MỞ ĐẦU
1.Lí do chọn đề tài
Không giống như các loại hình báo chí khác, thông tin trên báo mạng điện tử
được cập nhật liên tục, nhanh chóng từng giây từng phút, có tính tức thời và tính
phi định kì. Đây cũng là một trong những đặc trưng cơ bản, điển hình của báo
mạng. Nghiên cứu về đề tài này giúp cho chúng ta có cái nhìn đầy đủ và cụ thể về
về đặc trưng này nói riêng, về loại hình báo mạng điện tử nói chung. Đó cũng là cơ
sở lí luận vững chắc giúp chúng ta trong quá trình tiến hành viết và đăng bài trên
Internet.
2.Lịch sử nghiên cứu đề tài
Với đề tài tính tức thì và tính phi định kì của báo mạng điện tử thì trước đó
đã có khá nhiều người nghiên cứu. Tuy nhiên họ mới chỉ dừng lại ở phần lí thuyết
hoặc có khảo sát thực tế nhưng cũng chỉ sơ sài. Do đó cũng nghiên cứu đề tài này
ngoài việc cung cấp những lí thuyết cơ bản về đặc trưng này của báo mạng, tôi sẽ
đi sâu vào khảo sát thực tế ở cách viết bài, cách đăng tin bài trong chuyên mục
NTD thông thái của báo Giaoduc.net xung quanh tin đồn trong sữa Mộc Châu có
đỉa.
3.Đối tượng đề tài
Đối tượng khảo sát của đề tài này là tin đồn trong sữa Mộc Châu có đỉa trên
trên chuyên mục NTD thông thái của báo Giaoduc.net.
4.Thời gian khảo sát đề tài
Thời gian khảo sát đề tài kéo dài trong vòng 1 tháng từ 10/9 – 10/10/2012.
5.Phương pháp nghiên cứu
Bài tiểu luận sử dụng kết hợp nhiều phương pháp nghiên cứu khác nhau.
Trong đó chủ yếu là phương pháp phân tích, khảo sát các bài báo liên quan để tìm
ra được đặc trưng tính tức thời và tính phi định kì. Đồng thời còn có sự so sánh,
1


đối chiếu các bài giữa báo Giaoduc.net với các báo khác. Ngoài ra còn phỏng vấn
ý kiến nhiều độc giả khác nhau. Và cuối cùng là tổng hợp, kết luận lại vấn đề ở

hiện đại, hàng ngày con người phải tiếp nhận một khối lượng thông tin hết sức to
lớn, với công nghệ Internet, con người có thể chủ động lựa chọn thông tin phù hợp
với nhu cầu và khả năng ở bất cứ lúc nào trên báo mạng điện tử.
Và cũng chỉ trong báo mạng mới xuất hiện khái niệm “bài báo mở”. Bài báo
mở có thể hiểu là bài báo chưa kết thúc, có thể kéo dài độ dài của bài báo ở những
bài viết sau. Sự kiện vẫn được đề cập tiếp diễn ở các bài báo sau theo diễn biến của
nó. Với đặc trưng này, phóng viên có thể đăng những thông tin đã có được. Ở
những bài viết sau tác giả có thể thêm thông tin mới hoặc sửa lại bài báo bằng cách
3


thêm thông tin vào bài báo đó hoặc chỉnh lại những thông tin chưa chính xác trên
phần thông tin đã đăng trước đó, giống như ta sửa một bản word vậy. Nếu độc giả
đang xem bài báo đó cùng lúc với phóng viên đang thêm thông tin, chỉ cần độc giả
nhấn phím F5 trên bàn phím, những thông tin mới đó sẽ xuất hiện.
1.2 Đặc trưng tương tác
Tương tác là sự tác động qua lại với nhau, là mối quan hệ hai chiều giữa các
sự vật, hiện tượng, Có tương tác vật lí, hóa học, có tương tác xã hội giữa các sự
vật, hiện tượng. Tương tác xã hội là qúa trình tác động qua lại giữa các cá nhân,
nhóm xã hội với tư cách là chủ thể trong xã hội. Trong truyền thông, tương tác có
nghĩa là sự tác động gián tiếp giữa chủ thể và khách thể truyền thông, giữa nhà
truyền thông và công chúng trong những điều kiện nào đó. Trong xã hội hiện đại,
tương tác truyền thông là phương thức cơ bản trao đổi thông tin, tư tưởng, tình
cảm, chia sẻ kĩ năng, kinh nghiệm, tìm kiếm trao đổi và nâng cao năng lực sáng tạo
giá trị mới cho mỗi cá nhân và nhóm xã hội. Đây cũng chính là một trong những
cách thức để nhà truyền thông dễ dàng nắm bắt tâm lí, suy nghĩ, quan điểm của độc
giả để kịp thời thay đổi cho phù hợp. Và điều tất nhiên, Giaoduc.net với đề tài
“nghi án” có đỉa trong sữa Mộc Châu cũng không thể bỏ qua yếu tố quan trọng
này.
2. Khảo sát thực tế


/>
(6) Vụ sữa Mộc Châu có đỉa: Hậu tin đồn là gì?
/>(7) TTK Hiệp Hội Sữa: Đồn “sữa có đỉa” là phá hoại các DN sữa
/>(8) Kết luận chính thức về tin đồn sinh vật lạ trong sữa Mộc Châu
/>(9) Mộc Châu lý giải: “Có đỉa trong sữa chỉ là tin đồn thất thiệt”
/>Báo Giaoduc.net đã xử lí vụ việc này khá hoàn chỉnh và hợp lí với 9 bài viết
theo diễn biến sự việc:
+ bài đầu đưa thông tin sự kiện: sáng ngày 23/9, chị Dương Thị Hồng quê tại
Vĩnh Phúc cho con uống sữa Mộc Châu và phát hiện ra trong sữa có những con vật
lạ trông giống như đỉa. Gia đình chị đã báo cho chính quyền địa phương biết và cơ

6


quan chức năng cũng tiến hành xem xét vụ việc. Sự việc đã gây kinh động cho
nhiều người.

+ 6 bài sau đưa thông tin diễn biến tiếp sự việc: đó là tin sữa Mộc Châu đã
cử đại diện xuống xem xét sự việc và có phần phủ định sự việc → ngày 24/9 Hiệp
hội sữa Việt Nam bác tin đồn trong sữa có đỉa → ảnh hưởng xấu của tin đồn đến
hoạt động của các doanh nghiệp sữa và người tiêu dùng.
+2 bài cuối kết thúc sự việc: kết luận chính thức về tin đồn có đỉa trong sữa
Mộc châu là hoàn toàn sai sự thật.
Tất cả 9 bài viết thì có tới 7 bài do cùng một tác giả viết là Duy Châu (bài 2,
3, 4, 5, 6, 8, 9), chỉ có bài đầu tiên do Đức Hạnh và bài thứ 7 do Hà Nhi viết.
9 bài viết này thuộc loại phóng sự điều tra. Do đó phóng viên đã đặt tên cho
sự việc này là “nghi án” có đỉa trong sữa Mộc Châu.
Tất cả các bài viết đều ở thể loại tin viết, tin sau kể tiếp diễn biến sự việc của
tin trước. Các tin đều sử dụng hình ảnh, trong đó hình ảnh chiếc lọ đựng sữa nghi

8


nhiều người Trung Quốc sang Việt Nam thu mua đỉa cán nhỏ cho vào thực phẩm
và thức ăn cho người. Từ đó một số người tiêu dùng thiếu thông tin, nhất là ở
những khu vực nông thôn đã truyền đi những tin đồn có đỉa trong sữa và trong
bụng người với tốc độ lan truyền rất nhanh.
Trên trang Thoibaokinhte.net vào lúc 08:41:01 ngày 18/9/2012 có đăng tin:

SỨC KHỎEHôm nay ngày: 17-10-2012 00:59:53

•

“Cảnh báo” Sữa nhập lậu , bánh kẹo nhập lậu từ Trung Quốc trong đó có
đỉa.
(Ngày đăng: 18-09-2012 08:41:01)

THÔNG BÁO:

9


Sữa, bánh kẹo nhập từ Trung Quốc trong đó có đỉa.
Trường hợp đầu tiên phát hiện được là ở Tuyên Quang bệnh nhân nữ này đau bụng
và được đưa đi bệnh viện đa khoa và đc các Bác Sỹ ở đây chụp chiếu thì phát hiện
có rất nhiều sinh vật lạ, và đã tiến hành phẫu thuật . Vị Bác Sỹ này đã ngất ngay tại
chỗ vì khi vạch bụng bệnh nhân ra toàn là đỉa .
Mong mọi người chú ý hơn và nói với người thân để mọi người cùng biết.
Bây giờ thì mọi người đã hiểu tại sao TQ thu mua đỉa của VN..hãy nhấn chia
sẻ để mọi người cùng biết nhé

23/09/2012 | 07:25
Thực sư chuyện phát hiện "“ỉa trong sữa"”là gì?

Nguyễn Văn Tài cho biết hộp sữa này mua từ một cửa hàng của người
quen trong xóm. Dù đã được cất trong tủ lạnh nhưng hôm sau đã xuất hiện
sinh vật lạ nghi là đỉa nhưng chuyên gia khẳng định đây có thể là ấu trùng.
Với tin đồn đỉa trong sữa, công an xã Nam Sơn, Sóc Sơn, Hà Nội đã có động
thái tích cực khi vào cuộc cùng y tế xã để giải quyết. Các chuyên gia cũng phân
tích liệu có đỉa trong sữa đặc.
Chính quyền khẳng định không phải đỉa trong sữa
Trước tin đồn rộ cả trên mạng lẫn trong nhân dân rằng ông Nguyễn Thế
Quang, thôn Thanh Hà, Nam Sơn, Sóc Sơn, Hà Nội uống phải sữa có đỉa.

12


Hộp sữa có ấu trùng.
Con ông Quang là Nguyễn Văn Tài cho biết hộp sữa này mua từ một cửa
hàng của người quen trong xóm. Dù đã được cất trong tủ lạnh nhưng hôm sau đã
xuất hiện sinh vật lạ nghi là đỉa.
Trao đổi với phóng viên, anh Trần Minh Chiến, công an viên thôn Thanh
Hà, Nam Sơn, Sóc Sơn cho biết: Theo tìm hiểu của chúng tôi, con vật bò trong sữa
nhà ông Quang không phải đỉa mà là ấu trùng do bảo quản không tốt nên mới như
vậy. Ông ấy bảo mấy hôm trước uống không có gì đến khi uống gần hết hộp mở ra
mới thấy con như con đỉa. Mặc dù ông ấy bảo mới mua sữa được 2 hôm.
Đỉa có sẵn trong hộp sữa là không thể vì đỉa không thể sống trong môi
trường có độ ngọt đậm đặc và kín như vậy.
ThS. BS Huỳnh Hồng Quang, Viện Sốt rét ký sinh trùng, côn trùng Quy
Nhơn.


“Buổi sáng tôi cho các con uống sữa, các cháu nghịch ngợm nên bóp sữa
ra sàn nhà. Khi tôi cầm giẻ lau sàn thì phát hiện ra có nhiều những con vật
như con dòi... Nhiều người dân cũng xác nhận những con vật lạ trong hộp sữa
ấy là con đỉa…”.
•

Lên Ba Vì, hoa mắt vì sữa giả, sữa bẩn

•

Phát hiện thêm nhiều loại sữa Meiji, Wakodo, Morinaga thiếu i-ốt

•

Sự thật thị trường sữa VN qua tiết lộ của bà chủ TH True Milk

•

Sữa Wakodo, Morinaga bị thu hồi ở Hong Kong vẫn bán tại Việt Nam

•

Sợ sữa bẩn, bố nuôi dê trong nhà lấy sữa cho con

•

Hiệp hội Sữa VN: Tuyên bố không có đối thủ, TH True Milk quá ngạo
mạn!
Khoảng 8g sáng ngày 23 -9, gia đình chị Dương Thị Hồng (SN 1987, trú tại
thôn Dương Thọ, xã Đức Bác, huyện Sông Lô, tỉnh Vĩnh Phúc) đã kinh hãi khi

tin theo diến biến khách quan của sự việc:

+ 13:05 ngày 24/9 (sau 6 giờ 17 phút so với tin trước): Mộc Châu lên tiếng
về "“ghi án"”có đỉa trong sữa

+ 15:09 ngày 24/9 (sau 2 giờ 04 phút so với tin trước): “Nghi án”đỉa trong
sữa Mộc Châu: Không thể có chuyện đó

+ 15:38 ngày 24/9 (sau 29 phút so với tin trước): Hiệp hội Sữa Việt Nam
bác tin đồn có đỉa trong sữa

+ 13:32 ngày 25/9 (sau 21 giờ 54 phút so với tin trước): Chuyên gia đầu
ngành đồng loạt bác tin đồn có đỉa trong sữa Mộc Châu

19


+ 15:04 ngày 26/9 (sau 25 giờ 32 phút so với tin trước): Vụ sữa Mộc Châu
có đỉa: Hậu tin đồn là gì?

+ 13:13 ngày 27/9 (sau 22 giờ 09 phút so với tin trước): TTK Hiệp Hội
Sữa: Đồn "“ữa có đỉa"”là phá hoại các DN sữa

+ 14:34 ngày 4/10 (sau 169 giờ 21 phút so với tin trước): Kết luận chính
thức về tin đồn sinh vật lạ trong sữa Mộc Châu

+ 14:34 ngày 8/10 (sau 69 giờ so với tin trước): Mộc Châu lý giải: “có đỉa
trong sữa chỉ là tin đồn thất thiệt”
Như vậy, báo Giaoduc.net đưa thông tin vụ việc khá đầy đủ, chi tiết, tỉ mỉ và
nhanh chóng, kịp thời, tức thì; thậm chí trong 1 ngày 24/9 báo đăng liên tiếp 3 bài


chuyện

sữa

có

đỉa'’

/>Điểm hạn chế của Vnexpess là không đi sâu vào một vụ việc cụ thể như
Giaoduc.net (khai thác sâu vào việc gia đình chị Hồng phát hiện ra con vật lạ nghi
là đỉa trong hộp sữa Mộc Châu cho con uống) mà chỉ đề cập đến những tin đồn mơ
hồ về nghi vấn có đỉa trong sữa, bánh kẹo nhập lậu từ trung Quốc trước đó. Do đó,
người đọc sẽ khó nắm bắt thông tin hơn. Hơn nữa, cùng với tin Hiệp hội sữa Việt
Nam bác bỏ tin tồn có đỉa trong sữa ngay 15:38 ngày 24/9 Giaoduc.net đã đăng tin
bài, trong khi đó phải sau 1 giờ 24 phút vào 17:02 cùng ngày Vnexpess mới đăng.
Như vậy, trong vụ việc này tính tức thời của báo Giaoduc.net nhanh hơn,
nhạy bén hơn so với báo Vnexpress.
Trái lại, báo Dantri.com lại nhanh tay hơn Giaoduc.net khi đưa thông tin này
ngay 02:04 ngày 23/9, trước Giaoduc.net tới 27 giờ 34 phút. Tuy nhiên,
Dantri.com lại không đi vào vụ việc nhà chị Hồng ở Vĩnh Phúc mà bắt đầu chuỗi
21


sự kiện bằng vụ việc nhà ông Nguyễn Thế Quang ở Sóc Sơn, Hà Nội phát hiện ra
con vật lạ giống như đỉa trong hộp sữa mua nhà hàng xóm; và ở sự kiện tiếp theo
cũng có đề cập đến vụ việc nhà chị Hồng. Sự đa dạng thông tin của Dantri.net làm
cho người đọc không bị nhàm chán trước hàng tá thông tin lặp đi lặp lại.
Với nghi án trong sữa có đỉa, Dantri.com chỉ đăng có 5 bài viết liên quan
nhưng cũng đủ nói hết được vấn đề từ khi bắt đầu cho đến khi kết thúc:

hành xác minh sự việc. Đặc biệt, tác giả đã kết bài báo bằng một câu mở rất hay
“Chúng tôi sẽ tiếp tục thông tin tới bạn đọc những thông tin mới nhất về sự việc
này”. Chính câu mở này đã làm tiền đề cho những bài viết sau, nhắc nhở cho độc
giả biết rằng ở bài viết sau sẽ có những thông tin tiếp theo về vụ việc này để họ
tiện theo dõi.

23


+ Đến 13:05 cùng ngày Giaoduc.net tiếp tục đăng tin “Mộc Châu lên tiếng
về “nghi án” có đỉa trong sữa”. Đây là phản ứng của doanh nghiệp sữa Mộc Châu
sau khi nghe tin đồn trong sữa có đỉa từ vụ việc nhà chị Hồng. Nội dung chính của
bài báo là đại diện sữa Mộc Châu trả lời báo Giaoduc.net đã cử đại diện xuống
Vĩnh Phúc xác minh sự việc và phủ định phần nào nghi vấn có đỉa trong sữa.
Mở đầu bài viết tác giả kể lại gần như toàn bộ sự việc đã được viết ở bài
trước, thậm chí phần kể này kéo dài tới 4 đoạn độ dài tương đương với cả phần nội
dung chính của bài.

Mộc Châu lên tiếng về "“ghi án"”có đỉa trong sữa
Thứ hai 24/09/2012 13:05
(GDVN) -–Đại diện sữa Mộc Châu cho biết, đã cử người xuống xác
minh sự việc và việc đỉa sống trong môi trường có độ ngọt đậm đặc và kín như
vậy là không thể.
•

Phát hoảng khi phát hiện đỉa trong sữa Mộc Châu?

•

Phát hiện thêm nhiều loại sữa Meiji, Wakodo, Morinaga thiếu i-ốt

25