Luận văn tốt nghiệp

i

Học viện Tài chính

LỜI CAM ĐOAN

SV: Đặng Thị Thu Thủy

Lớp: CQ49/01.02


Luận văn tốt nghiệp

ii

Học viện Tài chính

MỤC LỤC

LỜI CAM ĐOAN..................................................................................................i
MỤC LỤC............................................................................................................ii
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT.................................................................v
DANH MỤC CÁC BẢNG..................................................................................vi
DANH MỤC CÁC HÌNH..................................................................................vii
LỜI MỞ ĐẦU.......................................................................................................1
CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ CHI THƯỜNG XUYÊN VÀ
QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH XÃ...................................3
1.1. Những vấn đề chung về chi thường xuyên ngân sách xã....................3
1.1.1. Quá trình hình thành và phát triển của ngân sách xã.................................3

.............................................................................................................................24
BẢng 2.2: Chi công tác dân quân tỰ vỆ - an ninh trẬt tỰ............................25
BẢng 2.3: Chi sỰ nghiỆp giáo dỤc..................................................................26
BẢng 2.4: Chi sỰ nghiỆp y tẾ..........................................................................27
BẢng 2.5 : Chi sỰ nghiỆp văn hóa thông tin..................................................28
2.4.3. Thực trạng quyết toán chi thường xuyên ngân sách xã Vĩnh Thành.........36
2.5. Đánh giá thực trạng chi và quản lý chi thường xuyên ngân sách xã
Vĩnh Thành.......................................................................................................36
2.5.1. Những mặt đạt được..................................................................................36
2.5.2. Những mặt hạn chế....................................................................................37
2.5.3. Nguyên nhân..............................................................................................38
Chương 3: MỘt sỐ giẢi pháp nhẰm hoàn thiỆn công tác quẢn lý chi
thưỜng xuyên ngân sách xã Vĩnh Thành – huyỆn Yên Thành – tỈnh NghỆ
An.........................................................................................................................40
3.1. Định hướng phát triển kinh tế - xã hội và quản lý chi thường xuyên
ngân sách xã trên địa bàn xã Vĩnh Thành trong thời gian tới..........................40
3.1.1. Định hướng phát triển kinh tế - xã hội xã Vĩnh Thành trong thời gian tới
.............................................................................................................................40
3.1.2. Định hướng công tác quản lý chi thường xuyên ngân sách xã Vĩnh Thành
thời gian tới.........................................................................................................40
3.2. Một số giải pháp nhằm tăng cường công tác quản lý chi thường
xuyên ngân sách xã Vĩnh Thành......................................................................41

SV: Đặng Thị Thu Thủy

Lớp: CQ49/01.02


Luận văn tốt nghiệp


DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT

CNH - HĐH

Công nghiệp hóa- hiện đại hóa

HĐND

Hội đồng nhân dân

KBNN

Kho bạc nhà nước

KT-XH

Kinh tế xã hội

NSNN

Ngân sách Nhà nước

NSX

Ngân sách xã

UBND

Ủy ban nhân dân


Chi quản lý nhà nước, Đảng, Đoàn thể

SV: Đặng Thị Thu Thủy

27
29
30
31
36

Lớp: CQ49/01.02


Luận văn tốt nghiệp

vii

Học viện Tài chính

DANH MỤC CÁC HÌNH

LỜI CAM ĐOAN..................................................................................................i
MỤC LỤC............................................................................................................ii
DANH MỤC CÁC CHỮ VIẾT TẮT.................................................................v
DANH MỤC CÁC BẢNG..................................................................................vi
DANH MỤC CÁC HÌNH..................................................................................vii
LỜI MỞ ĐẦU.......................................................................................................1
CHƯƠNG 1: NHỮNG VẤN ĐỀ CHUNG VỀ CHI THƯỜNG XUYÊN VÀ
QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN NGÂN SÁCH XÃ...................................3
Hình 1.1: Quy trình lẬp dỰ toán ngân sách xã..............................................11

những công cụ, chính sách phù hợp để khắc phục những khó khăn, ổn định nền
kinh tế vĩ mô, hỗ trợ thị trường nhằm mang lại hiệu quả trong việc quản lý nền
kinh tế. Và một trong những công cụ quản lý quan trọng của nhà nước là tài
chính nhà nước như: NSNN, tín dụng nhà nước, các quỹ tài chính trung gian.
Thông qua các chính sách, công cụ này để quản lý thống nhất nền tài chính quốc
gia, đáp ứng các yêu cầu đổi mới của đất nước.
Ngân sách xã, phường, thị trấn (gọi chung là ngân sách xã) là một cấp
ngân sách nằm trong hệ thống NSNN và là cấp ngân sách có tầm quan trọng đặc
biệt, bởi vì:
Thứ nhất, ngân sách xã là ngân sách cấp cơ sở trong hệ thống NSNN, công
tác quản lý ngân sách cấp cơ sở có hoàn thiện thì mới tạo được nền tảng tốt cho
việc quản lý của ngân sách cấp trên.
Thứ hai, trên địa bàn cấp xã diễn ra rất nhiều các quan hệ kinh tế giữa các
chủ thể khác nhau. Xã cũng là nơi trực tiếp triển khai các chủ trương, chính sách
của Đảng và Nhà nước, những chủ trương chính sách đó có liên quan trực tiếp
đến đời sống vật chất, tinh thần của người dân, hộ gia đình trên địa bàn xã. Do
vậy thu - chi ngân sách xã đóng vai trò rất quan trọng, liên quan trực tiếp đến sự
phát triển của địa phương, hơn nữa nguồn thu - chi cho ngân sách xã rất hạn hẹp
nên việc quản lý nguồn thu - chi đó sao cho hợp lý nhất để vừa hoàn thành nhiệm
vụ được giao vừa đạt hiệu quả cao là một vấn đề cấp thiết không những cán bộ

SV: Đặng Thị Thu Thủy

Lớp: CQ49/01.02


Luận văn tốt nghiệp

2



Luận văn tốt nghiệp

-

3

Học viện Tài chính

Phạm vi không gian: địa bàn xã Vĩnh Thành - huyện Yên Thành - tỉnh

Nghệ An
- Phạm vi thời gian: Phân tích và đánh giá thực trang chi thường xuyên
NSX tại xã Vĩnh Thành giai đoạn 2012 – 2014 và đề xuất giải pháp cho thời gian
tới.
4. Phương pháp nghiên cứu
- Thu thập, tổng hợp số liệu về tình hình chi thường xuyên ngân sách xã giai
đoạn 2012 - 2014
- So sánh đối chiếu dự toán và quyết toán ngân sách xã qua các năm
- Khảo sát tình hình quản lý chi thực tế tại đơn vị và so sánh với số liệu báo
cáo
- Phỏng vấn, xin ý kiến của cán bộ tài chính xã
- Trao đổi cùng giáo viên hướng dẫn
5. Kết cấu của luận văn
Luận văn gồm 3 chương:
Chương 1: Những vấn đề chung về chi thường xuyên và quản lý chi
thường xuyên ngân sách xã
Chương 2: Thực trạng chi và quản lý chi thường xuyên ngân sách xã
Vĩnh Thành – huyện Yên Thành – tỉnh Nghệ An
Chương 3: Một số giải pháp nhằm hoàn thiện công tác quản lý chi

tồn tại của nhà nước và nền kinh tế hàng hóa – tiền tệ đã tạo ra những điều kiện
cần và đủ cho NSNN ra đời và tồn tại. Chừng nào còn tồn tại cả 2 điều kiện trên,
thì NSNN vẫn còn tồn tại. Cơ cấu tổ chức của bộ máy nhà nước ở mọi quốc gia
đều là sự hợp thành của một số cấp hành chính nhất định, và có sự phân công,
phân cấp về quản lý kinh tế, xã hội cho mỗi cấp đó. Nên cấu trúc của hệ thống
NSNN ở các quốc gia luôn bao gồm một số cấp ngân sách nhất định; trong đó
ngân sách xã/vùng luôn được coi là cấp ngân sách cơ sở. Hiện nay, hệ thống
ngân sách Nhà nước ta bao gồm: Ngân sách trung ương và ngân sách các cấp
chính quyền địa phương. Ngân sách địa phương gồm: Ngân sách cấp tỉnh (thành
phố trực thuộc trung ương), ngân sách cấp huyện (thành phố/thị xã) và ngân sách
cấp xã (phường, thị trấn).
Như vậy, NSX là hệ thống các quan hệ kinh tế giữa Nhà nước và các chủ
thể khác phát sinh trong quá trình phân phối nhằm tạo lập, sử dụng quỹ tiền tệ
gắn liền với việc thực hiện các nhiệm vụ của chính quyền cấp xã hàng năm.
1.1.2. Khái niệm, đặc điểm chi thường xuyên ngân sách xã
SV: Đặng Thị Thu Thủy

Lớp: CQ49/01.02


Luận văn tốt nghiệp

5

Học viện Tài chính

Khái niệm: Chi thường xuyên NSX là quá trình phân phối và sử dụng
nguồn vốn đã tập trung qua thu ngân sách xã nhằm đáp ứng cho các nhu cầu chi
tiêu giúp bộ máy chính quyền xã vận hành và thực hiện các nhiệm vụ KT – XH
thường xuyên của xã.

6

Học viện Tài chính

Để chính quyền tại cơ sở thực hiện tốt chức năng nhiệm vụ của mình thì
cần phải có kinh phí hoạt động và ngân sách xã cung cấp và duy trì sự phát triển
của xã.
Thứ nhất, đảm bảo nguồn tài chính cho hoạt động của chính quyền xã.
Muốn thực hiện được các hoạt động theo nhiệm vụ được giao, xã cần phải có
nguồn tài lực cần thiết để hợp thành một trong ba yếu tố đầu vào. Không chỉ
chính quyền xã mà tất cả các cơ quan nhà nước không tự tạo ra của cải để nuôi
sống mình, mà nguồn tài lực đáp ứng cho các hoạt động được đảm bảo từ NSX
nói riêng cũng như NSNN nói chung. Vì vậy, chi thường xuyên ngân sách xã giữ
vai trò quan trọng nuôi sống bộ máy chính quyền xã.
Thứ hai, chi cho hoạt động thường xuyên để thực hiện các nhiệm vụ KT –
XH của xã. Hàng năm, chính quyền cấp xã đều cần nguồn kinh phí để thực hiện
các nhiệm vụ KT – XH của mình như đảm bảo an ninh trật tự trên địa bàn xã, phát
triển kinh tế, giáo dục, y tế, chi đảm bảo xã hội,… Chi thường xuyên NSX đóng
vai trò là nguồn lực chủ yếu để chính quyền xã thực hiện chức năng, nhiệm vụ KT
– XH thường xuyên trên địa bàn xã, góp phần tạo ra sự ổn định về chính trị, phát
triển về kinh tế, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người dân trên địa bàn
xã.
1.1.4. Nội dung chi thường xuyên ngân sách xã
•Phân loại theo nội dung chi:
Theo nội dung chi, chi thường xuyên NSX bao gồm:
- Chi thanh toán cá nhân bao gồm : tiền lương, tiền công, phụ cấp…cho
cán bộ, công chức cấp xã; sinh hoạt phí đại biểu HĐND, các khoản phụ cấp
theo quy định của nhà nước, phí công tác,...
- Chi nghiệp vụ chuyên môn là các khoản chi nhằm đảm bảo cho hoạt
động chuyên môn của chính quyền xã, nhằm thực hiện các nhiệm vụ KT – XH

chính sách xã hội và bảo hiểm. Chi hỗ trợ cho các hoạt động của các tổ chức
chính trị - xã hội…Đây là nhóm chi chiếm tỷ trọng khá lớn trong tổng số chi
NSX.
- Chi cho quốc phòng và an ninh: chi cho công tác dân quân tự vệ, trật
tự an toàn xã hội…
- Chi khác: bao gồm chi trợ giá theo chính sách của Nhà nước, chi
thường xuyên cho các chương trình, mục tiêu quốc gia.
1.2. Quản lý chi thường xuyên ngân sách xã

SV: Đặng Thị Thu Thủy

Lớp: CQ49/01.02


Luận văn tốt nghiệp

8

Học viện Tài chính

Khái niệm: Quản lý chi thường xuyên NSX là quá trình nhà nước sử dụng
các phương pháp, các công cụ thích hợp nhằm hướng dẫn, điều khiển các hoạt
động NSX thường xuyên trên địa bàn vận động, phát triển phù hợp với các quy
luật khách quan và đạt được các mục tiêu kinh tế - xã hội đã dự định.
1.2.1. Các nguyên tắc quản lý chi thường xuyên ngân sách xã
1.2.1.1. Nguyên tắc chi theo dự toán
Quản lý chi theo dự toán được coi là rất quan trọng đối với việc quản lý
chi thường xuyên của NSX. NSX hàng năm để đầu tư cho nhiều lĩnh vực khác
nhau, mức chi cho mỗi loại hoạt động được xác định theo đối tượng riêng, định
mức riêng sẽ dẫn đến các mức chi từ NSX cho các hoạt động cũng có sự khác

các nguồn lực khan hiếm đó luôn phải tính sao cho chi phí ít nhất nhưng vẫn đạt
hiệu quả tốt nhất. Hàng năm nguồn chi cho NSX thì có hạn nhưng nhu cầu chi
NSX luôn tăng nhanh so với khả năng huy động được. Vì vậy tôn trọng nguyên
tắc tiết kiệm hiệu quả là cần thiết trong quản lý chi NSX.
1.2.1.3. Nguyên tắc chi trực tiếp qua Kho bạc nhà nước
Một trong những nhiệm vụ quan trọng của KBNN là quản lý quỹ NSX, vì
vậy KBNN vừa có quyền vừa có trách nhiệm kiểm soát chặt chẽ mọi khoản chi
thường xuyên của NSX, hiện nay nước ta đã và đang thực hiện “ Chi trực tiếp
qua Kho bạc Nhà nước”
Chi trực tiếp qua KBNN là phương thức thanh toán chi trả có sự tham gia của ba
bên: Đơn vị sử dụng NSX, KBNN, tổ chức hoặc cá nhân được nhận các khoản tiền do
đơn vị sử dụng NSX ủy quyền KBNN trích tiền tài khoản của mình để chuyển trả vào
tài khoản cho người được hưởng ở một trung gian tài chính nào đó, nơi người hưởng
tiền mở tài khoản giao dịch.
1.2.1.4. Nguyên tắc chi theo đúng chế độ, tiêu chuẩn định mức quy định
Thực hiện theo đúng quy định trong quyết định 59/2010/QĐ-TTg của Thủ
tướng Chính phủ về việc ban hành định mức phân bổ chi thường xuyên NSNN
năm 2011. Đồng thời căn cứ vào Quyết định 103/2010 QĐ-UNBD tỉnh Nghệ An
ngày 14/2/2010 về việc ban hành định mức phân bổ dự toán chi thường xuyên
ngân sách tỉnh Nghệ An giai đoạn 2011-2015 và phối hợp với hướng dẫn thực
hiện phân bổ chi NSNN của huyện Yên Thành. Đây là một điều kiện tiên quyết
trong việc chi trả chế độ và thực hành tiết kiệm.

SV: Đặng Thị Thu Thủy

Lớp: CQ49/01.02


Luận văn tốt nghiệp


UBND xã

2

3

4

5
10

HĐND xã

9

Các ban, đoàn thể, kế
toán xã
SV: Đặng Thị Thu Thủy

Lớp: CQ49/01.02


Luận văn tốt nghiệp

11

Học viện Tài chính

HÌNH 1.1: QUY TRÌNH LẬP DỰ TOÁN NGÂN SÁCH XÃ




Luận văn tốt nghiệp

12

Học viện Tài chính

Căn cứ tổ chức chấp hành dự toán chi thường xuyên ngân sách xã
- Căn cứ dự toán NSX và phương án phân bổ NSX cả năm đã được
HĐND xã quyết định, UBND xã phân bổ chi tiết dự toán chi NSX theo Mục lục
NSNN gửi KBNN nơi giao dịch để làm căn cứ thanh toán và kiểm soát chi.
- Căn cứ vào dự toán cả năm và khả năng thu, nhu cầu chi của từng quý,
UBND xã lập dự toán thu, chi quý (có chia ra tháng) gửi KBNN nơi giao dịch.
Đối với những xã có các nguồn thu chủ yếu theo mùa vụ, UBND xã đề nghị cơ
quan tài chính cấp trên thực hiện tiến độ cấp số bổ sung cân đối trong dự toán đã
được giao (nếu có) cho phù hợp để điều hành chi theo tiến độ công việc.
- Chủ tịch UBND xã (hoặc người được uỷ quyền) là chủ tài khoản thu,
chi NSX.
- Xã có quỹ tiền mặt tại xã để thanh toán các khoản chi có giá trị nhỏ.
Định mức tồn quỹ tiền mặt tại xã do KBNN huyện quy định cho từng loại xã.
Riêng những xã ở xa KBNN, điều kiện đi lại khó khăn, chưa thể thực hiện việc
nộp trực tiếp các khoản thu của NS xã vào KBNN, định mức tồn quỹ tiền mặt
được quy định ở mức phù hợp.
Tổ chức thực hiện nhiệm vụ chi NSX
- Trách nhiệm của các cơ quan và cá nhân trong việc quản lý chi NSX
• Các tổ chức, đơn vị thuộc xã:
Chi đúng dự toán được giao, đúng chế độ, tiêu chuẩn, định mức, đúng mục
đích, đối tượng và tiết kiệm, có hiệu quả; khi có nhu cầu chi làm thủ tục đề nghị
kế toán xã rút tiền tại KBNN hoặc quỹ tại xã để thanh toán; Chấp hành đúng quy

Tổ chức thực hiện và kiểm tra việc thực hiện ngân sách xã
Phối hợp với các cơ quan nhà nước cấp trên trong việc quản lý ngân sách
nhà nước trên địa bàn xã.
Báo cáo về ngân sách nhà nước theo quy định của pháp luật;
1.2.2.3. Quyết toán chi thường xuyên ngân sách xã
- Tài chính xã có trách nhiệm thực hiện công tác hạch toán kế toán và
quyết toán ngân sách xã theo Mục lục ngân sách nhà nước và chế độ kế toán
ngân sách xã hiện hành; thực hiện chế độ báo cáo kế toán và quyết toán theo quy
định. KBNN nơi giao dịch thực hiện công tác kế toán thu, chi quỹ ngân sách xã
theo quy định; định kỳ hàng tháng, quý báo cáo tình hình thực hiện thu, chi ngân
sách xã, tồn quỹ ngân sách xã gửi UBND xã; và báo cáo đột xuất khác theo yêu
cầu của UBND xã.
SV: Đặng Thị Thu Thủy

Lớp: CQ49/01.02


Luận văn tốt nghiệp

14

Học viện Tài chính

- Thời gian chỉnh lý quyết toán ngân sách xã hết ngày 31 tháng 01 năm sau.
- Để thực hiện công tác khoá sổ và quyết toán hàng năm, Tài chính xã
thực hiện các việc sau đây:
+ Ngay trong tháng 12 phải rà soát tất cả các khoản thu, chi theo dự toán,
có biện pháp thu đầy đủ các khoản phải thu vào ngân sách và giải quyết kịp thời
các nhu cầu chi theo dự toán. Trường hợp có khả năng hụt thu phải chủ động có
phương án sắp xếp lại các khoản chi để đảm bảo cân đối ngân sách xã.


+ Tài chính xã lập báo cáo quyết toán thu, chi ngân sách xã hàng năm trình
UBND xã xem xét để trình HĐND xã phê chuẩn, đồng thời gửi Phòng TC – KH
huyện để tổng hợp. Thời gian gửi báo cáo quyết toán năm cho Phòng TC – KH
huyện do UBND cấp tỉnh quy định.
+ Quyết toán chi ngân sách xã không được lớn hơn quyết toán thu ngân
sách xã. Kết dư ngân sách xã là số chênh lệch lớn hơn giữa số thực thu và số thực
chi ngân sách xã. Toàn bộ kết dư năm trước được chuyển vào thu ngân sách năm
sau.
+ Sau khi HĐND xã phê chuẩn, báo cáo quyết toán được lập thành 05 bản
để gửi cho HĐND xã, UBND xã, Phòng TC – KH huyện, KBNN nơi xã giao
dịch (để làm thủ tục ghi thu kết dư ngân sách), lưu Tài chính xã và thông báo
công khai nơi công cộng cho nhân dân trong xã biết.
+ Phòng TC – KH huyện có trách nhiệm thẩm định báo cáo quyết toán thu,
chi ngân sách xã, trường hợp có sai sót phải báo cáo UBND huyện yêu cầu
HĐND xã điều chỉnh.
1.3. Sự cần thiết phải quản lý chi thường xuyên ngân sách xã
Sự cần thiết phải quản lý chi thường xuyên ngân sách xã xuất phát từ 2 lý
do:
Thứ nhất, xuất phát từ tầm quan trọng của chi thường xuyên NSX
Chi thường xuyên ngân sách xã là nguồn tài chính chủ yếu để đảm bảo cho
chính quyền Nhà nước cấp xã thực thi các nhiệm vụ kinh tế xã hội trên địa bàn.
Để thực hiện các chức năng nhiệm vụ về quản lý kinh tế, xã hội trên địa bàn theo
sự phân cấp trong hệ thống chính quyền Nhà nước, chính quyền xã cần phải có
được nguồn tài chính đủ lớn. Trong khi đó bộ máy chính quyền xã lại không thể
tự tạo ra của cải vật chất để phục vụ cho hoạt động của mình. Do vậy mức độ
đảm bảo nguồn chi thường xuyên ngân sách xã như thế nào sẽ có ảnh hưởng
SV: Đặng Thị Thu Thủy

Lớp: CQ49/01.02

SV: Đặng Thị Thu Thủy

Lớp: CQ49/01.02


Luận văn tốt nghiệp

17

Học viện Tài chính

CHƯƠNG 2: THỰC TRẠNG CHI VÀ QUẢN LÝ CHI THƯỜNG XUYÊN
NGÂN SÁCH XÃ VĨNH THÀNH – HUYỆN YÊN THÀNH – TỈNH NGHỆ
AN

2.1. Khái quát điều kiện tự nhiên, kinh tế - xã hội xã Vĩnh Thành
2.1.1. Điều kiện tự nhiên
Về vị trí địa lý: xã Vĩnh Thành nằm ở cửa ngõ phía Đông Nam của huyện
Yên Thành, cách trung tâm thị trấn huyện Yên Thành gần 10 km về phía Tây
Nam và cách thành phố Vinh khoảng 40 km về phía bắc, có vị trí tiếp giáp như
sau:
-

Phía bắc giáp xã Nhân Thành
Phía nam giáp xã Viên Thành
Phía đông giáp xã Diễn Thắng, xã Diễn Minh (huyện Diễn Châu)
Phía tây giáp xã Long Thành

Theo thống kê của UBND xã Vĩnh Thành, hiện nay, Vĩnh Thành có tổng
diện tích đất tự nhiên là 119.917 ha, trong đó: 732 ha đất nông nghiệp, 133,8 ha

đây:
UBND xã

Bộ phận Tài chính – Kế toán
Kế toán

Thủ quỹ

HÌNH 2.1: TỔ CHỨC BỘ MÁY QUẢN LÝ TÀI CHÍNH – KẾ TOÁN XÃ

Bộ phận Tài chính – Kế toán là một bộ phận của UBND xã, được giao
trách nhiệm quản lý toàn bộ vấn đề về tài chính và ngân sách xã.
Chủ tịch UBND xã là trưởng bộ phận TC – KT xã, có nhiệm vụ quản lý về
công tác tài chính và ngân sách xã.
Thủ quỹ là người trực tiếp quản lý quỹ tiền mặt của xã.
Kế toán là người có chuyên môn nghiệp vụ về công tác tài chính và ngân
sách xã.
Bộ phận TC – KT xã có nhiệm vụ cụ thể như sau:
- Xây dựng dự toán thu, chi ngân sách trình cấp có thẩm quyền phê duyệt.
Giúp UBND trong việc tổ chức thực hiện dự toán thu – chi ngân sách, quyết toán
SV: Đặng Thị Thu Thủy

Lớp: CQ49/01.02