Vai trò của Liên hợp quốc trong quá trình xây dựng và hoàn thiện Luật
biển quốc tế

Từ khi thành lập đến nay, Liên Hợp Quốc (LHQ) đã và đang có những đóng góp to
lớn về nhiều mặt đối với cộng đồng quốc tế. Trong số các hoạt động đa dạng của
mình, không thể không kể đến vai trò của Liên Hợp Quốc trong quá trình xây dựng
và hoàn thiện hệ thống pháp luật quốc tế, mà đặc biệt là trong chuyên ngành luật
biển quốc tế, đây là ngành luật có nhiều điểm còn tồn tại mâu thuẫn giữa các quốc
gia trên thế giới. Vậy Liên hợp quốc đã và sẽ có những động thái gì để góp phần
vào sự phát triển và hoàn thiện các nguyên tắc và quy phạm trong Luật biển. Đó là
lí do em lựa chọn đề tài: “Phân tích làm sáng tỏ vai trò của Liên hợp quốc trong
quá trình xây dựng và hoàn thiện các nguyên tắc, quy phạm của Luật biển quốc
tế” làm bài tập học kì của mình.

B. NỘI DUNG
1. Khái quát về vai trò của LHQ trong việc xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp
luật quốc tế.
Tổ chức LHQ chính thức được thành lập ngày 24/10/1945 với sự tham gia của 51
quốc gia sáng lập, thay thế Hội Quốc Liên (hoạt động kém hiệu quả), trở thành một
tổ chức quốc tế toàn cầu với mục tiêu hàng đầu là bảo đảm một nền hoà bình và trật
tự thế giới bền vững. Tới năm 2011 đã có 193 quốc gia là thành viên của LHQ, gồm
tất cả các quốc gia độc lập được thế giới công nhận. LHQ gồm 6 cơ quan chính là:
Đại hội đồng, Hội đồng Bảo an, Hội đồng Kinh tế – Xã hội, Hội đồng Quản thác,
Toà án Quốc tế và Ban Thư ký. Không chỉ dừng lại ở nhiệm vụ bảo vệ hoà bình và
an ninh quốc tế, LHQ còn là diễn đàn nơi các quốc gia thảo luận và thông qua các
quy phạm pháp luật quốc tế nhằm thúc đẩy sự phát triển của thế giới. Đồng thời, tổ


chức này cũng có thẩm quyền và phương tiện để đảm bảo tuân thủ luật pháp quốc
tế.
Một trong số hoạt động cơ bản và quan trọng nhất của LHQ đó là xây dựng, phát

hải, vùng tiếp giáp lãnh hải, thềm lục địa, biển xa bờ và đã thu được kết quả quan
trọng về phương diện lập pháp quốc tế, đó là sự ra đời của bốn Công ước: Công ước
về lãnh hải và vùng tiếp giáp lãnh hải; Công ước về biển cả; Công ước về đánh cá
và bảo vệ các tài nguyên sinh vật của biển cả và Công ước về thềm lục địa. Pháp
điển hoá nhiều nguyên tắc và quy phạm của Luật tập quán về biển (như tự do biển
cả, qua lại không gây hại, chế độ nội thuỷ, lãnh hải, chế độ thềm lục địa…). Tuy
nhiên, những công ước này lại thất bại trong việc thống nhất bề rộng lãnh hải; chưa
xây dựng được khái niệm khoa học về thềm lục địa và hạn chế hơn nữa là không thể
hiện được lợi ích của các nước vừa và nhỏ. Ngoài ra, các nước tham dự còn thông
qua một Nghị định thư về về phương thức giải quyết tranh chấp. Mặc dù vậy, các
thành công về phương diện lập pháp của hội nghị này vẫn có ý nghĩa trong việc tạo
tiền đề để cộng đồng quốc tế tiếp tục con đường phát triển hiện đại Luật biển quốc
tế.
- Hội nghị Luật biển lần thứ hai của Liên hợp quốc tổ chức tại Giơnevơ từ ngày 17
tháng 3 đến ngày 26 tháng 4 năm 1960.
Tham gia hội nghị lần này có đại diện của 87 quốc gia và quan sát viên của 24 tổ
chức quốc tế chuyên môn của Liên hợp quốc. Hội nghị này được tổ chức với mong
muốn nhằm giải quyết những vấn đề còn tồn tại của hội nghị Luật biển lần thứ nhất,
đặc biệt về vấn đề chiều rộng của lãnh hải. Nhưng thực tế, do thời gian giữa hai kỳ
hội nghị quá ngắn để các quốc gia có thể đạt được sự nhất trí chung nên hội nghị đã


không thống nhất được về chiều rộng lãnh hải và không thông qua được điều ước
quốc tế nào.
- Hội nghị Luật Biển lần thứ ba của Liên hợp quốc, sau 5 năm trù bị (1967-1972)
bao gồm 11 phiên họp, kéo dài 9 năm (từ tháng 12 – 1973 đến tháng 12 – 1982).
Hội nghị lần này là một sự kiện lịch sử quan trọng trong việc phát triển tiến bộ và
pháp điển hoá Luật quốc tế nói chung và luật biển quốc tế nói riêng. Để chuẩn bị
cho Hội nghị này, Đại hội đồng liên hợp quốc đã thành lập một ủy ban Ad học để
nghiên cứu về phương thức hòa bình sử dụng vùng đáy biển nằm ngoài vùng nước

(UNCLOS) đã khai mạc tại trụ sở LHQ ở New York, Mỹ. Hội nghị lần này tập
trung vào các vấn đề hành chính và ngân sách liên quan đến Tòa án quốc tế về luật
biển (ITLS), báo cáo của Tổng Thư ký Cơ quan đáy biển quốc tế (ISA) và Chủ tịch
Ủy ban giới hạn thềm lục địa (CLCS). Vai trò của các hội nghị này vô cùng quan
trọng, nó góp phần thúc đẩy sự hợp tác, phát triển, quá trình áp dụng cũng như ngày
càng hoàn thiện hơn quy chế pháp lý về luật biển quốc tế.
2.2. Liên hợp quốc đóng vai trò quan trọng trong việc pháp điển hóa các quy phạm
quốc tế về biển
Không chỉ đóng vai trò bảo trợ tổ chức hội nghị đàm phán giữa các quốc gia về luật
biển quốc tế, Liên hợp quốc còn đóng vai trò quan trọng trong việc pháp điển hóa
các quy phạm quốc tế về biển. Tuy nhiên, trong số các cơ quan của Liên hợp quốc
thì Đại hội đồng đóng vai trò quan trọng nhất trong việc pháp điển hóa pháp luật
quốc tế cũng như việc pháp điển hóa các quy phạm quốc tế về biển. Do đó, vai trò
của Liên hợp quốc trong việc pháp điển hóa các quy phạm quốc tế về biển được thể
hiện qua vai trò của Đại hội đồng.
Theo Hiến chương Liên hợp quốc, một trong những nhiệm vụ chính của Đại hội
đồng là thúc đẩy việc xây dựng và pháp điển hoá luật pháp quốc tế theo hướng tiến
bộ. Điều 11,13 Hiến chương quy định: “Đại hội đồng có thể thảo luận tất cả các vấn
đề hoặc các công việc thuộc phạm vi Hiến chương. Đồng thời, Đại hội đồng có


nhiệm vụ tổ chức nghiên cứu và thông qua kiến nghị nhằm phát triển sự hợp tác
quốc tế trong các lĩnh vực chính trị, thúc đẩy việc pháp điển hoá và sự phát triển của
luật pháp quốc tế theo hướng tiến bộ”. Theo đó, trong quá trình pháp điển hóa các
quy phạm quốc tế về biển, Đại hội đồng đóng vai trò thúc đẩy việc xây dựng và
pháp điển hóa các quy phạm quốc tế về biển theo hướng tiến bộ. Ví dụ: Do sự đa
dạng của hoạt động ở đại dương và kết quả tiến bộ của khoa học kỹ thuật, năm 1970
Đại hội đồng LHQ đã thông qua quyết định triệu tập Hội nghị LHQ vào năm 1973.
Thủ tục Hội nghị LHQ về Luật biển lần thứ 3, ngày 16/11/1973, được Đại hội đồng
LHQ thông qua bằng Thoả thuận bất thành văn - Hiệp ước quân tử.

các quốc gia có thể trực tiếp tham gia vào quá trình đàm phán, xây dựng một công
ước đa phương. Theo như phân tích ở phần 1, Liên hợp quốc đã tổ chức ba hội nghị
về luật biển để thông qua dự thảo 4 công ước luật biển do Ủy ban pháp luật quốc tế
xây dựng. Các hội nghị về luật biển được tổ chức đóng vai trò là nơi để các nước
thành viên của Liên hợp quốc thông qua, kí kết cũng như đề xuất các ý kiến nhằm
xây dựng và bổ sung các quy phạm luật quốc tế về biển trên cơ sở 4 công ước Luật
biển do Ủy ban pháp luật quốc tế xây dựng. Các hội nghị thành viên do Liên hợp
quốc triệu tập đã thể hiện nỗ lực của Liên hợp quốc cũng như cộng đồng quốc tế
trong việc pháp điển hóa các quy phạm quốc tế về biển.
Có thể thấy rằng, hoạt động của hai cơ quan là ủy ban pháp luật quốc tế và các hội
nghị thành viên không chỉ thể hiện nỗ lực của Liên hợp quốc trong việc pháp điển
hóa các quy phạm quốc tế về biển nhằm giải quyết các tranh chấp, xung đột liên
quan đến biển giữa các quốc gia mà còn thể hiện vai trò thúc đẩy việc pháp điển hóa
các quy phạm quốc tế về biển của Đại hội đồng cũng như Liên hợp quốc.
2.3. Liên hợp quốc định hướng cũng như nêu sáng kiến tạo điều kiện cho việc mở
rộng, phát triển hình thành các nguyên tắc mới về lĩnh vực biển.
Việc định hướng cho hoạt động xây dựng cũng như phát triển pháp luật quốc tế về
biển có thể được rút ra từ quá trình hoạt động thực tiễn của các cơ quan của LHQ


như: phán quyết, tư vấn của Tòa án Công lý Quốc tế, Nghị quyết của Đại Hội
đồng,.. Bên cạnh đó, thông qua những điều ước đã được kí kết hay gia nhập, đã góp
phần định hướng cho các quốc gia thành viên để từ đó tự mở rộng, cụ thể hóa và
phát triển những quy phạm bằng cách kí kết các điều ước song phương, đa phương
mới trong phạm vi không bị cấm.
- Tòa án công lý quốc tế LHQ:
Một là, xuất phát từ việc giải quyết các tranh chấp thực tế để giải thích làm sáng tỏ
nội dung của quy phạm pháp luật quốc tế và một trong số những phán quyết của
Tòa án Công lý quốc tế còn là tiền đề cơ sở để hình thành nên quy phạm pháp luật
quốc tế mới. Ví dụ: Vụ thềm lục địa Biển Bắc năm 1969 về phân chia thềm lục địa

3. Đánh giá các vai trò của Liên hợp quốc trong việc xây dựng và hoàn thiện pháp
luật quốc tế về biển.
Trong số hai vai trò nêu trên, có thể thấy, vai trò bảo trợ, tổ chức hội nghị đàm phán
về vấn đề xây dựng Luật biển là vai trò nổi bật và thể hiện được vai trò của Liên
hợp quốc trong việc xây dựng và hoàn thiện pháp luật quốc tế về biển hơn cả. Trong
hoạt động tổ chức hội nghị đàm phán về vấn đề xây dựng luật biển Liên hợp quốc
chỉ đóng vai trò gián tiếp, tạo môi trường cho các bên tham gia thương lượng. Tuy
nhiên, hoạt động này lại đóng vai trò rất quan trọng, diễn ra thường xuyên, việc tổ
chức các hội nghị sẽ là nơi để các quốc gia có thể trực tiếp tham gia vào quá trình
đàm phán, xây dựng một công ước song phương hoặc đa phương.
Như đã phân tích ở trên, ba hội nghị Luật biển quốc tế của Liên hợp quốc mà đặc
biệt là Hội nghị lần thứ 3, hội nghị này là nơi đại diện các quốc gia trên thế giới trực
tiếp đàm phán về những quy định liên quan đến luật biển và và sau 9 năm đàm
phán, Hội nghị đã đạt được một thoả thuận trọn gói là Công ước Luật biển năm
1982, đánh dấu bước phát triển mới của luật biển về cả hai phương diện nội dung và


hình thức, tạo nên sự thống nhất chung của cộng đồng quốc tế trong việc thiết lập
trật tự pháp lý quốc tế trên biển.
C. KẾT LUẬN
Liên hợp quốc đóng vai trò vô cùng quan trọng trong việc hình thành và phát triển
các nguyên tắc và quy phạm của Pháp luật quốc tế nói chung cũng như Luật biển
nói riêng. Với tư cách là một tổ chức quốc tế lớn nhất, có uy tín và quyền năng trên
phạm vi toàn cầu, LHQ thực sự đã trở thành một diễn đàn lớn - nơi các quốc gia
tham gia thảo luận và thông qua các quy phạm pháp luật quốc tế nhằm thúc đẩy sự
phát triển của thế giới