Bộ môn Luật Hình sự - Module 1

TÌNH HUỐNG
A là nhân viên bảo vệ kho hàng (của doanh nghiệp nhà nước), trong một ca
trực đêm, do một người vắng mặt nên A phải trực một mình. Vào lúc 1 giờ sáng,
trong khi đang làm nhiệm vụ thì bất ngờ A bị ba tên côn đồ B, C, D xông tới kề
dao vào cổ dọa giết chết nếu không giao chìa khóa kho hàng cho chúng. Trong tình
trạng đó, A buộc phải giao chìa khóa kho hàng cho chúng. Bọn côn đồ trói A lại,
nhét khăn vào miệng A, sau đó chúng đã chiếm đoạt số hàng hóa trị giá khoảng
300 triệu đồng. Ngày hôm sau vụ việc được phát hiện. Tòa án xác định B, C, D
phạm tội cướp tài sản (điều 133 BLHS)

GIẢI QUYẾT TÌNH HUỐNG
a. Căn cứ vào khoản 3 Điều 8 BLHS hãy xác định trường hợp phạm tội theo
khoản 3 điều 133 BLHS thuộc loại tội phạm nào?
Hành vi phạm tội của B C D thuộc loại tội phạm đặc biệt nghiêm trọng.
Thể hiện nguyên tắc phân hóa trách nhiệm hình sự trong luật và tạo cơ sở để
có thể cá thể hóa hình phạt trong thực tiễn áp dụng, Luật hình sự Việt Nam đã phân
tội phạm ra thành bốn nhóm tội phạm khác nhau: Tội phạm ít nghiêm trọng, tội
phạm nghiêm trọng, tội phạm rất nghiêm trọng và tội phạm đặc biệt nghiêm trọng.
Các nhóm tội phạm được định nghĩa tại khoản 3, Điều 8 BLHS, cụ thể như sau: “
Tội phạm ít nghiêm trọng là tội phạm gây nguy hại không lớn cho xã hội mà mức
cao nhất của khung hình phạt đối với tội ấy là đến 3 năm tù; tội nghiệm trọng là
tội phạm gây nguy hại lớn cho xã hội mà mức cao nhất của khung hình phạt đối
với tội ấy là đến 7 năm tù; tội phạm rất nghiêm trọng là tội phạm gây nguy hại lớn
Nhóm 1 – TL 3 – Lớp HS N05

1


Bộ môn Luật Hình sự - Module 1

Bộ môn Luật Hình sự - Module 1
các chế định thuộc phần chung của BLHS, tạo điều kiện xây dụng chính xác các
chế tài hình sự phần các tội phạm…
b. Phân tích khách thể và đối tượng tác động của tội phạm trong trường hợp
nêu trên.
- Khách thể của tội phạm được định nghĩa: “ là quan hệ xã hội được luật
hình sự bảo vệ và bị tội phạm xâm hại.”.
Theo luật hình sự Việt Nam, những quan hệ xã hội được coi là khách thể bảo
vệ của luật hình sự là những quan hệ xã hội đã được xác định trong Điêu 8 của
BLHS. Đó là: “ độc lập, chủ quyền, thống nhất, toàn vẹn lãnh thổ Tổ quốc, xâm
phạm chế độ chính trị, chế độ kinh tế, nền văn hóa, quốc phòng, an ninh, trật tự,
an toàn xã hội, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, xâm phạm tính mạng, sức
khỏe, danh dự, nhân phẩm, tự do, tài sản, các quyền, lợi ích hợp pháp khác của
công dân, xâm phạm đến những lĩnh vực khác của trật tự pháp luật xã hội chủ
nghĩa.”
Khoa học luật hình sự Việt Nam phân biệt ba loại khách thể của tội phạm:
•

Khách thể chung của tội phạm: là tổng hợp các quan hệ xã hội được luật
hình sự bảo vệ khỏi sự xâm hại của tội phạm, được xác định trong Điều 1 và
Điều 8 của BLHS.

•

Khách thể loại của tội phạm: là nhóm quan hệ xã hội cùng tính chất được
nhóm các quy phạm pháp luật hình sự bảo vệ khỏi sự xâm hại của nhóm tội
phạm.

• Khách thể trực tiếp của tội phạm: là quan hệ xã hội cụ thể bị loại tội phạm
cụ thể trực tiếp xâm hại.

nghiệp Nhà nước. Tội phạm xâm hại đến quan hệ sở hữu của chủ doanh nghiệp nơi
anh A là bảo vệ. Chỉ có sự biến đổi tình trạng bình thường của tài sản mới gây thiệt
Nhóm 1 – TL 3 – Lớp HS N05

4


Bộ môn Luật Hình sự - Module 1
hại cho chủ sở hữu. . Do đó, đối tượng tác động của tội phạm là số hàng hóa trị giá
khoảng 300 triệu đồng đó của doanh nghiệp - là đối tượng vật chất của quan hệ tài
sản.
c. Nếu D đủ 15 tuổi thì D có phải chịu TNHS đối với việc cùng tham gia cướp
tài sản trong trường hợp này không? Tại sao?
Nếu D đủ 15 tuổi thì D phải chịu trách nhiệm hình sự đối với việc cùng tham gia
cướp tài sản .
Năng lực trách nhiệm hình sự (TNHS) chỉ được hình thành khi con người đã đạt
độ tuổi nhất định và năng đó sẽ tiếp tục phát triển hoàn thiện trong thời gian nhất định
tiếp theo. Khi đạt độ tuổi đó, con người nói chung sẽ có năng lực TNHS, trừ trường hợp
cá biệt mà BLHS coi là trong tình trạng không có năng lực TNHS được quy định tại
điều 13:
“Tình trạng không có năng lực trách nhiệm hình sự:
1. Người thực hiện hành vi nguy hiểm cho xã hội trong khi đang mắc bệnh tâm
thần hoặc một bệnh khác làm mất khả năng nhận thức hoặc khả năng điều khiển
hành vi của mình, thì không phải chịu trách nhiệm hình sự; đối với người này,
phải áp dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh.
2. Người phạm tội trong khi có năng lực trách nhiệm hình sự, nhưng đã lâm vào
tình trạng quy định tại khoản 1 Điều này trước khi bị kết án, thì cũng được áp
dụng biện pháp bắt buộc chữa bệnh. Sau khi khỏi bệnh, người đó có thể phải chịu
trách nhiệm hình sự.”
Trong trường hợp này, ta mặc định D là một người bình thường, có khả năng nhận

Nhóm 1 – TL 3 – Lớp HS N05

6


Bộ môn Luật Hình sự - Module 1
2. Người tổ chức, người thực hành, người xúi giục, người giúp sức đều là những
người đồng phạm.
Người thực hành là người trực tiếp thực hiện tội phạm.
Người tổ chức là người chủ mưu, cầm đầu, chỉ huy việc thực hiện tội phạm.
Người xúi giục là người kích động, dụ dỗ, thúc đẩy người khác thực hiện tội
phạm.
Người giúp sức là người tạo những điều kiện tinh thần hoặc vật chất cho
việc thực hiện tội phạm.
3. Phạm tội có tổ chức là hình thức đồng phạm có sự câu kết chặt chẽ giữa những
người cùng thực hiện tội phạm.
Ở đây, D là người trực tiếp thực hiện tội phạm với những hành vi: xông tới
kề dao vào cổ dọa giết chết nếu không giao chìa khóa kho hàng; chiếm đoạt số
hàng hóa trị giá khoảng 300 triệu đồng. Những hành vi này thuộc mặt khách quan
của cấu thành tội phạm Vai trò cùng là người thực hành của D quyết định đến việc
thực hiện tội phạm. Vì thế D cùng với đồng bọn phải chịu trực tiếp TNHS về tội
phạm của mình gây ra
Từ sự phân tích trên, ta có thể đưa ra kết luận rằng: Nếu D đủ 15 tuổi thì D
phải chịu trách nhiệm hình sự đối với việc cùng tham gia cướp tài sản.
d. Cấu thành tội phạm cướp tài sản là cấu thành tội phạm vật chất hay hình
thức? Tại sao?
Cấu thành tội cướp tài sản là cấu thành tội phạm hình thức.

Nhóm 1 – TL 3 – Lớp HS N05


Bộ môn Luật Hình sự - Module 1

KẾT BÀI
Thực tế hiện nay cho thấy tội phạm cướp tài sản đang diễn ra rất phổ biển
với mức độ nguy hiểm ngày càng cao, diễn biến phức tạp, khó lường. Trên đây là
một ví dụ điển hình cho tình hình tội phạm hiện nay. Nhóm đã đưa ra một số ý
kiến chủ quan để giải quyết tình huống này dựa trên những hiểu biết của mình.
Mặc dù đã tìm hiểu kĩ vấn đề nhưng trong giáo án không tránh khỏi những hạn
chế, thiếu sót, rất mong nhận được sự góp ý, bổ sung của quý thấy cô trong bộ
môn. Nhóm em xin chân thành cám ơn!

Nhóm 1 – TL 3 – Lớp HS N05

9


Bộ môn Luật Hình sự - Module 1

KẾT BÀI
Thực tế hiện nay cho thấy tội phạm cướp tài sản đang diễn ra rất phổ biển
với mức độ nguy hiểm ngày càng cao, diễn biến phức tạp, khó lường. Trên đây là
một ví dụ điển hình cho tình hình tội phạm hiện nay. Nhóm đã đưa ra một số ý
kiến chủ quan để giải quyết tình huống này dựa trên những hiểu biết của mình.
Mặc dù đã tìm hiểu kĩ vấn đề nhưng trong giáo án không tránh khỏi những hạn
chế, thiếu sót, rất mong nhận được sự góp ý, bổ sung của quý thấy cô trong bộ
môn. Nhóm em xin chân thành cám ơn!

Nhóm 1 – TL 3 – Lớp HS N05

10