1. Hiện trạng
1.1. Phương pháp giảng dạy của giáo viên
+ Về việc sử dụng SGK: Mặc dù SGK đã được đổi mới cả về nội dung và hình
thức thể hiện, xong đa phần giáo viên vẫn chỉ cho học sinh sử dụng SGK ở trình
độ đơn giản như đọc, hiểu, tìm một số khái niệm…Những nội dung liên quan
đến thực tế chưa được sử dụng nhiều.
+Về việc sử dụng tranh, hình minh họa, sơ đồ… : Hiện nay ngoài những hình
ảnh có trong SGK , còn rất nhiều hình ảnh minh họa thể hiện sinh động nội dung
bài học có thể dễ dàng tìm kiếm trên mạng intenet nhưng chưa được nhiều giáo
viên quan tâm và đưa vào nội dung bài học.
1.2. Tình hình học tập của học sinh
+ Việc sử dụng SGK: Nhiều học sinh còn chưa biết cách đọc SGK, chủ yếu học
sinh sử dụng SGK để quan sát hình vẽ hay trả lời các câu hỏi mang tính chất liệt
kê.
+ Về khả năng tự học: Khảo sát với 453 học sinh tôi dạy ở trường THPT Tĩnh
Gia 2, khi được hỏi về khả năng tự học, các em trả lời như sau:
- Khả năng tự đọc bài trước ở nhà: 178 em (39,3%) trả lời có đọc trước,
số còn lại trả lời không (60,7%).
- Khả năng tự làm hết các bài tập về nhà: 265 em (58,5%) trả lời có làm
hết, số còn lại trả lời không (41,5%).
- Khả năng đưa ra các câu hỏi và các ý tưởng mới cho bài học: 20 em
(4,4%) trả lời có, số còn lại trả lời không (89%).
+ Số lượng học sinh yêu thích môn hóa học
- Rất thích

: 50 em (11%)

bài giảng trong chương trình hóa học vô cơ 11 nâng cao.
Vận dụng hệ thống các hiện tượng đã xây dựng vào trong quá trình giảng
dạy nhằm giáo dục ý thức và tăng cường hứng thú học tập bộ môn hóa học cho
học sinh.
3. Vấn đề nghiên cứu
Việc lựa chọn, xây dựng hệ thống hiện tượng thực tiễn và vận dụng hệ
thống đó vào trong quá trình giảng dạy có làm tăng hứng thú học tập bộ môn hóa
học của học sinh lớp 11 nâng cao hay không?
Giả thuyết nghiên cứu
Lựa chọn, xây dựng được hệ thống các hiện tượng thực tiễn cho các bài
giảng trong chương trình hóa học vô cơ 11 nâng cao và vận dụng hệ thống đó
vào trong quá trình dạy học sẽ làm tăng hứng thú học tập mang lại kết quả học
tập bộ môn hóa học của học sinh cao hơn.
4. Thiết kế đo lường
1. Chọn 2 nhóm tương đương, xác định tác động
+ Nhóm 1 (lớp 11A6, 11A4): Sử dụng hệ thống các hiện tượng hóa học thực tiễn
vào trong quá trình dạy học bộ môn.
+ Nhóm 2 (lớp 11A5,11A7): Chỉ dạy học theo phương pháp truyền thống.
* Thời gian thực hiện: Tiến hành trong quá trình giảng dạy các bài giảng vô cơ
lớp 11 chương trình nâng cao(Học kỳ 1)
2. Kiểm tra sau tác động trên 2 nhóm tương đương
2


Sáng kiến kinh nghiệm

Giáo viên: Đậu Thị Thịnh

Tổ chức hai bài kiểm tra trên cả nhóm 1 và nhóm 2 với cùng đề Hóa học đã
soạn ứng với nội dung liên quan tới các phần nội dung đã học.


Sáng kiến kinh nghiệm

Giáo viên: Đậu Thị Thịnh

oxi có khối lượng mol nặng hơn so với khối lượng mol của không khí nên tập
trung bên dưới, tầng trên chỉ còn lại các khí có khối lượng mol nhỏ như: H 2, ..ít
khí oxi nên không khí loãng.
Tuy nhiên để dạy theo cách tích hợp như trên, người giáo viên phải biết
chọn những vấn đề quan trọng, mấu chót nhất của chương trình để giảng dạy còn
phần kiến thức dễ hiểu nên hướng dẫn học sinh về nhà đọc SGK hoặc các tài liệu
tham khảo. Ngoài ra giáo viên phải chọn lựa các hiện tượng thực tiễn phù hợp
với nội dung bài mới tăng hứng thú, say mê học tập, tìm hiểu bộ môn.
Nếu người giáo viên kết hợp tốt phương pháp dạy học tích hợp sử dụng
các hiện tượng thực tiễn, ngoài giúp học sinh chủ động, tích cực say mê học tập
còn lồng ghép được các nội dung khác nhau như: bảo vệ môi trường, chăm sóc
và bảo vệ sức khỏe con người thông qua các kiến thức thực tiễn đó. Đây cũng là
hướng đi mà ngành giáo dục nước ta đang đẩy mạnh trong các năm gần đây.
1.2. Tổ chức hoạt động hướng dẫn học sinh cách thiết lập sự liên hệ các nội
dung học với thực tiễn.
Học sinh thấy hứng thú và dễ ghi nhớ bài hơn nếu trong quá trình dạy và
học giáo viên luôn có định hướng liên hệ thực tế giữa các kiến thức sách giáo
khoa với thực tiễn đời sống hàng ngày. Rất nhiều kiến thức hóa học có thể liên
hệ được với các hiện tượng tự nhiên xung quanh chúng ta.
Ví dụ: Vì sao ta hay dùng bạc để “đánh gió” khi bị bệnh cảm ?
Giải thích: Khi bị bệnh cảm, trong cơ thể con người sẽ tích tụ một lượng khí
H2S tương đối cao. Chính lượng H2S sẽ làm cho cơ thể mệt mỏi. Khi ta dùng Ag
để đánh gió thì Ag sẽ tác dụng với khí H2S. Do đó, lượng H2S trong cơ thể giảm
và dần sẽ hết bệnh. Miếng Ag sau khi đánh gió sẽ có màu đen xám:
4Ag + 2H2S + O2 → 2Ag2S↓ + 2H2O

2. Một số hình thức áp dụng các hiện tượng thực tiễn trong tiết dạy
2.1.Đặt tình huống vào bài mới
Tiết dạy có gây sự chú ý của học sinh hay không nhờ vào người hướng
dẫn (giáo viên) rất nhiều. Trong đó phần mở đầu đặc biệt quan trọng, nếu ta biết
đặc ra một tình huống thực tiễn hoặc một tình huống giả định yêu cầu học sinh
cùng tìm hiểu, giải thích qua bài học sẽ cuốn hút được sự chú ý của học sinh
trong tiết dạy.
Ví dụ: Trước khi dạy bài Photpho, Gv cho HS chơi một trò chơi đuổi hình bắt
chữ: Gv cho HS quan sát trên máy chiếu hình vẽ 1 bộ xương người trên 1 bãi
tha ma và hỏi HS hiện tượng gì thường gặp trong các bãi tha ma khi trời mưa
nhẹ (có 2 từ)
HS sẽ trả lời đó là hiện tượng “ ma trơi ”
5


Sáng kiến kinh nghiệm

Giáo viên: Đậu Thị Thịnh

GV: Vậy hiện tượng “ ma trơi ” là hiện tượng gì? Nó có đáng sợ như người ta
vẫn nghĩ không? Để giải đáp cho câu hỏi đó, chúng ta cùng nghiên cứu bài hôm
nay. Bài 14 “ Photpho”
Việc đưa ra trò chơi cùng hiện tượng như vậy sẽ gây hứng thú và tò mò cho HS
khiến bài giảng trở nên hấp dẫn và sinh động.
2.2. Lồng ghép tích hợp môi trường trong bài dạy
Vấn đề môi trường: nước, không khí, đất,...đang được con người nhắc đến
rất nhiều. Trong cuộc sống hằng ngày các hiện tượng thường xuyên bất gặp như:
nước thải của một ao cá, chuồng heo, chuồng vịt...; khói bụi của các nhà máy
xay lúa, các lò gạch, các cánh đồng sau thu hoạch,... có liên quan gì đến những
diễn biến bất thường của thời tiết hiện nay không. Giáo viên dạy học bộ môn hóa

Câu 1: Tại sao trong bảo tàng, người ta thường dùng N 2 để bảo quản các đồ
gỗ, vải giấy?
Giải thích: Vì N2 có 2 đặc tính quan trọng không duy trì sự sống nên vi khuẩn
không thâm nhập được, N2 khá trơ nên ngăn cản sự oxi hóa
Áp dụng: Giáo viên có thể dùng câu hỏi này để vào bài 10: Nitơ
Câu 2: Một đứa trẻ mới sinh đang trong cơn nguy cấp, mặc dù bé đang thở
nhưng máu trong người bé vẫn không đủ oxi. Một bác sĩ đặt máy thông khí để
giúp bé hít thêm oxi cho phổi, nhưng lượng oxi trong máu vẫn thấp. Thế rồi
một bác sĩ khác đưa thêm vào chính luồng khí thở đó một dược phẩm mới thì
chỉ vài phút sau da bé đã trở lại hồng hào. Hóa chất đó đã làm giãn mạch
máu và tăng luồng máu cho phổi khi được hít vào. Đó là hóa chất nào?
Giải thích: Đó là khí NO
Áp dụng: Giáo viên có thể dùng câu hỏi này trong bài 10: Nitơ khi nêu về phản
ứng giữa N2 và O2
Câu 3: Trong một buổi tiệc, 1 nhà hóa học mở một lọ khí ra và mọi người đều
cười ngặt nghẽo, đó là khí gì?
Giải thích: Khí đó gọi là khí cười có công thức là N2O
Áp dụng: Giáo viên có thể dùng câu hỏi này trong bài 12: Axit nitric và muối
nitrat
Khi nói về sản phẩm của phản ứng giữa kim loại và axit nitric
Câu 4: Khi bị cảm, người ta thường dùng dây bạc để đánh gió. Nhưng khi
đánh xong, dây bạc thường có màu đen, đeo lên người sẽ mất thẩm mĩ. Để
dây bạc bị đen được sáng trắng ta làm cách nào?
Giải thích: Ngâm dây bạc trong nước tiểu vì sẽ có phản ứng xảy ra
Ag2S + 4NH3 → 2[Ag(NH3)2]S
Nên Ag2S bị hòa tan, bề mặt dây bạc lại trở nên sáng bóng
7


Sáng kiến kinh nghiệm

đời sống. Đây quả là một kinh nghiệm được ông cha ta rút ra qua những tháng
năm canh tác nông nghiệp. Học sinh cũng dễ dàng quan sát để kiểm nghiệm và
giải thích được một cách khoa học về vấn đề trên. Giáo viên có thể đặt câu hỏi
8


Sáng kiến kinh nghiệm

Giáo viên: Đậu Thị Thịnh

trên khi trình bày phần 10: Niơ hoặc bài 12: Axit nitric và muối nitrat hoặc đề
cập trong bài 16: Phân bón hóa học.
Câu 7: “Ma trơi” là hiện tượng gì ? Ma trơi thường xuất hiện ở đâu ?
Giải thích: Trong xương của động vật luôn có chứa một hàm lượng photpho.
Khi cơ thể động vật chết đi, nó sẽ phân hủy một phần thành photphin PH 3 và lẫn
một ít điphotphinP2H4. Photphin không tự bốc cháy ở nhiệt độ thường. Khi đun
nóng đến 150oC thì nó mới cháy được. Còn điphotphin P 2H4 thì tự bốc cháy
trong không khí và tỏa nhiệt. Chính lượng nhiệt tỏa ra trong quá trình này làm
cho photphin bốc cháy:
2PH3 + 4O2 → P2O5 + 3H2O
Quá trình trên xảy ra cả ngày lẫn đêm nhưng do ban ngày có các tia sáng của
mặt trời nên ta không quan sát rõ như vào ban đêm.
Hiện tượng ma trơi chỉ là một quá tŕnh hóa học xảy ra trong tự nhiên. Thường
gặp ma trơi ở các nghĩa địa vào ban đêm.
Áp dụng: Đây là một hiện tượng tự nhiên chứ không phải là một hiện tượng “
thần bí ” nào đó, tránh tình trạng mê tín dị đoan, làm cho cuộc sống thêm lành
mạnh. Vấn đề này có thể được đề cập ở trong bài 14: Photpho
Câu 8: Tại sao khi đánh thuốc chuột nên để gần nguồn nước?
Giải thích: Vì thuốc chuột có công thức là Zn3P2, khi đi vào cơ thể sẽ bị thủy
phân theo PTPƯ là Zn3P2 + 6H2O→ 3Zn(OH)2 + 2PH3

(NH4)2SO4 vì 2 loại phân này có Mg và N cung cấp cho cây.
Áp dụng: Dùng liên hệ thực tế trong bài 16: Phân bón hóa học.
Câu 11: Vì sao người ta dùng tro bếp để bón cho cây ?
Giải thích: Trong tro bếp có chứa muối K2CO3 cung cấp nguyên tố kali cho cây.
Áp dụng: Dùng cho phần đặt vấn đề vào bài hoặc liên hệ thực tế trong ở bài 16:
Phân bón hóa học.
Câu 12: Tại sao khi nông nghiệp phát triển thì các vi khuẩn, nấm, giun tròn
sống trong đất, nước… giảm đi rất nhiều nhiều nơi không còn nữa ?
Giải thích: Một số phân bón có thể tiêu diệt các loại sinh vật có hại này. Ví dụ
trước khi trồng khoai tây một tuần người ta đưa vào đất một lượng urê (1,5
kg/m2) thì các mầm bệnh bị tiêu diệt hoàn toàn. Hiện tượng dễ thấy là không còn
đỉa trong nước ở nhiều nơi như ngày trước nữa.
Áp dụng: Giáo viên có thể đặt câu hỏi trên cho phần tích hợp bảo vệ môi trường
trong bài 16: Phân bón hóa học.
Câu 13: Tại sao khi đi gần các sông, hồ bẩn vào ngày nắng nóng, người ta
ngửi thấy mùi khai ?

10


Sáng kiến kinh nghiệm

Giáo viên: Đậu Thị Thịnh

Giải thích: Khi nước sông, hồ bị ô nhiễm nặng bởi các chất hữu cơ giàu đạm
như nước tiểu, phân hữu cơ, rác thải hữu cơ… thì lượng urê trong các chất hữu
cơ này sinh ra nhiều. Dưới tác dụng của men ureaza của các vi sinh vật, urê bị
phân hủy tiếp thành CO2 và amoniac NH3 theo phản ứng: (NH2)2CO + H2O →
CO2 + 2NH3
NH3 sinh ra hòa tan trong nước sông, hồ dưới dạng một cân bằng động. Như vậy


NH3 không mong muốn trong khí quyển và lượng N2O do quá trình nitrat hóa
phân đạm dư hoặc bón không đúng chỗ
Áp dụng: Dùng để liên hệ thực tế trong bài 16: Phân bón hóa học.
Câu 17: Phương pháp nào dùng để diệt rêu và làm cho lúa được tốt hơn?
Giải thích: Bón vôi bột trước, vài ngày sau mới bón đạm.
Áp dụng: Dùng để liên hệ thực tế trong bài 16: Phân bón hóa học.
Câu 18: Chất nào được mệnh danh là vệ sĩ phòng độc cho con người?
Giải thích: Cacbon
Áp dụng: Dùng để liên hệ thực tế trong bài 20: Cacbon
Câu 19: Vì sao than chất thành đống lớn có thể tự bốc cháy ?
Giải thích: Do than tác dụng với O 2 trong không khí tạo CO2, phản ứng này tỏa
nhiệt. Nếu than chất thành đống lớn phản ứng này diễn ra nhiều nhiệt tỏa ra
được tích góp dần khi đạt tới nhiệt độ cháy của than thì than sẽ tự bốc cháy.
Áp dụng: Dùng để liên hệ thực tế trong bài 20: Cacbon
Câu 20: Tại sao khi cơm bị khê, ông bà ta thường cho vào nồi cơm một mẫu
than củi ?
Giải thích: Do than củi xốp, có tính hấp phụ nên hấp phụ hơi khét của cơm làm
cho cơm đỡ mùi khê.
Áp dụng: Dùng để liên hệ thực tế trong bài 20: Cacbon
Câu 21: Tại sao khi nuôi cây trong bình, người ta thường cho một ít than
hoạt tính?
Giải thích: Vì than có đặc tính hút độc
Áp dụng: Dùng để liên hệ thực tế trong bài 20: Cacbon
Câu 22: Tại sao người ta dùng than hoạt tính sản xuất mĩ phẩm pond?
Giải thích: Vì than hoạt tính có khả năng hấp phụ các chất bẩn trên mặt, giúp
mặt sạch và sáng hơn
Áp dụng: Dùng để liên hệ thực tế trong bài 20: Cacbon
Câu 23: Vì sao khi mùa đông hay xảy ra ngộ độc khí đốt?
Giải thích: Vào mùa đông nhiều người thường đóng kín cửa sổ và ngồi bên lò

Câu 26: Ở nông thôn có hiện tượng: Có người chui vào hầm chứa rau, đột
nhiên bị ngất và ngã lăn ra. Có nhiều trường hợp gây ra chết người. Nhiều
người nói vì ở dưới hầm có ma. Vậy ở đó có ma thật sự không?
Giải thích: Trong các hầm chứa rau bắp cải, khoai…các loại này đều hô hấp.
Cũng như con người, các loại rau củ này cũng hút dưỡng khí, thở ra khí CO 2.
Ngày qua ngày, chúng tích tụ lại nhiều. Khi gian hầm quá kín, thông khí kém,
lượng CO2 quá nhiều, người vào hầm hít phải sẽ bị hôn mê, choáng ngất. Vậy
thật sự không có ma ở các hầm rau
13


Sáng kiến kinh nghiệm

Giáo viên: Đậu Thị Thịnh

Áp dụng: Đây là một hiện tượng tự nhiên chứ không phải là một hiện tượng “
thần bí ” nào đó, phải tránh tình trạng mê tín dị đoan, làm cho cuộc sống thêm
lành mạnh. Vấn đề này có thể được đề cập ở trong bài 21: Hợp chất của Cacbon
Câu 27: Vì sao muối NaHCO3 được dùng để chế thuốc đau dạ dày?
Giải thích: Trong dạ dày có chứa dung dịch HCl. Người bị đau dạ dày là người
có nồng độ HCl cao làm dạ dày bị bào mòn. NaHCO 3 dùng để chế thuốc đau dạ
dày vì nó làm giảm hàm lượng HCl có trong dạ dày theo PTPƯ NaHCO 3 + HCl
→ NaCl + CO2+H2O
Áp dụng: giáo viên có thể vận dụng kiến thức này vào bài 21: Hợp chất của
Cacbon
Câu 28: Vì sao trong công nghiệp thực phẩm, muối (NH 4)2CO3 được dùng
làm bột nở?
Giải thích: (NH4)2CO3 được dùng làm bột nở vì khi trộn thêm vào bột mỳ, lúc
nướng bánh thì (NH4)2CO3 sẽ bị phân hủy thành các chất khí và hơi nên làm cho
bánh xốp và nở hơn (NH4)2CO3 → 2NH3 + CO2 + H2O

cường

việc

tiết

dịch

vị,

giúp

nhiều

cho

tiêu

hóa.

Áp dụng: Hiện tượng có nhiều bọt khí thoát ra từ bình nước ngọt có ga hay chai
bia thì chắc hẳn học sinh nào cũng biết. Nhưng khi giải thích khí đó là khí gì và
có công dụng ra sao, tại sao người ta đưa khí đó vào bình được ? thì học sinh
không biết được. Giáo viên có thể nêu câu hỏi trên khi dạy bài 21: Hợp chất của
Cacbon
Câu 31: Làm thế nào để biết dưới giếng có khí độc CO hoặc khí thiên nhiên
CH4 không có oxi để tránh khi xuống giếng bị chết ngạt ?
Giải thích: Trong các giếng sâu ở một số vùng đồng bằng thường có nhiều khí
độc CO và CH4 và thiếu oxi. Vì một lí do nào đó mà ta xuống giếng thì rất nguy
hiểm. Đã có rất nhiều trường hợp tử vong do trèo xuống giếng gặp nhiều khí độc

hồng ngoại (tức là những bức xạ nhiệt) của Mặt Trời và để cho những tia có
bước sóng từ 50000 đến 100000 Å đi qua dễ dàng đến mặt đất. Nhưng những
bức xạ nhiệt phát ra ngược lại từ mặt đất có bước sóng trên 140000 Å bị khí CO 2
hấp thụ mạnh và phát trở lại Trái Đất làm cho Trái Đất ấm lên. Theo tính toán
của các nhà khoa học thì nếu hàm lượng CO2 trong khí quyển tăng lên gấp đôi so
với hiện tại thì nhiệt độ ở mặt đất tăng lên 4oC.
Về mặt hấp thụ bức xạ, lớp CO2 ở trong khí quyển tương đương với lớp thủy
tinh của các nhà kính dùng để trồng cây, trồng hoa ở xứ lạnh. Do đó hiện tượng
làm cho Trái Đất ấm lên bởi khí CO2 được gọi là hiệu ứng nhà kính.
Áp dụng: Ngày nay hiện tượng “Hiệu ứng nhà kính” trở thành một vấn đề có
ảnh hưởng mang tính toàn cầu. Mục đích vấn đề giúp học sinh biết được nguyên
nhân và tác hại của hiệu ứng nhà kính nhằm nâng cao ý thức bảo vệ môi trường.
Giáo viên có thể đặt vấn đề này khi dạy tích hợp môi trường ở bài 21: Hợp chất
của Cacbon
Câu 34: Pin mặt trời phổ biến trên thị trường hiện nay được sản xuất chủ yếu
từ nguyên tố hóa học nào?
Giải thích: Từ nguyên tố Si
Áp dụng: Dùng để đặt câu hỏi vào bài trong bài 22: Silic và hợp chất của silic
Câu 35:Tại sao không dùng bình thủy tinh đựng dung dịch HF ?
Giải thích: Tuy dung dịch axit HF là một axit yếu nhưng nó có khả năng đặc
biệt là ăn mòn thủy tinh. Do thành phần chủ yếu của thủy tinh là silic đioxit SiO 2
nên khi cho dung dịch HF và thì có phản ứng xảy ra: SiO 2 + 4HF → SiF4↑ +
2H2O
Áp dụng: Đây là phần kiến thức mà bất kì học sinh nào cũng phải biết được sau
khi học bài Flo và hợp chất của nó. Học sinh biết giải thích và vận dụng trong

16


Sáng kiến kinh nghiệm

là dung dịch đậm đặc của Na2SiO3 và K2SiO3 , đây là loại dung dịch như keo
dán. Khi nhúng trứng vào dung dịch thủy tinh lỏng, thì các lỗ nhỏ trên quả trứng

17


Sáng kiến kinh nghiệm

Giáo viên: Đậu Thị Thịnh

đều được bít kín. Dùng cách bảo quản này thì trứng sẽ không bị hư hỏng trong
nhiều tháng.
Áp dụng: Liên hệ thực tế trong bài 22: Silic và hợp chất của silic
Câu 38: Silicagen là chất dùng để hút ẩm trong các gói bánh, kẹo. Đó là chất
gì?
Giải thích: Đó là axit silixic có công thức là H2SiO3. Silicagen được tạo thành
khi axit silixic bị mất nước
Áp dụng: Liên hệ thực tế trong bài 22: Silic và hợp chất của silic
Câu 39: Nham thạch do núi lửa phun ra là chất gì ?
Giải thích: Bên dưới vỏ trái đất là lớp dung nham gọi là macma ở độ sâu từ 75
km – 3000 km. Nhiệt độ của lớp dung nham này rất cao 2000 – 2500 0C và áp
suất rất lớn. Khi vở trái đất vận động, ở những nơi có cấu tạo mỏng, có vết nứt
gãy thì lớp dug nham này phun ra ngoài sau một tiếng nổ lớn. Macma cấu tạo ở
dạng bán lỏng gồm silicat của sắt và mangie. Dung nham thoát ra ngoài sẽ nguội
dần và rắn lại thành nham thạch.
Áp dụng: Giáo viên có thể đặt câu hỏi trên cho phần liên hệ thực tế trong bài 23:
Công nghiệp Silicat.
4. Ví dụ một bài có sử dụng các hiện tượng thực tiễn trong bài học
TiÕt 21 Bài 14: phot pho
( Hóa học lớp 11 nâng cao )


N2

NO

NO2

HNO3

Zn
Hs: Trả lời
GV: Nhận xột và cho điểm
3. Bài mới: Cho hs chơi trò chơi đuổi hình bắt chữ
Chiếu 1 hình vẽ một bộ xương người đang di chuyển. Gv hỏi đây là hiện tượng
thường gặp trong các bãi tha ma khi trời mưa nhẹ (có 2 chữ)
HS: Đó là hiện tượng “ ma trơi”
GV: Vậy ma trơi là hiện tượng như thế nào? Nó có đáng sợ như người ta vẫn
nghĩ hay không, chúng ta cùng nghiên cứu bài hôm nay để hiểu rõ hơn về hiện
tượng này.
HOẠT ĐỘNG CỦA THẦY VÀ TRÒ
Hoạt động 1
GV : Nêuqua về việc tìm ra nguyên tố
Photpho của nhà bác học Henning Brand
(1630-1710)
Hoạt động 2

19

NỘI DUNG


Trạng
thái, màu
sắc
Cấu tạo
phân tử
Tính tan
Độc tính
-tính bền
Tính phát
quang

20


Sáng kiến kinh nghiệm

Giáo viên: Đậu Thị Thịnh

P
Trạng

trắng
Chất

thái,

trong

trong nước.


P đỏ. GV làm TN chuyển hoá

trong nước trong các

250 0 , kh«ng cã k 2

→ Pđỏ
Ptrắng ←   

dung môi
Họat động 4:
GV: Yêu cầu hs nhận xét tính chất hóa học
của P theo các ý sau:
- Tại sao P lại hoạt động hoá học hơn N ở điều
kiện thường?

Độc

thông thường
Rất độc và Không độc

tính

gây

-tính

nặng khi rơikiện thường

bền

Họat động 5:
-GV: P thể hiện tính chất hóa học như thế
nào? Với các chất nào?

II – Tính chất hoá học:
• Nhận xét
- Độ âm điện P < N, nhưng P hoạt
động hơn là do trong phân tử N có

21


Sáng kiến kinh nghiệm

Giáo viên: Đậu Thị Thịnh

- GV: Yêu cầu HS lên Bảng viết PT của P tác liên kết ba bền vững.
dụng với Ca

- P trắng họa động hơn P đỏ.
- Khi tham gia phản ứng:

GV: Nêu thêm tính chất P tác dụng với H 2 , từ
đó giải thích hiện tượng ma trơi

P0 → P+3 hoặc P+5( thể hiện tính
khử)
P0 → P-3( thể hiện tính Oxi hoá)

- GV: Yêu cầu HS lên bảng viết PT của P tác 1. Tính oxi hoá:

Đốm sáng lập lòe
Phản ứng hóa học:
Ca3P2

+ H2O

3Ca(OH)2

+

2P2O5

+

2PH3
4PH3

+

8O2

- GV: bổ xung: P cũng tác dụng với một số phi 6H2O + Q
kim khi đun nóng: S

2. Tính khử: Khi tác dụng với các

- HS viết PTPƯ P + KClO3?

phi kim hoạt động như: O2, S,
Halogen và các chất oxi hoá mạnh


+ 3Cl 2 →

2P

- GV: Trong tự nhiên P tồn tại ở dạng nào? 2PCl3.
Tại sao N2 tồn tại dạng đơn chất còn P thì - Dư Cl2:
không?

+ 5Cl2 →

2P

2PCl5.

Chiếu lên màn hình những vật mà P tồn tại c. Tác dụng với hợp chất:
trong đó

-Tác dụng dễ dàng với những hợp

- Hs trả lời

chất có tính oxh mạnh: HNO3,
KClO3, KNO3, K2Cr2O7, ...
6P

+

5KClO 3


- Có trong protein thực vật, trong

23


Sáng kiến kinh nghiệm

Giáo viên: Đậu Thị Thịnh

xương, răng, bắp thịt, tế bào não,...
của người và động vật,
2. Điều chế:
- Trong cụng nghiệp: Nung hỗn hợp
Ca3(PO4)2, SiO2 và than ở 12000C
Ca3(PO4)2

+ 3SiO2 +5C

3CaSiO3 + 2P + 5CO
4. Củng cố: Dùng hình vẽ khắc sâu tính chất hóa học của P

Photpho vừa
thể hiện tính
oxi hóa vừa
thể hiện tính
khử

Tính oxi hóa
Tác dụng với H2
Tác dụng với một số kim loại như Ca, Zn

Ca3(PO4)2 + ( SiO2+C(t0) )  A + (Ca ) 

B + (HCl )  C +( O2(t0) )

D
Câu 3: Một hợp chất hidrua có công thức là RH 3. Trong oxit cao nhất R chiếm
43,66% về khối lượng. Xác định nguyên tố R
5. Hướng dẫn về nhà: Học bài và làm bài 1,2,3, 4 → 6SGK
5: ĐO LƯỜNG(Thực nghiệm sư phạm)
5.1.

Mục đích thực nghiệm

Chúng tôi tiến hành thực nghiệm sư phạm theo các giáo án đã soạn nhằm
kiểm tra tính đúng đắn của giả thuyết khoa học của đề tài đã đặt ra, hoặc khẳng
định hoặc bác bỏ giả thuyết đó.
5.2.

Đối tượng và phương pháp thực nghiệm

- Quá trình thực nghiệm được diễn ra ở 2 lớp :11A4, 11A5, 11A6, 11A7 trường
THPT Tĩnh Gia 2
- Lớp 11A5, 11A7 là các đối chứng
- Lớp 11A6, 11A4 là các lớp thực nghiệm
- Ở các lớp thực nghiệm dùng giáo án có sử dụng các hiện tượng thực tiễn trong
bài. Ở các lớp đối chứng sử dụng giáo án không có liên hệ thực tế.
Các lớp đối chứng và thực nghiệm đồng đều về thời gian dạy, nội dung kiến thức
và điều kiện dạy học
Sau bài dạy, kiểm tra kết quả lĩnh hội và khả năng vận dụng kiến thức của
HS ở cả hai nhóm đối chứng và thực nghiệm với cùng thời gian, cùng đề, cùng