Đề án môn học kinh tế Quốc tế
Lời mở đầu
Trong quá trình hội nhập quốc tế và tự do thơng mại nh hiện nay, chúng ta
không thể đứng ngoài quá trình này. Việc chúng ta phát triển mở rộng thị trờng
xuất khẩu là một tất yếu để phát triển kinh tế và đồng thời phát triển các quan
hệ kinh tế đối ngoại của nớc ta. Hiện nay, việc xuất khẩu của Việt Nam đợc mở
rộng và đa dạng hoá trong đó Châu Phi là một thị trờng mà chúng ta đang xúc
tiến phát triển. Việc Việt Nam xuất khẩu sang Châu Phi là một hớng đi đúng
trong tơng lai. Chính vì lý do đó, em đã chọn đề tài: Xuất khẩu hàng hoá của
Việt Nam sang thị trờng Châu: Phi thực trạng và giải pháp làm đề tài cho
đề án môn học Kinh Tế Quốc Tế.
Phạm vi nghiên cứu của đề tài, em tập chung nghiên cứu vào tình hình xuất
khẩu của Việt Nam sang Châu Phi và chủ yếu vào một số thị trờng trọng điểm
nh Nam Phi, Ai Cập, Maroc, Nigiêria, Angiêriaa. Thời gian nghiên cứu của đề
án đợc khoảng thời gian từ 1995 2005.
Kết cấu của đề án: Ngoài lời mở đầu và kết luận, đề án gồm có những nội
dung chính sau đây:
Chơng I: Lý luận chung về xuất khẩu hàng hoá và sự cần thiết phải đẩy
mạnh xuất khẩu hàng hoá sang thị trờng Châu Phi.
Chơng II: Thực trạng xuất khẩu của Việt Nam sang thị trờng Châu Phi.
Chơng III: Định hớng và giải pháp nhằm thúc đẩy xuất khẩu hàng hoá
Việt Nam sang thị trờng Châu Phi trong thời gian tới.
Em chân thành cám ơn cô Ngô Thị Tuyết Mai và các thầy cô khác trong
khoa và bộ môn kinh tế va kinh doanh quốc tế đã hớng dẫn và giúp đỡ em hoàn
thành đề tài này.
Sinh viên thực hiện: Đỗ Văn Quảng
Lớp: KTQT
Đề án môn học kinh tế Quốc tế
Nội dung
Chơng I:
Lý luận chung về xuất khẩu hàng hoá và sự cần thiết

Sinh viên thực hiện: Đỗ Văn Quảng
Lớp: KTQT
Đề án môn học kinh tế Quốc tế
1.2.2 Xuất khẩu khai thác lợi thế so sánh trong cạnh tranh, thúc đẩy
chuyển dịch cơ cấu kinh tế và phát triển sản xuất.
Dới tác động của xuất khẩu, cơ cấu sản xuất và tiêu dùng đã có những thay
đổi mạnh mẽ. Xuất khẩu làm chuyển dịch cơ cấu kinh tế của mỗi quốc gia từ
nông nghiệp sang công nghiệp và dịch vụ .
Trong điều kiện nền kinh tế còn lạc hậu và chậm phát triển, sản xuất về cơ
bản cha đủ tiêu dùng thì hoạt động xuất khẩu nếu có chỉ là bó hẹp trong phạm
vi nhỏ không có bớc tăng trởng. Nhng nếu chú trọng đến thị trờng thế giới là
mục tiêu để tổ chức sản xuất và xuất khẩu thì hoat động xuất khẩu sẽ tác động
tích cực tới chuyển dịch cơ cấu kinh tế thúc đẩy sản xuất phát triển thể hiện:
Xuất khẩu tạo điều kiện cho các nớc, các ngành có liên quan cùng phát triển:
khi phát triển ngành sản xuất giầy dép thì ngành thuộc da, hoá chất ...có điều
kiện phát triển theo.
Xuất khẩu tạo điều kiện mở rộng thị trờng sản phẩm, góp phần ổn định sản
xuất tạo lợi thế kinh doanh về quy mô.
Xuất khẩu tạo điều kiện mở rộng khả năng cung cấp đầu vào cho sản phẩm,
mở rộng khả năng tiêu dùng của mỗi quốc gia.
Xuất khẩu có vai trò thúc đẩy chuyên môn hoá, tăng cờng hiệu quả sản xuất
của từng quốc gia.
Ngày nay khoa học càng phát triển thì phân công lao động càng sâu sắc, các
công ty đa quốc gia đặt chi nhánh ở khắp nơi trên thế giới để tiến hành sản xuất,
tiêu thụ hàng hoá. Nh vậy việc hàng hoá sản xuất ra ở một nớc và tiêu thụ ở
nhiều nớc khác đã cho thấy sự tác động của hoạt động xuất khẩu đối với chuyên
môn hoá sản xuất tạo điều kiện cho các quốc gia khai thác một cách triệt để lợi
thế so sánh trong cạnh tranh của mình để tìm kiếm lợi nhuận, tăng nguồn thu
ngoại tệ cho ngân sách từ đó góp phần làm bình ổn cung cầu ngoại tệ.
1.2.3 Xuất khẩu có tác động tích cực tới giải quyết công ăn việc làm, cải

hành tốt quá trình này.
2. Các hình thức xuất khẩu chủ yếu
2.1 Xuất khẩu trực tiếp.
Khác niệm: Xuất khẩu trực tiếp là hình thức xuất khẩu mà nhà xuất
khẩu giao trực tiếp với khách hàng nớc ngoài ở khu vực thị trờng nớc
ngoài thông qua tổ chức của mình
Các hình thức: các tổ chức bán hàng trực tiếp của nhà sản xuất.
- Cơ sở bán hàng trong nớc.
- Gian hàng xuất khẩu
- Phòng xuất khẩu
- Chi nhánh bán hàng xuất khẩu
- Chi nhánh bán hàng tại nớc ngoài
Ưu điểm:
Sinh viên thực hiện: Đỗ Văn Quảng
Lớp: KTQT
Đề án môn học kinh tế Quốc tế
- Giảm bớt lợi nhuận trung gian sẽ làm tăng lợi nhuận cho doanh
nghiệp
- Ngời sản xuất có liên hệ trực tiếp và đều đặn với khách hàng với
thị trờng, biết đợc nhu cầu của khách hàng do đó có sự thay đổi
sản phẩm và các điều kiện bán hàng trong trờng hợp cần thiết.
Nhợc điểm:
- Có thể làm tăng rủi ro trong kinh doanh
- Phải trực tiếp khảo sát thị trờng nớc ngoài
- Phải lo khâu vận tải hàng hoá từ nơi sản xuất sang thị trờng nớc
ngoài, đảm bảo các thủ tục giấy tờ liên quan.
điều kiện áp dụng: áp dụng cho doanh nghiệp có đủ tiềm năng về tài
chính, có quy mô lớn, phát triển đủ mạnh để thành lập riêng tổ chức
bán hàng của mình.
2.2 Xuất khẩu gián tiếp

và chịu ảnh hởng của nhiều yếu tố.
3.1 Các yếu tố về chính trị.
Chính trị có ổn định thì mới tạo đà cho kinh tế phát triển. Yếu tố này là nhân
tố khuyến khích hoặc thúc đẩy quá trình xuất khẩu hàng hoá và dịch vụ. Môi tr-
ờng chính trị ổn định tạo tâm lý yên tâm, tin tởng sản xuất kinh doanh từ đó
thúc đẩy xuất khẩu phát triển.
3.2 Các yếu tố văn hoá.
Quốc gia xuất khẩu chỉ có thể thành công trên thị trờng quốc tế khi có sự
hiểu biết nhất định về phong tục, tập quán, thị hiếu, thói quen mà điều này lại
có sự khác biệt ở mỗi quốc gia. Do vậy hiểu biết về môi trờng văn hoá sẽ giúp
ích trong việc quốc gia thích ứng đợc với thị trờng để từ đó có chiến lợc đúng
đắn trong việc mở rộng thị trờng xuất khẩu của mình.
3.3 Các yếu tố về luật pháp.
Mỗi quốc gia có hệ thống luật pháp riêng để điều chỉnh hoạt động kinh
doanh xuất nhập khẩu của nớc mình, do vậy phải có sự hiểu biết nhất định về
những yếu tố này để tạo hành lang pháp lý an toàn cho hoạt động xuất khẩu của
mình.
3.4. Các yếu tố kinh tế.
Các yếu tố kinh tế tác động tới hoạt động xuất khẩu ở tầm vi mô và vĩ mô. ở
tầm vĩ mô, chúng tác động đến đặc điểm và sự phân bố các cơ hội kinh doanh
quốc tế cũng nh quy mô thị trờng. ở tầm vi mô, các yếu tố kinh tế ảnh hởng tới
cơ cấu tổ chức và hiệu quả của doanh nghiệp. Các yếu tố giá cả và sự phân bố
tài nguyên ở các thị trờng khác nhau cũng ảnh hởng tới quá trình sản xuất,
phân bố nguyên vật liệu, vốn, lao động của và do đó ảnh hởng tới giá cả, chất l-
ợng hàng hoá xuất khẩu. Bên cạnh đó, còn có công cụ thuế quan và phi thuế
quan mà mỗi quốc gia sử dụng để quản lý hoạt động xuất nhập khẩu. Trên thế
giới hiện nay, với xu hớng tự do hoá thơng mại, các hàng rào thuế quan và phi
Sinh viên thực hiện: Đỗ Văn Quảng
Lớp: KTQT
Đề án môn học kinh tế Quốc tế

Sinh viên thực hiện: Đỗ Văn Quảng
Lớp: KTQT
Đề án môn học kinh tế Quốc tế
4. Sự cần thiết phải xuất khẩu hàng hoá sang thị trờng Châu Phi
4.1 Thị trờng Châu Phi là một thị trờng tiềm năng
Châu Phi với diện tích 30 triệu km2, dân số khoảng 800 triệu ngời là một lục
địa rộng lớn với 54 quốc gia, tất cả đều là những nớc đang phát triển. Đây là lục
địa rất giàu tài nguyên khoáng sản.
Từ đầu những năm 90 của thế kỷ trớc Châu Phi đã có nhiều chuyển biến tích
cực về kinh tế chính trị nhờ có chính sách cải cách nền kinh tế và mở cửa ra
thế giới bên ngoài. Tình hình đã đi vào ổn định hơn và bắt đầu phát triển. tỷ
trọng GDP hàng năm tăng từ 2% (1992 1993) lên gần 5% (2000 2002)
nhu cầu về công nghệ và hàng hoá rất lớn. Xuất khẩu đã tăng từ 99.8 tỷ USD
năm 1991 lên 141.2 tỷ USD năm 2001 và nhập khẩu tăng từ 94.7 tỷ USD năm
1991 lên 136 tỷ USD năm 2001.
Với tình hình tăng trởng kinh tế nh trên của các nớc Châu Phi, các nớc này có
nhu cầu rất lớn về các chủng loại hàng hoá, đặc biệt là hàng nông sản, hàng tiêu
dùng, và lại không quá khắc khe chất l ợng sản phẩm và mẫu mã. Trong khi
đó các nớc này lại chỉ cung ứng đợc một phần nhu cầu mà thôi số lợng còn lại
là phải nhập khẩu. Mà đối với Việt Nam thì các loại mặt hàng này lại là thế
mạnh của nớc ta. Do vậy, nớc ta cần có các chiến lợc cũng nh những biện pháp
để thúc đẩy xuất khẩu hàng hoá vào thị trờng mới này. Với những đặc điểm nh
trên Đảng và Nhà nớc đã coi Châu Phi là thị trờng tiềm năng lớn của nớc ta.
4.2 Yêu cầu mở rộng thị trờng xuất khẩu của Việt Nam.
Hiện nay, hội nhập kinh tế quốc tế là xu thế khách quan trong nền kinh tế thế
giới, hội nhập kinh tế quốc tế có nghĩa là thực hiện tự do hoá thơng mại đa các
hàng hoá của ta tham gia vào quá trình cạnh tranh quốc tế. Trong điều kiện nền
kinh tế mở của và hội nhập nh hiện nay nó diễn ra hết sức khỗc liệt. Điều này
cũng gây không ít khó khăn cho việc hàng hoá của nớc ta thâm nhập thị trờng
quốc tế đặc biệt là việc thâm nhập và mở rộng thị trờng nớc ngoài. Với điều

Đến nay, đã có 48 nớc Châu Phi thiết lập quan hệ ngoại giao với Việt Nam.
Quan hệ kinh tế và thơng mại Việt Nam Châu Phi đợc thực sự triểu khai thập
kỷ 90 của thế kỷ trớc. Nhiều nhà lãnh đạo cấp cao của các nớc Châu Phi đã đến
thăm Việt Nam. Nớc ta đã mở 5 đại sứ quán tại các nớc Châu Phi là: Ai Cập,
Nam Phi, Angieri, ănggola và Libi; đã ký hiệp định thơng mại với 14 nớc Châu
Phi, thành lập uỷ bản hỗn hợp về hợp tác kinh tế với 8 nớc; đồng thời tiến hành
trao đổi dự thảo để tiến tới ký kết với nhiều nớc khác cấp chính phủ về thơng
mại, bảo hộ và khuyến khích đầu t, trách đánh thuế hai lần, trong các hiệp
định đã ký đều có các điều khoản dành cho nhau quy chế MFN và u đã thuế
quan.
Quan hệ thơng mại truyền thống của các nớc Châu Phi là hớng tới EU, các n-
ớc ả Rập, các nớc lớn trên thế giới, khi mở rộng giao lu với Châu á các nớc này
thờng chú ý đến những nớc nh: Trung Quốc, Nhật Bản, Vì vậy, hàng hoá Việt
Nam còn nhiều xa lại đối với ngời tiêu dùng Châu Phi.
2. Thực trạng xuất khẩu hàng hoá của Việt Nam vào thị trờng Châu Phi
trong thời gian qua
2.1 Tình hình xuất khẩu của Việt Nam vào thị trờng Châu Phi trong
thời gian qua
2.1.1 Kim ngạch xuất khẩu.
Sinh viên thực hiện: Đỗ Văn Quảng
Lớp: KTQT
Đề án môn học kinh tế Quốc tế
Trong hợp tác quan hệ với các nớc Châu Phi nói chung kim ngạch buôn bán
thơng mại giai đoạn 1991- 2003 đã tăng tới 15 lần. Xuất khẩu của Việt Nam
tăng từ 15,5 triệu USD năm 1991 lên 200 triệu trong những năm gần đây(đợc
thể hiện dới biểu đồ) chiếm 1% tổng giá trị xuất khẩu của cả nớc và chỉ chiếm
0.1% tổng giá trị nhập khẩu hàng hoá vào các nớc Châu Phi. Từ số liệu trên cho
thấy kim ngạch xuất khẩu của nớc ta sang Châu Phi ngày càng tăng. Đặc biệt
với một số nớc kim ngạch xuất khẩu của nớc ta đã tăng cao nh: xenegan: 57
triệu USD, Bờ Biển Ngà: 32 triệu USDm Ghana: 31 triệu USD. Nhng trong giai

triệu USD chiếm 6.57% tổng kim ngạch xuất khẩu của Việt Nam.
Sinh viên thực hiện: Đỗ Văn Quảng
Lớp: KTQT
Đề án môn học kinh tế Quốc tế
2.1.3 Cơ cấu mặt hàng.
Hiện nay, nớc ta xuất khẩu 8 mặt hàng lớn nhất sang Châu Phi là:
Bảng 2.1 giá trị những mặt hàng xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam
sang thị trờng Châu Phi.
Tên mặt hàng
Giá trị xuất khẩu
(triệu USD)
Gạo 106
Dệt may 12.8
Điện tử và linh kiện 11.6
Giàydép 8.2
Hạt tiêu 6.6
Cao su 6.4
Nhựa và sản phẩm nhựa 2.3
Cà phê 1.8
Các hàng hoá khác(gia vị, than, đồ chơi, đồ dung học
sinh, )
52.3
Tổng cộng 208
Nguồn cục xúc tiến thơng mại năm 2001
Tình hình xuất khẩu của Việt Nam sang thị trờng Châu Phi trong 6 tháng
2004 là: cà phê: 4.656.885 USD, gạo 135.656.434 USD và cao su, giầy dép, linh
kiện hàng điện tử, hàng dệt may, thủ công mỹ nghệ, than đá, 45.019.975
USD tổng kim ngạch 6 tháng đầu năm 2004 là: 185.333.294 USD.
Các mặt hàng xuất khẩu của Việt Nam vào Châu Phi nh: gạo, hàng điện tử và
linh kiện, hàng dệt may, sản phẩm cao su, hạt tiêu, giầy dép, cà phê. Các hàng hoá

2.2.1.2 Cơ cấu mặt hàng
Các mặt hàng chủ yếu của Việt Nam sang Châu Phi gồm giày dép, gạo, cà
phê, than đá, hàng thủ công mỹ nghệ, dệt may, rau quả, sản phẩm gỗ, sản phẩm
nhựa, cao su, Riêng năm 2001 kim ngạch xuất khẩu mặt hàng gạo là 15 triệu
USD trên tổng kim ngạch là 29,1 triệu USD và gạo luôn chiếm từ tỷ trọng lớn
nhất chiếm tới 50 60% kim ngạch xuất khẩu. Ngoài ra mặt hàng giày dép
Việt Nam có mức tăng trởng rất nhanh đã 5,8 triệu USD trong 4 tháng đầu năm
2005 tăng 175% so với cùng kỳ năm 2004. đồ nhựa chiếm 2.52%; cao su và các
sản phẩm cao su chiếm 1.37%; dợc phẩm chiếm 2.25% trong tổng số kim ngạch
xuất khu và hàng dệt may của Việt Nam chiếm 36.4% tổng kim ngạch nhập
khẩu của Nam Phi.
2.2.1.3 Các hình thức xuất khẩu và phơng thức thanh toán.
Đối với những hàng hoá của Việt Nam thâm nhập vào thị trờng Nam Phi chủ
yếu thông qua phơng thức xuất khẩu gián tiếp hay phải xuất khẩu qua một nớc
thứ 3. Còn đối với việc thanh toán thì doanh nghiệp Việt Nam và Nam Phi còn
cha có tiếng nói chung về việc lựa chọn hình thức thanh toán quốc tế thông qua
ngân hàng.
Sinh viên thực hiện: Đỗ Văn Quảng
Lớp: KTQT
Đề án môn học kinh tế Quốc tế
2.2.1.4. Những điều đáng chú ý khi xuất khẩu sang thị trờng Nam Phi: về
thuế và thủ tục hải quan.
- Thủ tục hải quan: Cục hải quan Nam Phi quy định đối với hàng nhập khẩu
vào Nam Phi nh sau:
Nhập khẩu vào để dùng trong gia đình.
Nhập khẩu để lu kho bán dần hoặc tái xuất.
Chuyển tải qua Nam Phi,
Về thủ tục hải quan: đối với ngời nhập khẩu phải kê khai hoá đơn bán
hàng, chịu trách nhiệm kê khai đầy đủ, toàn bộ và cung cấp tất cả những giấy tờ
liên quan. Thủ tục hải quan bao gồm chấp nhận và kiểm tra hàng phù hợp với

Đề án môn học kinh tế Quốc tế
Ngoài ra Nam Phi không áp dụng một hình thức bảo hộ nào khác ngoài thuế
nhập khẩu đối với hàng hoá nông sản.
Theo nh bảng trên thì việc xuất khẩu hàng hoá của Việt Nam sang thị trờng
Nam Phi (mà chủ yếu là hàng nông sản) gặp rất ít khó khăn từ phía các cấp
chính quyền Nam Phi đó là một thuận lới lớn đối với chúng ta, do đó chúng ta
cần khai khác triết để những lợi thế này để nâng cao kim ngạch xuất khẩu của
ta sang Nam Phi trong những năm tới.
2.2.2 Thị trờng Ai Cập
2.2.2.1 Kim ngạch xuất khẩu
Quan hệ thơng mại hai chiều Việt Nam Ai Cập đợc bắt đầu từ những năm 90
của thế kỷ trớc nhng chỉ thực sự bắt đầu phát triển từ năm 1995. Từ sau đó kim
ngạch xuất khẩu của nớc ta tăng nhanh trong giao đoạn 1995 2001 và năm
2002 nớc ta đã xuất khẩu sang Ai Cập đạt 21,828 triệu USD.
Bảng 2.3: Kim ngạch xuất khẩu Việt Nam - Ai Cp từ năm 1995-2004
Đơn v: nghìn USD
Năm 1995 1996 1997 1998 1999 2000 2001 2002 2003 2004
Kim ngạch
xuất khẩu
855 1,471 6,537 10,389 12,267 19,016 28,574 21,828 22,210 38,693
Nguồn: Tổng cục hải quan Việt Nam.
Bảng biểu 2.2:Kim ngạch xuất khẩu Việt Nam - Ai Cp từ năm 1995-2004
855
1,471
6,537
10,389
12,267
19,016
28,574
21,828