SỞ GIÁO DỤC & ĐÀO TẠO THANH HÓA
TRƯỜNG THPT HÀM RỒNG

ĐỀ TÀI SÁNG KIẾN KINH NGHIỆM:

MỘT SỐ KINH NGHIỆM BỒI DƯỠNG
HỌC SINH GIỎI MÔN VẬT LÍ 10

Tác giả: Lưu Thị Phương
Giáo viên Tổ: Lý - KTCN
Trường THPT Hàm Rồng

Năm học 2012 – 2013

1


CHƯƠNG I : ĐẶT VẤN ĐỀ
1. Lí do chọn đề tài
Vật lý là một môn khoa học quan trọng, nghiên cứu những hiện tượng xảy ra
trong đời sống có nhiều ứng dụng trong thực tế cuộc sống hằng ngày, hỗ trợ đa số
nhu cầu thiết yếu trong sinh hoạt của con người. Hơn nữa, nó còn giúp cho con
người hiểu biết thêm về vũ trụ vốn nhiều bí ẩn. Vật lý trong nhà trường là một môn
học lý thú, tuy nhiên đối với một số không ít học sinh, môn lý đựợc đánh giá là rất
khó để học tốt.
Muốn đào tạo được những học sinh học giỏi môn Vật lý thì việc tuyển chọn
đúng học sinh có năng khiếu, năng lực đặc biệt, là khâu quan trọng, là điều kiện
tiên quyết trong việc có được đội tuyển học sinh giỏi chất lượng. Để làm được điều
này ngoài việc theo dõi quá trình học tập của các em trên lớp, cần cho các em thử
sức mình qua nhiều vòng thi.
Bên cạnh yếu tố năng lực, trình độ của học sinh, vai trò của giáo viên là rất

- Khích lệ cổ vũ phong trào học tập của học sinh trong đội tuyển, tạo tiền đề
cho bồi dưỡng các đội tuyển 11, 12.
- Xác định được phương hướng ôn tập, học tập cho học sinh, tạo điểm nhấn
sức vượt cho học sinh khi tham dự đội tuyển HSG môn Vật lí.
- Giúp học sinh nâng cao kiến thức, kỹ năng tìm ra phương hướng học bộ
môn để học sinh yêu thích học bộ môn hơn nữa.
- Giúp cho bản thân người dạy cũng như đồng nghiệp bổ sung vào phương
pháp dạy học bộ môn của mình một số bài học thực tiễn.
- Góp phần đẩy mạnh phong trào tự học, tự nghiên cứu của giáo viên và học
sinh.
- Tạo đà phát triển cao hơn cho việc bồi dưỡng đội tuyển trong các năm học
tới.
- Tăng cường trao đổi học tập kinh nghiệm từ đồng nghiệp cùng đơn vị.
Cũng như mong muốn sự đóng góp kinh nghiệm để đồng nghiệp, góp ý kiến nhằm
nâng cao chuyên môn và khả năng tự học, tự đào tạo thực hiện phương châm học
thường xuyên, học suốt đời.

3


CHƯƠNG II. NỘI DUNG CỦA SÁNG KIẾN
Mỗi môn học trong trường THPT có những đặc trưng riêng về phương pháp
cũng như kỹ năng làm bài. Qua thực tiễn bồi dưỡng đội tuyển học sinh giỏi nhiều
năm ở trường THPT Hàm Rồng tôi đã rút ra được các bước tiến hành như sau:
1. Bước 1: Thành lập đội tuyển học sinh giỏi lớp 10.
- Yêu cầu phải thành lập một đội có những em nhận thức và ham học tập
môn Vật lí hơn học sinh khác.
- Chọn đối tượng là khâu đầu tiên, là hạt nhân nòng cốt cho đội tuyển.
+ Nếu chọn được đối tượng tốt sẽ thuận lợi cho việc bồi dưỡng từ đó người
giáo viên có điều kiện để phát huy các thế mạnh về phương pháp bồi dưỡng và kiến



*. Nguyễn Tuấn Vũ
*. Lê Quốc Cường
*. Lê Duy Linh
*. Trần Văn Quang
*. Dương Tất Minh
*. Lê Nguyên Nhất
*. Nguyễn Quốc Khánh
*. Lê Thị Ngọc Mỹ
- Lớp A10:
*. Trần Thị Thu Giang
*. Lê Thị Hồng
*. Nguyễn Văn Thuận
*. Đỗ Minh Thành.
2. Bước 2: Khi đã có đội tuyển HSG cần kiểm tra chặt chẽ đối tượng học sinh
tham gia đội tuyển từ các giờ chính khóa ở lớp đến kiểm tra kĩ năng kiến thức
- kĩ năng học bài ở nhà.
- Giáo viên cần có sổ theo dõi ghi chép đánh giá từng phần cụ thể kế hoạch
đã đạt được mặt còn hạn chế của đối tượng dựa trên đặc điểm tính cách của từng
học sinh đã lựa chọn để từ đó tìm cách tháo gỡ dần những tồn tại hạn chế cho từng
em. Đánh giá thường xuyên và có thông báo chi tiết cụ thể bằng việc trả và chấm
bài cho học sinh trong đội tuyển. Yêu cầu các em làm bài nghiêm túc, đầy đủ, đọc
thêm các sách có liên quan.
3. Bước 3: Sưu tầm các đề thi ,các dạng bài tập hay cho đội tuyển .
- Thường xuyên sưu tầm cập nhật các đề thi, các dạng kĩ năng đòi hỏi học
sinh tự hoàn thiện hoặc hoàn thiện dưới sự hướng dẫn của giáo viên. Tiến tới nâng
dần việc tự học của học sinh. Để các em thấy việc cần thiết phải vận dụng được
kiến thức cơ bản từ SGK vào bài thi. Phần nào từ SGK cơ bản, phần nào từ SGK
nâng cao. Học sinh tự nhận thức và thấy được sự hạn chế của mình ở các nội dung

tiện nhằm góp phần nâng cao chất lượng kiến thức và rèn luyện kĩ năng, kĩ xảo vật
lý cho học sinh. Nhờ thí nghiệm học sinh có thể hiểu sâu hơn bản chất vật lý của
các hiện tượng, định luật, quá trình... được nghiên cứu và do đó khả năng vận dụng
kiến thức vào thực tiễn của học sinh sẽ linh hoạt và hiệu quả hơn.
7. Bước 7: Tiến hành cho học sinh thi và kiểm tra đánh giá theo cả 2 phương
thức tự luận và trắc nghiệm .
- Mỗi phương pháp đều có một ưu nhược điểm nhất định. Phương pháp tự
luận có ưu điểm là đánh giá được khả năng diễn đạt, sử dụng ngôn ngữ và quá trình
tư duy của học sinh để đi đến câu trả lời, góp phần rèn luyện cho học sinh khả năng
trình bày, diễn đạt ý kiến của mình. Từ đó học sinh có điều kiện bộc lộ khả năng
sáng tạo của mình một cách không hạn chế, giáo viên có điều kiện đánh giá đầy đủ
khả năng sáng tạo của học sinh. Tuy nhiên phương pháp tự luận cũng có nhược
điểm là bài kiểm tra chỉ kiểm tra được một phần nhỏ kiến thức, do đó khó có thể
phân biệt rõ ràng trình độ của học sinh.
Phương pháp trắc nghiệm có ưu điểm là có thể kiểm tra đánh giá trên diện
rộng trong một khoảng thời gian ngắn. Có điều kiện kiểm tra một cách có hệ thống
và toàn diện kiến thức và kĩ năng của học sinh. Từ đó giáo viên có thể đánh giá
được rõ ràng trình độ của học sinh và quan trọng hơn, học sinh sẽ tự đánh giá được
trình độ của bản thân một cách chính xác. Tuy nhiên phương pháp trắc nghiệm sẽ
hạn chế khả năng sáng tạo của học sinh.
Vì vậy, giáo viên phải dùng cả 2 hình thức tự luận và trắc nghiệm một cách
luân phiên thì mới tìm được đúng các nhân tố tích cực, sáng tạo đưa vào để bồi
dưỡng học sinh giỏi.
- Từ các bài kiểm tra của học sinh mà người giáo viên phải tìm cách tháo gỡ
thắc mắc cả về phương pháp, cách giải bài tập những phần chương có bài tập
6


khó .Tìm giải pháp hiệu quả để dạy từng chương từng vấn đề hoặc chuyên đề định
giảng dạy. Tìm ra phương pháp tiếp cận học sinh có hiệu quả nhất.

- Giáo viên nên ôn theo từng phần, rèn luyện từ cơ bản đến nâng cao. Giáo
viên thường xuyên giao bài, giao các nội dung cần tìm hiểu cho các em về nhà tự
đọc, làm bài. Luôn lắng nghe ý kiến và thỏa mãn yêu cầu giải đáp kiến thức, kỹ
năng cho học sinh. Tăng tính tích cực làm việc của thầy và trò, kích thích sự tự tìm
tòi của học sinh là chủ yếu.
11. Bước 11:Ghi chép kết quả thi của học sinh.
- Giáo viên thường xuyên ghi chép kết quả các bài kiểm tra của học sinh, gặp
gỡ để nắm bắt các tình huống khi học sinh làm bài. Giáo viên chủ động liên lạc với
7


gia đình để bố mẹ các em nắm được sự tiến bộ của từng em. Giáo viên tự rút ra bài
học kinh nghiệm cho mình và đồng nghiệp để thực hiện bồi dưỡng học sinh giỏi
các khối khác và cho khối 10 năm sau tốt hơn. Đúc rút kinh nghiệm để trao đổi với
đồng nghiệp cùng tìm hướng giải quyết.

8


CHƯƠNG III. ỨNG DỤNG VÀO THỰC TIỄN.
Với qui mô là đề tài sáng kiến kinh nghiệm bồi dưỡng đội tuyển 10 cấp
trường ở một trường đã có bề dày thành tích. Thường xuyên các năm, đội tuyển Vật
lý lớp 12 của trường đều nằm trong tốp 10 của Tỉnh, bản thân thấy đề tài này có thể
sử dụng cho các đối tượng dạy học môn Vật lí ở nhiều loại hình dưới đây:
- Giúp cho giáo viên nhanh chóng phát hiện nhân tố trong dạy và học.
- Qua thực tiễn đề tài còn giúp cho người giáo viên mau chóng cải thiện
phương pháp có hiệu quả hơn với các đối tượng dạy học cụ thể.
- Việc áp dụng các bước trong đề tài còn là cơ sở cho giáo viên hiểu, vận
dụng cách tự hoàn thiện và nâng cao chính kiến thức kỹ năng của thầy cũng như đo
và đánh giá từ đó nâng kiến thức, kỹ năng của đối tượng lựa chọn.

bản thân được tốt hơn./.
Xin chân thành cảm ơn!
XÁC NHẬN CỦA THỦ TRƯỞNG ĐƠN VỊ

Thanh Hóa, ngày 15 tháng 5 năm 2013
Tôi xin cam đoan đây là SKKN của mình
viết, không sao chép nội dung của người
khác.

Lưu Thị Phương

10