BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ - HÀNH CHÍNH
QUỐC GIA HỒ CHÍ MINH

BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO

HỌC VIỆN CHÍNH TRỊ QUỐC GIA

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN
HỒ CHÍ MINH

HỌC VIỆN BÁO CHÍ VÀ TUYÊN TRUYỀN

LÊ BĂNG THẠCH

XÂY DỰNG QUY TRÌNH
XÂY DỰNG QUY TRÌNH
TỔ CHỨC SẢN XUẤT CÁC SẢN PHẨM BÁO CHÍ
TỔ CHỨC SẢN XUẤT CÁC SẢN PHẨM BÁO CHÍ CHO
CHO ĐÀI PHÁT THANH - TRUYỀN HÌNH
ĐÀI PHÁT THANH - TRUYỀN HÌNH
CẦN THƠ HIỆN NAY
CẦN THƠ HIỆN NAY

LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ HỌC
LUẬN VĂN THẠC SĨ BÁO CHÍ HỌC

CẦNTHƠ
THƠ -- 2015.
2015

nay”, là kết quả công trình nghiên cứu của riêng tôi, dưới sự hướng dẫn của
TS Hà Huy Phượng. Các số liệu và kết quả nêu trong luận văn là trung thực
và chưa từng được ai công bố trong bất cứ công trình nào khác. Các thông tin
trong luận văn đã được chỉ rõ nguồn gốc.
Tôi xin chịu trách nhiệm đối với luận văn của mình.
Tác giả


MỤC LỤC
Trang
1

MỞ ĐẦU

Chương 1: XÂY DỰNG QUY TRÌNH TỔ CHỨC SẢN XUẤT CÁC SẢN
PHẨM BÁO CHÍ - NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN

1.1. Các khái niệm
1.2. Vai trò của quy trình tổ chức các sản phẩm báo chí
1.3. Quy trình và phương thức tổ chức các sản phẩm báo chí

8
8
12
16

Chương 2: THỰC TRẠNG QUY TRÌNH TỔ CHỨC SẢN XUẤT CÁC
SẢN PHẨM BÁO CHÍ TẠI ĐÀI PHÁT THANH - TRUYỀN
HÌNH CẦN THƠ HIỆN NAY



KẾT LUẬN
TÀI LIỆU THAM KHẢO
PHỤ LỤC

86
88
93


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

CMS

: Content Management System

GS,TS.

: Giáo sư Tiến sĩ

HĐND

: Hội đồng nhân dân

Nxb.

: Nhà xuất bản

PGS,TS .


Ảnh 2.1: Chương trình Thời sự truyền hình
Ảnh 2.2: Giao diện trang chủ canthotv.vn và Trang Video
Ảnh 2.3: Luồng truy cập canthotv.vn
Ảnh 2.4: Thống kê Analytics lượt xem Chương trình thời sự
Ảnh 2.5: Thống kê Analytics thiết bị truy cập Canthotv.vn
Ảnh 2.6: Sai xót “key chữ” trên sóng truyền hình Cần Thơ

Trang
29
44
46
54
56
57
61


DANH MỤC CÁC BIỂU ĐỒ, SƠ ĐỒ
Trang
50
51

Biểu đồ 2.1:
Biểu đồ 2.2:
Biểu đồ 2.3:

Đánh giá chất lượng phát thanh
Hạn chế của sản phẩm Phát thanh
Kết quả khảo sát công chúng về sản phẩm Truyền


43
47

Sơ đồ 3.1:

Đề xuất Quy trình sản xuất truyền hình tại Đài PT-TH

Sơ đồ 3.2:

Cần Thơ
Đề xuất Quy trình sản xuất chương trình phát thanh

71
75

Sơ đồ 3.3:
Sơ đồ 3.4:

Đề xuất Quy trình sản xuất Canthotv.vn
Đề xuất Quy trình tổ chức sản xuất hội tụ các sản

76

phẩm báo chí của Đài Phát thanh và Truyền hình
thành phố Cần Thơ hiện nay

79


1

2
trở thành bài toán khó mà các phương tiện thuyền thông đang đi tìm lời giải.
Nhiều ban biên tập tìm ra lối thoát bằng cách đa dạng hóa các loại hình truyền
thông, ra thêm nhiều phiên bản như báo điện tử kèm bản tin truyền hình, cơ
quan báo hình mở thêm trang mạng điện tử…Chính vì thế, nhiều cơ quan báo
chí buộc phải tích cực đổi mới tờ báo cả về nội dung hình thức, chủ động
nâng cao chất lượng sản phẩm, hình thức tuyên truyền, cải tiến quy trình sản
xuất các sản phẩm báo chí của mình. Đây được xem là nhiệm vụ trọng yếu,
sống còn ở nhiều cơ quan báo chí hiện nay.
Đối lập lại, nhiều cơ quan báo chí vẫn còn cách làm truyền thống tồn
tại sự chậm chạp, cổ điển, quy trình thiếu khoa học, thiếu tính thời sự. Các sai
xót trên sản phẩm báo chí vẫn thường xuyên xảy ra, bởi quy trình không chặt
chẽ, gây nhiều tốn kém, lãnh phí. Một phần nguyên nhân của thực trạng này
xuất phát chính từ những bất cập trong quy trình tổ chức sản xuất.
Phải đổi mới và hoàn thiện hơn quy trình tổ chức sản xuất các sản
phẩm báo chí, đưa ra một số cách làm mới, mô hình mới với nhiều sự phối
hợp nhịp nhàng và chặt chẽ hơn. Cách tổ chức sản xuất sản phẩm báo chí
cũng có phần nào thay đổi để bắt kịp với nhu cầu thông tin ngày càng đa
dạng, việc đầu tư trang thiết bị hiện đại ngày càng được chú trọng để không
ngừng nâng cao chất lượng sản phẩm. Các công đoạn sẽ diễn ra như thế nào
là hiệu quả? Cách phối hợp xử lý tin bài ra sao giữa các sản phẩm của một cơ
quan báo chí đa phương tiện. Mô hình tòa soạn hội tụ ra sao? Phải xây dựng
đội ngũ phóng viên, biên tập như thế nào để có thể vận hành theo quy trình tổ
chức sản xuất hiện đại theo xu hướng hội tụ.
Xuất phát chính từ thực tế chung mang tính cấp thiết, cũng như tại cơ
quan báo chí nơi mình công tác đang gặp phải, tác giả đã chọn đề tài “Xây
dựng quy trình tổ chức sản xuất các sản phẩm báo chí cho Đài Phát
thanh - Truyền hình Cần Thơ hiện nay”. Nhằm góp phần giải quyết một số



4
giữa các ngôn ngữ hình ảnh, âm thanh, văn bản, với khả năng tương tác và
lưu trữ cao. Đối với các cơ quan báo chí truyền hình có phát triển phiên bản
trang mạng điện tử sẽ góp phần cải thiện và bổ trợ rất nhiều cho các sản phẩm
báo chí của mình.
Một số luận văn Thạc sĩ có đề tài nghiên cứu có liên quan một phần
như: Tổ chức sản xuất chương trình truyền hình của Hoàng Thị Nga (2012).
Học viên Trần Thị Thùy Liên đã bảo vệ thành công đề tài Tổ chức hoạt động
của cơ quan báo chí đa phương tiện (2013). Năm 2014 học viên Lê Minh
Tùng đã bảo vệ thành công đề tài Xây dựng mô hình tòa soạn sản xuất hai
phiên bản cho cơ quan báo đảng địa phương.
Luận văn thạc sĩ báo chí “Tổ chức hoạt động cơ quan báo chí đa
phương tiện tại Đài phát thanh và Truyền Hình Quảng Ninh hiện nay” của
học viên Trần Thị Thùy Liên do TS. Hà Huy Phượng hướng dẫn đã hệ thống
hóa những vấn đề lý luận cơ bản về tổ chức hoạt động cơ quan báo chí đa
phương tiện, tác giả cũng đã khái quát khái niệm về hoạt động tổ chức hoạt
động cơ quan báo chí đa phương tiện,… Luận văn nghiên cứu, phân tích thực
trạng việc tổ chức hoạt động báo chí đa phương tiện tại Đài Phát thanh và
Truyền hình Quảng Ninh từ đó đưa ra một số giải pháp, khuyến nghị nhằm
nâng cao chất lượng tổ chức hoạt động của cơ quan báo chí đa phương tiện.
Tuy nhiên, luận văn chưa phân tích sâu về quy trình sản xuất để nâng cao chất
lượng tổ chức sản xuất trong cơ quan báo chí đa phương tiện. Mặt khác luận
văn chỉ dừng lại ở tổ chức hoạt động mà chưa đề cập nhiều đến hoạt động sản
xuất, trong khi đó để đánh giá hiệu quả tổ chức hoạt động thì quy trình sản
xuất là vấn đề không thể tách rời trong hoạt động báo chí. Vậy nên trong
nghiên cứu của mình tác giả sẽ vận dụng cơ sở lý luận, phát triển nghiên cứu
thêm các vấn đề liên quan đến tổ chức sản xuất các sản phẩm báo chí, cụ thể
là Đài Phát thanh và Truyền hình thành phố Cần Thơ.




6
hiện nay. Một trong những Đài Phát thanh và Truyền hình địa phương nằm ở
trung tâm Đồng bằng sông Cửu Long.
4.2. Đối tượng và phạm vi khảo sát
Phạm vi khảo sát của luận văn là khảo sát quy trình tổ chức sản xuất
sản phẩm báo chí của Đài Phát thanh và Truyền hình thành phố Cần Thơ hiện
nay. Đi sâu vào phần quan trọng mang tính quyết định trong quy trình tổ chức
sản xuất, các giải pháp về kỹ thuật trong quy trình. Sự phối kết hợp giữa các
sản phẩm trong quy trình sản xuất các sản phẩm báo chí của Đài Phát thanh
và Truyền hình thành phố Cần Thơ hiện nay. Thời gian khảo sát của đề tài từ
tháng 6/2014 đến tháng 6/2015.
5. Cơ sở lý luận và phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp nghiên cứu tài liệu: Thực hiện trong quá trình khảo sát
nghiên cứu đọc các tài liệu khoa học, giáo trình, các văn bản, chỉ thị, nghị
quyết... Phương pháp này được sử dụng để hệ thống hóa những vấn đề về lý
luận báo chí, tạo cơ sở lý thuyết cho đề tài nghiên cứu.
- Phương pháp khảo sát thực tế: Để làm sáng tỏ thực trạng các mô
hình, quy trình sản xuất của các sản phẩm báo chí, qua đó chỉ rõ những ưu
điểm, hạn chế trong việc tổ chức sản xuất các sản phẩm báo chí cho Đài Phát
thanh và Truyền hình thành phố Cần Thơ hiện nay.
- Phương pháp điều tra xã hội học: Xây dựng bản hỏi để thăm dò ý
kiến, thu thập dữ liệu phục vụ nghiên cứu đề tài.
- Phương pháp phỏng vấn sâu (phỏng vấn chuyên gia): Phỏng vấn
những chuyên gia, người có kinh nghiệm, cán bộ quản lý, phóng viên biên tập
trực tiếp làm việc trong quy trình để định hướng trong quá trình nghiên cứu.
- Phương pháp thảo luận nhóm: tập trung những người làm báo có liên
quan trong quy trình sản xuất các sản phẩm báo chí, bàn luận trao đổi để tìm
hiểu phân tích, tìm phương án thống nhất chung để góp phần cải tiến, xây
dựng quy trình sản xuất sản phẩm báo chí đạt hiệu quả hơn.

8
Chương 1
XÂY DỰNG QUY TRÌNH TỔ CHỨC SẢN XUẤT CÁC
SẢN PHẨM BÁO CHÍ - NHỮNG VẤN ĐỀ LÝ LUẬN CƠ BẢN
1.1. Các khái niệm
1.1.1. Khái niệm về báo chí và sản phẩm báo chí
+ Khái niệm báo chí
Theo Nghị Định số 51/2002/NĐ-CP ngày 26 tháng 4 năm 2002 của
Chính Phủ, trong chương 1, Điều 1 giải thích rõ “Báo chí là tên gọi chung đối
với các loại hình báo in, báo hình, báo nói, báo điện tử”. Báo chí được hiểu
theo nghĩa rộng bao gồm những loại hình khác nhau như: Báo in (còn gọi là
Báo viết), Báo nói (Phát thanh), Báo hình (Truyền hình), Báo điện tử (Báo
trên mạng Internet) - tức là những kênh thông tin truyền thông đại chúng sản
xuất và quảng bá thông tin thường xuyên liên tục, trên phạm vi rộng lớn, định
kỳ (và phi định kỳ) điều đặn và cập nhật nhất, tác động đến nhiều người nhất.
Theo PGS,TS. Nguyễn Văn Dững, đã nhận định quan niệm Báo chí là là
phương tiện thông báo, thông tin về những sự việc mới diễn ra hàng ngày cho
nhiều người biết. Báo chí là phương tiện thông tin thời sự, phương tiện giao tiếp
xã hội; là diễn đàn cung cấp trao đổi và chia sẻ thông tin công khai [6, tr.54].
Theo PGS,TS. Đức Dũng, thuật ngữ báo chí để chỉ những loại hình báo
chí khác nhau như báo in, báo nói (phát thanh), báo hình (truyền hình), thông
tấn, báo ảnh và báo mạng - internet [5, tr.8].
Thông tin báo chí đề cập đến mọi mặt của đời sống một cách xác thực,
cụ thể, tỷ mỷ. Nó đặc biệt chú ý đến những cái mới (tính thời sự) và việc phản
ánh những cái mới đó dưới một góc nhìn thể hiện lập trường của tác giả. Nói
cách khác, đặc trưng cơ bản của thông tin báo chí được thể hiện ở ba điểm cơ
bản nhất: Tính xác thực, tiêu biểu - Tính thời sự - Tính định hướng trực tiếp.
Nói về những chức năng của báo chí, người ta thường nhấn mạnh một





10
Sản phẩm báo chí bao gồm:
- Sản phẩm báo in: Theo PGS,TS. Nguyễn Văn Dững, “báo in là những
ấn phẩm xuất bản định kỳ, bằng kí hiệu chữ viết hình ảnh và các ngôn ngữ phi
văn tự, thông tin về các vấn đề thời sự, phát hành rộng rãi và định kỳ nhằm
phục vụ công chúng - nhóm đối tượng nào đó với mục đích nhất định” [6,
tr.101].
- Sản phẩm phát thanh: Phát thanh là kênh truyền thông đại chúng sử
dụng kỹ thuật sóng điện từ và hệ thống truyền dẫn truyền đi âm thanh tác
động trực tiếp vào thính giác người tiếp nhận. Chất liệu chính của phát thanh
là nghệ thuật lời nói, tiếng động và âm nhạc trong việc tái hiện cuộc sống hiện
thực. thông điệp được mã hóa và truyền qua kênh phát thanh, người nhận phải
có máy thu thanh mới tiếp nhận được thông điệp [6, tr.111].
- Sản phẩm truyền hình: Là kênh truyền thông chuyển tải thông điệp
bằng hình ảnh động với nhiều màu sắc vốn có từ cuộc sống cùng với lời nói,
âm nhạc, tiếng động [6, tr.118].
- Sản phẩm báo mạng điện tử: Là loại hình báo chí - truyền thông tồn
tại, phát triển trên mạng internet toàn cầu. Báo mạng điện tử đã hội tụ được
nhiều ưu điểm nổi trội của các kênh truyền thông trước đó [6, tr.123].
- Báo chí đa phương tiện: Multimedia được hiểu là đa phương tiện, đa
truyền thông hay truyền thông đa phương tiện được hiểu là sử dụng nhiều loại
phương tiện (ngôn ngữ văn tự và phi văn tự) để thực hiện và tạo nên một sản
phẩm báo chí. Một sản phẩm báo chí được coi là sản phẩm đa phương tiện khi
nó tích hợp nhiều trong số các phương tiện truyền tải thông tin sau: Văn bản
(text), hình ảnh tỉnh (still image), hình ảnh động (animation), đồ họa
(graphic), âm thanh (audio), video và các chương trình tương tác (interactive
program).
1.1.2. Khái niệm quy trình tổ chức sản xuất các sản phẩm báo chí

công đoạn để tạo thành một sản phẩm báo chí mang tính tập thể.


12
1.2. Vai trò của quy trình tổ chức sản xuất sản phẩm báo chí
Báo chí hiện nay ở nước ta phát triển theo xu hướng báo mạng điện tử
làm trung tâm, truyền hình giảm ưu thế trong các loại hình báo chí truyền
thống. Báo in, phát thanh bị đẩy vào cuộc cạnh tranh gay gắt khi sụt giảm về
lượng phát hành, người nghe có nguy cơ thu nhỏ về quy mô và giảm quảng
cáo. Thực tế đã có nhiều cơ quan báo chí, đài phát thanh chịu lỗ và chịu thất
bại. Đứng trước thực trạng đó, cải tiến quy trình tổ chức sản xuất là vấn đề đặt
ra khá cấp bách, bên cạnh chú trọng nâng cao chất lượng nội dung, hình thức
cho các sản phẩm báo chí.
1.2.1. Đối với cơ quan báo chí
+ Phù hợp với xu hướng phát triển báo chí hiện đại
Sự chuyển hướng từ các phương tiện truyền thông truyền thống sang hệ
thống truyền thông đa phương tiện đã không chỉ bao hàm ý nghĩa về một sự
thay đổi hình thức chuyển tải thông tin, mà còn quan trọng hơn, báo hiệu một
cuộc cách mạng lớn về phong cách làm báo. Bất kể một công ty truyền thông
nào, nếu muốn thành công thì đều phải nhận thức, đón đầu và phát triển sự
chuyển biến này [28, tr.12].
Sự phát triển mạnh mẻ của công nghệ truyền thông, mạng internet và
các ứng dụng kỹ thuật số đã tạo ra những cơ hội và động lực mới cho sự phát
triển kinh tế xã hội, đồng thời cũng đặt ra những thách thức không nhỏ cho
hoạt động báo chí truyền thông hiện đại. Có thể thấy, truyền thông internet ra
đời tạo ra xu hướng hội tụ truyền thông và đa phương tiện, đánh dấu bước
ngoặt quan trọng trong sự vận động và phát triển của báo chí truyền thông
hiện đại theo xu hướng báo mạng điện tử làm trung tâm. Nếu báo phát thanh
có những chương trình tin tức và âm nhạc trên radio thì báo điện tử cũng có thể
làm những chương trình như thế, thậm chí không chỉ cho người truy cập nghe

tính chuyên nghiệp của báo chí hiện đại trước hết phải được thể hiện ở năng
lực của nhà báo, ở khả năng sử dụng các phương pháp, phương tiện, hình
thức... có tính đặc thù của báo chí để phản ánh và tác động đến đời sống xã


14
hội, thúc đẩy tiến bộ xã hội. Nói cách khác, tính chuyên nghiệp của báo chí
thể hiện ở phương thức chuyên biệt của nhà báo trong việc tác động đến các
đối tượng độc giả, thính giả một cách thuyết phục và có hiệu quả xã hội cao.
Hội thảo khoa học quốc gia, với chủ đề “Tính chuyên nghiệp của báo chí
hiện đại - những vấn đề lý luận và thực tiễn”.
Tính chuyên nghiệp là sự tổng hợp của tài năng, sự say mê và kỹ năng
nghiệp vụ chuyên môn cao của các nhà báo để tạo nên những tác phẩm báo
chí tiêu biểu, đáp ứng được nhu cầu của cuộc sống. Đạo đức nhà báo là một
nhân tố hết sức quan trọng để tạo nên tình chuyên nghiệp của phóng viên báo
chí. Nhà báo phải sống và làm việc theo luật pháp, phải suy nghĩ và viết với
tất cả trách nhiệm công dân để tác phẩm báo chí vừa phục vụ nhân dân, vừa
định hướng dư luận. Bài báo hay và có sức lan tỏa rộng rãi, có tác dụng thu
hút sự chú ý, lưu tâm của xã hội, và tạo ra hiệu ứng xã hội tích cực là những
bài báo thể hiện sâu sắc lương tâm nghề nghiệp của người làm báo.
Trong thời đại toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế hiện nay, các nhà báo
cần phải được trang bị những phương tiện hiện đại để có thể thao tác nghiệp
vụ trong mọi điều kiện hoàn cảnh. Tính chuyên nghiệp của đội ngũ nhà báo là
hạt nhân để xây dựng nên tính chuyên nghiệp của báo chí hiện đại. Không có
những nhà báo tài năng xuất chúng, có lương tâm, đạo đức nghề nghiệp thi
không thể có một nên báo chí chuyên nghiệp hiện đại [17, tr.44].
1.2.2. Đối với sản phẩm báo chí
+ Nâng cao chất lượng sản phẩm báo chí
Về mặt lý thuyết, quy trình tổ chức sản xuất báo chí thường không ảnh
hưởng đến chất lượng của sản phẩm báo chí. Vì nó là các bước, là một trình tự

có hiệu quả mọi yếu tố cấu thành của quá trình sản xuất chương trình, đồng
thời làm cho bộ máy quản lí gọn nhẹ năng động, hoạt động nhịp nhàng, đạt
hiệu quả cao. Để thực hiện tốt công tác tổ chức sản xuất đòi hỏi cơ quan báo
chí đó phải có bộ máy gọn nhẹ, linh hoạt, nhiệt tình trong công việc, sự phối
hợp khoa học, ổn định thì việc vận hành quy trình sản xuất sản phẩm báo chí


16
mới đạt hiệu quả cao.
1.3. Quy trình và phương thức tổ chức sản xuất sản phẩm báo chí
1.3.1. Quy trình tổ chức sản xuất sản phẩm báo chí
+ Mô hình chung tổ chức sản xuất sản phẩm báo chí
* Công đoạn 1: Xây dựng đề tài - kế hoạch sản xuất sản phẩm
Đề tài có thể do ban biên tập phân công theo kế hoạch tuyên truyền, đề
tài do phóng viên phát hiện.
Tìm hiểu và nghiên cứu thực tế: Đây là khâu đầu tiên trong quy trình
sáng tạo một tác phẩm báo chí. Các nhà báo thường dễ bỏ qua khâu này, nhất
là đối với những nhà báo đã có bề dày kinh nghiệm. Bởi vì nhà báo tin vào
kinh nghiệm và sự hiểu biết mà họ sẵn có để xác định, lựa chọn đề tài. Quá
trình tìm hiểu và nghiên cứu thực tế nếu được coi trọng sẽ giúp nhà báo có
thêm thông tin, tài liệu, giúp cho việc chọn đề tài thuyết phục hơn. Thực tế
đời sống luôn biến động hàng ngày hàng giờ, việc tìm hiểu và nghiên cứu
thực tế chính là quá trình nhà báo thu thập thông tin cần thiết cho việc quyết
định có chọn hay không chọn đề tài đó. Nó cũng khác với quá trình tìm hiểu,
thu thập và khai thác thông tin từ thực tế để hoàn thành tác phẩm sau này.


17

Sơ đồ 1.1: Mô hình chung tổ chức sản xuất sản phẩm báo chí

viết lời, đọc tiếng khớp tiếng, dựng các kỹ xảo cần thiết…Lúc này, phóng
viên biên tập phát huy năng lực của mình để trao chuốt cho tác phẩm thành
hình cụ thể. Sau khi làm hậu kỳ xong, tác phẩm sẽ được chuyển cho người
có trách nhiệm duyệt nội dung, hình thức thể hiện trong tác phẩm. Nếu đạt
yêu cầu sẽ được duyệt và chuyển đến bộ phận phát sóng phát tán sản phẩm.
Các chương trình trực tiếp không có giai đoạn xử lý hậu kỳ. Đối với các
chương trình sản xuất trước thì giai đoạn hậu kỳ là một yếu tố bảo đảm
chất lượng hiệu quả. Nó tổ chức lại các tư liệu hình ảnh, sử dụng chất liệu
âm thanh tiếng động, âm nhạc để nâng cao khả năng thể hiện của tác phẩm
báo chí [43, tr.147].
* Công đoạn 3: In ấn, phát sóng, truyền dẫn phát tán sản phẩm
Mỗi sản phẩm báo chí khác nhau sẽ được phát sóng, phát tán theo các
phương thức khác nhau. Truyền hình, phát thanh, báo mạng…Riêng báo