Ngôn ngữ thể loại tin trên báo mạng điện tử
Việt Nam hiện nay

Phạm Thị Mai

Trường Đại học Khoa học Xã hội & Nhân văn
Luận văn ThS ngành: Truyền thông đại chúng; Mã số: 60 32 01
Người hướng dẫn: PGS.TS. Hoàng Anh
Năm bảo vệ: 2010 Abstract: Làm rõ các vấn đề lý luận liên quan đến ngôn ngữ thể loại tin.
Đánh giá thực trạng sử dụng ngôn ngữ thể loại tin trên các báo mạng điện
tử Việt Nam hiện nay, cụ thể là trên các báo Vietnamnet và Vnexpress, xét
trên hai bình diện là nội dung và hình thức (kết cấu tin), chỉ ra những điểm
còn hạn chế. Đề xuất các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả của việc sử
dụng ngôn ngữ thể loại tin trên báo mạng điện tử.
Keywords: Ngôn ngữ thể loại tin; Báo mạng điện tử; Tin tức; Báo chí
Content
1. Tính cấp thiết của đề tài
Năm 1992, phiên bản điện tử của tờ Chicago “ra mắt” ở Mỹ, đánh dấu sự ra đời
của loại hình báo chí hoàn toàn mới trên thế giới: loại hình báo mạng điện tử, hay còn gọi
là báo trực tuyến, báo internet.
Đây cũng là loại hình báo chí du nhập vào nước ta trong khoảng thời gian ngắn
nhất. Nếu như báo in ở nước ta xuất hiện sau các nước trên thế giới hàng trăm năm, với
phát thanh, truyền hình là hàng chục năm thì với báo điện tử, khoảng thời gian này chỉ
mất 5 năm. Tháng 12/1997, tạp chí Quê hương công bố trang báo mạng điện tử của mình,
đánh dấu mốc cho sự hình thành và phát triển loại hình báo chí này tại Việt Nam. Làng
báo Việt Nam có thêm một thành viên mới.
So với các loại hình báo chí trước đó, báo mạng điện tử có rất nhiều lợi thế vượt

sự cao), thể loại tin cũng chịu sự chi phối của các yếu tố trên. Tin chiếm tới 80% lượng
tin bài trên các báo điện tử [2, 66]. Vì thế, việc nâng cao chất lượng chuyển tải thông tin
của thể loại này có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong nâng cao chất lượng báo mạng điện
tử. Bên cạnh đó, cũng giống như các thể loại báo chí khác của báo mạng điện tử, ngôn
ngữ chữ viết là thành tố chính của ngôn ngữ thể loại tin. Vì thế, để nâng cao chất lượng
thể loại tin thì nâng cao hiệu quả sử dụng ngôn ngữ chữ viết là yếu tố quyết định đầu tiên.
Như đã phân tích ở trên, việc sử dụng sai ngôn ngữ chữ viết trên báo mạng điện tử
nói chung và ngôn ngữ chữ viết của thể loại tin trên loại hình báo chí này nói riêng sẽ gây
ra những tác động xấu khó lường. Tuy nhiên, hiện nay, việc sử dụng chưa hiệu quả ngôn
ngữ chữ viết vẫn xảy ra khá nhiều trên các tin của báo mạng điện tử Việt Nam.
Trên các trang báo mạng điện tử, công chúng có thể gặp không ít các lỗi như sai
chính tả, dùng từ sai, ngữ pháp không chuẩn, câu mơ hồ… Những hiện tượng này đã làm
lệch lạc thông điệp mà tòa soạn muốn chuyển tải, đồng thời làm sai lệch ngôn ngữ tiếng
Việt.
Trong bối cảnh như vậy, việc nghiên cứu ngôn ngữ thể loại tin trên báo mạng điện
tử là hết sức cần thiết. Tuy nhiên, theo khảo sát của chúng tôi, chưa có công trình nào
nghiên cứu sâu về đề tài này. Có thể thấy một số nghiên cứu của các tác giả như PGS.TS.
Hoàng Anh về ngôn ngữ sapô, các đặc điểm của ngôn ngữ báo mạng điện tử, một số bài
dịch của tác giả Lê Quốc Minh trên trang Vietnamjournalism.com.vn hoặc một số bài viết
trong cuốn Những thủ thuật làm báo điện tử của Nhà xuấn bản Thông tấn in năm 2006…
Tuy nhiên, các công trình nghiên cứu này không mang tính hệ thống và không đi sâu vào
một thể loại cụ thể.
Công trình của chúng tôi là công trình đầu tiên nghiên cứu về đề tài ngôn ngữ thể
loại tin trên báo mạng điện tử Việt Nam hiện nay.
2. Tình hình nghiên cứu
Là một loại hình báo chí mới nên trên thế giới nói chung và Việt Nam nói riêng,
những công trình nghiên cứu về báo mạng điện tử chưa nhiều. Công trình nghiên cứu về
ngôn ngữ báo mạng điện tử càng ít hơn.
Với cuốn “Writing for the web” (Viết bài cho web) in năm 1999, tác giả Kilian
Crawford gần như là người đầu tiên (theo các tài liệu liên quan mà chúng tôi thu thập

này cũng giống như cuốn “Các thủ thuật làm báo điện tử”, thiên về kỹ năng nghề nghiệp
chung cho báo mạng điện tử trên cơ sở kinh nghiệm và không đi vào nghiên cứu trên một
thể loại cụ thể với những khảo sát mang tính cứ liệu khoa học.
Bên cạnh đó, có thể kể tới một số luận văn, khoá luận tốt nghiệp của học viên, sinh
viên chuyên ngành báo chí. Tác giả Nguyễn Thu An trong “Ngôn ngữ báo chí Internet”
(Luận văn Thạc sĩ chuyên ngành báo chí, ĐH KHXH&NV, ĐH QGHN) có nghiên cứu
về ngôn ngữ báo mạng điện tử nhưng theo hướng chỉ ra các đặc điểm chung về ngôn ngữ
của loại hình báo chí này.
Nhiều luận văn, khoá luận khác có bàn về báo điện tử nhưng chỉ xoay quanh các
vấn đề về quảng cáo (Nguyễn Thị Thanh Hoa, “Hiện trạng và xu hướng quảng cáo trên
báo trực tuyến”, khoá luận tốt nghiệp K45, ĐH KHXH&NV, ĐH QGHN), về tính tương
tác của báo trực tuyến (Vũ Thị Huệ, “Sự tương tác giữa báo chí trực tuyến với công
chúng”, khoá luận tốt nghiệp K45, ĐH KHXH&NV, ĐH QGHN), về vấn đề sử dụng tít
(Khương Thị Ngọc Thương, “Thực trạng sử dụng tít báo trên báo điện tử Việt Nam hiện
nay”, khoá luận tốt nghiệp K49, ĐH KHXH&NV, ĐH QGHN)…
Một số khoá luận có nghiên cứu chuyên sâu về từng thể loại như phóng sự (Lê
Minh Thanh, “Phóng sự báo chí trực tuyến”, khoá luận tốt nghiệp K47, ĐH KHXH&NV,
ĐH QGHN) hay giao lưu trực tuyến (Tô Mai Trang, “Giao lưu trực tuyến”, khoá luận tốt
nghiệp K47, ĐH KHXH&NV, ĐH QGHN).
Chưa có công trình nghiên cứu nào đi sâu vào thể loại tin trên báo mạng điện tử.
Vấn đề ngôn ngữ thể loại tin trên báo mạng điện tử lại càng là vấn đề mới, còn bỏ ngỏ.
3. Mục tiêu và nhiệm vụ nghiên cứu
3.1. Mục tiêu nghiên cứu
Trên cơ sở khảo sát thực trạng ngôn ngữ thể loại tin trên báo mạng điện tử Việt
Nam hiện nay, luận văn đề xuất những giải pháp nhằm khắc phục các hạn chế, phát huy
hơn nữa các ưu thế nhằm nâng cao hiệu quả truyền thông của thể loại tin trên báo mạng
điện tử.
3.2. Nhiệm vụ nghiên cứu
Để đạt được mục tiêu nêu trên, đề tài có các nhiệm vụ nghiên cứu sau:
- Làm rõ các vấn đề lý luận liên quan đến ngôn ngữ thể loại tin.

7. Kết cấu của luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, đề tài gồm 3 chương
Chương 1: Ngôn ngữ thể loại tin trên báo mạng điện tử - Những vấn đề lý luận.
Chương 2: Đặc điểm ngôn ngữ thể loại tin trên báo mạng điện tử Việt Nam hiện
nay
Chương 3: Một số vấn đề đặt ra và giải pháp nhằm nâng cao hiện quả việc sử dụng
ngôn ngữ thể loại tin trên báo mạng điện tử Việt Nam hiện nay.

References
1. Hoàng Anh (2003), Một số vấn đề về sử dụng ngôn từ trên báo chí, Nxb Lao động, Hà
Nội.
2. Hoàng Anh (2008), Những kỹ năng về sử dụng ngôn ngữ trong truyền thông đại
chúng, Nxb ĐH QGHN , Hà Nội.
3. Phan Anh (2007), Báo điện tử: vừa chạy vừa xếp hàng, Tạp chí Người làm báo, tháng
11/2007.
4. Hoàng Anh (2007), Giữ gìn sự trong sáng của tiếng Việt trên Đài tiếng nói Việt Nam,
Đề tài khoa học cấp bộ.
5. Đức Dũng (1992), Ký báo chí, Nxb Thông tin, Hà Nội.
6. Đức Dũng (2004), Viết báo như thế nào?, Nxb Văn hoá thông tin, Hà Nội
7. Đức Dũng (2004), 100 câu hỏi về cách viết báo, Nxb Lý luận chính trị, Hà Nội.
8. Nguyễn Thị Trường Giang (2005), Tài liệu môn học Nhập môn báo mạng điện tử.
9. Nguyễn Thị Trường Giang, Xu hướng phát triển của báo mạng điện tử Việt Nam,
ngày 4/8/2010.
10. Cẩm Hà (2007), Săn tin chỉ cần đừng ngại, Tạp chí Người làm báo, số tháng 3/2007.
11. Nguyễn Thu Giang, Công chúng Hà Nội với việc đọc báo in và báo điện tử, Luận văn
thạc sĩ, Khoa Báo chí và Truyền thông, ĐH KHXH&NV, ĐH QGHN.
12. Trần Dzĩ Hạ (2005), Thuật làm báo, Nxb Văn hóa Thông tin, Hà Nội
13. Vũ Quang Hào (2004), Ngôn ngữ báo chí, Nxb ĐH QGHN, Hà Nội.
14. Nguyễn Sỹ Hoàng (2001), Báo chí phát hành trên mạng, suy nghĩ về một cái tên, Tạp
chí Người làm báo, số 3/2001.

33. Trần Quang (2005), Kỹ thuật viết tin, Nxb Nxb ĐH QGHN, Hà Nội.
34. Dương Xuân Sơn, Đinh Văn Hường, Trần Quang (tái bản năm 2007), Cơ sở lý luận
báo chí truyền thông, Nxb ĐH QGHN, Hà Nội.
35. Quản lý báo mạng là việc khó, Tạp chí Người làm báo, tháng 11/2007, trang 10.
36. Tạ Ngọc Tấn - Nguyễn Tiến Hài (1995), Tác phẩm báo chí, tập 1, Nxb Giáo dục, Hà
Nội.
37. Nguyễn Quý Thanh (2008), Xã hội học về dư luận xã hội, Nxb ĐH QGHN, Hà Nội.
38. Hữu Thọ (2000), Công việc của người viết báo, Nxb ĐH QGHN, Hà Nội.
39. Nguyễn Thị Thoa (2007), Tổ chức và quản lý báo mạng điện tử ở Việt Nam, năm
2007
40. Các thủ thuật làm báo điện tử (2006), Nxb Thông tấn, Hà Nội.
41. Kỹ năng phỏng vấn (2006), Nxb Thông tấn, Hà Nội.
42. Dọc đường tác nghiệp (2006), Nxb Thông tấn, Hà Nội.
43. Kỹ năng viết bài (2006), Nxb Thông tấn, Hà Nội.
44. Hoàng Mạc Thủy (2007), Báo chí điện tử và những giải pháp phát triển, Tạp chí
Người làm báo, số tháng 11/2007.
45. Lê Chí Trung (2007), Báo mạng, làm gì với báo mạng, Tạp chí Người làm báo, số
tháng 11/2007.
46. Phan Văn Tú (2006), Báo chí trực tuyến ở Việt Nam: một số vấn đề lý luận và thực
tiễn, Luận văn thạc sĩ báo chí học, ĐH KHXH&NV, ĐH QGHN
47. Mấy nét về sự ra đời và phát triển của báo điện tử ở Việt Nam, Tạp chí Tư tưởng-
Văn hóa, số 11/2005.
48. Báo chí, những điểm nhìn từ thực tiễn (2000), Nxb Văn hóa Thông tin, Hà Nội.
49. Nguyễn Như Ý (1998), Đại từ điển tiếng Việt, Nxb Văn hóa Thông tin, Hà Nội.
50. Lô-íc Éc-vu-ê, Viết cho độc giả, Lê Hồng Quang dịch (1999), Hội nhà báo Việt Nam
xuất bản, Hà Nội.
51. Leonard Ray Teel, Ron Taylor, người dịch Trần Quang Gư, Kiều Anh (2003), Bước
vào nghề báo, Nxb Trẻ.
52. Line Ross, Nghệ thuật thông tin, Ngọc Kha – Hạnh Ngân dịch (2004), Nxb Thông
tấn, Hà Nội.