MỤC LỤC
Danh mục
Mở Đầu…………………………………………………………………...
Nội Dung…………………………………………………………………
I.Hợp đồng vay tài sản có áp dụng biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa
vụ trả tiền vay……………………………………………………………
II.Xây dựng tình huống để chứng minh cho quy định tại khoản 2 Điều
410 Bộ luật dân sự 2005…………………………………………………
III.Giải quyết tình huống theo quy định của pháp luật hiện hành…….
KẾT LUẬN………………………………………………………………
DANH MỤC TÀI LIỆU THAM KHẢO
1.
2.
3.
4.

5.

6.
7.

Trang
1
1
1
3
9
10

Giáo trình luật dân sự - Nhà xuất bản Công an nhân dân
Hướng dẫn môn học Luật dân sự - TS. Phạm Văn Tuyết, TS.Lê

và chỉ phải trả lãi nếu có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định.”
Về việc xác lập và thực hiện các giao dịch dân sự trước hết là phải dựa và sự tự
giác của các bên, nhưng trong thực tế, không phải bất cứ ai khi tham gia giao dịch
đều có thiện chí thực hiện nghiêm chỉnh nghĩa vụ của mình.Nhằm khắc phục tình
trạng trên và tạo cho người có quyền trong các quan hệ nghĩa vụ có được thế chủ
động trong thực tế hưởng quyền dân sự, pháp luật cho phép các bên có thể thỏa
thuận đặt ra các biện pháp bảo đảm việc giao kết hợp đồng cũng như việc thực hiện
các nghĩa vụ dân sự.
khoản 1 Điều 323 Bộ luật dân sự quy định: “Giao dịch bảo đảm là giao dịch dân
sự do các bên thỏa thuận hoặc pháp luật quy định về việc thực hiện biện pháp bảo
đảm được quy định tại khoản 1 Điều 318 của Bộ luật này.”

2


Điều 318 Bộ luật dân sự 2005 quy định:
1.

2.

Các biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự bao gồm:
a) Cầm cố tài sản;
b) Thế chấp tài sản;
c) Đặt cọc;
d) Ký cược;
e) Ký quỹ;
f) Bảo lãnh;
g) Tín chấp.
Trong trường hợp các bên có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định về biện
pháp bảo đảm thì người có nghĩa vụ phải thực hiện biện pháp bảo đảm đó.

khoản 2 Điều 410 Bộ luật dân sự 2005 quy định: “Sự vô hiệu của hợp đồng
chính làm chấm dứt hợp đồng phụ, trừ trường hợp các bên có thỏa thuận hợp đồng
phụ được thay thế hợp đồng chính. Quy định này không áp dụng đối với các biện
pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự.”
Hợp đồng là một dạng của giao dịch dân sự. Điều 122 của Bộ luật dân sự năm
2005 đã quy định các điều kiện có hiệu lực của hợp đồng dân sự. Điều 127 của Bộ
luật dân sự 2005 cũng quy định: “ Giao dịch dân sự không có một trong các điều
kiện quy định trong Điều 122 của Bộ luật này thì vô hiệu.”khoản 1 Điều 410 Bộ
luật dân sự 2005 quy định: “Các quy định về giao dịch dân sự vô hiệu từ Điều 127
đến Điều 138 của Bộ luật này cũng được áp dụng đối với hợp đồng vô hiệu.Theo
đó, hợp đồng dân sự vô hiệu là hợp đồng vi phạm một trong các Điều từ 127 đến
138 quy định tại Bộ luật dân sự năm 2005.Khi hợp đồng vô hiệu thì các bên có thể
tự nguyện chấm dứt việc thực hiện hợp đồng, song nhiều trường hợp các bên
không thể thỏa thuận với nhau về việc chấm dứt hợp đồng thì một hoặc các bên
hoặc người đại diện (đối với hợp đồng do người chưa thành niên, người mất năng
lực hành vi dân sự, người bị hạn chế năng lực hành vi dân sự xác lập, thực hiện) có
4


quyền yêu cầu Tòa án tuyên bố hợp đồng vô hiệu và giải quyết hậu quả pháp lý của
hợp đồng vô hiệu.
Ngoài việc áp dụng các quy định về giao dịch dân sự vô hiệu để xác định
trường hợp nào bị coi là hợp đồng vô hiệu và cách thức xử lý và giải quyết hậu quả
của hợp đồng dân sự vô hiệu,khoản 2 Điều 410 BLDS 2005 còn quy định hiệu lực
pháp lý của hợp đồng phụ khi hợp đồng chính vô hiệu.
Xuất phát từ quy định hợp đồng phụ là hợp đồng mà hiệu lực của nó phụ thuộc
vào hợp đồng chính nên khi hợp đồng chính vô hiệu thì cũng làm chấm dứt hợp
đồng phụ.Nói là hợp đồng phụ bị chấm dứt chứ không dùng từ vô hiệu do hợp
đồng phụ muốn có hiệu lực phải tuân thủ đầy đủ các điều kiện quy định của pháp
luật về chủ thể, về nội dung, về hình thức,…Vì vậy, khi đã đáp ứng đầy đủ yêu cầu

nên hợp đồng vận chuyển mà hai người ký nhằm để A bù vào số tiền còn thiếu B
cũng không cần phải thực hiện nữa hay nói cách khác là có thể chấm dứt. Tuy
nhiên, do A đã hoàn thành nghĩa vụ vận chuyển được nhắc đến trong hợp đồng vận
chuyển với B, nên theo quy định của pháp luật, B cũng phải thực hiện nghĩa vụ trả
tiền thù lao vận chuyển 5 tấn xi măng cho A. Cũng tức là hợp đồng vận chuyển
giữa A và B vẫn có hiệu lực trong khi hợp đồng làm phát sinh ra nó là hợp đồng
mua bán tài sản giữa A và B đã bị tuyên vô hiệu.
Xét về bản chất và mục đích của hợp đồng nên đối với hợp đồng phụ thể hiện sự
thỏa thuận của các bên tham gia giao kết hợp đồng dân sự nhằm bảo đảm thực hiện
nghĩa vụ dân sự của bên có nghĩa vụ thì không áp dụng quy định này.Do hợp đồng
phụ nhằm bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự được lập ra nhằm mục đích chính là
đảm bảo cho hợp đồng chính được thực hiện. Hợp đồng phụ trong trường hợp này
luôn luôn phụ thuộc vào hiệu lực của hợp đồng chính, hay nói cách khác khi hợp
đồng chính vô hiệu thì hợp đồng phụ cũng vô hiệu.

6


Áp dụng tình huống đã xây dựng ở trên để chứng minh khoản 2 Điều 410 Bộ
luật dân sự 2005 như sau:
Xét hợp đồng mua bán đất giữa anh Khánh và anh Nam
Theo như tình huống đã xây dựng, anh Nam đã ký hợp đồng với anh Khánh
mua của anh Khánh mảnh đất ven Hồ Tây mà không biết rằng mảnh đất này đã
được anh Khánh mang đi thế chấp tại Ngân hàng Agribank để vay vốn. khoản 4
Điều 348 Bộ luật dân sự 2005 quy định về nghĩa vụ của bên thế chấp tài sản như
sau: “Không được bán, trao đổi, tặng cho tài sản thế chấp, trừ trường hợp quy định
tại khoản 3 và khoản 4 Điều 349 của Bộ luật này.”
Xét thấy tình huống trên không thuộc quy định của khoản 3 và khoản 4 Điều
349 Bộ luật dân sự do tài sản anh Khánh dùng để thế chấp là bất động sản và bên
nhận thế chấp là Ngân hàng Agribank cũng không được anh Khánh thông báo việc

1. Nghĩa vụ được bảo đảm bằng cầm cố chấm dứt;
2. Việc cầm cố tài sản được hủy bỏ hoặc được thay thế bằng biện pháp bảo

đảm khác;
3. Tài sản cầm cố đã được xử lý;
4. Theo thỏa thuận của các bên.

Theo quy định này có thể hiểu rằng, cầm cố tài sản luôn là một biện pháp bảo
đảm mà hiệu lực của nó phụ thuộc vào hợp đồng được nó bảo đảm.
Gọi hợp đồng mua bán giữa anh Khánh và anh Nam là hợp đồng chính, hợp
đồng cầm cố giữa anh Khánh và anh Nam là hợp đồng phụ.
Theo khoản 3 và khoản 4 Điều 406 Bộ luật dân sự 2005 quy định :
1. Hợp đồng chính là hợp đồng mà hiệu lực không phụ thuộc vào hợp đồng

phụ;
2. Hợp đồng phụ là hợp đồng mà hiệu lực phụ thuộc và hợp đồng chính;
8


Do hợp đồng cầm cố giữa anh Nam và anh Khánh phát sinh nhằm bảo đảm thực
hiện nghĩa vụ dân sự của hợp đồng mua bán tài sản. Sự tồn tại của hợp đồng cầm
cố là do hợp đồng mua bán tạo ra, hay nói cách khác, hiệu lực của hợp đồng cầm
cố phụ thuộc vào hợp đồng mua bán tài sản.Khái niệm về cầm cố tài sản quy định
trong Bộ luật cũng khẳng định rằng cầm cố tài sản “để bảo đảm thực hiện nghĩa vụ
dân sự”. Khi hợp đồng mua bán đất giữa anh Nam và anh Khánh vô hiệu, tức là đã
hết hiệu lực về pháp luât,giữa anh Nam và anh Khánh sẽ không còn tồn tại thỏa
thuận hợp đồng mua bán nữa, hai bên khôi phục lại tình trạng ban đầu và trả lại
cho nhau những gì đã nhận ( khoản 1 Điều 137 Bộ luật dân sự 2005 quy định:
“Giao dịch dân sự vô hiệu không làm phát sinh, thay đổi, chấm dứt quyền, nghĩa
vụ dân sự của các bên kể từ thời điểm xác lập”. Khi đó, số tiền anh Nam còn thiếu

này là hai năm, kể từ ngày giao dịch dân sự được xác lập.”
Như vậy, trong hai năm kể từ ngày hợp đồng mua bán đất giữa anh Nam và anh
Khánh được xác lập thì anh Nam phải khởi kiện yêu cầu Tòa án tuyên hợp đồng
mua bán đất vô hiệu do bị lừa dối.
Điều 137 Bộ luật dân sự 2005 quy định về hậu quả pháp lý của giao dịch dân
sự vô hiệu:
1. Giao dịch dân sự vô hiệu không làm phát sinh, thay đổi, chấm dứt quyền,

nghĩa vụ dân sự của các bên kể từ thời điểm xác lập.
2. Khi giao dịch dân sự vô hiệu thì các bên khôi phục lại tình trạng ban đầu,

hoàn trả cho nhau những gì đã nhận; nếu không hoàn trả lại được bằng hiện
vật thì phải hoàn trả bằng tiền, trừ trường hợp tài sản giao dịch, hoa lợi, lợi
tức thu được bị tịch thu theo quy định của pháp luật. Bên có lỗi gây thiệt hại
phải bồi thường.

10


Trong tình huống này, có đủ căn cứ để Tòa án tuyên hợp đồng mua bán giữa
anh Khánh và anh Nam là vô hiệu. Khi đó, theo các quy định của Bộ luật dân sự
nêu trên thì quyền và nghĩa vụ giữa anh Khánh và anh Nam không còn, hai bên
khôi phục lại tình trạng ban đầu và hoàn trả cho nhau những gì đã nhận. Đối với
hợp đồng cầm cố tài sản mà anh Nam ký với anh Khánh để bảo đảm nghĩa vụ trả
tiền của mình, nhưng nghĩa vụ ấy đã không còn nên hợp đồng cầm cố cũng chấm
dứt. Anh Khánh sẽ phải trả lại cho anh Nam chiếc xe mà anh Nam dùng để cầm
cố.Trường hợp anh Khánh xe của anh Nam bị tổn thất thì phải bồi thường tiền cho
anh Nam.
KẾT LUẬN
Hợp đồng có áp dụng biện pháp bảo đảm thực hiện nghĩa vụ dân sự hiện nay là