CỘNG HÒA XÃ HỘI CHỦ NGHĨA VIỆT NAM

Độc lập - Tự do - Hạnh phúc

THUYẾT MINH MÔ TẢ GIẢI PHÁP VÀ
KẾT QUẢ THỰC HIỆN SÁNG KIẾN

1. Tên sáng kiến: : Những lỗi viết văn thường gặp của học sinh, thực trạng và giải
pháp.
2. Sự cần thiết phải áp dụng giải pháp sáng kiến:
Những năm gần đây, ngành giáo dục đã đưa ra chủ trương đổi mới phương pháp dạy
học và kiểm tra đánh giá kết quả học tập của học sinh nhằm thay đổi cách dạy, cách học,
cách kiểm tra góp phần nâng cao chất lượng học tập. Đánh giá đúng thực trạng, Bộ đã
chủ trương: để nâng cao chất lượng học tập, góp phần thúc đẩy đổi mới PPDH bộ môn
phải:“ Nâng cao chất lượng thi cử, kiểm tra đánh giá để đảm bảo đây là khâu quan
trọng, tác động tích cực, mạnh mẽ trong quá trình dạy và học; phải đồng thời vừa đổi
mới kiểm tra, đánh giá thường xuyên, định kì”. Coi trọng việc đổi mới kiểm tra đánh giá
đã tạo ra một bước ngoặt mới thúc đẩy quá trình dạy học và mang lại hiệu quả chất
lượng thực, xoá bỏ “cái kiểu” cho điểm vô tội vạ, “đánh giá cào bằng”, đánh giá theo
tỉ lệ thành tích phần nào đã được hạn chế. Đổi mới PPDH gắn với việc chú trọng đổi
mới kiểm tra, đánh giá đã có tác dụng tích cực trong việc phát huy tính tích cực, tự giác,
chủ động, tư duy sáng tạo của học sinh.
1


Trong quá trình dạy học, kiểm tra đánh giá là một khâu rất quan trọng. Kiểm tra,
đánh giá nhằm thu được, đánh giá đúng thông tin về trình độ khả năng học tập của học
sinh. Mục đích chính là hướng tới điều chỉnh hoạt động dạy và học bộ môn. Qua đánh
giá, kiểm tra, trả bài, giáo viên hướng dẫn học sinh nhận biết những lỗi mình mắc, đúc
rút được nhiều kinh nghiệm trong cách viết văn, hạn chế những lỗi viết văn, những
khuyết điểm thường vi phạm, hình thành kĩ năng viết đúng, viết hay. Từ đó phát huy

ngữ, cách sắp xếp ý, kết cấu hợp lí, kĩ năng diễn đạt câu đúng và hay, tạo lập văn bản
văn học và xã hội hoàn chỉnh…Điều đó đã tạo được niềm hứng thú cho học sinh khi học
tập bộ môn Ngữ Văn. Học sinh sẽ tự tin hơn khi viết văn, học sinh không còn tâm lí:
“ngại”, “chán” và “sợ” khi viết một bài văn nghị luận. Hiệu quả HS học tập bộ môn
ngày càng có kết quả tốt hơn.
3. Mô tả các giải pháp cũ thường làm. ( nêu rõ những nhược điểm cần khắc phục).
Là môn học công cụ, học văn sẽ góp phần hình thành, nâng cao kĩ năng nói- đọc-viếtcảm thụ một văn bản. Trong nhà trường môn Ngữ văn có một đặc thù riêng không
3


giống với những bộ môn khoa học khác. Dưới sự định hướng của người thầy, học sinh
sẽ được cảm thụ những tác phẩm tinh hoa của mọi thời đại, của mọi nền văn học trên thế
giới với bao vấn đề đặt ra của cuộc sống, của nhân loại. Trên cơ sở khám phá, cảm nhận
tác phẩm, học sinh sẽ tập viết văn như những chủ thể sáng tạo độc lập. Kết quả của
những bài viết “tập làm văn” , “tập viết văn”, thái độ với cuộc sống là sản phẩm của một
quá trình giảng dạy và học tập bộ môn của thầy và trò. Đồng thời, thông qua môn học sẽ
hình thành năng lực thực hành và sử dụng Tiếng Việt như một công cụ để tư duy giao
tiếp. Học tốt môn văn sẽ tác động tích cực tới các bộ môn khoa học khác và ngược lại.
Tuy nhiên trong một thời gian dài, thực trạng học sinh không thích học môn văn, thái
độ chán, sợ, thậm chí là ghét bỏ môn văn là hiện tượng không hiếm ở các nhà trường.
Hiện tượng nhiều học sinh viết văn yếu, không biết cách trình bày một văn bản, diễn đạt
lan man, chữ viết xấu, thiếu ngôn từ diễn đạt ..đạt điểm yếu còn chiếm một tỉ lệ không
nhỏ. Nhiều học sinh tỏ ra chán học, thiếu tự tin khi viết một bài văn hoàn chỉnh. Kết quả
học tập bộ môn chiếm tỉ lệ thấp
Những tồn tại, hạn chế nói trên là trong quá trình dạy học, người giáo viên chưa thật
sự đổi mới phương pháp dạy học. Phương pháp dạy học còn mang tính truyền thống,
người giáo viên chưa chú trọng đổi mới khâu chấm bài, cách cho điểm. Giáo viên không
đầu tư và thực hiện chưa đúng quy trình tiết trả bài. Cách chấm bài của giáo viên chiếu
lệ, ngại khó, chấm cho xong. Không ít giáo viên, khi chấm chỉ chú ý mặt nội dung tư
tưởng, mà không chú ý đến khâu diễn đạt của học sinh. Hoặc một số giáo viên trong quá

học sinh quy trình, phương pháp, kĩ năng viết đúng và viết hay một bài văn.
Giải pháp của bản thân là làm thế nào để góp phần nâng cao chất lượng dạy và học bộ
môn Ngữ văn cho học sinh THPT, bản thân đã chú trọng việc hướng dẫn học sinh
phương pháp, kĩ năng qui trình viết đúng, viết hay một văn bản văn học và xã hội hoàn
chỉnh. Giải pháp đặt ra là người giáo viên hướng dẫn học sinh nhận biết và cách khắc
phục những lỗi hành văn thường gặp, hướng dẫn học sinh tự sửa chữa những lỗi mà
mình mắc phải. Từ đó, hình thành cho học sinh ý thức lựa chọn từ ngữ, chọn ý, sắp xếp
ý, kĩ năng hành văn đúng và hay. Hiệu quả của việc thực hiện những giải pháp ấy là đã
tạo được hứng thú học tập bộ môn Ngữ Văn cho học sinh. Học sinh cảm thấy tự tin hơn
khi viết văn, các em không còn tâm lí: “ngại”, “chán” và “sợ” khi viết một bài Văn nghị
luận. Kết quả học tập bộ môn của học sinh ngày càng tiến bộ.
Mục đích của giải pháp cũng chính là góp phần thực hiện thành công nhiệm vụ dạy
học mà Ngành giáo dục đề ra: “cần đẩy mạnh hơn nữa việc đổi mới phương thức kiểm
tra đánh giá thúc đẩy đổi mới phương pháp dạy học. Thực hiện phân hóa theo chuẩn
kiến thức kĩ năng, nâng cao chất lượng dạy”. (Công văn số 895/SGDDT-TrH ngày 318-2011,về việc hướng dẫn thực hiện nhiệm vụ GDtrH năm học 2011-2012).
5. Thời gian thực hiện:

6


Thực tiễn vấn đề đặt ra trong đề tài đã được bản thân áp dụng và kiểm nghiệm trong
quá trình dạy học từ năm học 2010-2011 đã mang lại nhiều kết quả.
Thời gian tiến hành khảo sát đối tượng và nghiên cứu đề tài, thu thập tư liệu: bắt đầu
từ tháng 9 năm 2011đến tháng 12 năm 2012. Thời gian hoàn thành đề tài: 3 năm 2013.
6. Nội dung:
6.1. Thuyết minh giải pháp mới hoặc cải tiến (nêu rõ, chi tiết, có minh họa sơ đồ,
hình vẽ, biểu bảng, phụ lục..)
Để nâng cao chất lượng học tập bộ môn, hướng dẫn học sinh khắc phục những lỗi viết
văn thường gặp, hình thành cho các em kĩ năng viết đúng và viết hay một văn bản hoàn
chỉnh, sáng kiến đã thực hiện các nội dung sau:

Bước 5: giáo viên chọn những bài văn hay tiêu biểu đọc trước lớp, hoặc những đoạn
văn viết tốt cho cả lớp nghe để học tập rút kinh nghiệm. Cần tạo một không khí thân
mật, dân chủ để học sinh có thể yêu cầu thầy giáo giải đáp những thắc mắc về điểm số
8


và cả nội dung bài viết…Có như thế, giáo viên mới tạo điều kiện tốt để học sinh hoàn
thiện hơn về những bài viết văn tiếp theo của mình.
B.Giáo viên hướng dẫn HS nhận biết những lỗi sai thường gặp khi viết văn.
Bảng thống kê những lỗi viết văn thường gặp của HS.
Lớp

Số bài/

Lỗi dùng từ

Viết câu sai

Bài viết

( lặp từ, thừa từ,

NP

Diễn đạt

Các lỗi khác

Lỗi mở


29 bài

12

41,3

11

BV Số 2
29 bài

15

51,7

8

BV Số 3
32 bài

18

56,2

12

BV Số 1
32 bài

7


15

51,7

17

8
58.

18

62,1

13

44,8

18

6
62,

13

40,6

15

46,8

5

15,6

3

9,4

3

6
9,4

KT

BV Số 3
29 bài

4

13,7

3

10,3

3

10,3


* Lỗi sử dụng từ không đúng nghĩa, sai chuẩn mực: Học sinh không hiểu rõ ý nghĩa
của từ
B2. Lỗi viết câu không đúng ngữ pháp, thiếu các thành phần chính, thiếu vế trong một
câu ghép, viết câu không rõ nghĩa. Giáo viên hướng dẫn học sinh nhận biết các lỗi sau:
* Lỗi viết câu sai ngữ pháp, viết thiếu cả thành phần chủ ngữ lẫn vị ngữ:
* Lỗi viết thiếu thành phần chủngữ:
* Lỗi viết thiếu thành phần vị ngữ
* Lỗi viết thiếu một vế của câu ghép.

10


B3. Lỗi diễn đạt thiếu chặt chẽ, viết câu dài lê thê, lủng củng, phát triển thành nhiều
thành phần phụ, mở rộng thành phần trọng tâm thông báo làm câu văn lan man, thiếu
mạch lạc.
B4. Các lỗi khác: lỗi diễn đạt, hành văn, chưa biết cách mở bài, kết bài, chưa biết tách
đoạn để diễn đạt ýbố cục bài viết.
C. Giáo viên hướng dẫn học sinh kĩ năng yêu cầu về diễn đạt và một số cách diễn đạt
hay trong văn nghị luận
Thực tiễn trong quá trình dạy học, chúng tôi đúc rút một số yêu cầu về diễn đạt và
cách diễn dạt hay khi viết một bài văn nhằm mang lại hiệu quả cao.
Sáng kiến đã đề ra các giải pháp: giáo viên hướng dẫn học sinh kĩ năng làm văn như
kĩ năng tìm hiểu đề; kĩ năng phân tích, bình giảng; các thao tác nghị luận; Những điều
cần lưu ý khi viết một bài văn hay; Kĩ năng và phương pháp viết đoạn-luyện mở bài, kết
bài; yêu cầu về diễn đạt để có lời văn hay: về giọng văn và sự thay đổi giọng văn trong
bài viết, cách dùng từ độc đáo, kỉ năng viết câu linh hoạt, kỉ năng mở rộng, nâng cao, so
sánh vấn đề, kỉ năng lập luận sắc sảo chặt chẽ, cách lựa chọn dẫn chứng và trình bày dẫn
chứng…những lỗi thường gặp cần tránh. Chúng tôi dành nhiều thời gian để học sinh
thực hành bằng việc tự sửa lỗi dùng từ, viết câu, viết đoạn. Giáo viên hướng dẫn một số
kĩ năng cụ thể:

người viết cần linh hoạt trong diễn đạt. Tránh một kiểu viết, một giọng đều đều từ đầu
đến cuối, tạo cảm giác đơn điệu. (để có giọng văn sinh động, hấp dẫn cần sử dụng linh
hoạt hệ thống từ nhân xưng với nhiều màu sắc biểu cảm và hết sức phong phú.)
C4. Ngoài ra để diễn đạt được lời văn hay, bài văn cần vận dụng các thao tác lập
luận, cách triển khai lập luận, cách sử dụng dẫn chứng.
* Kết quả của sáng kiến:
Với một trường mới thành lập như trường PT cấp II-III Võ Thị Sáu, môi trường học
văn không mấy thuận lợi (sách vở, phim ảnh, tác phẩm thiếu thốn, môi trường học tập
còn hạn chế…) chưa có bề dày thành tích về kết quả học tập, tỉ lệ tốt nghiệp hằng năm
nâng cao song chưa phải là trường có tỉ lệ xếp top đầu so với các trường trong tỉnh. Đội
ngũ giáo viên tuổi đời, tuổi nghề rất trẻ, vì thế kinh nghiệm dạy như thế nào để học sinh
có chất lượng cao nhất có thể được, tỉ lệ tốt nghiệp hàng năm phải được nâng cao đó là
điều mà cả Tổ chuyên môn và cả Lãnh đạo nhà trường luôn quan tâm. Trong các năm
qua chúng tôi đã rút ra trong nhiều kinh nghiệm trong việc dạy và học sinh bộ môn
nâng cao chất lượng, hiệu quả viết văn từ việc hướng dẫn các em nhận biết và cách tự
sửa chữa lỗi viết văn thường gặp.. Thực tiễn qua các năm qua, số lượng học sinh giỏi bộ
môn văn đạt kết quả trong các kì thi cấp huyện, cấp tỉnh (HS Khối 9 - Năm 2008-2009
thi cấp huyện đạt 4/5, có 2HS tham gia thi cấp tỉnh; năm 2009-2010 tham gia thi cấp
huyện 5/5 đều đạt, một HS được chọn vào đội HSG tham gia thi cấp tỉnh, năm 201013


2011 đội tuyển học sinh giỏi tham gia cấp huyện có 6 HS, kết quả các em đều đạt giải:
1giải nhất, 2 giải nhì, 3giải 3; Ba học sinh được chọn tham gia thi cấp tỉnh, kết quả 1giải
nhì, 2 giảiba). Học sinh khối 12 tham dự học sinh giỏi cấp tỉnh kết quả ngày càng tăng.
Năm 2009-2010, đạt giải 3/4 học sinh – 2 giải 3, 1 khuyến khích, năm 2010-2011 đạt
giải 3/5 học sinh- 3giải 3, 2 giải khuyến khích…2011-2012 đạt giải 5/6 học sinh- 1giải
2, 3 giải 3, 1khuyến khích…2012-2013 đạt giải 7/8 học sinh- 2giải 2, 3 giải 3, 2 giải
khuyến khích…so với các bộ môn khác của trường tỉ lệ học sinh đạt giỏi bộ môn văn
chiếm nhiều …Tỉ lệ học sinh đạt điểm trung bình bộ môn của tổ hằng năm trên 70% .
Các kì thi tốt nghiệp hàng năm, học sinh của trường đạt điểm 5 môn văn trở lên chiếm tỉ


Lớp dạy cá nhân

Giỏi-khá

TB

Đầu năm

Cuối năm Điểm ≥5 

26,8%
28%
31,2%
30,9%

70,1%
73,9%
73,1%
75,3%

66,38
62,96
63,5
61,1%

79,83
89,74
83,2%
86,4%

giáo viên.
* Cam kết: chúng tôi cam đoan những điều khai trên đây là đúng sự thật và không
sao chép hoặc vi phạm bản quyền.

Xác nhận của cơ quan

Tác giả sáng kiến

THỦ TRƯỞNG

ĐỖ THÔNG
NGUYỄN TRUNG BÌNH

16


17