VIỆN HÀN LÂM KHOA HỌC XÃ HỘI VIỆT NAM
HỌC VIỆN KHOA HỌC XÃ HỘI

LÊ THỊ THU DUNG

ĐẤU TRANH PHÒNG, CHỐNG TÌNH HÌNH TỘI VI PHẠM QUY ĐỊNH VỀ
ĐIỀU KHIỂN PHƯƠNG TIỆN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ TRÊN ĐỊA BÀN
THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG

Chuyên ngành: Tội phạm học và phòng ngừa tội phạm
Mã số: 62 38 01 05

LUẬN ÁN TIẾN SĨ LUẬT HỌC

NGƯỜI HƯỚNG DẤN KHOA HỌC: PGS.TS. HỒ SỸ SƠN


LỜI CAM ĐOAN

Tôi xin cam đoan đây là công trình nghiên cứu của riêng tôi. Các số liệu
trong luận án là trung thực. Những kết luận khoa học của luận án chưa từng
được công bố trong bất kỳ công trình khoa học nào khác.

TÁC GIẢ LUẬN ÁN

LÊ THỊ THU DUNG


LỜI CẢM ƠN
Tôi xin chân thành cảm ơn quý thầy, cô giáo trong Khoa Luật – Học Viện
Khoa học Xã hội đã tạo mọi điều kiện giảng dạy trang bị kiến thức, hỗ trợ tôi

QUY ĐỊNH VỀ ĐIỀU KHIỂN PHƯƠNG TIỆN GIAO THÔNG ĐƯỜNG BỘ TRÊN
ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG TỪ NĂM 2005 ĐẾN NĂM 2014 ................. 77
3.1. Các yếu tố tiêu cực thuộc môi trường sống ............................................................ 79
3.2. Các yếu tố tiêu cực thuộc về chủ thể của tội phạm ............................................. 108
CHƯƠNG 4. HỆ THỐNG CÁC BIỆN PHÁP TĂNG CƯỜNG PHÒNG NGỪA TÌNH
HÌNH TỘI VI PHẠM QUY ĐỊNH VỀ ĐIỀU KHIỂN PHƯƠNG TIỆN GIAO
THÔNG ĐƯỜNG BỘ TRÊN ĐỊA BÀN THÀNH PHỐ HẢI PHÒNG TRONG THỜI
GIAN TỚI…................................................................................................................ 126
4.1. Dự báo tình hình tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông
đường bộ và các yếu tố ảnh hưởng đến việc phòng ngừa tình hình tội này trên địa bàn
thành phố Hải Phòng trong thời gian tới. .................................................................... 126
4.2. Hệ thống các biện pháp tăng cường phòng ngừa tình hình tội vi phạm quy định về
điều khiển phương tiện giao thông đường bộ trên địa bàn thành phố Hải Phòng trong
thời gian tới .................................................................................................................. 130
KẾT LUẬN ................................................................................................................. 156
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO .................................................................... 161
PHỤ LỤC .................................................................................................................... 172
1


DANH MỤC CHỮ VIẾT TẮT
ATGT – An toàn giao thông
BLHS – Bộ luật hình sự
CPNK – Cổ phần nhập khẩu
CSĐT – Cảnh sát điều tra
GTVT – Giao thông vận tải
QL – Quốc lộ
TNHH – Trách nhiệm hữu hạn
TNGT – Tai nạn giao thông
TNGTĐB – Tai nạn giao thông đường bộ

việc vi phạm an toàn giao thông xảy ra trên địa bàn thành phố Hải Phòng chủ yếu là
hành vi vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ (Điều 202
Bộ luật hình sự năm 1999). Độ tuổi của các đối tượng phạm tội vi phạm quy định về
điều khiển phương tiện giao thông đường bộ chủ yếu ở lứa tuổi lao động (từ 18 đến 30
chiếm tỷ lệ 65%); tình trạng thanh niên đua xe, lạng lách đánh võng, không đội mũ
bảo hiểm gây tai nạn diễn ra khá phổ biến. Tình hình tội vi phạm quy định về điều
khiển phương tiện giao thông đường bộ đã và đang tác động tiêu cực đến sự phát triển
mọi mặt của Thành phố, ảnh hưởng đến đời sống nhân dân, trật tự, an toàn xã hội.
3


Giao thông đường bộ là hoạt động mang tính xã hội cao, có vai trò quan trọng
trong đời sống kinh tế, xã hội của một quốc gia, gắn liền với cuộc sống của con người.
Tuy nhiên, trong những năm gần đây tình hình an toàn giao thông đường bộ có nhiều
diễn biến phức tạp. Số vụ tai nạn giao thông đường bộ ngày càng gia tăng cả về số
lượng và mức độ nghiêm trọng gây thiệt hại lớn về tính mạng, tài sản của nhân dân.
Lỗi vi phạm trong các vụ tai nạn giao thông đôi khi xuất phát ở cả người gây tai nạn và
người bị tai nạn gây ra những hậu quả đáng tiếc. Mặc dù các tổ chức Đảng, các cơ
quan nhà nước, các đơn vị, tổ chức đã tích cực tiến hành nhiều hoạt động với các biện
pháp khác nhau nhằm khắc phục, hạn chế, dần loại trừ nguyên nhân và điều kiện của
tình hình tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ và ngăn
chặn tội phạm xảy ra hoặc tái phạm, song kết quả và hiệu quả đạt được chưa cao. Mặt
khác, có thể thấy đi đôi với sự phát triển hoạt động giao thông vận tải thì tình hình tội
vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ trong thời gian gần
đây tăng rất nhanh gây ùn tắc ảnh hưởng lớn đến sự đi lại và cuộc sống của người dân.
Trước hết cần khẳng định rằng, cho đến nay chưa có công trình nghiên cứu nào
ở tầm luận án tiến sĩ nghiên cứu dưới góc độ tội phạm học và phòng ngừa tình hình tội
vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ trên địa bàn thành
phố hải Phòng. Trên thực tế hiệu quả phòng, chống tình hình tội vi phạm quy định về
điều khiển phương tiện giao thông đường bộ tùy thuộc vào nhiều yếu tố, trong đó có

phương tiện giao thông đường bộ trong 10 năm (từ năm 2005 đến năm 2014) trên địa
bàn thành phố Hải Phòng.
- Phân tích nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội vi phạm quy định về điều
khiển phương tiện giao thông đường bộ trên địa bàn thành phố Hải Phòng trong thời
gian nói trên.
- Dự báo tình hình tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông
đường bộ trên địa bàn thành phố Hải Phòng trong thời gian tới.
- Đề xuất các giải pháp phòng, chống có hiệu quả tình hình tội vi phạm quy
định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ trên địa bàn thành phố Hải Phòng
trong những năm tới.
3. Đối tượng và phạm vi nghiên cứu
3.1. Đối tượng nghiên cứu
Việc xác định đối tượng nghiên cứu phải xuất phát từ chính khách thể nghiên
cứu. Bởi vậy, từ việc xác định khách thể nghiên cứu của đề tài chính là tình hình tội vi
phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ trên địa bàn thành phố
Hải Phòng, đối tượng nghiên cứu của đề tài không thể là cái gì khác ngoài quy luật
phạm tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ trên địa
bàn nói trên trong khoảng thời gian từ năm 2005 đến năm 2014, nhằm tìm kiếm các
5


giải pháp phòng, chống có hiệu quả. Bởi lẽ đó, luận án lấy các quan điểm khoa học của
tội phạm học, luật hình sự, luật tố tụng hình sự, triết học, xã hội học pháp luật... các
quy định pháp luật, thực tiễn phòng, chống tội vi phạm quy định về điều khiển phương
tiện giao thông đường bộ trên địa bàn thành phố Hải Phòng để nghiên cứu các vấn đề
thuộc nội dung của đề tài nghiên cứu.
3.2. Phạm vi nghiên cứu
- Đề tài luận án được nghiên cứu dưới góc độ tội phạm học và phòng ngừa tội
phạm có kết hợp ở mức độ nhất định kiến thức luật hình sự về tội vi phạm quy định về
điều khiển phương tiện giao thông đường bộ.

như nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội vi phạm quy định về điều khiển
phương tiện giao thông đường bộ trên địa bàn thành phố Hải Phòng từ năm 2005 đến
năm 2014, làm cơ sở cho việc xây dựng các giải pháp phòng, chống có hiệu quả tình
hình tội này trên địa bàn nói trên trong thời gian tới.
5.1.2. Điểm mới về quan điểm tiếp cận
Bằng quan điểm tiếp cận tổng thể, toàn diện và đa chiều về mối quan hệ tác
động qua lại lẫn nhau các những hiện tượng xã hội tiêu cực thuộc môi trường sống và
thuộc cá nhân người phạm tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông
đường bộ trên địa bàn thành phố Hải Phòng, luận án làm rõ quy luật phạm tội của tội
phạm nói chung và của tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông
đường bộ trên địa bàn Hải Phòng nói riêng. Các giải pháp phòng, chống tình hình tội
phạm có tính khả thi và hiệu quả cao bởi tính tổng thể, tính toàn diện và tính đa chiều
của chúng.
5.1.3. Điểm mới mang tính tổng quát của luận án
Luận án là công trình nghiên cứu chuyên sâu về tội phạm học của tội vi phạm
quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ. Bằng việc lý giải cơ chế hành
vi phạm tội, thông qua việc lý giải sự tác động qua lại giữa các hiện tượng xã hội tiêu
cực thuộc môi trường sống và cá nhân có đặc điểm nhân cách tiêu cực vốn được hình
thành, cũng từ sự tác động của những hiện tượng xã hội tiêu cực đến cá nhân đó. Luận
án làm rõ nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội vi phạm quy định về điều khiển
phương tiện giao thông đường bộ trên địa bàn thành phố Hải Phòng, từ đó đề xuất được
các giải pháp phòng, chống có tính khả thi và có hiệu quả cao.
5.2. Ý nghĩa khoa học và thực tiễn của luận án
5.2.1. Về mặt khoa học
Luận án góp phần bổ sung, hoàn thiện lý luận về phòng ngừa tội vi phạm quy
định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ; có thể được sử dụng làm tài liệu
phục vụ giảng dạy, học tập và nghiên cứu khoa học trong các lĩnh vực tội phạm học và
khoa học luật hình sự.
7


dưới. Vì vậy, việc phòng, chống nhằm đẩy lùi vi phạm giao thông và tội phạm về giao
thông trong đó có tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường
bộ luôn là mối quan tâm đặc biệt của tất cả các quốc gia trên thế giới. Cũng vì vậy,
việc nghiên cứu vi phạm giao thông nói chung và tội vi phạm quy định về điều khiển
phương tiện giao thông đường bộ nói riêng nhằm tìm kiếm các khả năng và giải pháp
kiềm chế, dần đẩy lùi chúng ra khỏi đời sống xã hội đã và đang được các quốc gia tiến
hành mạnh mẽ.
Ở nước Mỹ, đã có khá nhiều công trình nghiên cứu được công bố mà trong quá
trình thực hiện đề tài luận án này, tác giả luận án đã tham khảo, trong số đó đáng chú ý
là các bài viết thuộc Chương trình “State of New Jesey: Light Safety Camera program
(An Analysis of New Jesey: Light Safety Camera program, April, 2013) hay bài viết
của tác giả John Dunham and Associates, 2012, American Traffic Solutions “Cost –
Benefit Analysis. The Impact of Red - Light Safety cameras on Crashes Resulting
Savings to Commutions: ethodolygy and Documentation” (prepared of ATS American
Traffic Solutions). Những bài viết trên đây đã tập trung phân tích các khía cạnh khác
nhau về nguyên nhân và điều kiện của tình hình tai nạn giao thông và ùn tắc giao
thông ở Hoa Kỳ, từ đó đề xuất các giải pháp khắc phục. Trong đó đáng chú ý là giải
pháp áp dụng hệ thống đèn đỏ - máy quay camera giám sát nhằm khắc phục và hạn chế
tai nạn và ùn tắc giao thông tại được áp dụng ở một số nước phát triển trên thế giới.
Liên quan đến giải pháp áp dụng hệ thống đèn đỏ, phải kể đến nội dung của Báo cáo
NCHRP REPORT 729 – National cooperative highway reseach program. Automated
Enforcement for speeding and red light running (NCHRP Báo cáo 729 – Chương trình
nghiên cứu hợp tác đường cao tốc quốc gia. Hệ thống vận hành tăng tốc tự động và
đèn đỏ) do nhóm tác giả gồm Giáo sư Sandra Posenbloom Trường Đại học Arizona,
Tucson – chủ tịch và Debrad H. Butler – phó chủ tịch Chương trình CIO của tập đoàn
9


Norfolk Southern Hoa Kỳ, Robert E. Skinner – Giám đốc điều hành Chương trình
Transportation Research Board thuộc Ban giao thông quốc gia Hoa Kỳ, đệ trình năm

10


khắc phục ùn tắc vốn là một trong những nguyên nhân có thể gây tai nạn và tội phạm.
Đồng thời, những tình huống phản ứng nhanh khi có tai nạn xảy ra tránh tình trạng ùn
ứ kéo dài trên đường cao tốc và những biện pháp xác định lỗi khi người tham gia giao
thông vi phạm các nguyên tắc an toàn giao thông làm căn cứ xử lý trách nhiệm, cũng
được H. J. Roberts đề cập nghiên cứu trong công trình nghiên cứu trên đây của mình.
Tại Châu Á, theo báo cáo của WHO năm 2004 về tai nạn giao thông đường bộ
và phòng, chống tai nạn đường bộ [119 ], số lượng người tử vong do tai nạn giao
thông đường bộ được dự kiến sẽ tăng từ 135.000 người vào năm 2000 lên 330.000
người vào năm 2020. Tai nạn giao thông đường bộ thường xảy ra nhiều ở các nước thu
nhập thấp và trung bình nên có tới 85% người tử vong do tai nạn giao thông đường bộ
thuộc các nước đang phát triển, nhất là tại khu vực Nam Á. Bởi vậy, nguyên nhân của
tai nạn giao thông cũng rất được các nhà khoa học của các quốc gia Nam Á quan tâm
nghiên cứu. Kết quả là có khá nhiều công trình nghiên cứu về tai nạn giao thông, tội
phạm về giao thông đã được công bố. Trong số những công trình nghiên cứu đã được
công bố, đáng chú ý là công trình nghiên cứu của tác giả Gururaj.G có tựa đề “Alcohol
and road traffic injuries in South Asia challenges for prevention”, tạm dịch là “Rượu
và tai nạn giao thông đường bộ ở Nam Á: thách thức đối với công tác phòng, chống”,
được ông thực hiện dựa theo nguồn (số liệu) của Viện Sức khỏe tâm thần và khoa học
thần kinh Bangalore, Ấn Độ [123 ]. Phần lớn người Ấn Độ phạm tội vi phạm quy định
về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ có sử dụng rượu hoặc đồ uống có nồng
độ cồn. Vì vậy ông cho rằng, rượu và đồ uống có nồng độ cồn là một trong các nguyên
nhân chính dẫn đến tai nạn giao thông ở quốc gia này. Bởi vậy, theo ông cần đánh giá
đúng tính chất nghiêm trọng của tình trạng sử dụng rượu và đồ uống có nồng độ cồn
khi tham gia giao thông. Bên cạnh đó, Ấn Độ cũng cần học tập kinh nghiệm từ các
quốc gia có thu nhập cao để xây dựng các giải pháp có tính khả thi nhằm khắc phục
tình trạng uống rượu trong khi tham gia giao thông. Ấn Độ cũng cần tăng cường thực
hiện các giải pháp cụ thể, trong đó có giải pháp tuyên truyền, phổ biến rộng rãi và dễ

tế xã hội của các nước đó, từ đó tìm ra các yếu tố xác định có thể cung cấp thông tin
cần thiết cho việc lập kế hoạch xây dựng cơ sở hạ tầng và ngân sách cho phát triển.
Điều cần nhấn mạnh là các tác giả đã xây dựng “Mô hình của phương pháp phân tích
tai nạn” để đưa ra các giải pháp phòng, chống có hiệu quả.
Ở Trung Quốc, các kết quả thống kê mới nhất cho thấy, mỗi ngày có ít nhất 300
người thiệt mạng trong các vụ tai nạn giao thông, đưa quốc gia này vượt lên đứng đầu
các quốc gia trên thế giới về cả số lượng người chết và cả số lượng bị thương. Số
người vi phạm an toàn giao thông đường bộ ở quốc gia này cũng chiếm tỷ lệ khá cao.
Điều đáng nói là con số đó đang có xu hướng gia tăng 10 % mỗi năm [121]. Trung
12


Quốc đã sử dụng kết hợp trong một tổng thể nhiều giải pháp khác nhau nhằm kiềm chế
tình hình tai nạn giao thông nói chung và tai nạn giao thông đường bộ nói riêng. Trung
Quốc cũng đã thành lập Văn phòng quản lý giao thông Bắc Kinh (Beijing traffic
management bureau) nơi trao đổi và cung cấp những thông tin cần thiết để đưa ra
những biện pháp giảm thiểu ùn tắc và tai nạn giao thông. Chính phủ Trung Quốc đã
đưa ra đã ra những mục tiêu hành động như: “Năm chấn chỉn và Ba tăng cường” trong
bài viết “China’s road traffic accidents in the first half of 2009” (Tai nạn giao thông
đường bộ của Trung Quốc trong nửa đầu năm 2009) đăng trên ngày 20/7/2009. Những
giải pháp này đã giúp Trung Quốc giảm đáng kể số vụ tai nạn giao thông cũng như xử
lý ngay những điểm ùn tắc đem lại hiệu quả trong công tác phòng ngừa tai nạn.
Nghiên cứu tình hình tai nạn giao thông ở một số quốc gia ở Tây Thái Bình
Dương, Đông Nam Á và Châu Á, Gérard Lautrédou, người đứng đầu Hội Chữ thập đỏ
Pháp tại Việt Nam đã cho công bố trên Tạp chí quốc tế Hội Chữ thập đỏ và Trăng lưỡi
liềm đỏ quốc tế [124 ] bài viết“Road safety is no accident” tạm dịch là “An toàn giao
thông là không tai nạn” trong đó ông nhận xét và đánh giá một cách tổng thể tình hình
tai nạn giao thông tại một số quốc gia ở Tây Thái Bình Dương, Đông Nam Á và Châu
Á, phân tích nguyên nhân và điều kiện của nó trên cơ sở đó đề xuất những biện pháp
mà mỗi quốc gia cần triển khai để kiềm chế tai nạn giao thông cho phù hợp với đặc

cứu được tham khảo nói trên, đã cung cấp cho tác giả luận án này phần nào cơ sở lý luận
và thực tiễn quan trọng để nghiên cứu đấu tranh phòng, chống tội vi phạm quy định về
điều khiển phương tiện giao thông đường bộ trên địa bàn thành phố Hải Phòng.
1.2. Tình hình nghiên cứu ở trong nước
Cũng như ở nước ngoài, ở Việt Nam vấn đề giao thông, tai nạn giao thông,
kiểm chế tai nạn giao thông, phòng ngừa tội phạm về giao thông thu hút được sự quan
tâm nghiên cứu của các nhà khoa khọc thuộc các lĩnh vực khác nhau của đời sống xã
hội. Bởi vậy, đến nay đã có khá nhiều công trình nghiên cứu khoa học về những vấn
đề trên được công bố mà việc tham khảo chúng có ý nghĩa lý luận, phương pháp luận
cũng như thực tiễn đối với việc nghiên cứu tội vi phạm quy định về điều khiển phương
tiện giao thông đường bộ trên phạm vi cả nước, phạm vi vùng miền hay phạm vi một
tỉnh hay thành phố trực thuộc Trung ương.
Trong số những công trình nghiên cứu tội phạm học dưới dạng sách chuyên
khảo liên quan đến đề tài mà tác giả luận án khảo cứu, trước hết cần kể đến các cuốn
sách “Tội phạm học, luật hình sự và luật tố tụng hình sự Việt Nam” của tập thể tác giả
Viện nghiên cứu Nhà nước và pháp luật do TS. Đào Trí Úc làm chủ biên, được Nhà
xuất bản Chính trị quốc gia ấn hành năm 1994; “Tội phạm học Việt Nam một số vấn đề
lý luận và thực tiễn” cũng do tập thể tác giả Viện nghiên cứu Nhà nước và Pháp luật
do Nhà xuất bản Công an nhân dân xuất bản năm 2000; “Tội phạm học hiện đại và
14


phòng ngừa tội phạm” của PGS.TS Nguyễn Xuân Yêm do Nhà xuất bản Công an
nhân dân xuất bản năm 2011; “Đấu tranh với tình hình tội phạm chống người thi hành
công vụ ở nước ta hiện nay” của PGS.TS. Phạm Văn Tỉnh, do Nhà xuất bản Công an
nhân dân ấn hành năm 2011.
Những công trình nghiên cứu trên đây đề cập nghiên cứu chuyên sâu dưới góc
độ tội phạm học các vấn đề lý luận và thực tiễn về tình hình tội phạm, nguyên nhân và
điều kiện của tình hình tội phạm, nhân thân người phạm tội, dự báo về tình hình tội
phạm, kế hoạch hóa phòng ngừa tình hình tội phạm, hợp tác quốc tế trong phòng ngừa

Những luận văn thạc sĩ luật học nghiên cứu tội vi phạm quy định về điều khiển
phương tiện giao thông đường bộ dưới góc độ tội phạm học trên đây đều gắn việc
nghiên cứu tình hình tội phạm, nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm, các
giải pháp phòng ngừa tình hình tội phạm (cụ thể) với địa bàn nhất định, do vậy cung
cấp cho tác giả chẳng những những kiến thức cơ bản về tội phạm học mà còn cả cách
tiếp cận thực tiễn của vấn đề nghiên cứu, cho phép tác giả luận án này nhìn nhận tính
đa dạng, phức tạp, nhiều tầng nấc của tình hình tội phạm vốn được quyết định bởi
nguyên nhân và điều kiện của nó cũng rất phong phú, đa dạng, nhiều cấp độ, từ đó có
cái nhìn sát thực tính quyết định về mặt xã hội của các giải pháp phòng ngừa tội vi
phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông trên địa bàn cụ thể.
Có thể khẳng định, luận án tiến sỹ “Các biện pháp đấu tranh phòng, chống tội
vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ ở Hà Nội” của tác
giả Bùi Kiến Quốc năm 2001 tại Đại học Luật Hà Nội là công trình nghiên cứu tội vi
phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ từ góc độ tội phạm
học. Luận án của tác giả Bùi Kiến Quốc đề cập nghiên cứu các biện pháp đấu tranh
phòng, chống tình hình tội nói trên trên địa bàn thành phố Hà Nội trên cơ sở nghiên
cứu tình hình tội phạm, nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm, nhất là
nhân thân người phạm tội, dự báo tình hình tội phạm. Đối với tác giả luận án này,
luận án tiến sĩ của tác giả Bùi Kiến Quốc cung cấp nhiều điều bổ ích, nhất là cách
phân tích nguyên nhân và điều kiện của tình hình tội phạm qua lăng kính nhân thân
người phạm tội.
Trong số những công trình nghiên cứu tội phạm dưới góc độ tội phạm học mà
tác giả luận án này tham khảo có các bài báo khoa học đăng trên các tạp chí chuyên
ngành, chẳng hạn như “Bàn về nguyên nhân của tình hình tội phạm”của tác giả Trần
Hữu Tráng, đăng trên Tạp chí Luật học, số 11 năm 2010; “Tác động của kinh tế thị
trường đến tình hình tội phạm và phòng ngừa tội phạm ở nước ta” cũng của tác giả
Trần Hữu Tráng, đăng trên Tạp chí Luật học, số 1 năm 2010; “Cơ chế hành vi phạm
tội cơ sở để xác định nguyên nhân và biện pháp phòng ngừa tội phạm” của tác giả
Phạm Văn Tỉnh đăng trên Tạp chí Kiểm sát, số 1 năm 1996; “Nguyên nhân và điều
16

do Nhà xuất bản Công an nhân dân xuất bản năm 1994; “Giáo trình tội phạm học” của
GS.TS.Võ Khánh Vinh, do Nhà xuất bản Công an nhân dân xuất bản năm 2008; “Giáo
trình đấu tranh chống tội phạm khác ở khu vực biên giới” của Trường Đại học Biên
phòng xuất bản năm 1995…
17


Các công trình nghiên cứu ở dạng giáo trình tội phạm học, như đã nhấn mạnh
cung cấp cho tác giả luận án những kiến thức cơ bản về tình hình tội phạm, nguyên
nhân và điều kiện của tình hình tội phạm, lý luận phòng, chống tình hình tội
phạm…Nhờ đó tác giả nhận thức sâu sắc và thực hiện chính xác hơn những vấn đề
thuộc nội dung và phạm vi nghiên cứu của luận án này.
Một điều đã được thừa nhận chung là phòng ngừa tình hình tội phạm bao hàm
trong nó nội dung phòng và nội dung chống tội phạm. Điều đó có nghĩa là để phòng
ngừa tốt đòi hỏi phải chống tốt (xử lý tội phạm đã xảy ra) và vì vậy, nghiên cứu tội
phạm dưới góc độ tội phạm học cần tham khảo cả kiến thức về tội phạm dưới góc độ
khoa học luật hình sự và các khoa học khác nữa. Chính vì vậy, tác giả luận án này
tham khảo khá nhiều công trình nghiên cứu tội phạm từ góc độ khoa học luật hình sự
và các khoa học khác, chẳng hạn như luận văn thạc sĩ luật học “Thực hiện pháp luật
trong lĩnh vực đảm bảo trật tự an toàn giao thông đường bộ qua thực tế tỉnh Thái
Nguyên” của tác giả Nguyễn Quang Huy bảo vệ thành công tại Khoa luật, Đại học
Quốc gia Hà Nội năm 2010; luận văn thạc sĩ luật học: “Các tội xâm phạm trật tự an
toàn giao thông đường bộ theo luật hình sự Việt Nam” của tác giả Bùi Quang Trung
bảo vệ thành công năm 2011 tại Khoa Luật, Đại học quốc gia Hà Nội; luận văn thạc sĩ:
“Tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ trong Luật hình
sự Việt Nam” của tác giả Nguyễn Đắc Dũng bảo vệ thành công năm 2011 tại Khoa
Luật, Đại học quốc gia Hà Nội; luận văn thạc sĩ luật học “Tội vi phạm quy định về điều
khiển phương tiện giao thông đường bộ theo pháp luật hình sự Việt Nam từ thực tiễn
thành phố Đà Nẵng” của tác giả Võ Văn Hòa, bảo vệ thành công năm 2014 tại Học
viện Khoa học xã hội…“Bình luận khoa học chuyên sâu Bộ luật hình sự - Phần các

khoa học luật hình sự “ của Lê Văn Cảm do nhà xuất bản Đại học quốc gia Hà Nội
xuất bản năm 2005; “Hệ thống tư pháp hình sự trong giai đoạn xây dựng nhà nước
pháp quyền” của tác giả Lê Văn Cảm do nhà xuất bản Đại học quốc gia Hà Nội xuất
bản năm 2009.
Bằng các cách tiếp cận khác nhau, các công trình nghiên cứu dưới góc độ luật
hình sự và tố tụng hình sự đều hướng vào làm rõ các dấu hiệu cấu thành tội phạm nói
chung và của tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ nói
riêng, qua lăng kính định tội danh và quyết định hình phạt trong thực tiễn xét xử để tìm
ra những thiếu sót, hạn chế của pháp luật quy định xử lý đối những dạng vi phạm trong
tội danh này, từ đó đề xuất những phương hướng giải pháp hoàn thiện về mặt khoa học
pháp lý và hệ thống các văn bản hướng dẫn thi hành sao cho đồng bộ, thống nhất dễ
dàng áp dụng trong thực tiễn.
Trong số những công trình nghiên cứu trên đây, có những công trình nghiên cứu đi
sâu phân tích về hệ thống tư pháp hình sự, từ khoa học về điều tra hình sự đến những
19


vấn đề cơ bản trong khoa học luật hình sự. Nội dung này là cơ sở để triển khai nghiên
cứu một tội danh cụ thể. Điều đó đã cung cấp cho luận án những phương pháp nghiên
cứu đa dạng để phân tích thực trạng, diễn biến của tình hình tội phạm và đưa ra phương
hướng đấu tranh phòng ngừa một cách có hiệu quả đối với tội vi phạm quy định về điều
khiển phương tiện giao thông đường bộ trên địa bàn thành phố Hải Phòng.
Bên cạnh đó còn có một số bài viết đi sâu vào tranh luận tội danh cụ thể, xác định
lỗi của tội phạm này như:“Xác định lỗi trong các vụ án tai nạn giao thông” của Lê Văn
Luật trên Tạp chí Tòa án nhân dân số 6 năm 2005; “Một số vấn đề về định tội và định
khung tăng nặng trong các vụ án vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông
đường bộ” của Huỳnh Quốc Hùng trên Tạp chí Tòa án nhân dân số 9 năm 2007.
Tai nạn giao thông và những hậu quả của hành vi phạm tội vi phạm quy định
về điều khiển phương tiện giao thông đường bộ được các công trình này nghiên cứu
sâu sắc toàn diện, trên cơ sở đó bóc tách những khía cạnh còn vướng mắc trong tội

Qua nghiên cứu các công trình nghiên cứu khoa học trong và ngoài nước có liên
quan đến đề tài luận án “Đấu tranh phòng, chống tình hình tội vi phạm quy định về
điều khiển phương tiện giao thông đường bộ trên địa bàn thành phố Hải Phòng” tác
giả luận án này nêu ra đánh giá của mình như sau:
1.3.1. Về kết quả nghiên cứu mà luận án sẽ kế thừa, tiếp tục phát triển
Các công trình nghiên cứu đã nghiên cứu và đánh giá khá chi tiết về tình hình
tai nạn giao thông, từ đó tìm ra nguyên nhân dẫn đến tình hình vi phạm giao thông và
phương pháp phòng ngừa tai nạn. Việc đánh giá tình hình tai nạn giao thông có ý
nghĩa hết sức quan trọng bởi lẽ có đánh giá đúng, đầy đủ diễn biến của tình hình tai
nạn giao thông đang diễn ra thì mới đưa ra được nhận định khách quan, toàn diện về
nguyên nhân của nó và từ đó mới có hướng khắc phục kịp thời. Hơn thế giữa tình hình
tai nạn giao thông và tình hình tội vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao
thông đường bộ có mối liên hệ chặt chẽ, tác động qua lại lẫn nhau. Do vậy, đây chính
là điểm xuất phát quan trọng, là cơ sở lý luận và thực tiễn mang tính tiền đề để tác giả
luận án tiếp tục đi sâu phân tích tình hình tội vi phạm quy định về điều khiển phương
tiện giao thông đường bộ trên địa bàn thành phố Hải Phòng, tìm ra các biện pháp mang
tính xuất phát điểm để đấu tranh phòng ngừa đối với tình hình tội phạm này một cách
có hiệu quả.
Các công trình nghiên cứu nước ngoài đã cung cấp cho tác giả cái nhìn chung
nhất về thực trạng tai nạn giao thông đường bộ ở một số nước, châu lục trên thế giới
và các giải pháp mang tính chiến lược của các quốc gia để giải quyết vấn đề này. Mặc
dù ở mỗi nước có những đặc điểm tự nhiên, kinh tế xã hội khác nhau nhưng tổng quan
các tài liệu này cho phép tác giả có cơ sở khái quát những phương hướng đấu tranh

21


phòng ngừa đối với hành vi vi phạm quy định về điều khiển phương tiện giao thông
đường bộ một cách đa chiều có tính so sánh, đối chiếu.
Một số những kết quả nghiên cứu ở Việt Nam có ý nghĩa rất quan trọng đối với