Kỹ thuật trồng cây măng tây
Bài tiểu luận môn Cây rau quả
I. ĐẶT VẤN ĐỀ
Măng tây là loại rau có giá trị kinh tế cao, có tên khoa học là Asparagus
offciinalis. Sản phẩm là phần thân mầm nằm trong đất (măng non) có hàm lượng
dinh dưỡng cao (protit 2,2%, gluxit l,2%, xenluloza 2,3%, tro 0,6%, canxi
21mg%). Giống cây này xuất hiện ở Việt Nam từ hơn một trăm năm trước.
Cây măng tây được trồng rộng rãi trong cả nước. Nhiều vùng trong nước đã
trồng măng tây để chế biến xuất khẩu như Đông Anh (Hà Nội), Kiến An (Hải
Phòng), Đức Trọng (Lâm Đồng). Thị trường xuất khẩu măng tây chủ yếu của Việt
Nam là các nước Tây Âu và ngày càng được mở rộng sang các khu vực khác. Các
nhà hàng, khách sạn trong nước hiện cũng có nhu cầu tiêu thụ loại sản phẩm này.
Đây là một loài cây rau mang lại nhiều giá trị dinh dưỡng cũng như giá trị
kinh tế cao nhưng do mới được đưa vào trồng ở nước ta những năm gần đây nên
nhiều bà con nông dân còn chưa có nhiều hiểu biết về loài cây trồng này, bên cạnh
đó vì đây là rau đến từ Châu Âu nên mặc dù mang rất nhiều giá trị dinh dưỡng
nhưng cơ bản chưa phù hợp với thị hiếu của người tiêu dùng Việt Nam nên việc
phát triển loài rau này còn nhiều hạn chế.
Vì vậy, em viết đề tài “Kỹ thuật trồng cây măng tây” để hiểu rõ hơn về loài
rau này và tìm hiểu được quy trình trồng mang lại hiệu quả để giúp bà con nhân
rộng loài cây trồng này.
1
SV thực hiện: Vi Thị Phượng – Lớp R18
Kỹ thuật trồng cây măng tây
Bài tiểu luận môn Cây rau quả
Măng tây của thế giới rất lớn (hàng triệu tấn/năm) và hiện cũng còn tăng cao từng
năm, chủ yếu là thị trường Châu Âu, Hoa Kỳ, Nhật Bản,...
2
SV thực hiện: Vi Thị Phượng – Lớp R18
Kỹ thuật trồng cây măng tây
Bài tiểu luận môn Cây rau quả
Về diện tích trồng, tính đến năm 2007 các nước Châu Á như Trung Quốc đã
trồng 90.000 ha cây Măng tây sản lượng >1.000.000 tấn/năm, Nhật Bản trồng
7.000 ha, Thái Lan và Đài Loan mỗi nước trồng 1.500 ha, Philippine trồng 1.200
ha,... Ở Châu Âu, Tây Ban Nha đã trồng được 17.000 ha, CHLB Đức trồng 15.000
ha, Pháp trồng 11.000 ha, Italia (Ý) và Greece (Hy Lạp) mỗi nước trồng 6.000
ha,... Ở Châu Mỹ, Hoa Kỳ đã trồng được 33.500 ha, Peru trồng 20.000 ha, Mexico
trồng 15.000 ha, Chile trồng 4.000 ha, Argentina trồng 2.000 ha, Canada trồng
1.500 ha,... Ở Châu Úc, Australia trồng 4.500 ha, New Zealand trồng 2.200 ha,... Ở
Châu Phi, Nam Phi cũng trồng được 2.500 ha,…
Để tiếp tục duy trì, phát triển thêm sản lượng Măng đang cung cấp cho thị
trường thế giới, hiện nay tại 65-70 quốc gia có trồng cây Măng tây vẫn đang tiếp
tục mở rộng thêm diện tích trồng cây trên đất mới mỗi năm để luân phiên trẻ hóa,
thay thế dần từng phần các diện tích đất đã trồng cây Măng tây từ 8-15 năm trước
đến nay phải bỏ đi.
Ở nước ta, bước vào thời kỳ hội nhập kinh tế hiện nay, các nhà hàng, khách
sạn và thực khách đã biết đến giá trị dinh dưỡng và tác dụng phòng, chữa bệnh của
rau Măng tây, nên đã bắt đầu có nhu cầu tiêu thụ sản phẩm rau Măng tây xanh,
ngày càng tăng thêm rất nhiều.
Từ đầu thập niên 1980, Công ty Rau quả TPHCM đã trồng thành công cây
Măng tây tại Di Linh, Đức Trọng, Bảo Lộc. Đến năm 1988, một Việt kiều đã mang
như: măng tây trộn salad, măng tây xào giòn, măng tây xào thịt bò sốt mù tạt, lườn
gà cuộn măng tây, gỏi măng tây, mực trộn măng tây …
2.2.2 Măng tây nguồn dược liệu quý giá
Ở Châu Âu, măng tây được coi là thứ rau "hoàng đế" bởi vì nhiều người cho
rằng ăn măng tây và uống rượu vang là một thứ "viagra tự nhiên".
Theo Viện Ung thư Quốc gia Mỹ, măng tây chứa nhiều glutathione, một chất
chống oxy hóa có khả năng phòng và điều trị bệnh ung thư rất hiệu quả. Các nhà
nghiên cứu đã tiến hành chữa trị cho nhiều trường hợp và thu lại kết quả rất khả
quan
Về dinh dưỡng, măng tây có hàm lượng dinh dưỡng cao. Ngoài chất xơ, đạm,
glucid, các vitammin K, C, A, pyridoxine (B6), riboflavin (B2), thiamin (B1), acid
folid, gần ¼ khối lượng trong 100g măng tây là các chất khoáng cần thiết cho cơ
thể con người như: kali, magnê, canxi, sắt, kẽm...
Phụ nữ đang thời kỳ mang thai nên dùng măng tây thường xuyên vì chất acid
folic trong măng tây rất tốt cho sự phát triển của bé. Khi bé đã chào đời, măng tây
cũng giúp các bà mẹ có nguồn sữa dồi dào.
Đối với phụ nữ đang trong độ tuổi trưởng thành, măng tây giúp kinh nguyệt
điều hòa, khí huyết lưu thông.
4
SV thực hiện: Vi Thị Phượng – Lớp R18
Kỹ thuật trồng cây măng tây
Bài tiểu luận môn Cây rau quả
Bên cạnh đó, có một dược tính của món ăn này đã được người cổ đại phát
hiện và khám phá: măng tây được coi là liều thuốc thiên nhiên rất hữu hiệu cho đời
sống tình dục.
Theo nghiên cứu của những nhà khoa học Nhật Bản, đọt măng tây sẽ khiến
Bài tiểu luận môn Cây rau quả
Anh Đinh Thanh Tùng, ấp Long Huê, xã Long Thới (Chợ Lách - Bến Tre),
sau một thời gian đi tìm hiểu thị trường cây măng tây xanh, đầu năm 2009 anh đã
đốn bỏ dần 4.000m2 vườn sầu riêng 13 năm tuổi đang cho trái ổn định, để chuyển
sang trồng cây măng tây xanh. Đến nay, 8.000 cây măng tây xanh của anh Đinh
Thanh Tùng đã trồng được 5 tháng. Anh Tùng cho biết: “Tôi đang trồng măng tây
xanh giống California 500 của Mỹ, sau khi tìm hiểu được biết đây là giống măng
tây xanh thuộc dòng F1, có năng suất, chất lượng rất cao, dễ trồng, thu hoạch hầu
như quanh năm, giá thành măng thương phẩm khá cao”.
Măng tây xanh trồng một lần, chăm sóc kỹ có thể sống đến 20 năm. Sản
lượng măng cao nhất từ năm thứ 3 đến năm thứ 5, đến năm thứ 7 thì phá bỏ để
trồng mới vì càng lâu năm năng suất càng giảm. Măng tây xanh chịu nắng, phát
triển tốt với loại đất tơi xốp. Măng tây xanh không chịu nước mặn, không chịu
ngập úng, phải thiết kế vườn có hệ thống thoát nước tốt. Anh Đinh Thanh Tùng
cho biết thêm: “Hiện nay, tôi đang thu hoạch măng để bán ở Tp Hồ Chí Minh với
giá 60.000 đồng/kg (măng loại 1), còn loại 2, loại 3 thì tôi bán tại địa phương với
giá 35 - 40.000đồng/kg. Với mức độ sinh trưởng như hiện nay, tôi ước tính khi
măng tây xanh của tôi được 2 năm tuổi sẽ thu hoạch khoảng 20kg/công/ngày. Như
vậy, 4.000m2 măng tây xanh này, mỗi ngày tôi thu hoạch 80kg, với giá 50.000
đồng sẽ thu được 4 triệu đồng. Trừ hao hụt, giá cả biến động tệ lắm thì mỗi tháng
cũng được 96 triệu đồng
2.3 Đặc điểm sinh trưởng & phát triển của cây Măng tây
Cây Măng tây là loại cây trồng lâu năm, dạng bụi, thân thảo, lá kim, rễ chùm
trải rộng. Cây có hoa đơn tính, màu vàng hoặc lục nhạt. Quả măng khi chín màu
đỏ, có 3 ngăn, mỗi ngăn có 5-6 hạt màu đen, vỏ hạt rất cứng. Một lon hạt giống
trọng lượng 1 pound = 453,6 gr (gần 0,5 kg) ước lượng có khoảng 24.000 hạt 26.000 hạt, tỉ lệ nảy mầm đạt 85-90% với khoảng 20.000-24.000 cây, đủ để gieo
trồng ra đất được 1 hecta cây Măng tây (trồng cây cách cây 45cm x hàng cách hàng
120cm, mật độ 18.000 cây/hecta; tuỳ thế đất, cũng có thể trồng hàng đôi hoặc hàng
ba, zizac, hình nanh sấu)
2.4 Kỹ thuật trồng Măng tây
- Cách ươm giống
Thế giới có nhiều giống cây Măng tây khác nhau như: Măng tây xanh, Măng
tây trắng, Măng tây tím
Ngày xưa, các giống cây Măng tây chỉ trồng thích hợp ở các vùng cao khoảng
600-900 mét so với mặt biển, khí hậu trung bình 250C-200C. Ngày nay, nhờ áp
dụng tiến bộ kỹ thuật trong công nghệ sinh học và lai tạo giống, các nước tiên tiến
đã tạo ra được những giống cây Măng tây có thể sinh trưởng và phát triển tốt trong
vùng khí hậu nhiệt đới, có nhiệt độ trung bình cao 200C - 300C như ở nước ta.
7
SV thực hiện: Vi Thị Phượng – Lớp R18
Kỹ thuật trồng cây măng tây
Bài tiểu luận môn Cây rau quả
Thật ra, cây Măng tây có sức sống rất mãnh liệt, có thể thích nghi với rất
nhiều loại đất và rất nhiều thời tiết khác nhau nếu có đầy đủ dinh dưỡng, nước tưới
để giữ ổn định độ ẩm dưới đất 60-70% và có đủ nắng toàn phần để bảo đảm ánh
sáng quang hợp thật tốt để tạo ra năng lượng hữu cơ dinh dưỡng cho cây. Ở Hoa
Kỳ, hiện nay cây Măng tây vẫn phát triển trong thời tiết băng giá khắc nghiệt -400F
= -400C ở vùng Minnesota và trong thời tiết nắng nóng khắc nghiệt 115 0F = +470C
ở vùng Imperial Valley (Southern California).
Thị trường mua bán hiện nay thường có 3 dạng hạt giống:
+ Hạt giống thuần (dòng F1): Năng suất và chất lượng măng rất cao, cao hơn
hẳn giống F2 khoảng 30%, kháng nấm bệnh rất cao, dễ trồng và dễ thu hoạch,
nhưng giá bán rất đắt.
+ Hạt giống lai (dòng F2): Năng suất và chất lượng cao, cây dễ trồng và dễ
thu hoạch, giá cả dễ chịu hơn (khoảng >50%) giá các loại giống dòng F1.
+ Ngoài ra, thị trường mua bán ở nước ngoài còn có loại rễ giống (crown) lấy
từ bộ rễ cây Măng tây khoẻ mạnh đã đủ 1 năm tuổi, giá rất đắt, chủ yếu dành cho
những nông hộ tự sản tự tiêu trong gia đình muốn rút ngắn thời gian trồng cây nhờ
có thể thu hoạch được sản phẩm Măng tây xanh chỉ trong vòng 2-3 tháng kể từ
ngày trồng cây ra đất s
- Vườn ươm cây con
Có thể nhân măng tây bằng phương pháp tách mầm, nhưng thông thường hơn
cả là nhân cây con từ hạt qua vườn ươm.
Trước khi gieo, ngâm hạt vào nước 350C một ngày đêm, sau đó ủ hạt ở nhiệt
độ 250C đến khi hạt nứt nanh. Chọn những hạt có mầm đem gieo, hạt còn lại đãi
sạch và ủ tiếp để có mầm gieo vào hôm sau.
Vườn ươm chọn nơi cao, thoát nước, làm đất thật kỹ, trộn thêm phân chuồng
ủ mục với 5% supe lân. Mỗi mét vuông bón 1 - 1,5 kg. Khoảng cách hàng trong
vườn ươm 15 - 20 cm, giữa các hốc 5 cm. Hạt gieo sâu 1 - 1,5 cm, phủ đất, rắc một
lớp trấu đã ủ hoặc mùn mục rồi tưới ẩm. Mỗi hecta cần 300 - 400 m2 vườn ươm,
với lượng cây giống 22.000 - 25.000 cây. Lượng hạt giống cần cho 1 hecta khoảng
1 - 1,5 kg (đã tính 20% dự phòng).
Nên gieo hạt vào đầu mùa thu. Ở đồng bằng Bắc Bộ thì gieo cuối tháng 8 đầu
tháng 9 để có cây con trồng vào tháng 2 sau khi Lập Xuân.
Khi cây con lên khỏi mặt đất, cao 5 - 10cm, dùng nước phân loãng tưới thúc
10 - 15 ngày lần. Hạn chế dùng phân hóa học cho cây con trong vườn ươn. Khi cây
được 1 tháng và 3 tháng, làm cỏ xới xáo và vun gốc cho cây, kết hợp bón thúc
nước phân.
- Trồng
Thông thường, cây Măng tây trồng hàng cách hàng 120 cm x cây cách cây 45
cm = mật độ 18.000 cây/ha. Nếu trồng mật độ dày/nhiều hơn 20.000-25.000
9
SV thực hiện: Vi Thị Phượng – Lớp R18
thiết có thể bổ sung thêm DAP + Kali hoặc phân vi sinh bón lá Wehg, Agrostim,
Atonik,...), và cứ 3 tháng/ 1 lần phải bón phân trùn quế có bổ sung lân (hoặc phân
hữu cơ) cho cây Măng tây.
Việc sử dụng phân trùn quế có bổ sung lân (hoặc phân chuồng ủ hoai) kết hợp
chế phẩm sinh học Trichoderma có chứa nấm vi sinh đối kháng khử tuyến trùng sẽ
10
SV thực hiện: Vi Thị Phượng – Lớp R18
Kỹ thuật trồng cây măng tây
Bài tiểu luận môn Cây rau quả
giúp hạn chế mầm bệnh gây hại cho cây; giúp thúc đẩy quá trình cung cấp dinh
dưỡng cho cây phát triển bền vững hơn, sản lượng và chất lượng măng tốt hơn,
thời gian thu hoạch măng và tuổi thọ cây Măng cũng có thể kéo dài hơn; giảm bớt
đáng kể chi phí sử dụng phân hóa học. Tính ra hiệu quả kinh tế, bón nhiều phân
hữu cơ vẫn có lợi hơn bón phân hóa học.
Thông thường lượng phân bón dùng cho 1 hecta (10.000 m2) đất trồng cây
Măng tây như sau:
a. Bón lót
Ngay từ đầu khi trồng cây, cần bón lót đất trồng với lượng phân hỗn hợp sau:
20-30 tấn phân trùn quế có bổ sung lân (cần tạo tơi xốp với tro trấu, trấu mục, bã
xơ dừa hay mạt cưa đã xử lý sunfat đồng hoặc nước vôi) hoặc phân chuồng ủ hoai
+ chế phẩm nấm vi sinh đối kháng Trichoderma + 150 kg NPK 16-16-8.
b. Bón thúc
- Sau khi trồng 15 ngày (0,5 tháng): Xới đất, làm sạch cỏ non Bón thúc 150
kg NPK 15-15-15. Vun đất cao 5-10 cm đậy gốc bảo vệ cổ rễ. Phun thuốc phòng
ngừa nấm bệnh và sâu hại cây. Giữ cây đứng thẳng để lấy nắng toàn phần quang
hợp với bộ lá tạo năng lượng hữu cơ tổng hợp nuôi dưỡng cây và bộ rễ.
khoảng cách 0,5 và 1 mét cách mặt luống để giữ cho cây khỏi đổ. Cây cao được 50
cm đến 1 mét và 1,5 mét đều có thể bấm ngọn để hạn chế chiều cao, tăng lượng
cành lá.
- Thu hoạch măng tây
Sản phẩm sử dụng của cây là măng non nằm dưới đất. Khi măng chưa nhô
hẳn lên khỏi mặt đất cần thu hoạch để có măng chất lượng cao. Cần thu sớm trước
khi mặt trời mọc để măng non khỏi biến màu (lục hóa). Dùng giằm xén trồng cây
loại dài bới nhẹ gốc và lấy tay tách thân măng khỏi rễ trụ, rửa sạch đất, dùng giấy
bọc lại, xếp nhẹ nhàng vào sọt hoặc xô nhựa.
Nếu chưa sử dụng ngay, cần bảo quản trong nhiệt độ thấp (trong tủ lạnh). Nếu
chăm sóc tốt, năm đầu mỗi cây cho 2 - 3 mầm, năm thứ hai: 8 - 10 mầm với trọng
lượng 50 - 60 g/mầm.
Chất lượng măng phụ thuộc vào đường kính gốc măng. Với cùng chiều dài 15
- 25 cm, đường kính của gốc măng khoảng 2 cm là tốt nhất, có thể xuất khẩu tươi;
1,5 - 1,9 cm là loại trung bình dùng để đóng hộp và dưới 1,4 cm dùng cho tiêu
dùng nội địa.
- Phòng trừ sâu bệnh
Măng tây ít khi bị bệnh.
Với sâu hại: Ở vườn ươm hay vườn sản xuất thường hay có sâu róm ăn lá, rế
trũi hại rễ, bọ trĩ, bọ nhảy, rệp... gây hại. Dùng các loại thuốc như: Selecron
500ND pha 0,1%, Polytrin 440EC pha 0,1% hoặc Dipterex 50EC pha 0,05-0,1%
phun kỹ khi thấy mật độ các loại sâu cao.
12
SV thực hiện: Vi Thị Phượng – Lớp R18
Kỹ thuật trồng cây măng tây
Bài tiểu luận môn Cây rau quả
SV thực hiện: Vi Thị Phượng – Lớp R18
Kỹ thuật trồng cây măng tây
Bài tiểu luận môn Cây rau quả
Ngoài ra, việc trồng cây Măng tây hiện nay còn có thuận lợi có một không
hai đó là: Trong khi người trồng các loại nông sản đang vất vả tìm đầu ra, thì ở
TPHCM có các doanh nghiệp Công ty ASPARAGUS IMPORT EXPORT CO.
LTD. (Tel: 0902. 764. 677 - 0984. 617. 637) và Công ty VIỆT HOA MỸ CO.
LTD. (Tel: 0937. 968. 919 - 0988. 549. 919) sẵn sàng cung cấp giống và thu
mua bao tiêu theo giá thị trường sản phẩm rau Măng tây do bà con nông dân sản
xuất ra.
14
SV thực hiện: Vi Thị Phượng – Lớp R18
Kỹ thuật trồng cây măng tây
Bài tiểu luận môn Cây rau quả
2.6 Một số hình ảnh về Măng tây
Cây măng tây ở Việt Nam
Vườn ươm cây con
Cành lá, bộ rễ và trái măng tây
(nguồn: Http://muivi.com)
- Http://rausach.com.vn
- Kỹ Thuật Trồng Và Chăm Sóc Cây Măng Tây Xanh (Asparagus) của tác
giả: Lư Cẩm. Lê Hồng Triều. Nhà xuất bản: NXB Mỹ thuật.
- Bài viết “Trồng cây măng tây” (nguồn: Http://chonongnghiep.com)
- Http://mangtayxanh-asparagus.blogspot.com
16
SV thực hiện: Vi Thị Phượng – Lớp R18