HỌC VIỆN TƯ PHÁP
KHOA ĐÀO TẠO LUẬT SƯ
----------------

BÀI TIỂU LUẬN

LUẬT SƯ VÀ NGHỀ LUẬT SƯ
Chuyên đề:

Hoạt động trợ giúp pháp lý của luật sư
Thực trạng và Giải pháp

Học viên : Phan Thị Hồng Hạnh
Lớp

: D

Khóa

: XI

Hà Nội ngày 03 tháng 06 năm 2011


Hoạt động trợ giúp pháp lý –Thực trạng và Giải
pháp

MỤC LỤC
LỜI MỞ ĐẦU………………………………………………………………………………..3
PHẦN 1: HIỂU BIẾT CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG TRỢ GIÚP PHÁP LÝ……………..4
1.1


Trang 2


Hoạt động trợ giúp pháp lý –Thực trạng và Giải
pháp

LỜI MỞ ĐẦU
Kể từ ngày thành lập, Nhà nước ta đã xác định là Nhà nước của dân, do dân và vì dân.
Điều đó phải được thể hiện thành hiện thực bằng việc đem lại hạnh phúc thật sự cho
mọi tầng lớp nhân dân, nhất là thành phần thiệt thòi trong xã hội. Để làm được điều
này, quyền và lợi ích hợp pháp và chính đáng của họ phải được tôn trọng và bảo vệ.
Chính vì nhu cầu bức thiết của đời sống xã hội về việc trợ giúp pháp ly cho người
nghèo, diện chính sách, người bị thiếu sót về thể chất, tinh thần, Nhà nước đã ban
hành Luật trợ giúp pháp lý và các văn bản liên quan làm cơ sở và nền tảng cho các
hoạt động hỗ trợ pháp lý được thực thi trên thực thế.

Trang 3


Hoạt động trợ giúp pháp lý –Thực trạng và Giải
pháp

PHẦN 1
HIỂU BIẾT CHUNG VỀ HOẠT ĐỘNG TRỢ GIÚP PHÁP LÝ

1.1

Lịch sử ra đời phát triển hoạt động trợ giúp pháp lý
Hoạt động trợ giúp pháp lý có thể đã được manh nha từ rất lâu trong lịch sử

luật, bảo vệ công lý, bảo đảm công bằng xã hội, phòng ngừa, hạn chế tranh
chấp và vi phạm pháp luật”.
1.2

Ý nghĩa của hoạt động trợ giúp pháp lý
Hoạt động trợ giúp pháp lý là một trong những hoạt động có ý nghĩa đặc biệt
quan trọng trong xã hội.
Thứ nhất, với mục tiêu là nâng cao hiểu biết pháp luật, tạo điều kiện cho các
thành phần xã hội yếu thế tiếp cận pháp luật, tạo ra cơ chế công bằng trong mỗi
công dân khi thực hiện quyền và nghĩa vụ theo quy định pháp luật, tổ chức và
hoạt động trợ giúp pháp lý góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền. Từ việc
nâng cao kiến thức pháp lý cho người dân, tổ chức và hoạt động trợ giúp pháp
lý sẽ góp phần mở rộng việc thực thi dân chủ ở cơ sở. Thông qua việc tuân thủ,
chấp hành, sử dụng và áp dụng pháp luật, người dân sẽ có những hành vi ứng
xử hợp pháp. Chủ trương “dân biết, dân bàn, dân làm, dân kiểm tra” sẽ rất khó
được thực hiện nếu như người dân thiếu hiểu biết về kiến thức pháp lý.
Thứ hai, tổ chức và hoạt động trợ giúp pháp lý góp phần vào công cuộc cải
cách tư pháp, cải cách hành chính hiện nay. Trong thực tế vẫn còn một số cán
bộ công chức nhà nước chưa tuân thủ nghiêm Quy chế văn hóa công sở. Một
trong những nguyên nhân dẫn tới hiện tượng trên là do sự phản ứng từ phía xã
hội đối với những hành vi vi phạm quá nhẹ. Và vì sao sự phản ứng của xã hội
đối với những hành vi vi phạm lại quá nhẹ? Một trong những nguyên nhân
quan trọng là do trình độ nhận thức của người dân còn hạn chế. Khi người dân
Trang 5


Hoạt động trợ giúp pháp lý –Thực trạng và Giải
pháp

được nâng cao trình độ hiểu biết pháp luật thì sẽ tránh được sự tùy tiện, lạm


làm trái pháp luật. Do đó, tổ chức thực hiện các hoạt động về trợ giúp pháp lý
đã góp phần vào việc triển khai các chủ trương của Đảng, pháp luật của Nhà
nước đi vào cuộc sống.
Thứ năm, tổ chức và hoạt động trợ giúp pháp lý có vai trò củng cố, bảo vệ và
phát triển các giá trị đạo đức, thuần phong mỹ tục của dân tộc. Theo tâm lý
chung, người dân rất “sợ” kiện tụng. Do vậy, hoạt động hòa giải cơ sở gắn với
trợ giúp pháp lý là hình thức được người dân ủng hộ bởi sự phù hợp cả về cơ
sở pháp lý và cả cơ sở đạo đức xã hội. Từ đặc điểm không thu phí từ người
được trợ giúp pháp lý, những giá trị đạo đức được củng cố. Sự đồng thuận xã
hội cũng từ đó được tăng cường.
1.3

Hệ thống pháp luật về hoạt động trợ giúp pháp lý
Hiện nay, hệ thống pháp luật quy định về hoạt động trợ giúp pháp lý bao gồm:
1)

Luật trợ giúp pháp lý do Quốc hội ban hành ngày 29 tháng 6 năm 2006;

2)

Chỉ thị 35/2006/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ ban hành ngày 13
tháng 10 năm 2006 về việc triển khai thi hành luật trợ giúp pháp lý;

3)

Nghị định số 07/2007/NĐ-CP do Chính phủ ban hành ngày 12 tháng 01
năm 2007;

4)


Hoạt động trợ giúp pháp lý –Thực trạng và Giải
pháp

PHẦN 2
THỰC TRẠNG HOẠT ĐỘNG TRỢ GIÚP PHÁP LÝ

2.1

Hoạt động trợ giúp pháp lý của luật sư
Luật luật sư hiện hành không quy định bắt buộc luật sư phải tham gia hoạt
động trợ giúp pháp lý mà chỉ “khuyến khích luật sư và tổ chức hành nghề luật
sư tham gia hoạt động trợ giúp pháp lý miễn phí”. Ở các nước trên thế giới,
một luật sư phải tham gia tư vấn trợ giúp pháp lý miễn phí trong một số lượng
giờ nhất định trong một tuần, một tháng, hay một năm như được quy định cụ
thể mang tính bắt buộc. Ở Việt Nam, hoạt động này là tự nguyện của luật sư và
trên thực tế có một số ít luật sư đã tích cực tham gia hoạt động trợ giúp pháp lý
miễn phí cho những đối tượng đặc biệt như người nghèo, người có công với
cách mạng, người già cô đơn, người tàn tật…
Theo thống kê gần đây của thành phố Hà Nội, chỉ có khoảng 100 luật sư trong
tổng số 1.500 luật sư đang hoạt động tại hơn 250 tổ chức hành nghề luật sư có
tham gia cộng tác với Trung tâm Trợ giúp Pháp lý của thành phố. Điều này cho
thấy hoạt động trợ giúp pháp lý chưa thực sự được luật sư coi là nghĩa vụ với
xã hội, chưa được nhận thức về tầm quan trọng và ý nghĩa của hoạt động trợ
giúp miễn phí này. Một trong những nguyên nhân quan trọng là do thù lao của
luật sư tham gia công tác trợ giúp pháp lý miễn phí thấp hơn rất nhiều lần so
với mức thu nhập thực tế tại các tổ chức hành nghề luật. Tình trạng này trong
tương lai không xa cần phải được khắc phục hiệu quả để hoạt động trợ giúp
pháp lý cho những lớp người thiệt thòi trong xã hội sẽ trở thành một thói quen
và sự nhiệt tình của các luật sư.


Về đội ngũ cán bộ

Dựa trên những đánh giá về nhu cầu trợ giúp pháp lý thực thì hiện nay đội ngũ
trợ giúp viên pháp lý còn hạn chế về số lượng, mặc dù đã có trên 170 người
được bổ nhiệm Trợ giúp viên pháp lý, gần 100 người đã được cấp chứng chỉ
bồi dưỡng nghiệp vụ trợ giúp pháp lý hoặc đang trong quá trình làm thủ tục để
được ủy ban nhân dân các tỉnh cấp chứng chỉ. Bên cạnh đó, do thiếu nhân sự,
các chuyên viên đều phải kiêm nhiệm, và không có điều kiện để được bồi
dưỡng chuyên môn thường xuyên, nên ảnh hưởng đến cả số lượng và chất
lượng trợ giúp pháp lý.
•

Về kết quả trợ giúp pháp lý
Trang 10


Hoạt động trợ giúp pháp lý –Thực trạng và Giải
pháp

Kể từ năm 1997 đến nay, đã có khoảng gần một triệu rưởi vụ việc được hỗ trợ
với dịch vụ trợ giúp pháp lý do Cục trợ giúp pháp lý và các Trung tâm trợ giúp
tại các tỉnh, thành phố thực hiện. Phương thức thực hiện việc trợ giúp pháp lý
cũng khá đa dạng, từ việc làm đại diện, bào chữa, tư vấn, kiến nghị, đến giúp
hòa giải. Đã có nhiều người được trợ giúp pháp lý, đặc biệt là người dân tộc,
người có công với cách mạng, và người nghẻo.

Trang 11



Để hoàn thành các mục tiêu đề ra cho phương hướng phát triển như trình bày ở
phần trên, nhiều giải pháp cần phải được áp dụng hệ thống, liên kết và hỗ trợ nhau,
trong đó có thể kể đến các giải pháp sau:

Trang 12


Hoạt động trợ giúp pháp lý –Thực trạng và Giải
pháp

-

Hoàn thiện pháp luật về trợ giúp pháp lý tạo cơ sở pháp lý đầy đủ cho tổ
chức và hoạt động trợ giúp pháp lý;

-

Tăng cường hoạt động truyền thông để nâng cao nhận thức của các cơ
quan, tổ chức, cá nhân về tổ chức và hoạt động trợ giúp pháp lý;

-

Từng bước nâng cao điều kiện cơ sở vật chất và trang thiết bị làm việc
cho các tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý;

-

Phát triển Quỹ Trợ giúp pháp lý Việt Nam, nghiên cứu và thể chế hóa về
việc mở rộng chi nhánh của Quỹ tại địa phương để thu hút ngày càng
nhiều đóng góp của các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước cho hoạt


Hoạt động trợ giúp pháp lý –Thực trạng và Giải
pháp

trong tương quan chiến lược quốc gia, phải dựa trên việc đánh giá nghiên cứu
đặc điểm vùng, miền trên cơ sở những yếu tố tổ chức bộ máy, con người, năng
lực hiện có và tiềm năng phát triển của địa phương, với sự quan tâm đặc biệt
hơn dành cho các vùng miền núi xa xôi hẻo lánh và vùng biển.
•

Đa dạng hóa các hình thức trợ giúp pháp lý

Trước nhu cầu ngày càng lớn về kiến thức pháp luật của nhân dân, đặc biệt là
việc trang bị và hỗ trợ kiến thức pháp lý cho người dân vùng sâu, vùng xa, và
người dân có thu nhập thấp ở thành thị, các cơ quan tư pháp địa phương cân
phải tổ chức nhiều hoạt động trợ giúp pháp lý dưới nhiều hình thức như hoạt
động tuyên truyền và phổ biến giáo dục pháp luật theo hình thức tổ chức các
buổi nói chuyện, tổ chức các hoạt động thực tế, cung cấp các thông tin về pháp
luật qua việc phát miễn các tài liệu pháp luật, trên các trang báo địa phương,
truyền hình, phát thanh hay các hình thức tương tự khác.

Trang 14


Hoạt động trợ giúp pháp lý –Thực trạng và Giải
pháp

KẾT LUẬN

Hoạt động trợ giúp pháp lý là một chính sách xã hội thể hiện trách nhiệm của