Các yếu tố xã hội tác động đến việc thực hiện pháp luật
Trong đời sống xã hội, pháp luật có một vai trò, vị trí vô cùng quan trọng và mang ý
nghĩa rất to lớn. Pháp luật là một trong những phương tiện có hiệu quả nhất để Nhà
nước quản lý xã hội. Tuy nhiên, pháp luật chỉ thực sự phát huy vai trò to lớn của nó
khi nó được hiện thực hóa vào đời sống, được cụ thể hóa bằng những hành động
của con người, đó chính là thực hiện pháp luật. Vấn đề đặt ra với Nhà nước không
phải là ban hành nhiều văn bản luật mà điều quan trọng hơn là phải thực hiên pháp
luật. Chính từ những vấn đề này nên em xin chọn đề tài: “Phân tích các yếu tố xã
hội tác động đến việc thực hiên pháp luật? Liên hệ với tình hình thực tiễn thực
hiện pháp luật ở nước ta hiện nay .”
GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ
I.Các yếu tố xã hội ảnh hưởng đến việc thực hiện pháp luật
1.Sự phát triển kinh tế xã hội
Yếu tố kinh tế bao gồm tổng thể các điều kiện, hoàn cảnh về kinh tế - xã hội, hệ
thống các chính sách kinh tế, chính sách xã hội và việc triển khai thực hiện, áp dụng
chúng trong thực tế xã hội. Nền kinh tế - xã hội phát triển năng động, bền vững sẽ là
điều kiện thuận lợi cho hoạt động thực hiện pháp luật, tác động tích cực tới việc
nâng cao hiểu biết pháp luật, ý thức pháp luật của các tầng lớp xã hội. Ngược lại,
nền kinh tế - xã hội chậm phát triển, kém năng động và hiệu quả sẽ có thể ảnh
hưởng tiêu cực tới việc thực hiện pháp luật của các chủ thể pháp luật. Yếu tố kinh tế
là nền tảng của sự nhận thức, hiểu biết pháp luật và thực hiện pháp luật nên có tác
động mạnh mẽ tới hoạt động thực hiện pháp luật của các chủ thể pháp luật.
Quá trình thực hiện pháp luật chịu ảnh hưởng mạnh mẽ của sự phát triển kinh tế xã hội. Nước ta là một nước đang phát triển, trình độ kinh tế xã hội ở mỗi vùng
miền là khác nhau, do đó nó cũng ảnh hưởng nhất định đến việc thực hiện pháp


luật ở nước ta. Kinh tế có phát triển, đời sống vật chất của các tầng lớp dân cư được
cải thiện, lợi ích kinh tế được đảm bảo thì nhân dân sẽ phấn khởi, tin tưởng vào
đường lối kinh tế, chính sách pháp luật, sự lãnh đạo của Đảng và hoạt động điều
hành, quản lý của Nhà nước. Khi đó, niềm tin của các chủ thể đối với pháp luật
được củng cố, hoạt động thực hiện pháp luật sẽ mang tính tích cực, thuận chiều, phù

Việc thực hiện chính sách xã hội, đảm bảo các nguyên tắc của công bằng xã hội là
điều kiện cần thiết cho sự ổn định chính trị, tăng cường pháp chế và đoàn kết mọi
tầng lớp nhân dân trong xã hội; củng cố ý thức của con người về cái chung trong
các lợi ích, lý tưởng của họ, khơi dậy thái độ tích cực của quần chúng đối với việc
tham gia quản lý Nhà nước, quản lý xã hội bằng pháp luật; nhờ đó ý thức tôn trọng,
chấp hành pháp luật cũng được nâng lên một bước và việc thực hiện pháp luật của
các chủ thể trở nên tự giác và chủ động hơn.
2. Yếu tố chính trị.
Yếu tố chính trị là toàn bộ yếu tố tạo nên đời sống chính trị của xã hội ở từng giai
đoạn lịch sử nhất định, bao gồm môi trường chính trị, hệ thống các chuẩn mực
chính trị, chủ trương, đường lối, chính sách của Đảng và quá trình tổ chức, thực
hiện chúng; các quan hệ chính trị và ý thức chính trị, hoạt động của hệ thống chính
trị. Cùng với đó là nền dân chủ xã hội và bầu không khí chính trị - xã hội. Yếu tố
chính trị có ảnh hưởng mạnh mẽ tới hiệu quae của hoạt động thực hiện pháp luật
của các chủ thể pháp luật, đặc biệt là các cá nhân, cơ quan Nhà nước có thẩm quyền
áp dụng pháp luật. Một đất nước có môi trường chính trị ổn định là điều kiện thuận
lợi đối với hoạt động thực hiện pháp luật, bởi nó củng cố niềm tin của người dân, để
họ tin và đi theo Đảng. Một đất nước bất ổn về chính trị sẽ luôn khiến người dân
hoang mang, lo lắng, dao động…và dẫn đến việc thực hiện pháp luật không tốt.
Nhận thấy đây là một trong những yếu tố quan trọng cho việc thực hiện pháp luật
hiệu quả, chính xác. Hiện nay Đảng ta luôn quan tâm chỉ đạo sâu sát đối với việc
tuyên truyền và phổ biến kiến thức nhằm nâng cao ý thức chính trị cũng như hiểu
biết pháp luật cho các Đảng viên và đã đạt được kết quả tốt đẹp, để các Đảng viên


luôn là những người đi trước, gương mẫu thực hiện pháp luật, từ đó tăng được lòng
tin của quần chúng nhân dân.
Môi trường chính trị - xã hội của đất nước ta trong những năm qua luôn ổn định,
phát triển bền vững chính là điều kiện thuận lợi đối với hoạt động thực hiện pháp
luật, vì nó củng cố ý thức và niềm tin chính trị của cán bộ, Đảng viên và quần chúng

động thực hiện pháp luật, ý thức chính trị thể hiện trước hết ở việc các chủ thể có
chức năng áp dụng pháp luật quán triệt, thấm nhuần nhiệm vụ chính trị của mình,
lãnh đạo, chỉ đạo thường xuyên, sâu sát quá trình thực hiện, áp dụng pháp luật, giữ
nghiêm kỷ cương, phép nước. Điều đó sẽ giúp cho hoạt động thực hiện pháp luật
thực sự đạt được chất lượng, hiệu quả cao, khơi dậy ý thức, trách nhiệm chính trị
của các chủ thể khác trong thực hiện pháp luật.
Tính chất, mức độ của nền dân chủ xã hội cũng có ảnh hưởng tới hoạt động thực
hiện pháp luật. Trong điều kiện xã hội có nền dân chủ rộng rãi, thông tin đa dạng,
phong phú, nhiều chiều, các tầng lớp xã hội có thể thẳng thắn, công khai, cởi mở,
bày tỏ chính kiến, quan điểm, nguyện vọng của mình đối với các vấn đề pháp luật
và các cơ quan thực hiện pháp luật hoặc yêu cầu các cơ quan pháp luật trợ giúp, bảo
vệ lợi ích hợp pháp, chính đáng của mình. Ngược lại, trong điều kiện xã hội thiếu
dân chủ, thông tin nghèo nàn, thậm chí bị bưng bít thì bầu không khí chính trị - xã
hội bị ngột ngạt, gò bó, các công dân không dám nói thật suy nghĩ của lòng mình,
không dám đòi hỏi công lý vì e ngại ý kiến, yêu cầu mà họ đưa ra có thể “phạm
húy” hoặ không “hợp khẩu vị” của ai đó.
3. Yếu tố văn hóa - đời sống.
Các yếu tố văn hóa - đời sống bao giờ cũng thuộc về một môi trường văn hóa xã hội
nhất định gắn liền vói một phạm vi không gian xã hội nhất định, nơi các cá nhân và
cộng đồng người tổ chức các hoạt động sống, sinh hoạt, cùng nhau tạo dựng, thừa
nhận và chia sẻ các giá trị văn hóa, lối sống, phong tục tập quán, lễ nghi… Với
những mặt, những khía cạnh biểu hiện của mình, các yếu tố văn hóa có ảnh hưởng
mạnh mẽ đến hoạt động thực hiện pháp luật, thể hiện trên các điểm sau:


Các phong tục tập quán trong cộng đồng xã hội có ảnh hưởng nhất định tới hoạt
động thực hiện pháp luật của các tầng lớp nhân dân, thể hiện đặc biệt rõ nét ở khu
vực nông thôn. Bên cạnh những ưu điểm rất căn bản, các phong tục tập quán ở nông
thôn cũng đang bộc lộ những nhược điểm nhất định như việc tổ chức hội hè, đình
đám, ma chay, giỗ chạp nhiều lúc nhiều nơi còn cồng kềnh, tốn kém và lãng phí;

các thành viên trong gia đình, dòng họ, lối xóm ở nông thôn. Người dân nông thôn
thường sống đoàn kết gắn bó với quê hương làng xóm, rất coi trọng tình làng nghĩa
xóm. Đây là một biểu hiện rất riêng, rất đặc thù của lối sống nông thôn Việt.
Tính cộng đồng được coi là điều kiện thuận lợi đối với hoạt động thực hiện pháp
luật. Bằng ý thức cộng đồng, nó giúp cho các cán bộ pháp luật dễ dàng hơn trong
việc phổ biến, tuyên truyền và thực hiện các chủ trương, đường lối của Đảng, chính
sách, pháp luật của Nhà nước đến với đông đảo người dân nông thôn. Sức mạnh của
tinh thần đoàn kết giúp cho các cơ quan hành chính, tư pháp hoàn thành tốt các
nhiệm vụ thực thi và bảo vệ pháp luật. Khi truyền thống làng xã được phát huy,
người dân cởi mở, thẳng thắn tham gia ý kiến về những cái được và cái chưa được
trong hoạt động thực hiện pháp luật.
Sự đề cao tính cộng đồng và chủ nghĩa tập thể dễ dẫn cán bộ làm công tác thực thi
và bảo vệ pháp luật đến việc đánh mất ý thức về con người cá nhân, cái tôi bị triệt
tiêu, ý thức cá nhân và hành vi cá nhân cũng bị đặt vào lối xử thế hòa cả làng. Tình
trạng này khiến cho cán bộ cả nước khi phải đối mặt với những việc làm sai trái,
khuyết điểm, thậm chí vi phạm pháp luật, thì họ thường tìm cách né tránh trách
nhiệm cá nhân và muốn đó là trách nhiệm tập thể. Bên cạnh đó tính cộng đồng
thường là cái cớ được cán bộ làm công tác thực thi và bảo vệ pháp luật dùng để biện
minh cho thói quen ỷ lại vào tập thể và tâm lý an phận thủ thường. Cính điều này
làm hạn chế năng lực sáng tạo, sự chủ động và quyết đoán của họ trong điều hành,
giải quyết các công việc chung từ đó ảnh hưởng đến hoạt động thực hiện pháp luật.


Các phương tiện thông tin đại chúng thuồng xuyên đăng tải các thông tin về các sự
kiện pháp luật hiện tượng xảy ra trong xã hội, hoạt động thực hiện pháp luật của các
tầng lớp xã hội. và của các cơ quan chức năng, nêu lên những tấm gương điển hình
người tốt việc tốt trong việc thực hiện pháp luật… Những thông tin đó ở chừng mực
khác nhau tác động đến suy nghĩ, nhận thức và hành vi của mỗi con người, khiến
cho họ thực hiện pháp luật tốt hơn.
Dư luận xã hội có tác động mạnh mẽ đến hoạt động thực hiện pháp luật. Dư luận xã

pháp luật trong giai đoạn hiện tại. Sự quản lý Nhà nước bằng pháp luật là nhằm
khắc phục tính thiển cận, cục bộ trong quá trình phát triển, sản xuất, xây dựng làng
xã trên các lĩnh vực kinh tế - xã hội. Thông qua pháp luật, Nhà nước nhắc nhở, duy
trì mọi nghĩa vụ của người dân và làng xã đối với Nhà nước và xã hội. Trong quá
trình phát triển Nhà nước thừa nhận làng có lệ riêng của mình sao cho không trái
với nguyên tắc quy định của pháp luật. Hệ thoosnh tự quản chủ yếu dựa vào dư luận
xã hội, uy tín của các vị chức sắc và đặc biệt vai trò của lệ làng. Cần kết hợp cả hai
hình thức quản lý này trong hoạt động thực hiện pháp luật.
Sự tồn tại dai dẳng của pháp luật do các chế độ cũ để lại có ảnh hưởng nhất định tới
hoạt động thực hiện pháp luật. Một số người có quan niệm sai lầm cho rằng pháp
luật chỉ chủ yếu là công cụ trừng phạt, do thiếu hiểu biết họ có tâm lý sợ hãi pháp
luật. Tâm lý lo sợ đó khiến cho hành vi của con người thiếu ổn định do đó khó có
thẻ dẫn đến hành vi xử sự tích cực trước pháp luật và đối với pháp luật.
Tình trạng thờ ơ trước pháp luật hoặc coi thường pháp luật ở một số người tác động
tiêu cực đến việc thực hiện pháp luật của những người khác. Vẫn còn tồn tại tình
trạng không tuân thủ pháp luật, thờ ơ coi thường pháp luật. Điều này không chỉ ảnh
hưởng xấu đến việc thực hiện pháp luật mà còn có tác động không nhỏ tới xã hội
cộng đồng.


Ý thức, niềm tin đối với pháp luật của con người có ảnh hưởng quan trọng tới việc
thực hiện pháp luật. Bởi lẽ, nếu thiếu sự tin tưởng vào pháp luật, không có niềm tin
vững chắc vào tính công bằng và nghiêm minh của pháp luật…thì việc thực hiện
pháp luật không thể tốt và chặt chẽ được.
Sự hoạt động của các cơ quan chức năng trong việc thực hiện pháp luật có tác động
quan trọng đến việc hoạt động thực hiện pháp luật. Sự can thiệp của các cơ quan
chức năng nhằm đảm bảo cho pháp luật được tôn trọng và thực hiện mỗi khi xảy ra
vi phạm pháp luật, tranh chấp là cần thiết, đúng đắn.
II. Tình hình thực tiễn thực hiện pháp luật ở nước ta hiện nay
Thực hiện pháp luật hiện nay ở nước ta đang là vấn đề nóng bỏng. Trước thực

hội, ví dụ, để phục vụ cho việc xây dựng các công trình công cộng, cơ quan nhà
nước có thẩm quyền đã phải ra quyết định thu hồi đất của các chủ thể đang có
quyền sử dụng hợp pháp trên diện tích đất đó, và đương nhiên, các chủ thể đang sử
dụng phải giao lại đất đó cho nhà nước và nhận sự đền bù của nhà nước. Thứ năm,
khi cần áp dụng các hình thức khen thưởng đối với các chủ thể có thành tích theo
quy định của pháp luật, ví dụ, việc các chủ thể có thẩm quyền xét tặng bằng khen,
danh hiệu vinh dự nhà nước cho một chủ thể nào đó chính là áp dụng pháp luật
trong trường hợp này. Thứ sáu, khi cần kiểm tra, giám sát việc thực hiện
quyền và nghĩa vụ pháp lý của các chủ thể trong một số quan hệ pháp luật nhất
định theo quy định của pháp luật. Thứ bảy, khi cần phải xác nhận sự tồn tại của một
sự kiện thực tế cụ thể nào đó theo quy định của pháp luật. Chẳng hạn như: Nhà
Nước chứng thực tính hợp pháp của hợp đồng mua bán tài sản; tính hợp
pháp của di chúc; chứng nhận sự kiện sinh hay sự kiện chết của một người nào
đó.
 
KẾT LUẬN
Việc ban hành nhiều đạo luật là rất quan trọng nhưng quan trọng hơn là phải làm
cho pháp luật phát huy tác dụng tích cực trong cuộc sống. Thực hiện pháp luật là
khâu quan trọng để các đạo luật, các văn bản quy phạm pháp luật đi vào thực tế
cuộc sống. Nó phải được thển hiện dưới các hình thức thông qua các quy định chặt


chẽ của pháp luật. Thực hiện pháp luật đạt hiệu quả là góp phần thúc đẩy xã hội
phát triển, ổn định tình hình chính trị của đất nước trong giai đoạn công nghiệp hóa
hiện đại hóa đất nước. Thực hiện pháp luật là quá trình phức tạp, phải được nhạn
thức đúng, tiến hành đồng bộ là một trong những vấn đề cấp thiết hiện nay.