BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TP.HỒ CHÍ MINH
***************

TRẦN THÀNH

NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA PHÂN BÓN HỮU CƠ SINH
HỌC AMI-AMI ĐẾN CÂY LÚA VÀ MÔI TRƯỜNG ĐẤT,
NƯỚC TRỒNG LÚA TẠI TIỀN GIANG VÀ LONG AN

LUẬN VĂN THẠC SĨ KHOA HỌC NÔNG NGHIỆP

Thành phố Hồ Chí Minh - Tháng 05/2013


BỘ GIÁO DỤC VÀ ĐÀO TẠO
TRƯỜNG ĐẠI HỌC NÔNG LÂM TP.HỒ CHÍ MINH
***************

TRẦN THÀNH

NGHIÊN CỨU ẢNH HƯỞNG CỦA PHÂN BÓN HỮU CƠ SINH
HỌC AMI-AMI ĐẾN CÂY LÚA VÀ MÔI TRƯỜNG ĐẤT,
NƯỚC TRỒNG LÚA TẠI TIỀN GIANG VÀ LONG AN

Chuyên ngành

: Khoa học cây trồng

Mã số



PGS.TS LÊ MINH TRIẾT
Hội N ng d n Việt Na

4 Phản biện 2:

TS. TRẦN THỊ DẠ THẢO
Đ i học N ng L

5 Ủy viên:

TP.Hồ Chí Minh

PGS.TRỊNH XUÂN VŨ
Trung t

C ng nghệ Sinh học TP.Hồ Chí Minh

i


LÝ LỊCH CÁ NHÂN
Tôi tên Trần Thành, sinh ngày 30 tháng 03 nă

1984 t i thành phố Bà Rịa, tỉnh

Bà Rịa Vũng Tàu, con ng Trần Xu n Ba và bà Đặng Thị Quyết.
Tốt nghiệp Phổ thông Trung học t i trường Phổ thông Trung học Châu Thành,
thành phố Bà Rịa, tỉnh Bà Rịa Vũng Tàu, nă


T i ca

đoan những c ng bố trong luận văn này là trung thực và là

trong đề tài AJI01/2012 do C ng ty Ajino oto Việt Na
Kỹ thuật Miền Na

ột phần

kết hợp với Viện Khoa học

thực hiện. Những số liệu trong luận văn được phép c ng bố với sự

đồng ý của Ban Giám đốc Công ty Ajino oto Việt Na
Trần Thành

iii


LỜI CẢM ƠN
Xin chân thành cá
thần, vật chất và t o
V cùng cá

ơn Cha mẹ và gia đình đã lu n động viên, hỗ trợ về tinh

ọi điều kiện thuận lợi nhất cho con.
ơn TS. Võ Thái Dân, Trường Đ i học N ng L

Tp. Hồ Chí

Đề tài “Nghiên cứu ảnh hưởng của phân bón hữu cơ sinh học AMI-AMI
đến cây lúa, môi trường đất và nước trồng lúa tại Tiền Giang và Long An” đã
được thực hiện t i ruộng chuyên canh lúa trên hai lo i đất: phù sa (xã T n Hội Đông,
huyện Ch u Thành, tỉnh Tiền Giang) và đất phèn (xã T n Th nh, huyện Mộc Hoá, tỉnh
Long An) trong hai vụ: Đông Xuân 2011 – 2012 và Hè Thu 2012.
Các thí nghiệ

nghiên cứu bốn chế độ b n ph n khác nhau: nghiệ

thức 1 (đối

chứng) bón ph n v cơ theo nền dinh dưỡng là 100 kg N, 60 kg P 2O5 và 60 kg K2O/ha,
nghiệ

thức 2 b n ph n v cơ tương đương với nghiệ

và 60 kg K2 O/ha) và bổ sung thê
tương đương với nghiệ

thức 1 (100 kg N, 60 kg P 2O5

2,5 tấn phân chuồng/ha (sao cho hà

thức 3). Nghiệ

thức 3 b n đ

lượng hữu cơ

bằng phân hữu cơ sinh học

lo i nặng trong đất và vi sinh vật trong đất);

ặt (độ chua, độ dẫn điện, nhu cầu oxy hoá học và hàm

lượng oxy).
Kết quả đã đ t được: 1) Khi sử dụng phân hữu cơ sinh học AMI-AMI ở

ức

2.220 lít/ha có bổ sung l n và kali chưa cho thấy sự khác biệt c ý nghĩa thống kê về
các chỉ tiêu sinh trưởng và năng suất so với đối chứng bón ph n v cơ. Tuy nhiên, sử
dụng PBHCSH AMI-AMI với liều lượng 2.220 lít/ha có bổ sung l n và kali đã cho
thấy hiệu quả kinh tế cao hơn so với đối chứng. 2) Khi tăng lượng bón PBHCSH AMIAMI lên

ức 3.330 lít/ha, lúa đã c hiện tượng dư đ

v

, năng suất lúa ở c ng thức này


đã giả

c ý nghĩa thống kê, năng suất chỉ đ t 96,4% so với đối chứng chỉ sử dụng

ph n v cơ. Sử dụng PBHCSH AMI-AMI với liều lượng 3.330 lít/ha, có chiều hướng
là

tăng



ặt

thức sử dụng
ặt và hà

lượng

tăng độ dẫn điện, tăng chỉ số nhu cầu oxy hoá

học, tăng nhu cầu oxy sinh hoá trong nước. Tuy nhiên, sau khi b n nă

ngày, các chỉ

số này tương đương nhau khi b n ph n v cơ hay PBHCSH AMI-AMI. 4) Đối với các
chỉ tiêu hoá học của đất, kết quả cho thấy: độ chua (pH-H2O) của đất giả
thức b n ph n hữu cơ (bao gồ
thức đối chứng c b n thê
xu hướng tăng ở các nghiệ
dưỡng (đ

nghiệ

thức b n PBHCSH AMI-AMI và cả nghiệ

ph n chuồng), hà

lượng chất hữu cơ và độ dẫn điện c

thức b n ph n hữu cơ. Trong khi đ các chỉ tiêu dinh

2,5 ton of organic fertilizer in such away that organic content was same as treatment 3,
treatment 3 was applied all of N by AMI-AMI bioorganic fertilizer (as 2.220 litter
AMI-AMI fertilizer/ha) and PK mineral fertilizer sothat NPK equaled with treatment 1
(nutrient content of treatment 3 was 100 kg N – 60 kg P 2 O5 – 60 kg K2O), treatment 4
was applied 150% AMI-AMI compare to treatment 3 and PK mineral fertilizer. The
experiments consisted of four replicates of each treatment in lantin square design with
plot size of 30 m2. The experiment observed growth and yield of paddy rice, in other
hand to observe soil capacity (pH, organic matter, cation exchange content, heavy
metal) before and after testing; and quality of water in paddy field (pH, electrical
exchange content, dissolved oxygen content and chemical oxygen demand content)
before and after fertilizing.
The results showed that: 1) about growth and yield of paddy rice, there was no
significant difference that found between treatments were applied by mineral fertilizer
and treatments were applied by AMI-AMI fertilizer (with dosage by 2.220 litter/ha).
However, the result showed that economy effect would be higher if we applied AMIAMI fertilizer with dosage by 2.220 litter/ha. 2) With treatment was applied 3.330

vii


litter AMI-AMI/ha, that showed superfluous, there was obviously lower than control,
yield was only 86,4% lower than control, applying AMI-AMI fertilizer with dosage
3.330 litter/ha showed that there was sharply increase in rice blast disease by Pirycuria
oryzae, rate of brown backed rice plant hopper (Nivlaparvata lugens Stal) and rice leaf
folder (Cnaphalocrosis medinalis G.) compare to control treatments. 3) About water
quality in test field, one day after fertilizing, there was sharply decrease in pH content,
dissolved oxygen content and increase in electrical exchange content, chemical oxygen
demand content. However, from five days after fertilizing, there was no significant
difference among treatments. 4) About soil capacity, pH was significant decrease in
treatments were applied organic fertilizer (Both treatment applied organic fertilizer and
treatments applied AMI-AMI). Organic matter and cation exchange content was

2 Mục tiêu nghiên cứu ............................................................................................................. 2
3 Giới h n của đề tài ................................................................................................................ 2
Chương 1 TỔNG QUAN TÀI LIỆU ..................................................................................... 3
1.1 Giới thiệu sơ lược về c y lúa............................................................................................ 3
1.2 Nhu cầu dinh dưỡng cho c y lúa ..................................................................................... 4
1.2.1 Yếu tố đ

...................................................................................................................... 4

1.2.2 Yếu tố l n......................................................................................................................... 5
1.2.3 Yếu tố kali ....................................................................................................................... 5
1.3 Vai trò của ph n b n hữu cơ ............................................................................................ 6
1.4 Khái quát về ph n b n hữu cơ sinh học AMI-AMI....................................................... 7

ix


1.4.1 Thành phần của PBHCSH AMI-AMI.......................................................................... 7
1.4.2 Tình hình sử dụng PBHCSH AMI-AMI trên c y trồng ............................................ 9
1.5 Một số khái niệ , tiêu chuẩn

i trường ..................................................................... 10

1.5.1 Độ pH nước ................................................................................................................... 10
1.5.2 Ki

lo i nặng ................................................................................................................ 11

1.5.3 Hà


2.1 Thời gian và địa điể

thí nghiệ .................................................................................. 20

2.1.1 Điều kiện thời tiết trong quá trình thí nghiệ

.......................................................... 20

2.1.2 Điều kiện đất đai ........................................................................................................... 21
2.2 Vật liệu thí nghiệ

.......................................................................................................... 22

2.2.1 Giống lúa ....................................................................................................................... 22
2.2.1.1 Đặc tính giống lúa IR50404 ..................................................................................... 22

x


2.2.1.2 Đặc tính giống lúa OM4218 .................................................................................... 23
2.2.1.3 Đặc tính giống lúa OM6600 .................................................................................... 23
2.2.2 Ph n b n sử dụng trong thí nghiệ ............................................................................ 24
2.3 Phương pháp nghiên cứu và thí nghiệ

....................................................................... 24

2.3.1 Bố trí thí nghiệ ........................................................................................................... 24
2.3.2 Chỉ tiêu và phương pháp theo dõi............................................................................... 27
2.3.2.1 Đặc điể


xi


3.1.2.1 Ảnh hưởng của các c ng thức ph n b n đến số nhánh lúa ở 15, 30 và 60 NSS
vụ Đ ng Xu n 2011 – 2012 và Hè Thu 2012 t i Tiền Giang .......................................... 37
3.1.2.2 Ảnh hưởng của các c ng thức ph n b n đến số nhánh lúa ở 15, 30 và 60 NSS
vụ Đ ng Xu n 2011 - 2012 và Hè Thu 2012 t i Long An................................................ 38
3.1.3 Ảnh hưởng của các c ng thức ph n b n đến tình hình bệnh đ o n, rầy n u và
s u cuốn lá h i lúa vụ Đ ng Xu n 2011 – 2012 và vụ Hè Thu 2012 t i Tiền Giang và
Long An ................................................................................................................................... 40
3.1.3.1 Ảnh hưởng của các c ng thức ph n b n đến bệnh đ o n, rầy n u và s u cuốn
lá vụ Đ ng Xu n 2011 – 2012 và Hè Thu 2012 t i Tiền Giang .................................... 41
3.1.3.2 Ảnh hưởng của các c ng thức ph n b n đến bệnh đ o n,

ật độ rầy n u và

s u cuốn lá vụ Đ ng Xu n 2011 – 2012 và Hè Thu 2012 t i Long An .......................... 43
3.1.4 Ảnh hưởng của các c ng thức ph n b n đến các yếu tố cấu thành năng suất và
năng suất lúa vụ Đ ng Xu n 2011 – 2012 và vụ Hè Thu 2012 t i Tiền Giang và Long
An ............................................................................................................................................. 45
3.1.4.1 Ảnh hưởng của các c ng thức ph n b n đến các yếu tố cấu thành năng suất và
năng suất lúa vụ Đ ng Xu n 2011–2012 và vụ Hè Thu 2012 t i Tiền Giang ............... 46
3.1.4.2 Ảnh hưởng của các c ng thức ph n b n đến các yếu tố cấu thành năng suất và
năng suất lúa vụ Đ ng Xu n 2011 – 2012 và Hè Thu 2012 t i Long An ....................... 47
3.2 Ảnh hưởng của các c ng thức phân bón đến

ột số chỉ tiêu chất lượng nước

ặt


1, 5 và 7 NSB vụ Đ ng Xu n 2011 – 2012 và Hè Thu 2012 t i Long An
.................................................................................................................................................. 56
3.2.3 Ảnh hưởng của ph n b n đến hà

lượng oxy hoà tan của nước

ặt ở 1, 5, 7

NSB vụ Đ ng Xu n 2011-2012 và Hè Thu 2012 t i Tiền Giang và Long An .............. 58
3.2.3.1 Ảnh hưởng của của các c ng thức ph n b n đến lượng oxy hòa tan của nước
ặt ruộng lúa ở 1, 5 và 7 NSB vụ Đ ng Xu n 2011-2012 và Hè Thu 2012 t i Tiền
Giang ........................................................................................................................................ 59
3.2.3.2 Ảnh hưởng của các c ng thức ph n b n đến hà

lượng oxy hòa tan của nước

ặt ruộng lúa ở 1, 5 và 7 NSB vụ Đ ng Xu n 2011-2012 và Hè Thu 2012 t i Long
An ............................................................................................................................................. 61
3.2.4 Ảnh hưởng của các c ng thức ph n b n đến nhu cầu oxy hoá học của nước ở 1, 5
và 7 NSB vụ Đ ng Xu n 2011-2012 và Hè Thu 2012 t i Tiền Giang và Long An ...... 63
3.2.4.1 Ảnh hưởng của các c ng thức ph n b n đến nhu cầu oxy hoá học của nước
ruộng lúa ở 1, 5 và 7 NSB vụ Đ ng Xu n 2011-2012 và Hè Thu 2012 t i Tiền Giang
.................................................................................................................................................. 64
3.2.4.2 Ảnh hưởng của các c ng thức ph n b n đến nhu cầu oxy hoá học của nước

ặt

ruộng lúa ở 1, 5 và 7 NSB vụ Đ ng Xu n 2011-2012 và Hè Thu 2012 t i Long An ... 65
3.3 Ảnh hưởng cùa các c ng thức ph n b n đến


ở vụ Đ ng Xu n, t i Tiền Giang ................ 71

KẾT LUẬN VÀ ĐỀ NGHỊ................................................................................................... 73
1 Kết luận ................................................................................................................................ 73
2 Đề nghị ................................................................................................................................. 74

xiv


DANH SÁCH CÁC BẢNG
Bảng 1.1 Thành phần trong ph n b n hữu c ơ sinh học AMI-AM I.................... 8
Bảng 1. 2 Lượng ph n b n hàng nă

c y trồng chưa sử dụng đ ược (nghìn tấn)

.................................................................................................................... 13

Bảng 2.1 Điều kiện thời tiết trong thời gian thí nghiệ

t i huyện Ch u Thành

(CT), tỉnh Tiền Giang và huyện Mộc H a (MH), tỉnh Long An ..................... 20
Bảng 2.2 Kết quả ph n tích đất tr ước thí nghiệ

các ruộng thí nghiệ

ở xã

T n Hội Đ ng, huyện Ch u Thành, tỉnh Tiền Giang và xã Đ ng Th nh, huyện
Mộc Hoá, tỉnh Long An ................................................................................ 22

ở 15, 30 và 60 NSS vụ Đ ng X u n 2011 – 2012 và Hè Thu 2012 t i Long An 38
Bảng 3.5 Ảnh hưởng của các c ng thức ph n b n đến bệnh đ o n, rầy n u và
s u cuốn lá vụ Đ ng X u n 2011 – 2012 t i Tiền Giang ................................. 41
Bảng 3.6 Ảnh hưởng của các c ng thức ph n b n đến bệnh đ o n, rầy n u và
s u cuốn lá vụ Hè Thu 2012 t i Tiền Giang................................................... 43

xv


Bảng 3.7 Ảnh hưởng của các c ng thức ph n b n đến bệnh đ o n, rầy n u và
s u cuốn lá vụ Đ ng X u n 2011 – 2012 t i Long An ..................................... 43
Bảng 3.8 Ảnh hưởng của các c ng thức ph n b n đến bệnh đ o n, rầy n u và
s u cuốn lá vụ Hè Thu 2012 t i Long An ...................................................... 45
Bảng 3.9 Ảnh hưởng của các c ng thức ph n b n đến t rung bình các yếu tố cấu
thành năng suất và năng suất lúa của bốn thí nghiệ

ở vụ Đ ng Xu n 2011 –

2012 và Hè Thu 2012 t i Tiền Giang và Long An ......................................... 46
Bảng 3.10 Ảnh hưởng của các c ng thức ph n b n đến năng suất và các yếu tố
cấu thành năng suất vụ Đ ng Xu n 2011 – 2012 và Hè Thu 2012 t i Tiền
Giang ........................................................................................................... 47
Bảng 3.11 Ảnh hưởng của các c ng thức ph n b n đến năng suất và các yếu tố
cấu thành năng suất lúa vụ Đ ng Xu n 2011 – 2012 và Hè Thu 2012 t i Long
An ............................................................................................................... 48
Bảng 3.12 Ảnh hưởng của các c ng thức ph n b n đến độ pH của nước ruộng
lúa ở 1, 5 và 7 NSB vụ Đ ng Xu n 2011 – 2012 t i Tiền Giang .................... 50
Bảng 3.13 Ảnh hưởng của các c ng thức ph n b n đến độ pH của n ước ruộng
lúa ở 1, 5 và 7 NSB vụ Hè Thu 2012 t i Tiền Giang ...................................... 51
Bảng 3.14 Ảnh hưởng của các c ng thức ph n b n đến độ pH của n ước

(mg O 2 /L) của nước ruộng lúa ở 1, 5 và 7 NSB vụ Hè Thu 2 011 t i Tiền Giang
.................................................................................................................... 67
Bảng 3.24 Ảnh hưởng của các c ng thức ph n b n đến nhu cầu oxy h a học
(mg O 2 /L) của nước ruộng lúa ở 1, 5 và 7 NSB vụ Đ ng Xu n 2011 – 2012 t i
Long An ....................................................................................................... 67
Bảng 3.25 Ảnh hưởng của các c ng thức ph n b n đến nhu cầu oxy h a học
(mg O 2 /L) của nước ruộng lúa ở 1, 5 và 7 NSB vụ Hè Thu 2012 t i Long An 69
Bảng 3.26 Ảnh hưởng của các c ng thức ph n b n đến
trước và sau thí nghiệ

ột số chỉ tiêu của đất

trên đất phù sa vụ Đ ng Xu n 2011 -2012 và Hè Thu

2012 t i Tiền Giang...................................................................................... 70
Bảng 3.27 Ảnh hưởng của các c ng thức ph n b n đến
phèn trước và sau thí nghiệ

ột số chỉ tiêu của đất

vụ Đ ng Xu n 2011 -2012 và Hè Thu 2012 t i

Long An ....................................................................................................... 71

xvii


Bảng 3.28 Giá các lo i ph n b n t i thời điể
Bảng 3.29 Hiệu quả kinh tế của bốn nghiệ


Hì nh 3.2 Ảnh hưởng của các c ng thức ph n b n đến số nhánh lúa trung bình
của bốn thí nghiệ

ở 15, 30 và 60 NSS vụ Đ ng Xu n 2011 – 2012 và Hè Thu

2012 t i Tiền Giang và Long An ................................................................... 37
Hì nh 3.3 Ảnh hưởng của các c ng thức ph n b n đến trung bình chỉ số bệnh
(%) và tỷ lệ bệnh đ o n (%) ở bốn thí nghiệ

ở vụ Đ ng Xu n 2011 – 2012 và

Hè Thu 2012 t i Tiền Giang và Long An ...................................................... 40
Hì nh 3.4 Ảnh hưởng của các c ng thức ph n b n đến trung bình
n u và s u cuốn lá (con/

2

) của bốn thí nghiệ

ật độ rầy

ở vụ Đ ng Xu n 2011 – 2012

và Hè Thu 2012 t i Tiền Giang và Long An .................................................. 41
Hì nh 3.5 Ảnh hưởng của các c ng thức ph n b n đến trung bình độ chua (pH H 2 O) của nước ruộng lúa ở 1, 5 và 7 NSB của bốn thí nghiệ

vụ Đ ng Xu n

2011 – 2012 và Hè Thu 2012 t i Tiền Giang và Long An .............................. 49
Hì nh 3.6 Ảnh hưởng của các c ng thức ph n b n đến trung bình độ dẫn điện

DANH SÁCH CÁC CHỮ VIẾT TẮT
BOD

Biochemical oxygen demand (Nhu cầu oxy sinh hoá)

BTNMT

Bộ Tài nguyên M i trường

CT

Châu Thành

CHC

Chất hữu cơ

COD

Chemical oxygen demand (Nhu cầu oxy hoá học)

CSB

Chỉ số bệnh

ctv

Cộng tác viên

ĐBSCL


MH

Mộc Hoá

NSC

Ngày sau cấy

NSB

Ngày sau bón

NSS

Ngày sau s

NT

Nghiệ

n

Số

P 1.000 h t

Khối lượng 1.000 h t

thức

SD

Standard desiation (độ lệch chuẩn)

TG

Tiền Giang

TLB

Tỷ lệ bệnh

Tp. HCM

Thành phố Hồ Chí Minh

ầ

xxii


MỞ ĐẦU
1 Đặt vấn đề
Với nguyên liệu chủ yếu từ xác bã của vi sinh vật sau quá trình lên

en, do vậy

trong thành phần của PBHCSH AMI-AMI chứa nhiều dinh dưỡng hữu ích cho c y
trồng: 24,9 % chất hữu cơ, hà


sự an toàn đối với c y lúa và

i trường đất, nước trồng lúa ở vùng đồng bằng sông

Cửu Long.
Theo thống kê của Bộ N ng nghiệp và Phát triển N ng th n, nhu cầu ph n b n
cả nước nă

2013 ước tính trong khoảng 10,03 triệu tấn. Nhưng lượng sản xuất trong

nước chỉ đ t khoảng 8 triệu tấn; c nghĩa là cần phải nhập khẩu thê

2 triệu tấn phân

b n phục vụ n ng nghiệp. Do vậy, việc khai thác các nguồn phân bón với chất lượng
tốt và giá rẻ là

ột nhu cầu thực tế của hàng triệu n ng d n trên khắp cả nước.

Tận dụng nguồn phụ phẩ

giàu dinh dưỡng từ c ng nghiệp chế biến bột ngọt

để cung cấp dinh dưỡng cho c y trồng

ang l i nhiều ý nghĩa: vừa cung cấp nguồn

phân b n giàu dinh dưỡng với giá rẻ, đồng thời với phương pháp sử dụng đúng sẽ
giả