Ngày soạn:

Ngày dạy:
Ngày dạy:
Ngày dạy:

Dạy lớp: 10

Tiết 77 Đọc Văn

TÌNH CẢNH LẺ LOI CỦA NGƯỜI CHINH PHỤ
(Trích chinh phụ ngâm)
Nguyên tác chữ Hán: Dặng Trần Côn
Bản diễn Nôm: Doàn Thị Điểm
1. Mục tiêu:
a. Về kiến thức: Giúp HS thấy được:
- Cảm nhận được tâm trạng cô đơn, buồn khổ của người chinh phụ khi chinh phu
vắng nhà ra trận.
- Thấy được sự đồng cảm sâu sắc của tác giả và dịch giả đối với khát vọng hạnh
phúc lứa đôi của người phụ nữ.
- Nắm được nghệ thuật miêu tả nội tâm qua đoạn trích.
b. Về kĩ năng:
- Có kĩ năng đọc hiểu một tác phẩm thơ Trung Đại
- Nắm được kĩ năng phân tích nội tâm nhân vật trong tác phẩm thơ trữ tình.
c. Về thái độ
- Có sự cảm thông sâu sắc đối với thân phận người phụ nữ chính trong xã hội phong
kiến cũng như đồng cảm với tác giả và dịch giả.
2. Chuẩn bị của GV và HS:
a. Chuẩn bị của GV
- SGK, SGV, giáo án
- Thiết kế bài giảng Ngữ Văn 10

Bản được khắc in và lưu
hành rộng rãi nhất trước
đây đa số là của Đoàn Thị
Điểm, gần đây có thuyết
chứng minh rằng là của
Phan Huy Ích.
? Dựa vào phần tiểu
dẫn trong Sgk em hãy
trình bày những nét
chính về Đoàn Thị
Điểm?

Hoạt động của HS

HS tìm hiểu phần
Tiểu dẫn trong SGK
HS dựa vào phần tiểu
dẫn trả lời:
+ Đặng Trần Côn
chưa rõ năm sinh
năm mất
+ Người làng Nhân
Mục, huyện Thanh
Trì, nay thuộc
phường Nhân Chính,
quận Thanh Xuân,
Hà Nội.
+ Ông sống vào
khoảng nửa đầu thế
kỉ XVIII.

và hiếu học
b Dịch giả

* Đoàn Thị Điểm
- Đoàn Thị Điểm (1705-1748),
hiệu: Hồng Hà nữ sĩ.
- Quê quán: Giai Phạm- Văn
Giang- xứ Kinh Bắc (Hưng


Giang, trấn Kinh Bắc Yên)
(nay tỉnh Hưng Yên)
+ Nổi tiếng thông
- Xuất thân trong gia đình nhà
minh từ nhỏ
nho.
+ Bà lập gia đình khá
muộn (năm 37 tuổi)
chồng bà là Nguyễn
Kiều. Vừa cưới xong
thì chồng bà đi xứ
Trung Quốc.
- Tác phẩm chính:
+ Chữ Nôm "Chinh phụ
ngâm"
+ Chữ Hán "Truyền kì tân
phả"'
- Là người tài năng, thông
minh, xinh đẹp
? Em hãy nêu những

hoàn cảnh sáng tác của + Đầu đời vua Lê
- Vào những năm 40 của thế kỉ
bài "Chinh phụ ngâm"? Hiển Tông có nhiều
XVIII, chiến tranh phong kiến
cuộc khởi nghĩa nông liên miên. Đặng Trần Côn cảm
Gv bổ sung: Đầu đời vua dân nổ ra quanh kinh động đã viết "Chinh phụ
Lê Hiển Tông có nhiều
thành
ngâm"
cuộc khởi nghĩa nông dân + Đặng Trần Côn
nổ ra quanh kinh thành
cảm động đã viết
Thăng Long. Triều đình
"Chinh phụ ngâm"
phải cất quân đi đánh


giặc, trai tráng phải đi ra
trận, cảm động trước nỗi
đau mất mát của con
người nhất là với người
vợ lính, Đặng Trần Côn
đã viết "Chinh phụ ngâm"
? Theo em tác phẩm
HS trả lời"
"chinh phụ ngâm"
+ Làm theo thể
thuộc thể loại gì?
trường đoạn cú (câu
thơ dài ngắn không

rõ tin tức, cuopois
cùng người chinh phụ
chán trường tuyệt
vọng, khẩn cầu mong
được sống hạnh phúc
cùng chồng.
? Em hãy nêu nội dung

b, Thể loại
- Nguyên tác chữ Hán, thể
trường đoạn cú

- Bản diễn nôm: chữ Nôm
"Song thất lục bát".

c, Tóm tắt

Hs suy nghĩ và trả lời d, Giá trị nội dung


cơ bản của tác phẩm
"Chinh phụ ngâm"?

+ Sự oán ghét chiến
tranh phong kiến phi
nghĩa
+ Tâm trạng khao
khát tình yêu, hạnh
phúc lứa đôi
Gv hướng dẫn hs tìm hiểu HS tìm hiểu đoạn

?Hành động người
chinh phụ được miêu tả
với dáng vẻ như thế
nào?

Hs suy nghĩ trả lời
+ Hành động: "Dạo
hiên vắng", "rủ thác
đòi phen". Một mình
ở nhà, lẻ loi ngoài
hiên, đi đi lại lại,
quanh quẩn quanh
quẩn, chờ mong tin
tức người chồng ở
phương xa.

- Hành động cử chỉ
+ Đi đi lại lại trong hiên vắng
+ Buông rèm rồi lại cuốn rèm
lên không biết bao nhiêu lần

?Câu thơ "Thầm gieo
từng bước" em hiểu
"thầm" ở đây là như thế
nào?

+ Thầm gieo từng
bước: Thầm đếm
từng bước chân khi
đi ngoài hiên vắng


-> Hành động lặp đi lặp lại
không có mục đích, vô nghĩa,
đứng ngồi không yên sự tù
túng, bế tắc

? Em hãy chú ý vào 2
câu thơ "Trong rèm...
chẳng biết" Ở đây sử
dụng biện pháp nghệ
thuật gì?

Hs chú ý vào câu 3,4
+ Thước chẳng mách
tin: một loài chim
báo tin lành, nhưng
người chồng vẫn biệt
vô âm tín
+ Đối xứng: "ngoài
rèm, trong rèm"
+ Sử dụng câu hỏi tu
từ: "Trong rèm,

- Mong chờ: chim thước báo
tin lành, báo chồng trở về.
-> Nhưng vẫn biệt vô âm tín.
- Tâm trạng: thất vọng tràn trề.
- Nghệ thuật:
+ Đối xứng: "ngoài rèm, trong
rèm" -> Nổi bật sự lẻ loi, cô

người chồng của
mình
+ Bi thiết: Đau đến
cắt lòng
+ Mà thôi: Đành phải
chấp nhận
+ Buồn rầu: Buồn
không giấu được đến
nỗi thể hiện ra nét
mặt
-> Vẻ mặt buồn bã
không nói nên lời

? Những từ ngữ ấy gợi
cho em suy nhĩ gì về
tâm trạng của người
chinh phụ?
? Hình ảnh "Ngọn đèn"
"Hoa đèn" gợi cho em
những liên tưởng suy
nghĩ gì về người chinh
phụ?

HS suy nghĩ trả lời:
+ Hình ảnh "Ngọn
đèn" "Hoa đèn"
cùng với hình ảnh
"bóng người" thấy
được sự nhỏ nhoi le
lói, người chinh phụ
Mong muốn
cùng ngọn đèn sẻ chia nỗi
lòng của mình.
+ Độc thoại nội tâm:"Đèn có
biết dường bằng chẳng biết"
-> Cô đơn ngày càng tăng,
không được san sẻ.

+ Lòng thiếp: Tâm sự với
ngọn đèn như người chồng
của mình
-Bi thiết: Đau đến cắt lòng
- Mà thôi: Đành phải chấp
nhận
- Buồn rầu: Buồn không giấu
được đến nỗi thể hiện ra nét
mặt
-> Khát khao đồng cảm sẻ
chia nhưng không được bởi
đèn chỉ là vật vô tri vô giác

- Hình ảnh:
+ Hoa đèn: hình ảnh đèn dầu
đã cháy thành than nhưng lại
được ngọn lửa nhung đỏ trông
như hoa-> thấy được sự nhỏ
nhoi le lói
Nỗi
thương" ? sử dụng nghệ
lòng vò võ của người chinh


thuật như thế nào?
gv nhận xét : Câu thơ
"Hoa đèn kia với bóng
người khá thương" tác
giả đã đồng cảm với số
phận của người chinh phụ
đó là sự cô đơn lẻ loi.
Nàng đối diện với ngọn
đèn với chiếc bóng của
mình, ngọn đèn vô tri vô
giác là người bạn duy
nhất của mình

phụ
- Thông qua nhân vật thể hiện

buồn không thể chia sẻ càng
không thể thốt nên lời, càng đè
nặng và thiêu đốt tâm can.

=> Đoạn thơ đầu diễn tả tâm
trạng của người chinh phụ cô
đơn lẻ loi chờ mong tin chồng
chẳng thấy, khát khao sự sẻ
chia sự đồng cảm nhưng hoàn
toàn vô vọng của người chinh
phụ trong đêm vắng.

c. Củng cố luyện tập: (1`)
* Củng cố: Qua bài học các em cần nắm được:
- Vài nét về tác giả Đặng Trần Côn và dịch giả Đoàn Thị Điểm
- Các em cần nắm được tâm trạng cô đơn của người chinh phụ khi người chinh phu
phải ra trận:
+ Thấy được nỗi cô đơn lẻ loi của người phụ nữ khi chồng vắng nhà ra trận
+ Khát khao được đồng cảm, sự sẻ chia nhưng hoàn toàn vô vọng
* Luyện tập: Không luyện tập
d, Hướng dẫn HS tự học ở nhà: (1`)
* Học bài cũ:
Câu hỏi: học và xem lại bài về tâm trạng của người chinh phụ khi người chinh phu
vắng nhà ra trận
* Chuẩn bị bài mới:


- Chuẩn bị tiết 2 của bài:
- Nội dung chuẩn bị:
+ Miêu tả tâm trạng của người chinh phụ: Thấy được tâm trạng thật của người chinh