i

LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là đề tài nghiên cứu do tôi thực hiện.
Các số liệu và kết luận nghiên cứu trình bày trong luận văn
chưa từng được công bố ở các nghiên cứu khác.
Tôi xin chịu trách nhiệm về nghiên cứu của mình.

Học viên

Phạm Thị Thuỷ


ii


iii

LỜI CẢM ƠN

Lời đầu tiên tôi xin chân thành cảm ơn quí Thầy Cô Trường
Đại học Thương mại đã truyền đạt cho tôi những kiến thức quý báu
trong suốt thời gian tôi học tập và nghiên cứu tại trường.
Tôi cũng xin bày tỏ lòng biết ơn sâu sắc đến quý Thầy, Cô
trường Cao Đẳng Sơn La đã tạo điều kiện thuận lợi cho tôi hoàn
thành khóa học này.
Cuối cùng tôi Với lòng biết ơn sâu sắc, tôi xin chân thành cảm
ơn PGS.TS Nguyễn Văn Minh – người đã tận tình hướng dẫn, động
viên và giúp đỡ tôi hoàn thành luận văn này
Do thời gian tìm hiểu, nghiên cứu còn hạn hẹp, trình độ và

1.1.3.2 Tính không tách rời giữa cung cấp và tiêu dùng dịch vụ............16
1.1.3.3 Tính không đồng đều về chất lượng............................................16
1.1.3.4 Tính không dự trữ được...............................................................17
1.1.3.5 Quy trình cung cấp dịch vụ tài chính bưu chính.........................17
1.1.3.6 Dịch vụ tài chính bưu chính được sử dụng nhiều lần với cùng một
chủ thể.....................................................................................................18
1.1.4. Vai trò của dịch vụ tài chính bưu chính............................................19
1.1.4.3 Vai trò của dịch vụ tài chính bưu chính đối với phát triển kinh tếxã hội địa phương....................................................................................20
1.2. QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI DỊCH VỤ TÀI CHÍNH BƯU CHÍNH.....21

1.2.1. Khái niệm quản lý nhà nước, quản lý nhà nước về thương mại dịch
vụ.................................................................................................................21
1.2.1.1 Khái niệm quản lý nhà nước........................................................21
1.2.1.2 Quản lý nhà nước về thương mại dịch vụ..................................27


vi

1.2.2. Hệ thống các cơ quan quản lý nhà nước về thương mại dịch vụ......30
1.2.3. Nội dung của quản lý nhà nước đối với dịch vụ tài chính bưu chính
trên địa bàn tỉnh...........................................................................................30
1.2.3.1 Xây dựng và ban hành chính sách, quy hoạch, kế hoạch phát triển
dịch vụ tài chính bưu chính.....................................................................30
1.2.3.2 Tổ chức đăng ký kinh doanh dịch vụ tài chính bưu chính..........31
1.2.3.3 Quản lý chất lượng dịch vụ tài chính bưu chính.........................32
1.2.3.4 Tổ chức và quản lý công tác đào tạo và xây dựng đội ngũ cán bộ
.................................................................................................................33
1.2.3.5 Hướng dẫn, thanh tra, kiểm tra việc thực hiện chính sách, quy
hoạch, kế hoạch phát triển dịch vụ chấp hành pháp luật.........................33
1.3. CÁC NHÂN TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC ĐỐI VỚI

2.1.3.2 Dịch vụ Thanh toán qua Bưu chính (Dịch vụ chuyển tiền Bưu
điện).........................................................................................................50
2.1.3.3 Dịch vụ Đại lý Bảo hiểm Bưu chính...........................................51
2.1.3.4 Các dịch vụ đại lý Bưu chính khác (Dịch vụ thu hộ - chi hộ).....53
2.1.4. Kết quả kinh doanh dịch vụ tài chính bưu chính...............................53
2.2 THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ DỊCH VỤ TÀI CHÍNH BƯU
CHÍNH TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH SƠN LA................................................................60

2.2.1. Thực trạng công tác xây dựng và ban hành chính sách, quy hoạch, kế
hoạch phát triển dịch vụ tài chính bưu chính..............................................60
2.2.2. Thực trạng công tác tổ chức đăng ký kinh doanh dịch vụ tài chính
bưu chính.....................................................................................................67
2.2.4. Thực trạng công tác tổ chức và quản lý công tác đào tạo và xây dựng
đội ngũ cán bộ.............................................................................................74
2.2.5. Thực trạng công tác hướng dẫn, thanh tra, kiểm tra việc thực hiện
chính sách, quy hoạch, kế hoạch phát triển dịch vụ chấp hành pháp luật.. .75
2.3 ĐÁNH GIÁ CHUNG THỰC TRẠNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC VỀ DỊCH VỤ
TÀI CHÍNH BƯU CHÍNH TRÊN ĐỊA BÀN TỈNH SƠN LA................................77

2.3.1. Những kết quả, thành công đạt được.................................................77
2.2.3. Những khuyết, nhược điểm và nguyên nhân.....................................77
Chương 3....................................................................................................................80
GIẢI pháp hoàn thiỆn quẢn lý nhà nưỚc đỐi vỚI dỊch vỤ tài chính bưu chính tẠi
tỈnh Sơn La.................................................................................................................80
3.1. NHIỆM VỤ TRỌNG TÂM TĂNG CƯỜNG QUẢN LÝ NHÀ NƯỚC TRONG
LĨNH VỰC TÀI CHÍNH BƯU CHÍNH TẠI SƠN LA TRONG THỜI GIAN.......80

3.1.1. Xây dựng Quy hoạch, kế hoạch phát triển lĩnh vực Tài chính bưu
chính tại Sơn La phù hợp với quy hoạch phát triển tổng thể kinh tế - xã
hội Sơn La đến năm 2020 định hướng đến năm 2025.............................80


3.2.1. Tăng cường sự lãnh đạo của Tỉnh ủy, sự chỉ đạo của Ủy ban nhân
dân tỉnh đối với công tác quản lý Nhà nước trong lĩnh vực tài chính bưu
chính............................................................................................................88
3.2.1.1 Căn cứ của giải pháp...................................................................88
3.2.1.2 Nội dung giải pháp......................................................................89
3.2.2. Xây dựng cơ chế và quy chế phối hợp giữa Sở Thông tin truyền
thông và các sở ban ngành có liên quan của tỉnh, Ủy ban nhân dân các


ix

quận, huyện, thị xã trong công tác quản lý Nhà nước về Tài chính bưu
chính............................................................................................................90
3.2.2.2 Nội dung của giải pháp................................................................91
3.2.3. Xây dựng đội ngũ cán bộ công chức chuyên trách làm công tác quản
lý Nhà nước về Tài chính bưu chính đủ khả năng đáp ứng yêu cầu nhiệm
vụ trong tình hình mới.................................................................................91
3.2.3.1 Căn cứ của giải pháp...................................................................91
3.2.3.2 Nội dung giải pháp......................................................................92
3.2.4. Ứng dụng khoa học công nghệ trong công tác quản lý Nhà nước về
tài chính bưu chính......................................................................................93
3.2.4.1 Căn cứ của giải pháp...................................................................93
3.2.4.2 Nội dung giải pháp......................................................................94
3.2.5. Áp dụng linh hoạt và có hiệu quả các biện pháp quản lý tuyên truyền
giáo dục, đòn bẩy kinh tế (cơ chế, chính sách) và biện pháp hành chính. . .95
3.3 KIẾN NGHỊ..........................................................................................................96

3.3.1 Kiến nghị với các Bộ, ngành..............................................................96
3.3.2 Kiến nghị với UBND tỉnh..................................................................96


1

LỜI MỞ ĐẦU
1. Tính cấp thiết của đề tài nghiên cứu
Bưu chính là lĩnh vực thuộc kết cấu hạ tầng kinh tế xã hội,
đồng thời còn là một hoạt động quan trọng trong lĩnh vực văn hóa
xã hội; góp phần tích cực trong phát triển kinh tế xã hội của đất
nước cả trước mắt cũng như lâu dài. Thành tựu gần 30 năm đối mới
của đất nước không tách rời những cố gắng và thành tựu mà các
doanh nghiệp Bưu chính đã nỗ lực thực hiện trong những năm qua.
Theo xu thế cạnh tranh và hội nhập, nhiều nhà cung cấp các
dịch vụ bưu chính truyền thống ra đời và cạnh tranh quyết liệt làm
thị phần, doanh thu dịch vụ bưu chính truyền thống của các doanh
nghiệp giảm dần. Vì vậy, các doanh nghiệp bưu chính hướng đến
việc kinh doanh các dịch vụ mới trên cơ sở tận dụng và phát huy lợi
thế năng lực mạng lưới sẵn có của mình được xem như một giải
pháp tích cực. Đặc biệt, dịch vụ tài chính bưu chính được đánh giá
là dịch vụ tiềm năng quan trọng và lâu dài, đóng góp ngày càng to
lớn trong hoạt động kinh doanh của các doanh nghiệp bưu chính.
Đây cũng là một kênh tài chính quan trọng góp phần huy động vốn
cho nền kinh tế, thông qua việc thực hiện các chính sách tiền tệ, tín
dụng của Nhà nước góp phần vào sự phát triển kinh tế, xã hội.
Dịch vụ tài chính bưu chính đã được các doanh nghiệp bưu
chính trịển khai từ lâu, song thời gian gần đây mới có sự phát triển
mạnh mẽ về số lượng doanh nghiệp tham gia, phong phú về hình
thức và nội dung dịch vụ. Tuy nhiên, chức năng quản lý Nhà nước
về dịch vụ tài chính bưu chính còn nhiều hạn chế, do đó việc nghiên
cứu để quản lý dịch vụ tài chính Bưu chính để góp phần phát triển
dịch vụ đúng quy định của pháp luật, đảm bảo chất lượng dịch vụ là

+ Phạm vi thời gian: từ năm 2010 đến tháng 6 năm 2015


3

4. Phương pháp nghiên cứu
- Phương pháp luận nghiên cứu: Dựa trên phương pháp luận
của chủ nghĩa duy vật biện chứng và duy vật lịch sử
- Phương pháp nghiên cứu chung: sử dụng phương pháp thống
kê, phân tích, tổng hợp so sánh trong quá trình thực hiện luận văn.
- Phương pháp thu thập dữ liệu
+ Thu thập dữ liệu thứ cấp: thu thập dữ liệu từ các báo cáo đã
được công bố của NHTMCP Quốc tế, Ngân hàng Nhà nước Việt
Nam, Hiệp hội thẻ ngân hàng Việt Nam, các cơ quan thống kê của
Nhà nước, các công trình khoa học đã được công bố…
+ Phương pháp thu thập dữ liệu sơ cấp: sử dụng phương pháp
phỏng vấn chuyên gia
5. Tổng quan các công trình nghiên cứu liên quan
Đã có một số công trình trong và ngoài nước nói về lĩnh vực
quản lý dịch vụ tài chính hoặc dịch vụ bưu chính. Tuy nhiên, hiện
chưa có công trình nghiên cứu cụ thể nào trong nước được công bố
nói về quản lý dịch vụ tài chính bưu chính.
6. Kết cấu đề tài
Ngoài phần mở đầu, kết luận, phụ lục và tài liệu tham khảo,
nội dung luận văn được kết cấu thành 3 chương:
Chương I: Một số vấn đề lý luận về quản lý nhà nước đối với
dịch vụ tài chính bưu chính trên địa bàn tỉnh.
Chương II: Thực trạng quản lý nhà nước đối với dịch vụ tài
chính bưu chính tại tỉnh Sơn La.
Chương III: Giải pháp hoàn thiện quản lý nhà nước đối với

phát triển, có sự cạnh tranh cao, có yếu tố bùng phát về công nghệ,
minh bạch về pháp luật, minh bạch chính sách của chính quyền.
Nguyên tắc của dịch vụ:
- Dịch vụ có tính cá nhân nên phải đúng đối tượng người được
phục vụ thì dịch vụ mới được đánh giá có chất lượng.


6

- Dịch vụ phải có sự khác biệt hoá (bất ngờ, ngạc nhiên, hợp
gu).
- Dịch vụ phải đi tiên phong để từng bước tạo ra sự khát vọng
trong tâm trí người tiêu dùng.
Dịch vụ có các đặc tính sau :
- Tính vô hình: không tồn tại dưới dạng vật chất nghĩa là dịch
vụ không có hình hài rõ rệt. Các dịch vụ đều vô hình, không thể
thấy trước khi tiêu dùng.
- Tính không chia cắt được (Không chuyển giao quyền sở hữu):
Dịch vụ thường được sản xuất ra và tiêu dùng đồng thời hay nói
cách khác quá trình sản xuất và quá trình tiêu dùng diễn ra đồng
thời. Thiếu mặt này thì sẽ không có mặt kia; Nếu dịch vụ do một
người thực hiện, thì người cung ứng là một bộ phận của dịch vụ đó.
Điều này có nghĩa là hành động sản xuất và tiêu dùng diễn ra đồng
thời với nhau, đòi hỏi cả nhà sản xuất và người tiêu dùng cùng tham
gia tại địa điểm của nhà sản xuất, vì vậy không chia cắt được dịch
vụ hay nói cách khác dịch vụ có tính không chuyển giao sở hữu.
- Tính không ổn định, không đồng nhất : không có chất lượng
đồng nhất; Điều này cũng có nghĩa là hầu hết nhân viên của đơn vị
cung cấp dịch vụ đều tiếp xúc với người tiêu dùng ở một mức độ nào
đó và được khách hàng nhìn nhận như một phần không thể tách rời

Bản chất dịch vụ có thể khái quát như sau:
Hàng hoá trên thị trường gồm 2 phần:
- Phần vật chất thuần tuý.
- Phần phi vật chất (dịch vụ)
Có thể chia hàng hoá thành 5 cấp độ như sau:
- Cấp 1: Hàng hoá hữu hình thuần tuý (vật chất hoàn toàn).
- Cấp 2: Hàng hoá hữu hình có kèm dịch vụ.
- Cấp 3: Hàng hoá hỗn hợp.


8

- Cấp 4: Dịch vụ chính kèm hàng hoá và dịch vụ phụ.
- Cấp 5: Dịch vụ thuần tuý (dịch vụ hoàn toàn).
Người ta có thể căn cứ vào một số tiêu thức khác nhau để phân
loại dịch vụ cho phù hợp.
Các mức độ của dịch vụ có thể khái quát như sau:
- Dịch vụ cơ bản: tạo ra giá trị thoả mãn lợi ích cốt lõi của
người tiêu dùng.
- Dịch vụ bao quanh: Mang lại giá trị phụ thêm cho khách hàng
- Dịch vụ sơ đẳng: gồm dịch vụ cơ bản và dịch vụ bao quanh
đạt tới mức nào đó và người tiêu dùng nhận được chuỗi giá trị tương
ứng với chi phí bỏ ra.
- Dịch vụ tổng thể: là hệ thống của 3 mức độ dịch vụ trên.
* Tài chính:
Tài chính là sự vận động của các luồng giá trị dưới hình thái
tiền tệ chỉ với hai chức năng là phương tiện thanh toán và phương
tiện cất trữ. Tài chính là quá trình hình thành và phân phối các
nguồn tài chính, phân phối của cải xã hội thể hiện dưới hình thức
giá trị nhằm đáp ứng nhu cầu của các chủ thể kinh tế.

dịch vụ
được phân loại là dịch vụ tài chính như sau:
+ Dịch vụ bảo hiểm và dịch vụ liên quan tới bảo hiểm
+ Dịch vụ ngân hàng và các dịch vụ tài chính khác (trừ bảo
hiểm)
+ Nhận tiền gửi hoặc đặt cọc và các khoản tiền có thể thanh
toán khác của công chúng;
+ Cho vay dưới các hình thức, bao gồm tín dụng tiêu dùng, tín
dụng thế chấp, bao tiêu nợ và tài trợ các giao dịch thương mại;


10

+ Thuê mua tài chính;
+ Mọi dịch vụ thanh toán và chuyển tiền, bao gồm thẻ tín
dụng, thẻ thanh toán và báo nợ, séc du lịch và hối phiếu ngân hàng;
+ Bảo lãnh và cam kết;
Kinh doanh tài khoản của mình hoặc của khách hàng, dù tại sở
giao dịch và trên thị trường không chính thức, hoặc các giao dịch
khác về:
+ Công cụ thị trường tiền tệ ( gồm séc, hóa đơn, chứng chỉ tiền
gửi);
+ Ngoại hối;
+ Các sản phẩm tài chính phái sinh, bao gồm nhưng không
hạn chế các hợp đồng kỳ hạn (futures) hoặc hợp đồng chọn
(options) ;
+ Các
sản phẩm dựa trên tỷ giá hối đoái và lãi suất, gồm
các sản phẩm như hoán vụ (swarps), hợp đồng tỷ giá kỳ hạn;
+ Chứng khoán có thể chuyển nhượng;

trong lĩnh vực bưu chính. Mạng bưu chính là hệ thống cơ sở khai
thác bưu gửi, điểm phục vụ bưu chính được kết nôí bằng các tuyến
vân chuyển và tuyến phát để cung ứng dịch vụ bưu chính. [3, trang
2]
Chức năng Bưu chính là vận chuyển nhanh, chính xác an toàn
và liên tục các sản phẩm bưu chính hàng hoá, tiền gửi trong nước và
quốc tế. Các dịch vụ bưu chính cung cấp đã từng được xem như
những dịch vụ công cộng được khai thác từ lâu đời ,sớm nhất và
cũng được xem như độc quyền tự nhiên. Tuy nhiên ngày nay, thế
độc quyền đã bị phá bỏ, rất nhiều các doanh nghiệp cùng tham gia
vào cung cấp dịch vụ bưu chính trên thị trường. Và cũng chính điều
này đã tạo ra những điểm thay đổi khác biệt của dịch vụ bưu chính


12

hiện đại so với dịch vụ bưu chính truyền thống mà dịch vụ tài chính
bưu chính là một minh chứng.
Dịch vụ tài chính bưu chính là: những dịch vụ tài chính mà
doanh nghiệp bưu chính cung cấp cho xã hội dựa vào mạng lưới
bưu chính hiện có của mình nhằm thoả mãn nhu cầu sử dụng của
các chủ thể.
1.1.2. Các loại hình dịch vụ tài chính trong ngành bưu chính
Dựa trên nền tảng của dịch vụ tài chính và trên cơ sở năng lực
con người, mạng lưới tính đến nay các doanh nghiệp bưu chính đã
phát triển các loại hình dịch vụ TCBC sau: dịch vụ Tiết kiệm qua
bưu chính, tín dụng bưu chính ,dịch vụ đại lý bảo hiểm ,dịch vụ làm
trung gian thanh toán qua bưu chính và một số dịch vụ khác.
1.1.2.1 Dịch vụ Tiết kiệm qua Bưu chính
Là dịch vụ tiền gửi cá nhân do doanh nghiệp bưu chính mở còn

sự và mạng lưới bưu chính của mình phân phối các sản phẩm bảo
hiểm tới khách hàng. [7], [8]
1.1.2.4 Dịch vụ Thanh toán qua Bưu chính
a/ Thanh toán bằng tiền măt
Là dịch vụ mà doanh nghiệp bưu chính cho phép khách hàng
chuyển tiền dùng phương thức phiếu chuyển tiền từ một địa chỉ
trong nước và chi trả cho người nhận chỉ định ở một nơi khác. Dịch
vụ chuyển tiền giúp cho người gửi không mất thời gian công sức
mang tiền đến cho người nhận. Mặt khác giúp nhà nước thu hẹp
phạm vi vận chuyển tiền mặt trong nhân dân, tiết kiệm công sức,
điều
hoà tiền tệ giữa các địa phương. Các loại tiền chuyển
trong dịch vụ chuyển tiền bưu chính bao gồm:
- Dịch

vụThư
chuyển tiền:
là
dịch
vụ
chuyển các phiếu yêu cầu trả tiền do người gửi viết để
chuyển số tiền từ người gửi tới người nhận bằng đường bưu chính.
Dịch vụ thư chuyển tiền không trực tiếp vận chuyển tiền mặt, mà do